Watchtower INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Watchtower
INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Aɣɩnda
  • BAYƖBƲLƲ
  • AWUUKU NƖƖ NNINYENI MVƲLƆ
  • DƖYƐZUMANLƐ
  • w26 May owu. azʋ. 8-13
  • Fa Bayɩbʋlʋ Nu Egyinalɛzʋ-Ndwokɔ Tɩdɩ Wu Tiwʋwaba

Vidiyo bela íni ɔfʋã ɛkɩhyɩ.

Yɛpakyɛbɛ wʋ, dɩyɛ be ɩákɔ bʋwɔ wɔ vidiyo mɔɔ ɔtwɩ̃ɩ̃ yɩ nu.

  • Fa Bayɩbʋlʋ Nu Egyinalɛzʋ-Ndwokɔ Tɩdɩ Wu Tiwʋwaba
  • Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
  • Odwokɔtile ngyɩkɩ̃ɩ̃ngyɩkɩ̃ɩ̃
  • Ndwokɔ mɔɔ ɩ nɩɩ yɩ di nsɛ́
  • MƖNLA YƐ LƐ TIWƲWABA A?
  • KEZIMƆ YƐKƐDƖDƖ YE TIWƲWABA YƖ
  • KEZIMƆ YƐKƐBƖBƐ BAYƖBƲLƲ NU EGYINALƐZƲ-NDWOKƆ MƆƆ ƖKƆWƲWA YƐ
  • TƖDƖ WU TIWƲWABA YƖ BƲWƆ
  • Kezimɔ Yekezizi Abɔkɔ Baaba
    Sa Ɔkʋla Enyia Anyɩnlɩlelɛ Daabaa!—Buuku Mɔɔ Ɩbʋwa Ma Ɛtɩ Bayɩbʋlʋ Yɩ Tʋ
  • Mɩnla Ti Mɔɔ Bayɩbʋlʋ Nu Egyinalɛzʋ-Ndwokɔ Nwʋ Hyinyia a?
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
  • Abɔkɔ Mɔɔ Ikile Kɛɛ Yɛfa Yɛ Nwʋ Yetiã Gyehova Zʋ
    Yɛ Kilisinyianɩ Ɛbɩlawɔlɛ Nɩɩ Dasɩlɛlilɛ—Dɩyɛzumanlɛ Kɛlɛta—2023
  • Si Pɔkɔ Mɔɔ Ɩsɔ Gyehova Anyɩ
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2025
Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
w26 May owu. azʋ. 8-13

JULY 13-19, 2026

NDWOMI 127 Enii Kʋ̃ Mɔɔ Ɩsɛ Kɛɛ Mɩyɛ

Fa Bayɩbʋlʋ Nu Egyinalɛzʋ-Ndwokɔ Tɩdɩ Wu Tiwʋwaba

“Abiyela ɩbazʋwa yɩzayɩ yɩ adɩsʋwa.”—GAL. 6:5.

BƲTAYƖ

Yɛkɔnwʋ kezimɔ yɛkɛdɩdɩ ye tiwʋwaba ma ɩkɔwʋwa yɛ ma yekezizi abɔkɔba.

1-2. (a) Mɩnla akyɛdɩ yɛ Gyehova va manlɩ Adamɩ nɩɩ Yifi a? (b) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ nɩ ankɩ ɩsɛ kɛɛ bekile nwʋmɔ anyɩnlɩzɔlɛ a?

NNAMƖ béni adwɩnɩ, mfomi kezimɔ bɛtɩ nɣanlɩ nɩ, yɛ bekyina zʋlɔ bɛyɛ nninyeni be a. Bɛyɛ mahyini sʋ̃maa sʋ̃ wɔ ɔhʋanɩ be zʋ mɔɔ kezimɔ behile kɛɛ ɩyɛ́ egyima nɩ, ɔzɔ la yɛ ɩyɛ a. Naasʋ̃, adasamaa mɛyɩ, bɛdɩ sʋnʋnkʋ̃ kʋlaa. Bɛvalɩ akyɛdɩ sʋnʋnkʋ̃ be bɔwɔlɩ yɛ, na ɔzɔ akyɛdɩ nɩ tʋ bʋlɔ ma nɔhʋanlɛ Kilisinyiamaa paa. Ɔzɔ akyɛdɩ nɩ yɛ lɛ ɛpɛ mɔɔ yɛwɔ kɛɛ yɛzayɛ yekezizi abɔkɔ mɔɔ yɛpɛ yɩ wɔ yɛ ɛbɩlawɔlɛ nu nɩ. Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ Nyamɩnlɩ wɔlɩ enii mɔɔ ili bɔmʋnlɩ mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ Adamɩ nɩ wɔ yi subanɩ zʋ. (Gyn. 1:​26, 27) Gyehova wɔlɩ Adamɩ nɩɩ Yifi wɔ ɔhʋanɩ be zʋ mɔɔ nɩ ɩma bɛzabɛ bɔkʋla besizi abɔkɔ mɔɔ bɛpɛ yɩ.

2 Gyehova ɩáhyɩhyɛ mmɛla tɩndɩnlɩ ɩma Adamɩ nɩɩ Yifi kɛɛ belilí zʋ, mfomi ɩhanlɩ kɛɛ behilá azɩlɛ yɩ zʋ na bɔwʋ bɛhyɛ zʋlɔ manlɩ. Akʋ̃ sʋ̃, nɩ ɩsɛ kɛɛ bɔnwʋ yɩ kɛɛ Gyehova yɛ ɩwɔ nwʋmɔ ɔhʋanɩ kɛɛ ikehile bɛ mɔɔ ɩwɔ kɛɛ bɛyɛ nɩɩ mɔɔ íni kɛɛ bɛyɛ a. (Gyn. 1:28; 2:​16, 17) Nɩ ankɩ ɩsɛ kɛɛ Adamɩ nɩɩ Yifi zʋ̃ bɛ pɛ nu yɛ sutiye ma Nyamɩnlɩ. Iluwakɛɛ nɩ ɔzɔ mɔɔ bɛkɛyɛ nɩ kehile kɛɛ bɔdɔ Gyehova na bɛpɛ kɛɛ yɩ anyɩ de. Ikehile sʋ̃ kɛɛ bɛ anyɩ sɔ nwʋmɔ ɔhʋanɩ mɔɔ ɩva ɩma bɛ kɛɛ bɛzabɛ bɔkʋla besizi abɔkɔ mɔɔ bɛpɛ yɩ nɩɩ dɩyɛ bela mɔɔ ɩva ɩma bɛ nɩ.—Ɛɣɛ. 23:15.

3. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ Adamɩ nɩɩ Yifi valɩ ɛpɛ mɔɔ nɩ bɛlɛ nɩ lili egyima a?

3 Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ yɩ kɛɛ Adamɩ nɩɩ Yifi bɛáfa ɛpɛ mɔɔ bɛva bɛmanlɩ bɛ nɩ bedi egyima wɔ nɣɛlɛbɛ nu. Mfomi, bɛyɛlɩ Gyehova zʋ azʋ̃nzɩzɩbɛ. Bezizili ɔzɔ abɔkɔ yɩ iluwakɛɛ nɩ béni ɔlɔlɛ bɛma Gyehova na mfomi nɩ bɔdwɩnɩ bɛzabɛ ankasa bɔ nwʋ. (Gyn. 3:​1-7) Ɔzɔ pɔkɔ mɔɔ bezili nɩ ma adasamaa munwatĩĩ bɔnwʋʋ amanɩyɛ paa wɔ nnɛ.—Wul. 5:12.

4. (a) Kɛmɔ Galatiyiamaa 6:5 kile nɩ, mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ ye munwatĩĩ yɛyɛ a? (b) Mɩnla akyɛdɩ fʋlɔ yɛ yɛbazunzu nwʋmɔ wɔ dɩyɛzumanlɛ eyi nu a?

4 Ɛbɩlawɔlɛ ɩ́la azɩ ɩma yɛ kʋlaa, iluwakɛɛ eɣile bela yɛlɛ nninyeni mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yesizii nwʋmɔ abɔkɔ. (Kɩnga Galatiyiamaa 6:5.) Pɔkɔzilɛ be wɔ kɛnɩ a, yɛávɛlɩ nwʋmɔ kʋlaa, naasʋ̃ ebiye sʋ̃ wɔ kɛnɩ mɔɔ yi zilɛ yɛ sɩ paa. Meti, kɛ ɩkɛyɛ na yɛazizi abɔkɔ mɔɔ ɩsɔ Gyehova anyɩ a? Mɔɔ ɩkɔwʋwa yɛ lɛ kɛɛ yekele kediã numɔ kɛɛ yehyinyia Gyehova yɩ mmʋwalɩyɛ. (Ɛɣɛ. 16:3; Gyɛ. 10:23) Gyisɛsɩ mɔɔ nɩ idi munli nɩ po nwʋnlɩ kɛɛ ihyinyia Nyamɩnlɩ yɩ mmʋwalɩyɛ. (Hib. 5:7) Meti mbɔmɩ ana yɛ adasamaa mɔɔ bɛáli munli nɩ léhyinyia Nyamɩnlɩ yɩ mmʋwalɩyɛ a? Gyehova va akyɛdɩ fʋlɔ be sʋ̃ ɩma yɛ, mɛyɩ yɛ lɛ ye tiwʋwaba. Bɛmá yehila kezimɔ ɩbʋwa yɛ ma yesizi abɔkɔba.

MƖNLA YƐ LƐ TIWƲWABA A?

5. (a) Mɩnla yɛ lɛ tiwʋwaba a? (b) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ ye tiwʋwaba yɩ bʋwa yɛ a? (Wulomimaa 2:​14, 15)

5 Ye tiwʋwaba yɩ bʋwa yɛ ma yɛnwʋ mɔɔ ɩdɩ baaba nɩɩ mɔɔ ɩdɩ tanɩ. Bɛzabɛ mɔɔ bézi Nyamɩnlɩ yɩ mmɛla nwʋ hwɩɩ po nɩ wɔ tiwʋwaba. (2 Kɔl. 4:2) Sɛ kɛ ye tiwʋwaba yɩ a, ankɩ yɛlɔ́nwʋ kɛɛ mɔɔ yɛdwɩnɩndwɩnɩ nwʋmɔ nɩɩ mɔɔ yɛyɛ nɩ dɩ baaba anzɛnyɩɩ tanɩ. (Kɩnga Wulomimaa 2:​14, 15.) Ye tiwʋwaba kʋla bɔ yɛ kɔkɔ wɔ debe mɔɔ yezi kɛɛ ɩdɩ tanɩ nwʋ. (1 Sa. 26:​8-11) Anzɛnyɩɩ ɩkʋla ɩhyɛ yɛ ɛzɩzɩbɛ ma yɛyɛ debe mɔɔ yezi kɛɛ ɩdɩ baaba. Akyɛdɩ mɔɔ mɛyɩ yɛ lɛ ɛpɛ mɔɔ yɛwɔ nɩ iáhile kɛɛ pɔkɔ bela mɔɔ yekezi nɩ, Gyehova de tiã nu. Ɩsɛ kɛɛ ye tiwʋwaba bʋwa yɛ ma yɛnwʋ sʋnʋnkʋ̃ mɔɔ ɩwɔ pɔkɔ baaba nɩɩ pɔkɔ tanɩ mɔɔ yekezi nɩ bɛ avinli.

6. Mɩnla ti mɔɔ kɛ eɣile bela yɛ ye tiwʋwaba yɩ bʋwa yɛ a?

6 Naasʋ̃ kɛ eɣile bela yɛ ye tiwʋwaba bʋwa yɛ a. Kezimɔ yɛáli munli nɩ, ɔzɔ la yɛ ye tiwʋwaba yɩ sʋ̃ dɩ a. Kezimɔ bɛdɩdɩlɩ yɛ, yɛ amamɩlɛ nɩɩ yɛzayɛ yɛ akɔnɔ tanɩ kɔhʋla kɛzɩkɛ ye tiwʋwaba. Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ ye tiwʋwaba kɔhʋla kɛyɛ ‘mɛlɛkɛ,’ sa ɩkʋla ‘ɩpɔtɔ’ na sa ɩkʋla po ɩma yɛyɛ ‘tanɩ.’ (1 Kɔl. 8:​12, NWT; Tay. 1:15; 1 Tim. 4:2; Hib. 10:​22, NWT) Na tiwʋwaba mɔɔ ɩdɩ zɔ nɩ, ɩlɔ́kʋla kɔwʋwa yɛ ma yekezi abɔkɔba. Nɩ ɩyɛ kɛɛ scale mɔɔ bɛfa bosunzu dɩyɛ mɔɔ ɩzɩkɛ na ihyinyia kɛɛ bɛyɛ yɩ bʋwɔ. Iluwa yɩ zɔ ti, ihyinyia kɛɛ eɣile bela yekila kɛɛ ye tiwʋwaba yɩ ɩyɛ egyima bʋwɔ. (1 Pit. 3:16) Kɛ ɩkɛyɛ na yɛayɛ ɔzɔ a?

KEZIMƆ YƐKƐDƖDƖ YE TIWƲWABA YƖ

7-8. (a) Mɩnla yɛ ɩkɔwʋwa yɛ ma yɛkɛdɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ a? (b) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ bʋwa yɛ a? Kilehile nu. (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

7 Kɛ ɩkɛyɛ na yɛahʋla yɛadɩdɩ ye tiwʋwaba a? Mɛyɩ yɛ lɛ kɛɛ yɛkɛɣɩnga Bayɩbʋlʋ yɩ na yɛanwʋ Gyehova yɩ adwɩnɩ wɔ baaba nɩɩ tanɩ nwʋ. Nyamɩnlɩ yɩ mmɛla mɔɔ yekozuma nɩ kɔwʋwa yɛ ma yɛkɛdɩ kezimɔ ɩdwɩnɩ nninyeni nwʋ nɩ tʋ. Naasʋ̃ kɛmɔ yeli bɔmʋnlɩ yɛhã nwʋmɔ odwokɔ wɔ dɩyɛzumanlɛ mɔɔ ili eyi anyunu nɩ, kɛ dɩyɛ bela yɛ Gyehova ɩhyɛ nwʋmɔ mmɛla a. Meti, ɩsɛ kɛɛ yɛpɩbɛ egyinalɛzʋ-ndwokɔ azʋlɔtʋ wɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu mɔɔ ɩkɔwʋwa yɛ ma yɛkɔnwʋ kezimɔ Gyehova dwɩ̃ na ɩtɩ nɣanlɩ wɔ bʋwabɩlɛ azʋlɔtʋ bela nwʋ.—Ayɩ. 55:9.

8 Yɛ ɛbɩlawɔlɛ dɩkɛɛ mɔɔ yeluwa luwa ɛsɛlɛ zʋ mɔɔ dɩyɛ bela íni kɛnɩ mɔɔ ikehile ɔhʋanɩ yɛ. Ɩwɔ numɔ kɛɛ oyuwa nɩɩ ahɔnlɔnwa yɩ kɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yɛkɔnwʋ dɩka mɔɔ yeluwa dɩyɛ. Naasʋ̃, sɛ yɛlɛ maapɩ wɔ yɛ sa nu mɔɔ ikilee ɔhʋanɩ yɛ a, sa ɩyɛ mɛlɛkɛ ɩma yɛ kɛɛ yekodwu dɩka mɔɔ yɛkɔɔ nɩ. Na maapɩ mɔɔ ɩdɩ ɔzɔ nɩ kɔwʋwa yɛ ma yɛkɔnwʋ ɔhʋanɩba mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yeduwa zʋ, na sɛ yeminli sʋ̃ a, sa ɩma yɛnwʋ yɩ. Sianti titili ti mɔɔ yɛda azɩ yɛ lɛ kɛɛ yɛkɛyɛ mɔɔ ɩsɔ Gyehova anyɩ. Bayɩbʋlʋ yɩ dɩkɛɛ maapɩ mɔɔ ikilee ɔhʋanɩ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yeduwa zʋ. Na Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ yɩ dɩkɛɛ nninyeni mɔɔ bɔwɔ maapɩ yɩ zʋ mɔɔ bɛma yɛnwʋ ɔhʋanɩ nɩ. Meti, sɛ yɛfa ɔzɔ egyinalɛzʋ-ndwokɔ yɩ yɛyɛ egyima a, sa ɩbʋwa yɛ ma yetwu dɩka mɔɔ yɛkɔɔ nɩ.

Bɛzabɛ mɔɔ botua ɔhʋanɩ tɩndɩnlɩ bɔkɔ nnɩka nnɩka nɩ be lɛ map mɔɔ ikilee ɔhʋanɩ yɩ ma ɩkɔhɔ kodwu dɩka mɔɔ ɩkɔɔ nɩ.

Sɛ yetuu ɔhʋanɩ yɛkɔhɔ dɩka be a, nninyeni mɔɔ ɩwɔ ɔhʋanɩ yɩ zʋ nɩ ma yɛnwʋ kɛɛ yeminli anzɛnyɩɩ yeléminlinli. Na ɔzɔ la yɛ Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ ndwokɔ sʋ̃ dɩ a (Kila nkyɩkyɛmi 8)


9. Mɩnla dɩyɛ fʋlɔ yɛ ɩkɔwʋwa yɛ ma yɛkɛdɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ a? (Wulomimaa 9:1)

9 Sɛ yɛkɔhʋla kɛdɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ bʋwɔ a, mɛyɩ nɩ yehyinyia Nyamɩnlɩ yi sunzuma nwanzanwanza yɩ. (Kɩnga Wulomimaa 9:1.) Sunzuma nwanzanwanza yɩ kɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yɛkɔnwʋ Nyamɩnlɩ yɩ adwɩnɩ wɔ nninyeni nwʋ. Ɩkɔhʋla sʋ̃ ɩkɛhyɛ yɛ ɛzɩzɩbɛ na ɩama anwʋzɩzɩbɛ yɛ ma yɛayɛ nninyeni mɔɔ ɩ nɩɩ Gyehova yɩ apɛdɩ yiyia. (Fɩl. 2:13) Naasʋ̃ kɛ ɩkɛyɛ na yɛanyia mmʋwalɩyɛ mɔɔ Gyehova yi sunzuma nwanzanwanza yɩ fa ma nɩ be a?

10. Kɛ ɩkɛyɛ na yɛanyia mmʋwalɩyɛ mɔɔ Gyehova yi sunzuma nwanzanwanza yɩ fa ma nɩ be a? (Luuku 11:​10, 13)

10 Bɔ mpayɩ siã sunzuma nwanzanwanza yɩ. (Kɩnga Luuku 11:​10, 13.) Yɛkɔhʋla kenyia anwʋlazʋ kɛɛ sɛ yesiã Gyehova kɛɛ ɩvá yi sunzuma nwanzanwanza yɩ ɩma yɛ a, ɩlɛ́yɩ yɩ anyɩ ɩkɛma yɛ kʋlaa. (Dwɔ. 3:34) Gyehova fa yi sunzuma nwanzanwanza yɩ ma bɛzabɛ mɔɔ bedidili yɩ ahyɛdɩ zʋ nɩ ma ɩbʋlʋ zʋlɔ. (Ɛɣɛ. 1:23; Gye. 1:5) Naasʋ̃ mɩnla dɩyɛ fʋlɔ yɛ ɩkɔwʋwa yɛ ma yɛkɛdɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ a?

11. (a) Mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ nwʋmɔ hyinyia yɛ paa wɔ yɛ ɛbɩlawɔlɛ nu a? (b) Mɩnla ti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛtɩdɩ ye tiwʋwaba ma ɩyɛ́ egyima bʋwɔ a?

11 Bɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ ɛkɛyɛ nninyeni mɔɔ ɩsɔ Gyehova anyɩ mmɩlɩ bela. (Ɛɣɛ. 8:​34, 35) Eyi yɛ ɩsɛ kɛɛ yɛma nwʋmɔ hyinyia yɛ paa wɔ yɛ ɛbɩlawɔlɛ nu a. Iluwakɛɛ ɔzɔ mɔɔ yɛkɛyɛ nɩ kɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yɛkɛdɩdɩ ye tiwʋwaba. Sɛ yɛdwɩnɩ nninyeni nwʋ kezimɔ Gyehova dwɩnɩ nninyeni nwʋ nɩ, na yɛnwʋ kezimɔ ɩtɩ nɣanlɩ wɔ nninyeni nwʋ a, ɩkɔwʋwa yɛ ma yekenyia tiwʋwaba baaba. Ɛbɩlawɔlɛ nu yɛ sɩ wɔ nnɛ paa, meti yehyinyia tiwʋwaba mɔɔ ɩkɔwʋwa yɛ ma yekezizi abɔkɔba. Iluwakɛɛ mbɔmɩ sʋ̃maa nɩ, pɔkɔzilɛ yɩ be wɔ kɛnɩ a, nwʋmɔ odwokɔ pɔkyɩɩ íni Bayɩbʋlʋ yɩ nu. Kɛ ndianwʋ nɩ, ɔzɔ pɔkɔzilɛ yɩ be falɩ nninyeni mɔɔ yɛfa yedide yɛ anyɩ, egyima, sukuulu, nɩɩ mmenii mɔɔ yɛkɛva bɛ ɔhɔnwʋ nwʋ. Meti kɛ ɩkɛyɛ na yɛanwʋ kɛɛ Gyehova de yɛ pɔkɔzilɛ mɔɔ ɩfalɩ nninyeni eyimmɔ nwʋ nɩ tiã nu a?—2 Kɔl. 1:12.

12. Mɩnla yɛ ɩkɔwʋwa yɛ ma yɛkɔnwʋ kɛɛ ye tiwʋwaba ɩbʋwaa yɛ ma yɛkɛyɛ mɔɔ ɩtɩnɣɛ a? (Ɛfɩsɛsɩmaa 5:10)

12 Dwɩnɩndwɩnɩ mɔɔ ɛkɩnga wɔ Nyamɩnlɩ Odwokɔ yɩ nu nɩ nwʋ kɔ aɣinzi. (Ndw. 49:3) Sɛ ɛkɩngaa Bayɩbʋlʋ yɩ a, pɩbɛ egyinalɛzʋ-ndwokɔ mɔɔ ɩkɔwʋwa wʋ ma ɔkɔnwʋ Gyehova yɩ adwɩnɩ wɔ nninyeni nwʋ. (Kɩnga Ɛfɩsɛsɩmaa 5:10.) Eyi kɔwʋwa wʋ ma ɔkɔnwʋ kezimɔ wu tiwʋwaba kɔwʋwa wʋ ma ekezizi abɔkɔba mmɩlɩ mɔ ɔbɔɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ ekeli bʋwabɩlɛ azʋlɔtʋ be nwʋ egyima nɩ. (Ɛɣɛ. 2:​4-9, 11-13) Egyinalɛzʋ-ndwokɔ mɔɔ yɛkɛbɩbɛ yɩ wɔ Nyamɩnlɩ yi Odwokɔ yɩ nu nɩ kɔwʋwa yɛ ma yɛkɛdɩdɩ ye tiwʋwaba, na eyi kɛma yɛkɛyɛ mɔɔ ɩsɔ Gyehova anyɩ.—Hib. 5:14.

13. Sɛ yɛpɛ kɛɛ yesi pɔkɔ be a, mɩnla yɛ íni kɛɛ yɛyɛ a? Ma nwʋmɔ ndianwʋ.

13 Áma esi pɔkɔ be ansaana wʋabɩbɛ Gyehova yɩ adwɩnɩ wɔ nwʋ. Yɛábɛ kɛɛ yesumazuma Yizilayamaa mɔɔ bɛhalɩlɩ Dwuuda azɩlɛ yɩ zʋ mmɩlɩ mɔ bɛzɩkɛlɩ Gyelusalamɩ wɔ ɔlʋbɔ 607 A.Y.M nu nɩ. Bɛhã behileli Gyɛlɩmaya kɛɛ: “Ma Gyehova wʋ Nyamɩnlɩ ihilé yɛ ɔhʋanɩ mɔɔ yeluwa zʋlɔ nɩɩ mɔɔ yɛyɛ.” (Gyɛ. 42:​3-6) Naasʋ̃ yɛkãã yɩ, nɩ bezi mɔɔ bɛpɛ kɛɛ bɛyɛ nwʋ pɔkɔ daada o. Meti mmɩlɩ mɔ Gyehova yɩ ɔhʋanɩhilelɛ ɩ nɩɩ bɔ pɔkɔzilɛ yɩ iáyiyia nɩ, bɛátiye Gyehova, mfomi bɛyɛlɩ mɔɔ bɛzabɛ bɛpɛ yɩ. Na eyi valɩ ɔhawʋ kezile ɣalɩ bɔ zʋ paa. (Gyɛ. 42:​19-22; 43:​1, 2, 4) Meti ansaana yekezi pɔkɔ be nɩ, nwʋmɔ kehyinyia paa kɛɛ yɛkɛbɩbɛ Gyehova yɩ adwɩnɩ wɔ nwʋmɔ na yɛayɛ mɔɔ ise yɛyɛ nɩ.

14. Sɛ yesizii abɔkɔ be a, mɩnla ti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛfa yekyina Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ zʋ a?

14 Fa wʋ pɔkɔzilɛ kyina Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ zʋ. (Mt. 7:​24-29; Gye. 1:​23-25) Sɛ yɛfa yɛ pɔkɔzilɛ yekyina Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ zʋ a, nɩ yɛmaa sunzuma nwanzanwanza yɩ kehile ɔhʋanɩ yɛ. Na eyi kɛma Gyehova kɔhɔ zʋlɔ kɛva yi sunzuma yɩ kɛma yɛ. (Egy. 5:32) Naasʋ̃ sɛ yɛáma Gyehova yi sunzuma yɩ kile ɔhʋanɩ yɛ a, sa ɩkʋla ɩma ‘yɛbɔ sunzuma nwanzanwanza nɩ ɛɣɛɛlɛ’ anzɛnyɩɩ yesi yɩ ɔhʋanɩ. (Ɛfɩ. 4:30; Ayɩ. 63:10; Egy. 7:51) Gyehova kɔhʋla kɛyɩ yi sunzuma yɩ wɔ yɛ zʋ po. (Ndw. 51:11; 1 Tɛs. 5:19) Sɛ ɩbayɩ zɔ sʋ̃ a, yɛkɔhʋla keyiyia ɔhawʋ kezile paa, iluwakɛɛ yehyinyia anwʋzɩzɩbɛ nɩɩ tumi mɔɔ sunzuma nwanzanwanza yɩ fa ma nɩ.—Ɛfɩ. 3:16.

KEZIMƆ YƐKƐBƖBƐ BAYƖBƲLƲ NU EGYINALƐZƲ-NDWOKƆ MƆƆ ƖKƆWƲWA YƐ

15-16. (a) Kɛ ɩkɛyɛ na yɛanwʋ Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ mɔɔ ɩkɔwʋwa yɛ a? (b) Mɩnla Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ yɛ ɩkɔhʋla ɩkɔwʋwa Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛvʋlɔ be ma ikeyiaki sɩgɛlɛtɩnlʋnlɛ a?

15 Fa nninyeni mɔɔ yɛfa yɛyɛ ɛbɩbɛlɛnu nɩ di egyima. Ansaana yɛkɔhʋla kɛva Bayɩbʋlʋ nu fʋlɔdulɛ anzɛnyɩɩ egyinalɛzʋ-ndwokɔ be yekeli egyima nɩ, ɩsɛ kɛɛ yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yɛkɛbɩbɛ yɩ. Kɛ ndianwʋ nɩ, ebiye a, wʋ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛvʋlɔ be ɩlɛ́tɩ sianti mɔɔ íni kɛɛ yɛnʋ̃ sɩgɛlɛtɩ nɩ tʋ. Ebiye a, ɩkɛhã kɛɛ: ‘Bayɩbʋlʋ yɩ ɩáhã sɩgɛlɛtɩnlʋnlɛ nwʋ odwokɔ. Meti kɛ ɩyɛ mɔɔ yɛnwʋ kɛɛ ɩdɩ tanɩ a?’ Wɔ bʋwabɩlɛ mɔɔ ɩdɩ zɔ nu nɩ, kɛ ɛkɛyɛ na wʋava Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ wʋawʋwa yɩ ma ɩanwʋ kɛɛ sɩgɛlɛtɩnlʋnlɛ ɩdɩbɛ a? Buuku Mɔɔ Gyehova Dasɩvʋlɔmaa Bɛfa Bɛyɛ Ɛbɩbɛlɛnu nɩ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ. Sɛ ekila Twi dɩyɛ yɩ nu a, ɔkɔnwʋ odwokɔtile mɔɔ ise “Tawa Ne Sigaretnom.” Wɔ yɩ tʋ nɩ, ɔkɔnwʋ odwokɔ fʋlɔ sʋ̃ mɔɔ ise “Sigaret—Onyankopɔn Bu no Sɛn?” Na sa ɔkʋla ɛ nɩɩ wʋ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛvʋlɔ yɩ sunzu nwʋmɔ. (Kila June 1, 2014 Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ yɩ sʋ̃.) Sɛ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛvʋlɔ yɩ kɩnga ɔzɔ odwokɔ yɩ a, mɩnla ɛhɛlɛlɛdwokɔ nɩɩ egyinalɛzʋ-ndwokɔ azʋlɔtʋ yɛ ɩkɔnwʋ yɩ a?

16 Kila egyinalɛzʋ-ndwokɔ anzɛnyɩɩ fʋlɔdulɛ anlu mɔɔ ɩkɔnwʋ yɩ wɔ ɔzɔ ɛbɩbɛlɛnu yi nu. (1) Íni kɛɛ yɛyɛ akɛlɛ yɛma debe mɔɔ ɩkɔhʋla ɩkɛva yɛ ɩkɔhɔ owulo nu. (Wul. 6:16) (2) Ɩsɛ kɛɛ yɛpʋ debela mɔɔ ɩkɔhʋla ɩkɛzɩkɛ ye eniiwudo yi. (2 Kɔl. 7:1) (3) Gyehova pɛ kɛɛ yɛfa yɛ ahʋnlɩnɩ munwala yɛsʋ̃mɩ yɩ. (Mt. 22:37) (4) Íni kɛɛ yeduwa yɛ nyɛlɩyɛ zʋ yepila mmenii mvʋlɔ. (Mt. 22:39; 1 Kɔl. 10:24) (5) Gyehova kɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yɛkɛyɛ mɔɔ ɩtɩnɣɛ. (Fɩl. 4:13) Meti ɩwɔ numɔ kɛɛ Bayɩbʋlʋ yɩ ɩáhã sɩgɛlɛtɩnlʋnlɛ nwʋ odwokɔ pɔkyɩɩ dɩyɛ, naasʋ̃ sa Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ kʋla bʋwa wʋ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛvʋlɔ yɩ ma ɩnwʋ Gyehova yɩ adwɩnɩ wɔ nwʋmɔ.

17. Eliyema benyia nɩɩ eliyema baalɛ mɔɔ bɛyɛɛ ayɩfʋlɔ nwʋ nhyɩhyɛlɩyɛ nɩ, kɛ ɩkɛyɛ na bɛanyia Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ mɔɔ ɩkɔwʋwa bɛ a?

17 Mmenii mɔɔ bɛyɛɛ ayɩfʋlɔ nwʋ nhyɩhyɛlɩyɛ sʋ̃ ɛ? Kɛ ɩkɛyɛ na bɛanwʋ Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ mɔɔ ɩkɔhʋla ɩkɔwʋwa bɛ ma bekezizi abɔkɔba a? Buuku Mɔɔ Gyehova Dasɩvʋlɔmaa Bɛfa Bɛyɛ Ɛbɩbɛlɛnu nɩ kɔhʋla kɔwʋwa bɛzabɛ sʋ̃. Sɛ ekila Twi dɩyɛ yɩ nu a, ɔkɔnwʋ odwokɔtile be mɔɔ ise “Ayeforohyia Ne Apontow.” Na wɔ yɩ tʋ nɩ, ɔkɔnwʋ ndwokɔ be mɔɔ ɩkã Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ azʋlɔtʋ be nwʋ odwokɔ. Ma yehila egyinalɛzʋ-ndwokɔ ahyiã be mɔɔ eliyema benyia nɩɩ eliyema baalɛ mɔɔ bɛyɛɛ ayɩfʋlɔ nwʋ nhyɩhyɛlɩyɛ nɩ kɔhʋla kozunzu nwʋmɔ. (1) Ɩsɛ kɛɛ ayɩfʋlɔ yɩ nwʋ nhyɩhyɛlɩyɛ yɩ munwala hyɛ Gyehova animinyiamɩ. (1 Kɔl. 10:​31, 32) (2) Íni kɛɛ bɛ ntalɩ yɩ yɛ mɔɔ ɩávata, kuntanyɩɩ, anzɛnyɩɩ ɩkɔdʋndʋnlɩ abiyemmɔ bɛ agyia nu. (1 Tim. 2:9; 1 Pit. 3:​3, 4) (3) Íni kɛɛ bɛyɛ debela bɛfa bekile mmenii kɛɛ bɛzabɛ sʋ̃ bɔwɔ kɛ, kɛmɔ mmenii mɔɔ bɛázʋ̃mɩ Gyehova bɛyɛɛ ayɩfʋlɔ a bɛyɛ nɩ. (Dwɔ. 17:14; Gye. 1:27; 1 Dwɔ. 2:​15, 16) (4) Ɩsɛ kɛɛ bɛyɛ nwʋmɔ nhyɩhyɛlɩyɛ bʋwɔ. (1 Kɔl. 14:40) (5) Íni kɛɛ ɔbʋnlɩdʋlɛ mɔɔ ɩkɔhɔlɩ zʋlɔ wɔ ayɩfʋlɔ yɩ mɛda nɩ ma mmenii nʋ̃ nzã nkʋ̃ʋ̃ ma ɩtɛla zʋlɔ. (Gal. 5:21) (6) Ɩsɛ kɛɛ benyia abiye mɔɔ ikehila egyimalilɛ yɩ zʋ.—Dwɔ. 2:​8, 9.

18-19. (a) Mɩnla buuku fʋlɔ yɛ ɩkɔhʋla ɩkɔwʋwa yɛ a? (b) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ egyinalɛzʋ-ndwokɔ mɔɔ ɩwɔ ɔzɔ buuku yi nu nɩ kɔwʋwa wʋ ma ekezi awuwalilɛ nwʋ pɔkɔba a? (Kila alɩka mɔɔ ise “Asʋ̃ Ɔkɔhʋla Kɔnwʋ Egyinalɛzʋ-Ndwokɔ Mɔɔ Ɩwɔ Numɔ Nɩ a?”)

18 Bible Mu Nsɛm a Kristofo De Bɔ Wɔn Bra buuku yi sʋ̃ wʋwa mmenii sʋ̃maa paa. Ɛhɛlɛlɛndwokɔ mɔɔ ɩwɔ buuku eyi nu nɩ kã nninyeni sʋ̃maa nwʋ odwokɔ mɔɔ ɩkɔhʋla ɩkɔwʋwa wʋ. Sɛ ɛfa odwokɔtile be a, ɔkɔnwʋ ndwokɔɣizialɛ nɩɩ ɛhɛlɛlɛndwokɔ mɔɔ ɩkɔwʋwa wʋ ma ɔkɔnwʋ egyinalɛzʋ-ndwokɔ azʋlɔtʋ. Kɛ ndianwʋ nɩ, ebiye a, Kilisinyianii be keɣizia yɩ nwʋ kɛɛ, ‘Mɩnla awuwa yɛ ɩsɛ kɛɛ mɩfa mʋ nwʋ muwula numɔ anzɛnyɩɩ íni kɛɛ mɩfa mʋ nwʋ muwula numɔ a? Sɛ ikila odwokɔtile mɔɔ ise “Afahyɛ Ne Nnapɔnna” wɔ Twi dɩyɛ yɩ nu nɩ tʋ a, ɩkɔnwʋ odwokɔtile fʋlɔ sʋ̃ mɔɔ ise “Afahyɛ a Kristofo twe wɔn ho fi ho.”

19 Sunzu mɔɔ ɔzɔ ɔfʋã yɩ kã nwʋmɔ odwokɔ nɩ be nwʋ kila: “Adɛn nti na ɛyɛ bɔne sɛ obi bedi afahyɛ a atorosom ho bɔn mu? (1Kɔl 10:21; 2Kɔl 6:​14-18; Ɛfɩ 5:​10, 11).” Akʋ̃ sʋ̃, awuwa azʋlɔtʋ mɔɔ íni kɛɛ yɛfa yɛ nwʋ yewula numɔ nɩ, bɛhã biye nwʋ odwokɔ wɔ ɔzɔ ɔfʋã yɩ nu. Sɛ ekila odwokɔtile mɔɔ ise “Afahyɛ Ne Nnapɔnna” yɩ tʋ a, ɔkɔnwʋ odwokɔtile fʋlɔ sʋ̃ mɔɔ ise “Ɔman nnapɔnna.” Wɔ ɔzɔ ɔfʋã yɩ nu sʋ̃ nɩ, egyinalɛzʋ-ndwokɔ azʋlɔtʋ wɔ kɛnɩ mɔɔ ɩkɔhʋla kɔwʋwa Kilisinyianii be ma ikezi pɔkɔba wɔ awuwa be mɔɔ manlɩ yɩ bedii nɩ nwʋ. Ɔzɔ awuwa yɩ be yɛ lɛ mmɩlɩ mɔ manlɩ yɩ bɛkakɛɛ nninyeni be mɔɔ bɔhʋla bɛyɛ, kʋnɛ be mɔɔ idua numɔ, bɔsʋ̃mɩɩ enii be anzɛnyɩɩ bɛhyɛɛ yɩ animinyiamɩ. Gyehova yɩ ahyɩhyɛdɩ yɩ va nninyeni mɔɔ bɛfa bɛyɛ ɛbɩbɛlɛnu ɩma yɛ. Na ɔzɔ nninyeni yi bʋwa yɛ ma yɛtɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ. Yɛ anyɩ sɔ yɩ baaba paa!

Asʋ̃ Ɔkɔhʋla Kɔnwʋ Egyinalɛzʋ-Ndwokɔ Mɔɔ Ɩwɔ Numɔ Nɩ a?

Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ sʋ̃maa wɔ Bible Mu Nsɛm a Kristofo De Bɔ Wɔn Bra buuku yi nu mɔɔ ɩkã nninyeni sʋ̃maa nwʋ odwokɔ. Sa ɔkʋla fa ndwokɔ adile mɔɔ bɛhã nwʋmɔ odwokɔ wɔ ɛkɩhyɩ yɩ be yɛ wʋ abusunwazʋ̃mɩnlɛ. Eyi kɔwʋwa wʋ ma ɔkɔnwʋ Gyehova yɩ adwɩnɩ wɔ ɔzɔ nninyeni yi nwʋ.

  • Anyɩnlɩlelɛdɩyɛ

  • Awohwililɛ

  • Awʋzʋmɩzʋ̃mɩnlɛ

  • Kezimɔ Yekeziyeziye Ndwokɔ

  • Mmenii Mɔɔ Ɩsʋnɩ Be Dedi Mɔɔ Bɔbɔ Numɔ Bɔsʋ̃mɩ

  • Nɔhʋanlɛlilɛ

  • Nyɛlɩyɛ Tanɩ

  • Nzanlʋnlɛ

  • Oyuwadɩ Yɩ Ɔhɔnwʋvalɛ

  • Ozukua

  • Ɔfʋã Bela Mɔɔ Yɛágyina

  • Ponogɩlafi

  • Tanɩfakyɛ

TƖDƖ WU TIWƲWABA YƖ BƲWƆ

20. Kɛ ɩkɛyɛ na yɛanwʋ kɛɛ yɛdɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ bʋwɔ a?

20 Akyɛdɩ mɔɔ Gyehova va ma yɛ, mɔɔ ɩma yɛzayɛ yesizi abɔkɔ mɔɔ yɛpɛ yɩ nɩ, yɛ anyɩ sɔ yɩ paa. Naasʋ̃ yɛɣa yɛnwʋ kɛɛ, ɩsɛ kɛɛ yɛtɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ bʋwɔ na ama yɛahʋla yɛava ɔzɔ akyɛdɩ yɩ yɛali egyima bʋwɔ. Sɛ yɛtɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ bʋwɔ a, ɩkɔwʋwa yɛ ma yekezizi abɔkɔ mɔɔ ɩsɔ Gyehova anyɩ na ɩ nɩɩ yɩ apɛdɩ yiyia. Naasʋ̃ sɛ yɛkɔhʋla yɛkɛyɛ zɔ a, gyɩsɛ Gyehova fa yi sunzuma nwanzanwanza yɩ bʋwa yɛ. Meti ɩsɛ kɛɛ yɛkɔ zʋlɔ yesiã Gyehova yi sunzuma nwanzanwanza yɩ na yɛma ikile ɔhʋanɩ yɛ. Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ sʋ̃ bʋwa yɛ ma yɛtɩdɩ ye tiwʋwaba yɩ. Bɛmá ye munwala yɛhɔ zʋlɔ yɛva akyɛdɩ eyimmɔ mɔɔ ɩzʋ̃ Gyehova kɛnɩ nɩ yeli egyima bʋwɔ. Sɛ yɛyɛ zɔ a, tumi mɔɔ ɩwɔ Nyamɩnlɩ yi Odwokɔ yɩ nu nɩ kɔwʋwa yɛ paa wɔ yɛ ɛbɩlawɔlɛ nu.—2 Tim. 3:​16, 17; Hib. 4:12.

KƐ OKOWUWA KEZE A?

  • Mɩnla yɛ lɛ tiwʋwaba a?

  • Kɛ ɩkɛyɛ na yɛadɩdɩ ye tiwʋwaba a?

  • Sɛ yesii pɔkɔ be a, mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ kɔhʋla kɔwʋwa yɛ a?

NDWOMI 135 Gyehova Yɩ Dɩyɛzianlɛ Yɛ Lɛ Kɛɛ: “Mɩ Ɣa, Yɛ Nɣɛlɛbɛvʋlɔ”

    Ahanta Buuku (2015-2026)
    Numá Yɩ
    Kɔ́ Numɔ
    • Aɣɩnda
    • Kyɛ́
    • Yɛ́ nzɩnzanlɩyɛ mɔɔ ɛpɛ yɩ wɔ ɛkɩhyɩ
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mmɛla Mɔɔ Ɩwɔ Nwʋmɔ
    • Nwʋmɔ Nhyɩhyɛlɩyɛ
    • Nwʋmɔ Nninyeni
    • JW.ORG
    • Kɔ́ Numɔ
    Kyɛ́