Watchtower INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Watchtower
INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Aɣɩnda
  • BAYƖBƲLƲ
  • AWUUKU NƖƖ NNINYENI MVƲLƆ
  • DƖYƐZUMANLƐ
  • w26 January owu. azʋ. 14-19
  • Sianti Mɔɔ Yehyinyia Elelɛdɩyɛ Nɩ

Vidiyo bela íni ɔfʋã ɛkɩhyɩ.

Yɛpakyɛbɛ wʋ, dɩyɛ be ɩákɔ bʋwɔ wɔ vidiyo mɔɔ ɔtwɩ̃ɩ̃ yɩ nu.

  • Sianti Mɔɔ Yehyinyia Elelɛdɩyɛ Nɩ
  • Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
  • Odwokɔtile ngyɩkɩ̃ɩ̃ngyɩkɩ̃ɩ̃
  • Ndwokɔ mɔɔ ɩ nɩɩ yɩ di nsɛ́
  • ELELƐDƖYƐ YƖ MA YENYIA TANƖFAKYƐ
  • ELELƐDƖYƐ YƖ MA YENYIA ANYƖNLƖLAZƲ KƐƐ YEKELI MUNLI EƔILE BE
  • ELELƐDƖYƐ YƖ MA YƐ NƖƖ GYEHOVA AVINLI YƐ BAABA DƆKƲ̃
  • ELELƐDƖYƐ YƖ MA YƐNWƲ YƖ KƐƐ GYEHOVA WƆ NWƆKƐNWƲNLƐ
  • Mɩnla Yɛ Elelɛdɩyɛ Nɩ Kilehile Yɛ a?
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2025
  • Kɛ Ɩkɛyɛ Na Wʋahile Kɛɛ Wʋ Anyɩ Sɔ Elelɛdɩyɛ Nɩ a?
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
  • Kezimɔ Yenyia Gyehova Yɩ Ɔlɔlɛ Zʋ Mfasʋ
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2025
  • Sianti Mɔɔ Yɛ Anyɩ Sɔ Gyehova Yɩ Tanɩfakyɛ Nɩ
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2025
Kilá Sʋ̃maa
Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
w26 January owu. azʋ. 14-19

MARCH 16-22, 2026

NDWOMI 20 Ɛva Wʋ Dɔɣalɛ Nɩ Ma Yɛ

Sianti Mɔɔ Yehyinyia Elelɛdɩyɛ Nɩ

“Na aninyia yɛ ikele mɩ wɔ tanɩ eniiwudo eyi mɔɔ ɩlɛ mɩ ɩkɔɔ owulo nu nɩ yɩ sa nu a?”—WUL. 7:24.

BƲTAYƖ

Yekehila kezimɔ elelɛdɩyɛ yɩ ma yenyia tanɩfakyɛ, kezimɔ ɩkɛma yekeli munli eɣile be na yɛ nɩɩ Gyehova avinli ɩayɛ baaba dɔkʋ̃ nɩ.

1-2. Mɩnla ti mɔɔ ihyinyia kɛɛ bede yɛ a? (Wulomimaa 7:​22-24) (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

TUA bʋwabɩlɛ eyi nwʋ mfonyini kila. Fa yɩ kɛɛ aliyia be wuwu gua benyia be zʋ, naasʋ̃ ilówuli. Mɩnla yɛ ɩkɔhʋla kɛyɛ a? Mɛyɩ yɛ lɛ kɛɛ ɩkɛdɩnyɩa dɩnyɩa nu kɛbɩbɛ mmʋwalɩyɛ na iahila ɔhʋanɩ kɛɛ abiye kɛɣa kele yi.

2 Enii bela yɩ bʋwabɩlɛ dɩkɛɛ ɔzɔ benyia yɩ. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ a? Mmɩlɩ mɔ Adamɩ dɩlɩ Gyehova zʋ atunwa nɩ, ɩɣa ɩyɛlɩ tanɩvʋlɔ. Na iluwakɛɛ yɛdɩ yi nnwuakula nɩ ti, ye munwala yɛdɩ tanɩmaa. Meti ye munwala yewula tanɩ tʋ mɔɔ yɛáhʋla yede yɛ nwʋ dɩkɛɛ benyia yɩ mɔɔ aliyia wuwu gua yɩ zʋ nɩ. Wɔ Pɔɔlʋ yɩ kɛlɛta mɔɔ ɩhɛlɛlɩ hɔ manlɩ Wulomimaa nɩ nu nɩ, ɩhanlɩ kezimɔ tanɩ ɩva yɛ ɩyɛ nkɛlɛ nɩ nwʋ odwokɔ. (Kɩnga Wulomimaa 7:​22-24.) Pɔɔlʋ ɣizialɩ kɛɛ, “Aninyia yɛ ikele mɩ wɔ tanɩ eniiwudo eyi mɔɔ ɩlɛ mɩ ɩkɔɔ owulo nu nɩ yɩ sa nu a?” Nɩ Pɔɔlʋ zi kɛɛ tanɩ mɔɔ inyianlɩ wɔ Adamɩ kɛnɩ nɩ ti, ɔhʋanɩ bela zʋ sa iwu. (Wul. 6:23) Yɛzayɛ sʋ̃ yɛwɔ bʋwabɩlɛ kʋ̃ yɩ la nu. Ihyinyia kɛɛ bede yɛ!

Benyia be mɔɔ aliyia iwu igua yɩ zʋ nɩ dɩnɣɛ yɩ sa mɔɔ ɩpɩbɛɛ mmʋwalɩyɛ.

Kezimɔ abiye mɔɔ aliyia iwu igua yɩ zʋ nɩ hyinyia abiye na iale yi nɩ, ɔzɔ la yɛ amɩyɛ sʋ̃ iluwa Adamɩ nɩɩ Yifi bɛ tanɩ nɩ ti ihyinyia kɛɛ bede yɛ a (Kila nkyɩkyɛmi 1-2)


3. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yenyia elelɛdɩyɛ yɩ zʋ mfasʋ a?

3 Pɔɔlʋ hanlɩ bʋwabɩlɛ mɔɔ yɛwɔ numɔ nwʋ odwokɔ iwieli nɩ, ɩmanlɩ yɛnwʋnlɩ kɛɛ anyɩnlɩlazʋ wɔ kɛ. Meti mmɩlɩ mɔ iɣizialɩ kɛɛ, ‘Aninyia yɛ ikele mɩ a?’ nɩ, yɩzayɩ ɩyɩlɩ yi munwa kɛɛ: “Mɩla Nyamɩnlɩ asɩ kɛɛ iluwa Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ yɩ zʋ ɩyɛ eyi!” (Wul. 7:25) Nɩ Pɔɔlʋ ɩkãã Gyisɛsɩ yi elelɛdɩyɛ afɔlɩ nɩ nwʋ odwokɔ.a Ɔzɔ elelɛdɩyɛ yɩ ɩma (1) yenyia tanɩfakyɛ, (2) yenyia anyɩnlɩlazʋ kɛɛ yekeli munli eɣile be, na (3) yɛ nɩɩ Gyehova avinli yɛ baaba dɔkʋ̃. Mmɩlɩ mɔ yesunzuu eyimmɔ nwʋ nɩ, ɩkɛma ɔlɔlɛ mɔɔ yɛwɔ yɛma Gyehova, “Nyamɩnlɩ mɔɔ mɛyɩ yɛ ɩma enii inyia anyɩnlɩlazʋ” nɩ kɛyɛ kezi. (Wul. 15:13) Akʋ̃ sʋ̃, ɩkɛma yekenyia anyɩnlɩzɔlɛ kezile yɛkɛma Gyisɛsɩ mɔɔ Gyehova luwa yɩ zʋ ile yɛ nɩ.—Kol. 1:14.

ELELƐDƖYƐ YƖ MA YENYIA TANƖFAKYƐ

4-5. Mɩnla ti mɔɔ abiyela hyinyia elelɛdɩyɛ nɩ a? (Odwokɔhanlɛvʋlɔ 7:20)

4 Yehyinyia elelɛdɩyɛ yɩ na ama Gyehova ɩava yɛ tanɩ ɩahyɛ yɛ. Ye munwala yedi mfʋmɩ wɔ ye ndwokɔhanlɛ nɩɩ yɛ nyɛlɩyɛ nu. (Kɩnga Odwokɔhanlɛvʋlɔ 7:20.) Tanɩ be wɔ kɛnɩ a, numɔ yɛ ɔnlʋmɔ paa. Kɛ ndianwʋ nɩ, Mosisi mmɛla nɩ hanlɩ kɛɛ, sɛ Yizilayanii be kũ abiye anzɛnyɩɩ ɩsɩkɛ agyiahʋnlɩ a, ɩsɛ kɛɛ bokũ yi. (Lɛv. 20:10; Nɔ. 35:​30, 31) Ɩwɔ numɔ kɛɛ tanɩ sʋ̃maa wɔ kɛnɩ a, numɔ ɩáyɛ ɔnlʋmɔ dɩyɛ, naasʋ̃ tanɩ bela dɩ tanɩ. Kɛ ndianwʋ nɩ, Devidi hanlɩ kɛɛ: “Mikehila mɩ agyiadulɛ bʋwɔ na mɩávalɩ mɩ tavɩlɩma mɩáyɛlɩ tanɩ.” (Ndw. 39:1) Eyi kile kɛɛ, mɔɔ yɛkã nɩ po kʋla yɛ tanɩ.—Gye. 3:2.

5 Mɔwʋ dwɩnɩ nwʋmɔ kila. Asʋ̃ ɛhã odwokɔ be hile abiye kyɩ̃ mɔɔ wu kunlu a ankɩ wʋãkã a? Asʋ̃ ɛyɛ debe ma onlu wʋ nwʋ kyɩ̃ a? Pɩlazunɛ bela íni nwʋmɔ kɛɛ, debe mɔɔ ɩdɩ zɔ dʋ wʋ kyɩ̃. Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Sɛ yɛkã kɛɛ yɛáyɛ tanɩ a, yɛdahɩlɩɩ yɛ nwʋ, na nɔhʋanlɛ nɩ íni ye nu.”—1 Dwɔ. 1:8.

6-7. Mɩnla dɩyɛ yɛ Gyehova kyina ɔzʋlɔ fa yɛ tanɩ kyɛ yɛ a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

6 Iluwakɛɛ Gyehova dɩ pɛlɩpɛlɩ nɩ ti, ɩsɛ kɛɛ inyia debe mɔɔ ikegyina zʋlɔ kɛva tanɩ kɛhyɛ. Elelɛdɩyɛ yɩ ma inyia debe kyina zʋ fa yɛ tanɩ kyɛ yɛ. (Ɛfɩ. 1:7) Naasʋ̃, eyi iáhile kɛɛ Gyehova bu yɩ anyɩ kua yɛ tanɩ zʋ kɛkɛ, anzɛnyɩɩ ibu yi kɛɛ ɩáyɛ hwɩɩ. Gyehova iáwu yɩ anyɩ kua tanɩ zʋ kʋlaa.—Ayɩ. 59:2.

7 Nɩ Mosisi mmɛla yɩ pɩbɛ kɛɛ, Yizilayamaa nɩ kɛva nnamɩ kɔwɔ afɔlɩ na bɛava bɛabɩda bɛama bɛ tanɩ. (Lɛv. 4:​27-31; 17:11) Ɔzɔ afɔlɩ azʋlɔtʋ nɩ lalɩ yɩ ali kɛɛ, mmenii hyinyia afɔlɩ be mɔɔ idi munli. Mɛyɩ yɛ lɛ Gyisɛsɩ yɩ afɔlɩ nɩ. Ɔzɔ afɔlɩ yɩ yɛ ɩkɛma mmenii munwala kenyia nyilalɛ eɣile be a. Gyisɛsɩ yi owulo nɩ yɛ ɩkɛma Gyehova kenyia debe kegyina zʋlɔ kɛva yɛ tanɩ kɛhyɛ yɛ a. Nɩ Pɔɔlʋ zi mɔɔ Gyisɛsɩ yi owulo nɩ kɛyɛ kɛma adasamaa nɩ paa. Mmɩlɩ mɔ ɩhɛlɛlɩ kɛlɛta ɩhɔ ɩmanlɩ Kɔlɛntɩmaa nɩ, ɩhanlɩ tanɩ azʋlɔtʋ mɔɔ nɩ bɛyɛ ma idua numɔ nɩ nwʋ odwokɔ. Akʋ̃ ɩva ɩdʋwalɩ zʋlɔ kɛɛ: “Naasʋ̃ Boyuwa bɛ bʋwɔ; bɛdɩ bɔ nwʋ; bowu bɛ kɛɛ ɛdɩnɣɛlɛmaa wɔ Niibenyia Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ yi dima nɩɩ yɛ Nyamɩnlɩ yi sunzuma nu.”—1 Kɔl. 6:​9-11, NWT.

Yizilaya abusunwa be bɛlɛ owuanɩ bɛmaa ɔsɔfʋ be wɔ asɔlɩ pika yɩ nu.

Nɩ ɩsɛ kɛɛ Yizilayamaa yɩ fa nnamɩ bɔ afɔlɩ na bɛava bɛabɩda bɛama bɛ tanɩ. Ɔzɔ afɔlɩ azʋlɔtʋ nɩ lalɩ yɩ ali kɛɛ, mmenii hyinyia Gyisɛsɩ yɩ afɔlɩ mɔɔ idi munli nɩ, na ama bɛava bɛ tanɩ bɛahyɛ bɛ na beanyia nyilalɛ mɔɔ ɩzʋ̃ numɔ ɩba nɩ be (Kila nkyɩkyɛmi 6-7)


8. Sɛ esiyeziyee wʋ nwʋ kɛma ɔlʋbɔ eyi Ɛhakɛlɛlilɛ yɩ a, mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ ɔdwɩnɩndwɩnɩ nwʋmɔ a?

8 Ansaana ɔkɔhɔ ɔlʋbɔ eyi Ɛhakɛlɛlilɛ yɩ nɩ, de mmɩlɩ dwɩnɩndwɩnɩ kezimɔ enyia Gyehova yɩ tanɩfakyɛ zʋ mfasʋ nɩ nwʋ. Kɛ ndianwʋ nɩ, iluwa elelɛdɩyɛ nɩ ti, sɛ yɛyɛ tanɩ be na yenu yɛ nwʋ a, íni kɛɛ yɛma ye tiwʋwaba buwa yɛ fɔ sʋ̃maa. Naasʋ̃ sɛ ɩyɛ sɩ kɛɛ ekele kediã numɔ kɛɛ Gyehova va tanɩ mɔɔ ɛyɛ dua numɔ nɩ hyɛ wʋ sʋ̃ ɛ? Ebiye a ɛhã hile wʋ nwʋ po kɛɛ, ‘Mizi kɛɛ Gyehova kɔhʋla kɛva mɩ tanɩ kɛhyɛ mɩ dɩyɛ, naasʋ̃ mʋlɔ́kʋla kɛva kɛhyɛ mʋ nwʋ kyɩ.’ Sɛ ɔzɔ yɛ ɛtɩ nɣanlɩ a, mɛyɩ nɩ kakɛ kɛɛ, Gyehova yɛ ɩfa tanɩ ɩkyɛ a, na ɩma yɩ Ɣa yɩ tumi kɛɛ iwuwá ndɛnɩ. Gyehova lɛ́falɩ lówulalɩ mɔwʋ anzɛnyɩɩ abiyela yɩ sa kɛɛ izí pɔkɔ ɩma yɩ wɔ enii mɔɔ ɩkɔnwʋ yɩ nwɔkɛ nɩ nwʋ. Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: ‘Na sɛ yɛbʋwa hanyɩɩ nu kɛmɔ Nyamɩnlɩ sʋ̃ ɩda hanyɩɩ nu nɩ a, yɩ Ɣa Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ yɩ mmegyia nɩ ɩtɩ yɛ nwʋ wɔ tanɩ munwala nwʋ.’ (1 Dwɔ. 1:​6, 7) Kɛmɔ yede yedi kɛɛ Bayɩbʋlʋ nu ndwokɔ mvʋlɔ dɩ nɔhʋanlɛ nɩ, ɔzɔ la yɛ yɛkɔhʋla yekele eyi sʋ̃ yekeli a. Elelɛdɩyɛ yɩ ɩma Gyehova inyia debe igyina zʋlɔ ɩnwʋ yɛ nwɔkɛ, na yi Odwokɔ yɩ kã kɛɛ, ‘ɩwɔ ɛpɛ kɛɛ ɩkɛva tanɩ ɩkɛhyɛ.’—Ndw. 86:5.

ELELƐDƖYƐ YƖ MA YENYIA ANYƖNLƖLAZƲ KƐƐ YEKELI MUNLI EƔILE BE

9. Wɔ Bayɩbʋlʋ nu nɩ sɛ bɛkã “tanɩ” a, kɛ ɩtʋ kile a? (Ndwomi 51:5 nɩɩ azɩkɛnɩ odwokɔ)

9 Wɔ Bayɩbʋlʋ nu nɩ sɛ bɛkã “tanɩ” a, iáhile nyɛlɩyɛ tanɩ mɔɔ yɛyɛ nkʋ̃ la, mfomi ikile tanɩ mɔɔ bɛva bɔwʋlɩ yɛ nɩ sʋ̃. (Kɩnga Ndwomi 51:5 nɩɩ azɩkɛnɩ odwokɔ yɩ.) Tanɩ mɔɔ bɛva bɔwʋlɩ yɛ nɩ yɛ ɩma yenyia adwɩnɩ tanɩ na yɛyɛ nyɛlɩyɛ tanɩ a. Mɛyɩ la ahanlɩ a, ɩáma yɛ nnwʋnlamɩ owudo yi yɛ egyima kɛmɔ Gyehova wɔlɩ nɩ. Meti mɔɔ yɛ nwʋ pa yɛ, yɛyɛ mbanimbani na yewu yi a. Eyi ma yɛnwʋ sianti mɔɔ nnwuakula mɔɔ bɔwʋ bɛ mɔɔ bɛlɛ́yɛlɩ tanɩ bela po nɩ, bɔ nwʋ kʋla pa bɛ na bowu nɩ a. Iluwa Adamɩ yɩ tanɩ yɩ ti, ye munwala yɛyɛ tanɩmaa. Meti mɔɔ mmenii mɔɔ bɛyɛ tanɩ nɩɩ mmenii mɔɔ bɛyɛ baaba munwala fɛ na bowu yi a.

10. Mmɩlɩ mɔ Adamɩ nɩɩ Yifi yɛlɩ tanɩ wieli nɩ, kɛ bɛdɩlɩ nɣanlɩ bezeli a?

10 Mɔwʋ dwɩnɩ kezimɔ Adamɩ nɩɩ Yifi dɩlɩ nɣanlɩ mmɩlɩ mɔ bɛyɛlɩ tanɩ na bɔdɔlɩ sini nɩ nwʋ kila. Tanɩ mɔɔ bɛyɛlɩ nɩ manlɩ benyianlɩ nɣanlɩdɩlɛ mɔɔ ɩáyɛ baaba. Mmɩlɩ mɔ Adamɩ nɩɩ Yifi yɛlɩ tanɩ wieli la pɛ, yɛ be tiwʋwaba wɔlɩ yɩ tʋ kɛɛ ididee bɛ a, iluwakɛɛ nɩ bowuli Nyamɩnlɩ yɩ mmɛla zʋ. (Wul. 2:15) Aɣilemvile nu la, bɛdɩlɩ nɣanlɩ kɛɛ debe ɩáhɔ bʋwɔ wɔ bo nu. Meti bɛbɛlɩ yɩ kɛɛ bɛkɛɣɩda bɔ nwʋ na bɛava bɔ nwʋ bɛaziye bɔ Wɔlɛvʋlɔ yɩ. (Gyn. 3:​7, 8) Ɔzɔ mmɩlɩ yɩ yɛ lɛ mmɩlɩ mɔ ili bɔmʋnlɩ mɔɔ Adamɩ nɩɩ Yifi be tiwʋwaba lileli bɛ, adwɩnɩndwɩnɩ hyɛlɩ bɔ zʋ, belili ɛyɛkɛ na bɛ anyɩ dʋnlɩ a. Mɔɔ nɩ ɩkɩnla nwʋmɔ yɛ lɛ kɛɛ ɔzɔ nɣanlɩdɩlɛ eyi kelile bɛ kɔbʋmɩ kɛɛ bokowu.—Gyn. 3:​16-19.

11. Kɛ yɛ sinidɔlɛ ma yɛtɩ nɣanlɩ se a?

11 Kezimɔ tanɩ manlɩ Adamɩ nɩɩ Yifi dɩlɩ nɣanlɩ nɩ, ɔzɔ la yɛ amɩyɛ sʋ̃ yɛtɩ nɣanlɩ a. Iluwakɛɛ yɛáli munli nɩ ti, yɛtɩɩdɩɩ na yedi ɛyɛkɛ. Ɩwɔ numɔ kɛɛ yɛbɔɔ mmɔdɩnɩ bela kɛɛ yekeli yɛ ɔhawʋ azʋlɔtʋ nwʋ egyima dɩyɛ, naasʋ̃ ɔhawʋ be wɔ kɛnɩ a, yɛlɔ́kʋla kɛyɛ nwʋmɔ hwɩɩ. Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ yɩ kɛɛ, “nninyeni munwatĩĩ mɔɔ Nyamɩnlɩ ɩwɔlɩ nɩ bɛɣa bɛyɛ mbʋanlɩ.” (Wul. 8:20) Eyi hã adasamaa munwala. Kɛ ndianwʋ nɩ, mmenii sʋ̃maa bɔbɔɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ bekeziyeziye azɩlɛ yɩ, bɛkɛma basabasayɛlɛ, ehyinyia nɩɩ kʋnɛ tʋ kodua. Naasʋ̃ ɩávalɩ nwʋmɔ mmɔdɩnɩ bela mɔɔ bɔbɔɔ nɩ, bɔlɔ́kʋlalɩ lɛ́yɩlɩ ɔzɔ nninyeni yi nu bela wɔ kɛnɩ. Naasʋ̃ iluwa elelɛdɩyɛ yɩ ti, yɛwɔ anyɩnlɩlazʋ baaba be. Ɩdɩ mɩnla anyɩnlɩlazʋ a?

12. Mɩnla anyɩnlɩlazʋ yɛ elelɛdɩyɛ yɩ ma yenyia a?

12 Elelɛdɩyɛ yɩ ma yenyia anyɩnlɩlazʋ kɛɛ “nninyeni munwatĩĩ mɔɔ Nyamɩnlɩ ɩwɔlɩ nɩ bɛbanyia fanwʋdi.” (Wul. 8:21) Eyi kile kɛɛ, sɛ yedi munli wɔ Paladayɩsɩ a, yɛ nwʋ lɛ́payɛ, yɛlɛ́tɩɩdɩɩ, ye tiwʋwaba lédide yɛ, adwɩnɩndwɩnɩ lɛ́hyɛ yɛ zʋ na yelédi ɛyɛkɛ dɔkʋ̃. Akʋ̃ sʋ̃, mmɔdɩnɩ mɔɔ yɛkɔwɔ kɛva keziyeziye azɩlɛ yɩ na yɛama azʋ̃nudwolɩyɛ ɩaɣa zʋlɔ nɩ lɛ́yɛ mbʋanlɩ. Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ “Azʋ̃nudwolɩyɛ Bulombunli,” Gyisɛsɩ Kɩlayɩsɩ mɔɔ ileli yɛ nɩ kɔwʋwa yɛ ma yɛkɛyɛ zɔ.—Ayɩ. 9:​6, 7.

13. Sɛ esiyeziyee wʋ nwʋ kɛma ɔlʋbɔ eyi Ɛhakɛlɛlilɛ yɩ a, mɩnla dɩyɛ fʋlɔ yɛ ɔkɔhʋla kɔdwɩnɩndwɩnɩ nwʋmɔ a?

13 Sɛ bɛyɩ tanɩ mɔɔ ɩwɔ yɛ nwʋ nɩ wɔ kɛ na yɛba yedi munli a, kila kezimɔ ɛbɩlawɔlɛ kɛyɛ. Yekodwodwu nwɔnɩ bela nɩ, nɩ yɛwɔ anwʋzɩzɩbɛ na ye kunlu lótu kɛɛ kɔmɩ kohũ yɛ, yɛ nwʋ kɛba yɛ anzɛnyɩɩ yekowu po. Nnɛ po, sɛ yɛsɔ anyɩnlɩlazʋ eyi mɔɔ ɩdɩ kɛɛ sɩkyɛ ɩma yɛ ɛkɛla nɩ nu bʋwɔ a, yekenyia azʋ̃nudwolɩyɛ. (Hib. 6:​18, 19) Kɛmɔ sɩkyɛ sɔ ɛlɛnɩ nu ma ikyina pindinyii nɩ, ɔzɔ la yɛ anyɩnlɩlazʋ mɔɔ yɛwɔ nɩ ma yɛsɔ ye dedi nu pindinyii a, na ɩma yɛkʋla yekyina ndwokɔzɩzɩbɛ bela munwa. Sa yɛkʋla yenyia anwʋlazʋ kɛɛ Gyehova koduwa “bɛzabɛ mɔɔ bɛ anyɩ bʋlʋ bɛpɛ yɩ nɩ kakɛ.” (Hib. 11:6) Elelɛdɩyɛ yɩ la yɛ ɩma yenyia ɛɣɛɛlɛyɩkyɩlɛ nnɛ nɩɩ eɣile be nwʋ anyɩnlɩlazʋ a.

ELELƐDƖYƐ YƖ MA YƐ NƖƖ GYEHOVA AVINLI YƐ BAABA DƆKƲ̃

14. Ɔzʋmɩ mmɩlɩ mɔ Adamɩ nɩɩ Yifi yɛlɩ tanɩ nɩ, kɛ yɛ nɩɩ Gyehova avinli ɩyɛ ize a, na mɩnla ti a?

14 Ɔzʋmɩ mmɩlɩ mɔ Adamɩ nɩɩ Yifi yɛlɩ tanɩ nɩ, adasamaa nɩɩ Gyehova avinli dɩdɩ. Bayɩbʋlʋ yɩ po kã kɛɛ adasamaa nɩɩ Nyamɩnlɩ avinli twɩ̃. (Wul. 8:​7, 8; Kol. 1:21) Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ Gyehova dɩ nwanzanwanza nɩ ti, ɩázʋzɔ tanɩ zʋ. Bayɩbʋlʋ yɩ kã Gyehova nwʋ odwokɔ kɛɛ: ‘Yɩ anyɩ dɩ nwanzanwanza sʋ̃maa kɛɛ ɩkɛva kehila tanɩ, na ɩlɔ́kʋla kehila ma tanɩ kɔhɔlɩ zʋ.’ (Hab. 1:13) Tanɩ ɩma adasamaa nɩɩ Nyamɩnlɩ avinli zɩkɛ kʋlaa. Enii bela íni kɛnɩ mɔɔ ɩkɔhʋla kɛva Gyehova ɔhɔnwʋ gyɩsɛ iziyeziye ɩ nɩ Gyehova avinli ansa. Na elelɛdɩyɛ yɩ yɛ ɩkɔhʋla kɛma eyi kɛyɛ bʋwɔ a.

15. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ elelɛdɩyɛ yɩ ziyeziye yɛ nɩɩ Gyehova avinli a?

15 Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ, “Kɩlayɩsɩ yɩzayɩ munli yi ɩvalɩ yɩ nwʋ ɩwɔlɩ afɔlɩ ɩmanlɩ yɛ mɔɔ iluwa yɩ zʋ ti, Nyamɩnlɩ ɩva yɛ tanɩ ɩhyɛ yɛ a.” (1 Dwɔ. 2:2) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ Gyisɛsɩ yɩ afɔlɩ nɩ ma yɛ nɩɩ Gyehova yɩ avinli yɛ baaba dɔkʋ̃ a? Gyisɛsɩ yi owulo nɩ manlɩ yɛ Nyamɩnlɩ mɔɔ ɩtɩnɣɛ nɩ nyianlɩ debe mɔɔ idi munli mɔɔ ikegyina zʋlɔ keziyeziye yɛ nɩɩ yɩ avinli. (Wul. 3:​23-26) Bɛzabɛ mɔɔ bowuli ansaana Gyisɛsɩ ɩbaa po nɩ, Gyehova wuli bɛ ɛdɩnɣɛlɛmaa. (Gyn. 15:​1, 6, ad.) Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ nɩ izi kɛɛ ɔhʋanɩ bela zʋ yɩ ɣa yɩ kɛɣa kowu kɛva koduwa elelɛdɩyɛ yɩ. (Ayɩ. 46:10) Elelɛdɩyɛ yɩ ma ɩyɛ bʋwɔ kɛɛ yɛ nɩɩ Nyamɩnlɩ avinli kɛyɛ baaba dɔkʋ̃.

16. Sɛ esiyeziyee wʋ nwʋ kɛma ɔlʋbɔ eyi Ɛhakɛlɛlilɛ yɩ a, mɩnla nninyeni dɔkʋ̃ yɛ ɔkɔhʋla kɔdwɩnɩndwɩnɩ nwʋmɔ a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

16 Iluwa abusunwawɔlɛba mɔɔ ɛ nɩɩ Gyehova wɔ nɩ ti, kila kezimɔ wʋ ɛbɩlawɔlɛ yɛ baaba. Kɛ ndianwʋ nɩ, ɔkʋla ɔfʋlɔ Gyehova kɛɛ wʋ “Zɩ” kɛmɔ Gyisɛsɩ hanlɩ kɛɛ yɛyɛ nɩ. (Mt. 6:9) Ɩyɛ po a, ɔkʋla fʋlɔ Gyehova kɛɛ wʋ “Ɔhɔnwʋ.” Naasʋ̃ sɛ yɛfʋlɔɔ Gyehova kɛɛ yɛ “Ɔhɔnwʋ” anzɛnyɩɩ yɛ “Zɩ” a, ɩsɛ kɛɛ yɛzʋ̃ annidi kezile nu yɛyɛ zɔ. Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ yɛáli munli na yɛlɔ́kʋla kodwodwu la kɔhwɩ̃ keɣike Gyehova ma ɩkɛyɛ bʋwɔ. Na iluwa elelɛdɩyɛ yɩ po ti mɔɔ yɛ nɩɩ Gyehova nyia abusunwawɔlɛ a. Gyehova yɛ ɩmanlɩ yɩ Ɣa Gyisɛsɩ ɣa wuli na ama yɛ nɩɩ yɩ avinli ɩayɛ baaba a. (Kol. 1:​19, 20) Mɛyɩ ti mɔɔ ɩávalɩ nwʋmɔ kɛɛ yɛáli munli nɩ, yɛkʋla yɛ nɩɩ Gyehova nyia ɔhɔnwʋvalɛ mɔɔ numɔ yɛ sɩ nɩ a.

Wulomi azogyiamaa mɔɔ bɔkɔwɔ Gyisɛsɩ owudo nu. Wulomi azogyiamaa anwɩ̃ lɛ Gyisɛsɩ nu wɔ owudo yɩ nwʋ na sogyianii kʋ̃ lɛ hama nɩɩ pʋlɔngʋ wɔ yɩ sa nu.

Gyisɛsɩ yi owulo yɩ nkʋ̃ la yɛ ɩkɛma adasamaa nɩɩ Gyehova kenyia ɔhɔnwʋvalɛ dɔkʋ̃ a (Kila nkyɩkyɛmi 16)


ELELƐDƖYƐ YƖ MA YƐNWƲ YƖ KƐƐ GYEHOVA WƆ NWƆKƐNWƲNLƐ

17. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ elelɛdɩyɛ yɩ ma yɛnwʋ yɩ kɛɛ Gyehova wɔ nwɔkɛnwʋnlɛ a? (Ɛfɩsɛsɩmaa 2:​4, 5)

17 Elelɛdɩyɛ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ, “Nyamɩnlɩ yɩ ngokɛnwʋnlɛ nɩ ɩzʋnɩ.” Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ, ‘Mmɩlɩ mɔ nɩ yɛ azʋ̃nzɩzɩbɛ ti yɛyɛlɩ kɛɛ mmenii mɔɔ bowuwu nɩ, idunwonli yɛ ɩɣalɩ nnwʋanlɩ nu.’ (Kɩnga Ɛfɩsɛsɩmaa 2:​4, 5.) “Bɛzabɛ mɔɔ bɔwɔ ahʋnlɩnɩba mɔɔ ɩkɔhʋla ɩkɛma bekenyia nnwʋanlɩ mɔɔ íni awielɩyɛ” nɩ, bɔnwʋ kɛɛ bowula tanɩ tʋ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ bede bɛ. Na bosũũ bɛpɩbɛ mmʋwalɩyɛ. (Egy. 13:48) Gyehova duwa Bulombunlililɛ Odwokɔba yi zʋ bʋwa ɔzɔ mmenii yi ma bosuma mɛyɩ Gyehova nɩɩ yɩ ɣa Gyisɛsɩ nwʋ dɩyɛ. (Dwɔ. 17:3) Sɛ nɩ Setanɩ dwɩ̃ kɛ iluwa Adamɩ nɩɩ Yifi bɛ azʋ̃nzɩzɩbɛ yɩ ti, Nyamɩnlɩ yi tile nu pɔkɔ zɩkɛ dɩyɛ a, mɛyɩ nɩ idĩ.

18. Mmɩlɩ mɔ yɛdwɩnɩndwɩnɩɩ elelɛdɩyɛ yɩ nwʋ nɩ, mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ yɛkakɛ a?

18 Mmɩlɩ mɔ yɛdwɩnɩndwɩnɩɩ mfasʋ mɔɔ ɩwɔ elelɛdɩyɛ yɩ zʋ nwʋ nɩ, ɩsɛ kɛɛ yɛkakɛ sianti titili ti mɔɔ Gyehova duwalɩ elelɛdɩyɛ yɩ. Gyehova ɩáfa elelɛdɩyɛ yɩ ide yɛ kɛkɛ, mfomi ɩfa ibuwa odwokɔ mɔɔ Setanɩ va dianlɩ yɩ zʋ wɔ Ɛdɩnɩ toolo yi nu nɩ. (Gyn. 3:​1-5, 15) Elelɛdɩyɛ yɩ tɩ Gyehova yi dima yɩ nwʋ na ɩma yɛnwʋ kɛɛ ndwokɔ mɔɔ Setanɩ hanlɩ valɩlɩ Gyehova nwʋ munwala nɩ ɩ́dɩ nɔhʋanlɛ. Akʋ̃ sʋ̃, Gyehova de yɛ wɔ tanɩ nɩɩ owulo tʋ ɩfa ikile kɛɛ ɩdɩ ɔlɔlɛ Nyamɩnlɩ. Ɩwɔ numɔ kɛɛ yɛtɔ sini dɩyɛ, naasʋ̃ iluwa Gyehova yɩ adʋmɩ kezile nɩ ti ɩma yenyia ɔnwʋmɔ ɔhʋanɩ mɔɔ yɛkɛva kehile kɛɛ odwokɔ mɔɔ Setanɩ va diã yɩ zʋ nɩ ɩ́dɩ nɔhʋanlɛ. (Ɛɣɛ. 27:11) Kɛ ɩkɛyɛ na yɛahile kɛɛ yɛ anyɩ sɔ elelɛdɩyɛ nɩ a? Yekozunzu eyi nwʋ wɔ dɩyɛzumalɛ mɔɔ ili kɛnɩ nɩ nu.

MƖNLA ƆHƲANƖ ZƲ YƐ ELELƐDƖYƐ YƖ MA ƖYƐ BƲWƆ KƐƐ . . .

  • yenyia tanɩfakyɛ a?

  • yekeli munli eɣile be a?

  • yɛ nɩɩ Gyehova avinli yɛ baaba dɔkʋ̃ a?

NDWOMI 19 Niibenyia Nunuma Alɩyɛ

a NDWOKƆ BE MƆƆ BEHILEHILE NU: Elelɛdɩyɛ dɩ debe mɔɔ botuwa bɛfa bede abiye wɔ alɔngɔzʋ̃mɩnlɛ nu. Gyisɛsɩ yi elelɛdɩyɛ yɩ de adasamaa mɔɔ bɛyɛ sutiye nɩ wɔ tanɩ nɩɩ owulo tʋ.

    Ahanta Buuku (2015-2026)
    Numá Yɩ
    Kɔ́ Numɔ
    • Aɣɩnda
    • Kyɛ́
    • Yɛ́ nzɩnzanlɩyɛ mɔɔ ɛpɛ yɩ wɔ ɛkɩhyɩ
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mmɛla Mɔɔ Ɩwɔ Nwʋmɔ
    • Nwʋmɔ Nhyɩhyɛlɩyɛ
    • Nwʋmɔ Nninyeni
    • JW.ORG
    • Kɔ́ Numɔ
    Kyɛ́