Nnwuakula Dɩ “Agyiapadɩ Mɔɔ Ɩzʋ̃ Gyehova Kɛnɩ”
SƐ ƐTƖ odwokɔpɔkɔ “agyiapadɩ” a, mɩnla yɛ ɩba wu ti nu a? Ebiye a, mɔɔ ɩba wu ti nu yɛ lɛ ozukua, azɩlɛ anzɛnyɩɩ debe mɔɔ ɩtʋ bʋlɔ mɔɔ wʋ abusunwa lɛ yɩ nɩ. Meti, agyiapadɩ dɩ dɩyɛ mɔɔ ɩtʋ bʋlɔ mɔɔ ɛkɛbɛ yɩ kɛɛ ɛkɛyɛ mɔɔ ɔkɔhʋla bela kehila zʋlɔ bʋwɔ.
Bayɩbʋlʋ kã kɛɛ nnwuakula dɩ “agyiapadɩ mɔɔ ɩzʋ̃ Gyehova kɛnɩ.” (Ndw. 127:3) Na pɩlazunɛ bela íni nwʋmɔ kɛɛ Kilisinyiamaa awʋvʋlɔ bu bo nnwuakula kɛɛ akyɛdɩ mɔɔ ɩtʋ bʋlɔ mɔɔ ɩzʋ̃ bɔ sʋlɔ Ɛzɩlɛ yɩ kɛnɩ. Na bɛpɛ kɛɛ bɛyɛ mɔɔ bɔkɔhʋla bela bɔbɔ bɔ nwʋ banɩ na bedi bɔ nnwʋnlamɩ ɔfʋã nu, nɣanlɩdɩlɛ ɔfʋã nu, nɩɩ sunzuma ɔfʋã nu ahyinyiadɩ nwʋ egyima.
Naasʋ̃ alɔbɔ odwokɔ yɛ lɛ kɛɛ awʋvʋlɔ be mɔ bɔwɔ kɛnɩ nnɛ nɩ bɛáwu bo nnwuakula kɛɛ agyiapadɩ mɔɔ ɩzʋ̃ Nyamɩnlɩ yɩ kɛnɩ. (Ayɩ. 49:15; 2 Tim. 3:1-3) Awʋvʋlɔ mvʋlɔ sʋ̃ pɛ paa kɛɛ bekehila bo nnwuakula naasʋ̃ ndwokɔzɩzɩbɛ azʋlɔtʋ be ti, bɛáhʋla bɛyɛ zɔ. Ɔzɔ ndwokɔzɩzɩbɛ yɩ be yɛ lɛ mɩnla a? Mɩnla yɛ Gyehova ɩpɩbɛɛ wɔ awʋvʋlɔ bɛ kɛnɩ a? Na kɛ ɩkɛyɛ na awʋvʋlɔ mɔɔ bɛdɩ Kilisinyiamaa nɩ bɛahʋla bɛadɩdɩ bo nnwuakula bʋwɔ a?
NDWOKƆZƖZƖBƐ YƖ
Nhyɛ mɔɔ ɩzʋ̃ abusunwamaa nɩɩ mmenii mvʋlɔ bɛ kɛnɩ. Wɔ nnɩka be nɩ, mmenii bu awʋvʋlɔ mɔɔ bɛlɛ nnwuakula sʋ̃maa nɩ paa. Meti ebiye a, agyiahʋnlɩmaa mɔɔ bɛdɩda nnɩka mɔɔ ɩdɩ zɔ nɩ bo mmusunwamaa anzɛnyɩɩ bɛ apa yi nu maa kɛhyɛ bɛ kɛɛ bɔwʋ́ sʋ̃maa mɔɔ ebiye a nɩ bɔlɔ́kʋla bekehila bɛ.
Eɣile be nwʋ adwɩnɩndwɩnɩ. Wɔ nnɩka be nɩ iluwakɛɛ bɛányia alɩyɛ baaba bedi, béni alɔkɩtamaa anzɛnyɩɩ asʋ̃piti sʋ̃maa, nɩɩ adimakɛlɛ mɔɔ iwuli zʋlɔ wɔ kɛnɩ nɩ ti, nnwuakula ta wu. Eyi ti agyiahʋnlɩmaa be wʋ nnwuakula sʋ̃maa ama sɛ bo nu be wu po a, mbiyemmɔ bɛahɔ zʋlɔ bɛawʋwa nnwʋanlɩ nu. Agyiahʋnlɩmaa mvʋlɔ sʋ̃ kʋla si pɔkɔ kɛɛ bɔkɔwʋ sʋ̃maa na ama sɛ benyi bɛyɛ mbanimbani a, bo nnwuakula yɩ bɛahila bɛ. Eyi dɩ nɔhʋanlɛ wɔ amanlɩ mɔɔ aɣanɩ yɩ íni nhyɩhyɛlɩyɛ bela ma mmenii mɔɔ bɛ alʋbɔ hɔ anyunumi nɩ.
Family planning nwʋ nhyɩhyɛlɩyɛ. Wɔ nnɩka be nɩ, béni nnuno sʋ̃maa mɔɔ ɩkɔwʋwa agyiahʋnlɩmaa ma bekezi ɛɣɩnzɛlɛ ɔhʋanɩ anzɛnyɩɩ ɩkɛma bɔkɔhwɩnhwɩ̃ bɛ awʋbɔ nu. Mbiyemmɔ sʋ̃ nyia awudo yi be dɩyɛ, naasʋ̃ iluwa ɔhawʋ azʋlɔtʋ be mɔɔ ebiye a awudo yi kɛva kɛɣa bɔ zʋ nɩ ti, bo kunlu tu kɛɛ bɛkɛva keli egyima. Akʋ̃ sʋ̃, iluwakɛɛ nnuno eyimmɔ mɔɔ bɛfa bɛyɛ awʋbɔ nwʋ nhyɩhyɛlɩyɛ nɩ yɩ bʋlɔ yɛ sɩ nɩ ti, kɛ abiyela yɛ ɩkʋla ɩtɔ a.a
MƖNLA YƐ GYEHOVA ƖPƖBƐƐ WƆ AWƲVƲLƆ BƐ KƐNƖ A?
Nyia mmɩlɩ ma wu nnwuakula yɩ nu bela
Fa wu nnwuakula bɔ nnwʋnlamɩ ɔfʋã nu ahyinyiadɩ ma bɛ. Gyehova ikilaa ɔhʋanɩ kɛɛ awʋvʋlɔ kɛyɛ egyimazɩzɩbɛ na ama bɛahʋla bɛava nnwʋnlamɩ ɔfʋã nu nninyeni dɩkɛɛ alɩyɛ, ntalɩ, nɩɩ dabɩlɛ bɛama bo nnwuakula mɔɔ bɛ anyɩ ɩlɛ́tɩlɩ nɩ. Gyehova ikilaa ɔhʋanɩ sʋ̃ kɛɛ awʋvʋlɔ kɛva bo nnwuakula kɔhɔ sukuulu. Meti Kilisinyiamaa awʋvʋlɔ pɛ kɛɛ bo nnwuakula bʋwa bɛ pɛ mmɩlɩ mɔ benyii nɩ, na bɔbʋwa bɛ ma bosuma salɛ ti egyima be mɔɔ ɩkɔwʋwa bɛ mmɩlɩ mɔ benyi nɩ. Akʋ̃ sʋ̃, benyia mmɩlɩ bɛma bo nnwuakula yɩ nu bela ama bɛadɩ nɣanlɩ kɛɛ bɔwɔ banɩwɔlɛ na bɔdɔ bɛ sʋ̃. Naasʋ̃ Gyehova iáhila ɔhʋanɩ kɛɛ awʋvʋlɔ benyiá bɔ nwʋ ansaana bɛahʋla bɛahila bo nnwuakula yɩ. Awʋvʋlɔ mɔɔ Gyehova manlɩ bɛdɩlɩ yɩ Ɣa yɩ nɩ, nɩ bɛdɩ ehyinyiamaa naasʋ̃ bɛyɛlɩ egyima ɛzɩzɩbɛ behilalɩ kuakula yɩ.—Mt. 13:55, 56; Lk. 2:24.
Bayɩbʋlʋ egyinalɛzʋ-odwokɔ: “Na sɛ abiye ɩáhʋla yi mmusunwa kila, titili yɩzayɩ yɩ nwʋ maa kila a, nɩ ɩlanɩ yɩ mɛda ɩma ehilehilelɛ nɩ. Na ɔzɔ enii nɩ ɩdɩ enii tanɩ ɩtɛla enii mɔɔ ízi Nyamɩnlɩ nɩ.”—1 Tim. 5:8.
Gyehova zi kɛɛ ebiye a, awʋvʋlɔ be kehyinyia mmʋwalɩyɛ mmɩlɩ mɔ bɛ alʋbɔ hɔ anyunumi nɩ. Nɔhʋanlɛ odwokɔ po yɛ lɛ kɛɛ, ɔhʋanɩ ɔkʋ̃ mɔɔ nnwuakula kɔhʋla keli bɛ awʋvʋlɔ nni yɛ lɛ kɛɛ bɛkɛyɛ nhyɩhyɛlɩyɛ mɔɔ ɩkɛma bɔkɔhʋla bekehila bɛ awʋvʋlɔ mɔɔ bɛ alʋbɔ hɔ anyunumi nɩ. (Ɛkɩ. 20:12; 1 Tim. 5:4) Naasʋ̃ sɛ awʋvʋlɔ di bɔmʋnlɩ dwɩnɩ kezimɔ bekehila bo nnwuakula nwʋ, tɛla kɛɛ bɔkɔdwɩnɩ kezimɔ bo nnwuakula mfomi kehila bɛ nɩ nwʋ a, Gyehova yɩ anyɩ de paa.—2 Kɔl. 12:14.
Fa wu nnwuakula bo sunzuma ɔfʋã nu ahyinyiadɩ ma bɛ. Ɩdɩ Kilisinyiamaa awʋvʋlɔ bɛ asɛdɩ sʋ̃ kɛɛ bɔkɔwʋwa bo nnwuakula ma bɔkɔlɔ Gyehova na bɛazʋ̃mɩ yɩ. Gyehova bu sunzuma ɔfʋã nu ɛdɩdɩlɛ eyi kɛɛ mɛyɩ yɛ nwʋmɔ hyinyia paa wɔ bo nnwuakula yɩ bɛ ɛbɩlawɔlɛ nu a.—Dit. 6:6, 7.
Bayɩbʋlʋ egyinalɛzʋ-odwokɔ: “Bɛdɩdɩ bɛ [mma] na behilehile bɛ kɛmɔ ye Niibenyia ɩpɛ yɩ nɩ.”—Ɛfɩ. 6:4.
GYEHOVA PƐ KƐƐ ƖBƲWA WƲ
Belí bɔmʋnlɩ bozunzu nnwuakula dʋdʋ mɔɔ bɛpɛ kɛɛ bɔwʋ bɛ nɩ nwʋ
Sunzu nnwuakula dʋdʋ mɔɔ ɛpɛ kɛɛ ɔwʋ bɛ nɩ nwʋ. Sɛ ɛpɛ kɛɛ ɔwʋ nnwuakula a, bɔ mmɔdɩnɩ sunzu wʋ bʋwabɩlɛ nwʋ. Kɛ ndianwʋ nɩ, asʋ̃ bɛlɛ ozukua mɔɔ bɛkɛva kɔdɔ alɩyɛ, nɩɩ ntalɩ kɛma nnwuakula yɩ na bɛava bɛ bɛahɔ sukuulu a? Sɛ bɛ sa lɔ́tʋ bɔ nwʋ zʋ wɔ ɔzɔ nninyeni yɩ nwʋ a, mɛyɩ dɩyɛ ɛ nɩɩ wʋ nwʋkãvʋlɔ yɩ dɩndɛ kɛ ebiye a, bɛkɛdɩ nnwuakula dʋdʋ mɔɔ bɛpɛ kɛɛ bɔwʋ bɛ nɩ zʋ a. Kɛmɔ ɩkɛyɛ a, bɔkɔhʋla kɛva mmʋwalɩyɛ mɔɔ nnwuakula yɩ nu bela hyinyia nɩ bɛkɛma bɛ kɛmɔ Gyehova ikilaa ɔhʋanɩ kɛɛ bɛkɛyɛ nɩ la. Mɔɔ ɩdɩ yɛ lɛ kɛɛ Gyehova zi kɛɛ, kɛ dɩyɛ bela mɔɔ ɩwɔ ɛbɩlawɔlɛ eyi nu nɩ yɛ ɔkɔhʋla kɛyɛ nwʋmɔ nhyɩhyɛlɩyɛ a. (Odw. 9:11) Naasʋ̃ ikeyila mmɔdɩnɩ mɔɔ ɔkɔwɔ kɛyɛ ɔwʋvʋlɔba nɩ zʋ.
Bayɩbʋlʋ egyinalɛzʋ-ndwokɔ: “Enii mɔɔ ɩbɔ yɩ nwʋ mmɔdɩnɩ nɩ yɩ nhyɩhyɛlɩyɛ kowie bʋwɔ, na abiyela mɔɔ ɩpɩlɩ yɩ nwʋ nɩ ehyinyia yɛ ikehyinyia yɩ a.”—Ɛɣɛ. 21:5.
“Na bo nu aninyia, yɛ sɛ ɩpɛ kɛɛ ikyina bɔlɔnsanɩ a, iáli bɔmʋnlɩ ɩbʋwa azɩ ɩsɩnzɩ nwʋmɔ kakɛ na ɩnwʋ kɛɛ ɩlɛ ozukua mɔɔ ɩkɔzʋ̃ yɩ kyina a?”—Lk. 14:28.
Fa Gyehova di bɔmʋnlɩ wɔ wʋ abusunwa nu. Ma Gyehova yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ ɩyɛ dɩyɛ titili wɔ wʋ abusunwa yɩ nu. Sɛ ɛlɛ nnwuakula a, bɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ ekenyia mmɩlɩ kɔwʋwa bo nu ɔkʋ̃ bela ma ɩkɔlɔ Gyehova. Sɛ bɔkɔ dɩyɛzumanlɛ a, bʋwa bɛ ma bɛva bɛ adwɩnɩ beziye egyimalilɛ yɩ zʋ. Bɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ bɛkɛyɛ Abusunwa Ɔzʋ̃mɩnlɛ dapɛnɩ bela. Tɩdɩ wu nnwuakula yɩ ma bɔhʋla bɛyɛ dasɩlɛlilɛ egyima yɩ. Íni kɛɛ ɛdanɩ wʋ asɛdɩ kɛɛ ɔwʋvʋlɔ nɩ ma wu nnwuakula mbanimbani anzɛnyɩɩ wʋ abusunwamaa mvʋlɔ. Ide mmɩlɩ nɩɩ mmɔdɩnɩwɔlɛ paa na ama wʋahʋla wʋawʋwa wu nnwuakula ma bɛalɔ Gyehova, naasʋ̃ numɔ nyilalɛ mɛyɩ, sʋ̃maa zɛ.
Bayɩbʋlʋ egyinalɛzʋ-odwokɔ: “Dɩyɛ bela ɩáyɛ mɩ anyɩnlɩlelɛ tɛla kɛɛ mɩkɛdɩ kɛɛ mɩ mma nɩ mmɔ boluwa nɔhʋanlɛ ɔhʋanɩ nɩ nu.”—3 Dwɔ. 4.b
Fa wʋ nwʋ tiã Gyehova zʋ. Sɛ ɩwɔ wʋ adwɩnɩ nu kɛɛ ɔkɔwʋ anzɛnyɩɩ ɔwʋ dada a, nyia anwʋlazʋ kɛɛ Gyehova yɩ egyinalɛzʋ-ndwokɔ nwʋ hyinyia kʋlaa tɛla enii yɩ mmɛla anzɛnyɩɩ amamɩlɛ.
Ide mmɩlɩ nɩɩ mmɔdɩnɩwɔlɛ na ama wʋahʋla wʋawʋwa wu nnwuakula yɩ wɔ sunzuma ɔfʋã nu
Sɛ esi pɔkɔ kɛɛ ɛkɛdɩ nnwuakula dʋdʋ mɔɔ ɛpɛ kɛɛ ɔwʋ bɛ nɩ zʋ a, nyia anwʋlazʋ kɛɛ Gyehova kɔhɔ zʋlɔ kehila wʋ mmɩlɩ mɔ wʋ alʋbɔ hɔ anyunumi nɩ. Kila bʋwɔ na wʋámanlɩ mbiyemmɔ bɛáhyɛlɩ wʋ ma obu wu nnwuakula yɩ kɛɛ bɛdɩ wʋ “pɛnhyɩnɩ nwʋ nhyɩhyɛlɩyɛ.” Áma wʋ ɛɣɛɛlɛ bɔ kɛɛ elényia abiyela ma ikehila wʋ. Gyehova ɩwɔ anʋhʋba kɛɛ ikehila wʋ, na ididili yɩ anʋhʋba zʋ eɣile bela.—Dwh. 23:14.
Bayɩbʋlʋ egyinalɛzʋ-ndwokɔ: “Fa wʋ ahʋnlɩnɩ munwala tiã Gyehova zʋ, na áma ɛfa wʋ nwʋ etiã wʋzawʋ wʋ ntɩyasɩ zʋ. Nwʋ yɩ wɔ wʋ ahʋanɩ munwala nu, na ɩkɛma wʋ ahʋanɩ kɛdɩnɣɛ.”—Ɛɣɛ. 3:5, 6.
“Nɩ mɩdɩ kuakula na kakɩ yɩ mɩyɛ ebani, naasʋ̃ mʋlɔ́nwʋnlɩ ɛdɩnɣɛlɛnii mɔɔ bɔbʋ yɩ, anzɛnyɩɩ yi nnwuakula kɛɛ besinziãã alɩyɛ.”—Ndw. 37:25.
“Meti mʋnlʋmmɔ belí bɔmʋnlɩ bɛbɛ sʋlɔ Bulombunlililɛ nɩ, nɩɩ yɩ ɛdɩnɣɛlɛ nɩ, na bɛkɛva eyimmɔ munwatĩĩ bɛkɛhɩnla nwʋmɔ bɛ.”—Mt. 6:33.
Nnwuakula dɩ akyɛdɩ mɔɔ ɩtʋ bʋlɔ mɔɔ Gyehova va ma awʋvʋlɔ. Sɛ Kilisinyiamaa awʋvʋlɔ kʋla kila bo nnwuakula kɛmɔ Gyehova ikilaa ɔhʋanɩ kɛɛ bɛkɛyɛ nɩ a, kila kezimɔ ɩkɛma yɩ anyɩ kele! Kilisinyiamaa awʋvʋlɔ ma mɔɔ Gyehova ikilaa ɔhʋanɩ kɛɛ bɛkɛyɛ nɩ nwʋ hyinyia bɛ kʋlaa tɛla mɔɔ bɛ apa yɩ nu maa bɛkã anzɛnyɩɩ bɛyɛ nɩ. Bɔzʋ̃ ɔlɔlɛ nu bɛfa nnwuakula yɩ nu bela bɔ nnwʋnlamɩ ɔfʋã nu, nɣanlɩdɩlɛ ɔfʋã nu, nɩɩ sunzuma ɔfʋã ahyinyiadɩ bɛma bɛ Meti bɔbɔ mmɔdɩnɩ bozunzu nnwuakula dʋdʋ mɔɔ bɔkɔwʋ bɛ nɩ nwʋ bʋwɔ paa. Sɛ awʋvʋlɔ yɛ zɔ a, ikile kɛɛ bɔdɔ bo nnwuakula yɩ paa na bobu bɛ kɛɛ bɛdɩ agyiapadɩ mɔɔ ɩtʋ bʋlɔ mɔɔ ɩzʋ̃ Gyehova kɛ.
a Agyiahʋnlɩmaa yɩ bɛzabɛ yɛ besi pɔkɔ wɔ nnwuakula dʋdʋ mɔɔ bɛkɛbɛ yɩ kɛɛ bɔkɔwʋ, nɩɩ mmɩlɩ mɔ bɔkɔwʋ bɛ nɩ nwʋ a. Akʋ̃ sʋ̃, bɛzabɛ yɛ besi awudo mɔɔ ɩázɩkɛ ɛɣɩnzɛlɛ naasʋ̃ isi yɩ ɔhʋanɩ nɩ nwʋ pɔkɔ a. Na íni kɛɛ abiyela buwa bɛ ndɛnɩ wɔ pɔkɔ bela mɔɔ bekezi nɩ nwʋ. (Wul. 14:4, 10-13) Akʋ̃ sʋ̃, Kilisinyiamaa mɔɔ bɛdɩ agyiahʋnlɩmaa nɩ ma fʋlɔdulɛ mɔɔ ɩwɔ 1 Kɔlɛntɩmaa 7:3-5 nɩ bʋwa bɛ adwɩnɩ nu.
b Nnwuakula mɔɔ bɛva belili egyima wɔ nkyɩkyɛmi eyi nu nɩ gyĩ kɛnɩ ma adʋwavʋlɔ mɔɔ Dwɔɔnʋ wʋwalɩ bɛ ma bɔnwʋnlɩ nɔhʋanlɛ yɩ nɩ. Naasʋ̃ sɛ awʋvʋlɔ be bo nnwuakula sʋ̃mɩ Gyehova a, ɔzɔ nɣanlɩ ɔkʋ̃ yɩ la yɛ bɛtɩ a.