Watchtower INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Watchtower
INTANƐTƖ ZƲ AWUUKUZIYELƐDƖKA
Aɣɩnda
  • BAYƖBƲLƲ
  • AWUUKU NƖƖ NNINYENI MVƲLƆ
  • DƖYƐZUMANLƐ
  • w25 December owu. azʋ. 2-7
  • Dwoobu Buuku Yi Kɔhʋla Kɔwʋwa Wʋ Mmɩlɩ Mɔ Ɔnwʋʋ Amanɩyɛ Nɩ

Vidiyo bela íni ɔfʋã ɛkɩhyɩ.

Yɛpakyɛbɛ wʋ, dɩyɛ be ɩákɔ bʋwɔ wɔ vidiyo mɔɔ ɔtwɩ̃ɩ̃ yɩ nu.

  • Dwoobu Buuku Yi Kɔhʋla Kɔwʋwa Wʋ Mmɩlɩ Mɔ Ɔnwʋʋ Amanɩyɛ Nɩ
  • Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2025
  • Odwokɔtile ngyɩkɩ̃ɩ̃ngyɩkɩ̃ɩ̃
  • Ndwokɔ mɔɔ ɩ nɩɩ yɩ di nsɛ́
  • NYAMƖNLƖ MANLƖ ƆHƲANƖ MA DWOOBU NWƲNLƖ AMANƖYƐ
  • KEZIMƆ DWOOBU YI ODWOKƆ YƖ BƲWA YƐ MA YEKYINA PINDINYII
  • FA DWOOBU BUUKU YI BƲWA MMENII MVƲLƆ
  • Dwoobu Buuku Yi Kɔhʋla Kɔwʋwa Yɛ Mmɩlɩ Mɔ Yetuu Fʋlɔ Nɩ
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2025
  • Nɩ Aninyia Yɛ Lɛ Dwoobu a?
    Suma Debe Wɔ Bayɩbʋlʋ Yi Nu
  • Nyia Dɩyɛ Munwala Zʋ Tumivʋlɔ Yi Nu Anwʋlazʋ
    Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2026
Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ Ɩbɔ Gyehova Yɩ Bulombunlililɛ Nwʋ Ɛlawulo (Mɔɔ Yesuma)—2025
w25 December owu. azʋ. 2-7

DƖYƐZUMANLƐ ODWOKƆ 48

NDWOMI 129 Yɛkɔhɔ Zʋ Yekegyina Pindinyii

Dwoobu Buuku Yi Kɔhʋla Kɔwʋwa Wʋ Mmɩlɩ Mɔ Ɔnwʋʋ Amanɩyɛ Nɩ

“Amba, Nyamɩnlɩ ɩáyɛ tanɩ.”—DWB. 34:12.

BƲTAYƖ

Mɔɔ yɛkɔhʋla kozuma wɔ Dwoobu buuku yi nu falɩ sianti mɔɔ Nyamɩnlɩ ma amanɩyɛnwʋnlɛ nwʋ ɔhʋanɩ nɩɩ kezimɔ sɛ yɛnwʋʋ amanɩyɛ a, yɛkɔhʋla kegyina yi munwa.

1-2. Mɩnla ti mɔɔ ihyinyia kɛɛ yɛkɩnga Dwoobu buuku yi a?

ASƲ̃ ɛɣɩnga Dwoobu buuku yi eɣile asã yɩ a? Ɩwɔ numɔ kɛɛ bɛhɛlɛlɩ buuku eyi nɩ alʋbɔ kɛyɛ 3,500 dua numɔ dɩyɛ, naasʋ̃ mmenii sʋ̃maa lanwʋ la bu yi kɛɛ ɩkɩnla awuuku mɔɔ mfasʋ wɔ zʋlɔ paa wɔ oyuwadɩ nɩ nwʋ. Mmenii kamvʋ yɩ ɛhɛlɛlɛvʋlɔ yɩ paa iluwakɛɛ ɩvalɩ ndwokɔ mɔɔ ɩtʋdɩlɛ ɩáyɛ sɩ, ɩyɛ fɛ na tumi wɔ numɔ yɛ ilili egyima a. Mosisi yɛ ɩhɛlɛlɩ buuku eyi a, naasʋ̃ numɔ ndwokɔ yɩ dɩ Gyehova Nyamɩnlɩ dɩyɛ.—2 Tim. 3:16.

2 Dwoobu buuku yi dɩ Bayɩbʋlʋ yɩ ɔfʋã be mɔɔ nwʋmɔ hyinyia paa. Mɩnla ti a? Sianti ɔkʋ̃ yɛ lɛ kɛɛ, ɩbʋwa adasamaa nɩɩ awɔvʋlɔ ma bɔnwʋ sianti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ bɔzʋ̃ ɔlɔlɛ nu bɔsʋ̃mɩ Gyehova na bɛtɩ yi dima nwʋ. Akʋ̃ sʋ̃, ɩma yɛnwʋ Gyehova yi subanɩ ngɩnlɩma azʋlɔtʋ dɩkɛɛ ɔlɔlɛ, nɣɛlɛbɛ, pɛlɩpɛlɩlilɛ nɩɩ tumi. Kɛ ndianwʋ nɩ, Dwoobu buuku yi fʋlɔ Gyehova kɛɛ “Dɩyɛ Munwala Zʋ Tumivʋlɔ nɩ” mbɔmɩ 31. Akʋ̃ sʋ̃, Dwoobu buuku yi ma ndwokɔɣizialɛ mɔɔ ɩkyɩ mmenii sʋ̃maa bɛ adwɩnɩ nɩ nwʋ munwalɩyɛ. Ebiye yɛ lɛ: Mɩnla ti mɔɔ Nyamɩnlɩ ma amanɩyɛnwʋnlɛ nwʋ ɔhʋanɩ a?

3. Mɩnla yɛ yɛkɔhʋla kozuma wɔ Dwoobu buuku yi nu a?

3 Kɛmɔ sɛ yegyĩ file zʋ a, yɛnwʋ nninyeni mɔɔ idua yɛ nwʋ iyiyia bʋwɔ nɩ, ɔzɔ la yɛ sɛ yɛkɩnga Dwoobu buuku yi a yɛnwʋ Gyehova yɩ adwɩnɩ wɔ yɛ amanɩyɛnwʋnlɛ nwʋ bʋwɔ a. Bɛmá yehila kezimɔ Dwoobu buuku yi kɔhʋla kɔwʋwa yɛ mmɩlɩ mɔ yɛnwʋʋ amanɩyɛ nɩ. Yekehila kezimɔ ɩkɛyɛ kɛɛ Dwoobu buuku yi ɩwʋwalɩ Yizilayamaa yɩ nɩɩ kezimɔ amɩyɛ sʋ̃ yɛkɔhʋla kenyia zʋlɔ mfasʋ wɔ nnɛ. Akʋ̃ sʋ̃, yekehila kezimɔ yɛkɔhʋla kɛva kɔwʋwa mmenii mvʋlɔ sʋ̃.

NYAMƖNLƖ MANLƖ ƆHƲANƖ MA DWOOBU NWƲNLƖ AMANƖYƐ

4. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ nɩ Dwoobu dɩ sʋnʋnkʋ̃ wɔ Yizilayamaa mɔɔ nɩ bɔwɔ Igyibiti nɩ nwʋ a?

4 Mmɩlɩ mɔ Yizilayamaa yɩ dɩ nkɛlɛ wɔ Igyibiti nɩ, nɩ Dwoobu da dɩka be mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ Uz. Ɩkɛyɛ kɛɛ nɩ ɩwɔ Arabia tisʋlɔ ɔfʋã nu dɩka be. Mmɩlɩ mɔ Yizilayamaa yɩ wɔ Igyibiti nɩ, bo nu be zʋ̃mɩnlɩ awʋzʋmɩ, naasʋ̃ Dwoobu mɛyɩ ɩvalɩ nɔhʋanlɛlilɛ ɩzʋ̃mɩnlɩ Gyehova. (Dwh. 24:14; Izi. 20:8) Gyehova hanlɩ Dwoobu nwʋ odwokɔ kɛɛ: “Abiyela íni azɩlɛ yɩ zʋ mɔɔ ɩdɩ kɛɛ mɛyɩ.”a (Dwb. 1:8) Nɩ Dwoobu wɔ anwʋnyia sʋ̃maa, na mɛyɩ sʋ̃ yɛ nɩ bobu yi paa wɔ dɩka mɔɔ nɩ ɩda nɩ a. (Dwb. 1:3) Setanɩ valɩ ɛya paa kɛɛ ɩnwʋnlɩ kɛɛ enii mɔɔ ɩdɩ zɔ ɩlɛ nɔhʋanlɛlilɛ ɩsʋ̃mɩɩ Gyehova!

5. Mɩnla ti mɔɔ Gyehova manlɩ ɔhʋanɩ ma Dwoobu nwʋnlɩ amanɩyɛ a? (Dwoobu 1:​20-22; 2:​9, 10)

5 Setanɩ hanlɩ kɛɛ sɛ Dwoobu nwʋ kyɩlɩ yɩ a, ikeyiaki Gyehova zʋ̃mɩnlɛ. (Dwb. 1:​7-11; 2:​2-5) Nɩ Gyehova dɔ Dwoobu paa, naasʋ̃ ɩmanlɩ Setanɩ ɔhʋanɩ kɛɛ ihilé kɛɛ mɔɔ ɩkãã yɩ dɩ nɔhʋanlɛ a. (Dwb. 1:​12-19; 2:​6-8) Setanɩ hunli Dwoobu yi mmuwuanɩ nɩɩ yi nantwi munwala, ihunli yi nnwuakula bunlu sʋ̃ na ɩvalɩ eɣile be mɔɔ ɩyɛ ɛyɛkɛ ɩwʋwɔlɩ Dwoobu ɔzʋmɩ yi ti zʋ kɔbʋmɩ yi agyia tʋ. Naasʋ̃ Dwoobu hɔlɩ zʋlɔ zʋ̃mɩnlɩ Gyehova nɔhʋanlɛ nu ɩávalɩ nwʋmɔ mɔɔ Setanɩ va ɣalɩ yɩ zʋ nɩ. (Kɩnga Dwoobu 1:​20-22; 2:​9, 10.) Aɣinzi yi, Gyehova zalɩ Dwoobu adimakɛlɛ, izia inyianlɩ yɩ anwʋnyia nɩɩ yɩ animinyiamɩ yɩ, na ɩmanlɩ izia ɩwʋlɩ nnwuakula bunlu. Akʋ̃ sʋ̃, Gyehova valɩ alʋbɔ 140 hɩnlanlɩ yɩ nnwʋanlɩ eɣile nwʋ, meti ɩnwʋnlɩ yɩ nlammɔ nɩɩ yɩ nlanganzʋwa mmɔ. (Dwb. 42:​10-13, 16) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ nɩ odwokɔ eyi kɔhʋla kɔwʋwa Yizilayamaa yɩ a, na mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ ɩkɔhʋla kɔwʋwa amɩyɛ sʋ̃ wɔ nnɛ a?

6. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ nɩ Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔwʋwa Yizilayamaa yɩ a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

6 Kezimɔ ankɩ Yizilayamaa yɩ kɔhʋla kenyia zʋlɔ mfasʋ. Nɩ Igyibiti ɛbɩlawɔlɛ ɩ́la azɩ ɩma Yizilayamaa nɩ. Kɛ ndianwʋ nɩ, Dwohyuwa nɩɩ Kelɛbɩ valɩ alʋbɔ sʋ̃maa wʋwalɩ kɛnɩ kɛɛ nkɛlɛ. Akʋ̃ sʋ̃, nɩ ɩsɛ kɛɛ bɛfa alʋbɔ 40 bekyimahyima ɛsɛlɛ yɩ zʋ iluwa azʋ̃nzɩzɩbɛ mɔɔ abiyemmɔ yɛlɩ diyialɩ Gyehova nɩ ti. Nɩ Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔhʋla kɔwʋwa Yizilayamaa yɩ nɩɩ bɔ tʋmaa ma bɔkɔnwʋ kɛɛ, Setanɩ yɛ ɩfa amanɩyɛnwʋnlɛ ɩba a, na kɛ Nyamɩnlɩ a. Akʋ̃ sʋ̃, nɩ bɛkɛdɩ sianti mɔɔ Nyamɩnlɩ ma amanɩyɛnwʋnlɛ nwʋ ɔhʋanɩ nɩ tʋ, na bɛanwʋ sʋ̃ kɛɛ Gyehova dɔ bɛzabɛ mɔɔ bɔkɔ zʋ bedi yi nɔhʋanlɛ ɩávalɩ nwʋmɔ kɛɛ bɔnwʋʋ amanɩyɛ nɩ, na iyila bɛ sʋ̃.

Yizilayanii be ɩdwɩnɩndwɩnɩɩ nninyeni be nwʋ mmɩlɩ mɔ ɩhyɩhyɛɛ bɩlɩkɩsɩ wɔ Igyibiti nɩ. Igyibitimaa be sʋ̃ bɛlɛ baka bekyii Yizilayamaa mɔɔ bɛyɛ egyima ɛzɩzɩbɛ nɩ.

Nɩ Yizilayamaa mɔɔ bɛyɛlɩ nkɛlɛ wɔ Igyibiti bɛhyɛlɩ nɩ kɔhʋla kenyia Dwoobu yi odwokɔ yɩ zʋ mfasʋ, kɛmɔ yɛkʋla yenyia zʋ mfasʋ nɩ (Kila nkyɩkyɛmi 6)


7-8. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ Dwoobu buuku yi kɔhʋla kɔwʋwa amɩyɛ mɔɔ yɛnwʋ amanɩyɛ nɩ a? Ma nwʋmɔ ozumanlɛnwʋnlɛ.

7 Kezimɔ yɛkɔhʋla kenyia ɔzʋlɔ mfasʋ. Alɔbɔ odwokɔ yɛ lɛ kɛɛ, nnɛ mmenii sʋ̃maa bɛále Nyamɩnlɩ bedi iluwakɛɛ bɛádɩ yɩ tʋ kɛɛ ɩma ɔhʋanɩ ma nninyeni tanɩ tʋ mmenii baaba. Bɛmá yehila Hazelb mɔɔ ɩzʋ̃ Rwanda yi odwokɔ yɩ. Mmɩlɩ mɔ nɩ ɩdɩ kuakula nɩ, nɩ ide Nyamɩnlɩ idi. Naasʋ̃ nninyeni zɩnzanlɩ. Yɩ awʋvʋlɔ yiakili agyiahʋnlɩ, meti yɩ maamɩ yi hũ fʋlɔ yɩ yɛ ɩdɩdɩlɩ yɩ a, na ɩyɛlɩ yɩ ayɛkwa. Aɣinzi yi, benyia be dʋlɩ mmɔna yɩ. Hazel hɔlɩ yɩ asɔlɩ kɛɛ ikenyia ɛɣɛɛlɛyɩkyɩlɛ a, naasʋ̃ iányia ebiye. Aɣinzi yi, ɩhã ihileli Nyamɩnlɩ kɛɛ: “Nyamɩnlɩ, mʋwɔlɩ wʋ mpayɩ, mʋwɔlɩ mmɔdɩnɩ kɛɛ mɩkɛyɛ nninyeni baaba, naasʋ̃ tanɩ yɛ ɛva duwa mɩ kakɛ a. Sikalɛyɩ mɩ nɩɩ wʋ wie, na ɔzʋmɩ nnɛ mɔɔ ɩkɔɔ yɩ, mɩkɛyɛ mɔɔ ɩkɛma mɩzamɩ mɩ anyɩ kele.” Dɩkɛɛ Hazel nɩ, bɛlahɩlɩ mmenii sʋ̃maa kɛɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩfa amanɩyɛnwʋnlɛ ɩba a. Ɩyɛ ɛyɛkɛ yɛ paa kɛɛ bézi Nyamɩnlɩ nwʋ nɔhʋanlɛ odwokɔ, na yɛpɛ kɛɛ yɛbʋwa bɛ!

8 Naasʋ̃ amɩyɛ mɛyɩ, yezuma wɔ Dwoobu buuku yi nu kɛɛ, kɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩfa amanɩyɛnwʋnlɛ ɩba a, mfomi ɩdɩ Setanɩ! Akʋ̃ sʋ̃, yezuma kɛɛ íni kɛɛ yenyia adwɩnɩ kɛɛ sɛ abiye ɩnwʋʋ amanɩyɛ a, nɩ ikile kɛɛ ɩyɛ tanɩ be ti a. Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ ‘asianɩ tʋ ye munwala wɔ mmɩlɩ mɔ yɛáhila ɔhʋanɩ.’ (Odw. 9:11; Dwb. 4:​1, 8) Na yezuma sʋ̃ kɛɛ, sɛ yedi nɔhʋanlɛ mmɩlɩ mɔ yɛnwʋʋ amanɩyɛ a, ɩma Gyehova nyia debe kã kile Setanɩ mɔɔ ɩtɩndɛ itiyia yɩ nɩ. Eyi bʋwa ma Gyehova dima nwʋ tɩ. (Dwb. 2:3; Ɛɣɛ. 27:11) Yɛ anyɩ sɔ nnimidi eyi mɔɔ yenyia nɩ paa, iluwakɛɛ ɩma yɛnwʋ sianti paa ti mɔɔ mmenii baaba nwʋ amanɩyɛ nɩ. Aɣinzi yi, Hazel nɩɩ Gyehova Dasɩvʋlɔmaa zumanlɩ dɩyɛ na ɩɣa ɩdɩlɩ yɩ tʋ kɛɛ, kɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩmanlɩ ɩnwʋnlɩ amanɩyɛ a. Ɩhanlɩ kɛɛ: “Mʋzʋ̃ mɩ ahʋnlɩnɩ nu mʋwɔlɩ Nyamɩnlɩ mpayɩ dɔkʋ̃. Mɩhã mihileli Gyehova kɛɛ, mmɩlɩ mɔ mɩhanlɩ kɛɛ mɩ nɩɩ yɩ wie nɩ, nɩ kɛ mukunlu a. Debe yɩzayɩ, nɩ mízi yi bʋwɔ. Sikalɛyɩ, mʋnwʋ yɩ kɛɛ Gyehova dɔ mɩ. Eyi ma mɩ anyɩ le na mɩ ahʋnlɩnɩ dɔ mu kunlu.” Yɛ anyɩ sɔ paa kɛɛ yɛnwʋ sianti mɔɔ Nyamɩnlɩ ma amanɩyɛnwʋnlɛ nwʋ ɔhʋanɩ nɩ! Sikalɛyɩ, bɛmá yehila kezimɔ Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔhʋla kɔwʋwa yɛzayɛ mmɩlɩ mɔ yeyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ nɩ.

KEZIMƆ DWOOBU YI ODWOKƆ YƖ BƲWA YƐ MA YEKYINA PINDINYII

9. Mmɩlɩ mɔ nɩ Dwoobu ɩnwʋʋ amanɩyɛ nɩ, mɩnla yɛ ɩyɛlɩ a? (Gyemisi 5:11)

9 Tua nwʋmɔ mfonyini kɛɛ Dwoobu da nzʋnɩ nu mɔɔ eɣile wʋwɔ yɩ nwʋ munwala na ɩtɩɩ ɛyɛkɛ paa. Yɩ adimakɛlɛ yɩ manlɩ yɩ nnwʋnlamɩ zɩkɛlɩ na yɩ zʋ dɩlɩ kʋlaa. Nɩ Dwoobu íni anwʋzɩzɩbɛ mɔɔ ɩfa ɩyɛ dɩyɛ bela. Mɔɔ nɩ ɩkʋla ɩyɛ la yɛ lɛ kɛɛ ɩkɔwʋwa azɩ na ɩava buwakɛ sini ɩahwɛlɛhwɛlɛ yɩ nwʋ. Na nɩ ɩta ɩkã kezimɔ ɩtɩɩ ɛyɛkɛ nɩ. Naasʋ̃ nɩ Dwoobu ilékyina ɛyɛkɛ yi munwa kɛkɛ, mfomi nɩ ikyinaa pindinyii keli Gyehova nɔhʋanlɛ sʋ̃. (Kɩnga Gyemisi 5:11.) Mɩnla yɛ ɩwʋwalɩ Dwoobu ma igyinanlɩ pindinyii a?

10. Nɩ kɛ Dwoobu nɩɩ Gyehova bɛ avinli dɩ se a? Kilehile nu.

10 Dwoobu hanlɩ kezimɔ nɩ ɩtɩ nɣanlɩ ihileli Gyehova. (Dwb. 10:​1, 2; 16:20) Kɛ ndianwʋ nɩ, Dwoobu yi ti 3 yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ Dwoobu zʋ̃ ɛyɛkɛ nu hanlɩ nninyeni tanɩ mɔɔ nɩ isunzu kɛɛ Gyehova yɛ ɩva ɩɣa yɩ zʋ nɩ nwʋ odwokɔ. Akʋ̃, yɩ ɔhɔnwʋmmɔ asã yɩ hanlɩ kɛɛ Gyehova ɩtwɩ̃ɩ̃ yɩ azʋ̃ iluwa yɩ tanɩ ti. Naasʋ̃ Dwoobu hanlɩ kɛɛ idi nɔhʋanlɛ ɩma Gyehova. Dwoobu yi ndwokɔ yɩ be hileli kɛɛ, nɩ ɩpɛɛ kehile kɛɛ ɩtɩnɣɛ ɩtɛla Nyamɩnlɩ. (Dwb. 10:​1-3; 32:​1, 2; 35:​1, 2) Naasʋ̃ Dwoobu leli dianlɩ numɔ kɛɛ, itwu mmɩlɩ be a nɩ ɩtɩndɛ “basabasa” iluwakɛɛ nɩ ɩbɔɔ mmɔdɩnɩ kowu yɩ nwʋ kɛɛ ɛdɩnɣɛlɛnii. (Dwb. 6:​3, 26) Wɔ Dwoobu yi ti 31 yɩ nu nɩ, yɛnwʋ kɛɛ nɩ ɩpɛ kɛɛ ɩma Nyamɩnlɩ nwʋ kɛɛ ɩávata kɛɛ bɔtwɩ̃ yɩ azʋ̃. (Dwb. 31:35) Naasʋ̃ nɩ íni kɛɛ Dwoobu hyɛ Nyamɩnlɩ kɛɛ ɩmá ɩnwʋ sianti mɔɔ ɩnwʋʋ amanɩyɛ nɩ.

11. Mɩnla yɛ Gyehova yɛlɩ wɔ mɔɔ Dwoobu hanlɩ nɩ nwʋ a?

11 Kakɩ yɩ yɛnwʋ kɛɛ, Dwoobu ɩhʋla ɩ nɩɩ Gyehova dɩndɛlɩ wɔ ɔzɔ ɔhʋanɩ yɩ zʋ iluwakɛɛ nɩ ɩ nɩɩ yɩ wɔ abusunwawɔlɛ mɔɔ numɔ yɛ sɩ paa, na nɩ ɩwɔ anwʋlazʋ kɛɛ Gyehova kowuwa ndɛnɩ mɔɔ ɩtɩnɣɛ. Akʋ̃ dɩyɛ, Gyehova ɩ nɩɩ Dwoobu dɩndɛlɩ wɔ ahumi be nu, naasʋ̃ ɩákã sianti mɔɔ ɩnwʋʋ amanɩyɛ nɩ kile yi. Na ɩátwɩ̃ Dwoobu yɩ azʋ̃ kɛɛ ɩhanlɩ kezimɔ ɩtɩ nɣanlɩ, anzɛnyɩɩ ɩhanlɩ kɛɛ ɩlɛ́yɛlɩ tanɩ bela nɩ. Mfomi, dɩkɛɛ ɛzɩlɛ baaba bela nɩ, Gyehova zʋ̃ ɔlɔlɛ nu dɩnɣɛnlɩ Dwoobu yɩ adwɩnɩ. Eyi manlɩ Dwoobu ɩzʋ̃ kãnwʋazɩ nu ileli idianlɩ numɔ kɛɛ ízi Gyehova nwʋ dɩyɛ sʋ̃maa, na inlunli yɩ nwʋ wɔ ndwokɔ mɔɔ ɩhanlɩ nɩ nwʋ. (Dwb. 31:6; 40:​4, 5; 42:​1-6) Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yi odwokɔ yɩ wʋwalɩ Nyamɩnlɩ yɩ azʋ̃mɩvʋlɔ mɔɔ nɩ bɔwɔ ɔwɔkɩ nɩ a, na mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ ɩkɔhʋla kɔwʋwa amɩyɛ sʋ̃ wɔ nnɛ a?

12. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ nɩ Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔhʋla kɔwʋwa Yizilayamaa yɩ a?

12 Kezimɔ ankɩ Yizilayamaa yɩ kɔhʋla kenyia zʋlɔ mfasʋ. Nɩ mɔɔ ɩdʋlɩ Dwoobu nɩ kɔhʋla kɛyɛ ozumalɛdɩyɛ kɛma Yizilayamaa yɩ nɩ. Yɛvá Mosisi kɛɛ ndianwʋ. Nɩ ɩ́la azɩ kɛɛ ikeli Yizilayamaa yɩ bɛ anyunu. Mbɔmɩ sʋ̃maa yɛ bɛátiye Gyehova a, na bɛmanlɩ Mosisi yi padi golɔlɩ. Mosisi ɩáyɛ yɩ dɩyɛ kɛɛ Yizilayamaa atunwadɩlɛmaa yɩ mɔɔ nɩ bɛtɩndɛ betiyia Gyehova nɩ, mfomi nɩ ɩfa nninyeni mɔɔ idide yi nɩ itiã Gyehova anyunu. (Ɛkɩ. 16:​6-8; Nɔ. 11:​10-14; 14:​1-4, 11; 16:​41, 49; 17:5) Akʋ̃ sʋ̃, mmɩlɩ mɔ Gyehova dɩnɣɛnlɩ Mosisi nɩ, nɩ ɩsɛ kɛɛ ɩkã yɩ nwʋ azɩ. Kɛ ndianwʋ nɩ, mmɩlɩ mɔ Yizilayamaa luwalɩ ɛsɛlɛ yɩ zʋ kɛyɛ alʋbɔ 40 nɩ, bɔhɔ bɔzʋkɔlɩ Kedɛhyɩ. Ɔzɔ mmɩlɩ yɩ, Mosisi “dɩndɛlɩ basabasa” na ɩáfa animinyiamɩ ma Gyehova yi dima. (Ndw. 106:​32, 33) Eyi ti Gyehova ɩáma Mosisi kɔ Anʋhʋba Azɩlɛ yɩ zʋ. (Dit. 32:​50-52) Ɩkɛyɛ kɛɛ eyi yɛlɩ Mosisi ɛyɛkɛ paa, naasʋ̃ ɩzʋ̃ kãnwʋazɩ nu ileli idianlɩ numɔ. Nɩ Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔhʋla kɔwʋwa Yizilayamaa mɔɔ bɛɣalɩ wɔ Mosisi mɛda nɩ sʋ̃. Sɛ nɩ bɔdwɩnɩndwɩnɩ odwokɔ eyi nwʋ a, bɔkɔnwʋ kezimɔ bɛkɛhã bɛ nɣanlɩdɩlɛ nwʋ odwokɔ bekehile Gyehova, na bɛahakɛ sʋ̃ kɛɛ bɛádɩnɣɛ bɛtɛla Gyehova. Nɩ bɔkɔhʋla sʋ̃ kozuma kɛɛ bɔkɔzʋ̃ kãnwʋazɩ nu bekele Gyehova yɩ ɛdɩnyɩanlɛ bekediã numɔ.

13. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yekegyina pindinyii a? (Hibulumaa 10:36)

13 Kezimɔ yɛkɔhʋla kenyia ɔzʋlɔ mfasʋ. Kɛ Kilisinyiamaa nɩ, ihyinyia kɛɛ amɩyɛ sʋ̃ yekyina pindinyii. (Kɩnga Hibulumaa 10:36.) Ebiye a yɛ nwʋ ba yɛ, yedii alɔbɔ anzɛnyɩɩ ndwokɔ hyɛ yɛ zʋ, anzɛnyɩɩ yeyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ wɔ yɛ abusunwa nu. Ebiye a ye busunwanii anzɛnyɩɩ yɛ ɔhɔnwʋ be wu, anzɛnyɩɩ yeyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ mvʋlɔ be. Na ɩyɛ a, mmenii mvʋlɔ bo ndwokɔ nɩɩ bɛ nyɛlɩyɛ kɔhʋla kɛma ɩkɛyɛ sɩ kɛɛ yekegyina yi munwa. (Ɛɣɛ. 12:18) Naasʋ̃, Dwoobu buuku yi ma yɛnwʋ kɛɛ sa yɛkʋla yɛkã kezimɔ yɛtɩ nɣanlɩ nwʋ odwokɔ yekile Gyehova, na yɛanyia anwʋlazʋ kɛɛ ikediye yɛ. (1 Dwɔ. 5:14) Dɩkɛɛ Dwoobu nɩ, sɛ yɛkã kezimɔ yɛtɩ nɣanlɩ yekile Gyehova na yɛtɩndɛ “basabasa” po a, Gyehova ɩlɛ́fa yɛ nwʋ ɛya. Mfomi, Gyehova kɛma yekenyia anwʋzɩzɩbɛ nɩɩ nɣɛlɛbɛ mɔɔ yɛkɛva kegyina pindinyii. (2 Mm. 16:9; Gye. 1:5) Akʋ̃ sʋ̃, Gyehova kɔwʋwa yɛ ma yɛkɛdɩnɣɛ yɛ adwɩnɩ wɔ nninyeni nwʋ dɩkɛɛ Dwoobu. Dwoobu buuku yi sia kilehile yɛ kezimɔ yekegyina pindinyii mmɩlɩ mɔ Gyehova yi Odwokɔ yɩ, yɩ ahyɩhyɛdɩ yɩ, anzɛnyɩɩ yɛ ɔhɔnwʋmmɔ mɔɔ bɔ nwʋ wʋkwa va fʋlɔdulɛ anzɛnyɩɩ ɛdɩnɣɛlɛ ma yɛ nɩ. (Hib. 12:​5-7) Dwoobu zʋ̃ kãnwʋazɩ nu leli ɛdɩnɣɛlɛ dianlɩ nu na inyianlɩ zʋlɔ mfasʋ, ɔzɔ la yɛ amɩyɛ sʋ̃ sɛ yɛma ɔhʋanɩ ma bɛtɩnɣɛ yɛ a, yekenyia zʋlɔ mfasʋ a. (2 Kɔl. 13:11) Eyi dɩ ozumalɛdɩyɛ mɔɔ nwʋmɔ hyinyia mɔɔ yenyia wɔ Dwoobu buuku yi nu! Kakɩ yɩ, bɛmá yehila kezimɔ yɛkɔhʋla kɛva Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔwʋwa mmenii mvʋlɔ.

FA DWOOBU BUUKU YI BƲWA MMENII MVƲLƆ

14. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yɛkɔhʋla kehilehile sianti mɔɔ yɛnwʋ amanɩyɛ nɩ nu wɔ dasɩlɛlilɛ nu a?

14 Asʋ̃ eyiyia abiye wɔ dasɩlɛlilɛ nu ma iɣizia wʋ sianti mɔɔ yɛnwʋ amanɩyɛ nɩ kyɩ̃ a? Kɛ ɛyɩlɩ yi munwa zeli a? Ebiye a ɛhanlɩ mɔɔ Bayɩbʋlʋ kã kɛɛ izili wɔ Ɛdɩnɩ toolo yɩ nu nɩ nwʋ odwokɔ. Ebiye a ɔwɔlɩ yɩ tʋ hanlɩ kɛɛ, Setanɩ mɔɔ ɩdɩ sunzuma evinli tinuzɩzɩbɛvʋlɔ nɩ yɛ ilili awohwi ihileli mmenii anwɩ̃ mɔɔ beli bɔmʋnlɩ nɩ a, na mɛyɩ manlɩ bɛdɩlɩ Nyamɩnlɩ zʋ atunwa. (Gyn. 3:​1-6) Akʋ̃ ehileli numɔ kɛɛ, iluwakɛɛ Adamɩ nɩɩ Yifi bɛátiye Gyehova nɩ ti yɛ mmenii nwʋ amanɩyɛ na bowu yɩ a. (Wul. 5:12) Awielɩyɛ kʋlaa nɩ, ebiye a ehileli numɔ kɛɛ Nyamɩnlɩ ma mmɩlɩ be dua nu na ama abiyela ɩanwʋ yɩ kɛɛ mɔɔ Setanɩ hanlɩ nɩ dɩ awohwi, na mmenii sʋ̃maa sʋ̃ bɛadɩ odwokɔba mɔɔ mɛyɩ yɛ lɛ kɛɛ adasamaa kezia keli munli eɣile be nɩ. (Yik. 21:​3, 4) Eyi dɩ ɔhʋanɩ baaba ɔkʋ̃ mɔɔ yeduwa zʋ yekilehile odwokɔ eyi nu, na ɩwʋwa mmenii sʋ̃maa ma bɔnwʋ sianti mɔɔ yɛnwʋ amanɩyɛ nɩ.

15. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yɛkɔhʋla kɛva Dwoobu buuku yi kɔwʋwa abiye mɔɔ iɣizia yɛ sianti mɔɔ mmenii nwʋ amanɩyɛ nɩ a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)

15 Ɔhʋanɩ fʋlɔ mɔɔ sa yɛkʋla yeduwa zʋ yekilehile sianti mɔɔ yɛnwʋ amanɩyɛ nɩ nu yɛ lɛ kɛɛ yɛkɛva Dwoobu yi odwokɔ yɩ keli egyima. Ebiye a sa ɔkʋla di bɔmʋnlɩ kamvʋ enii kʋ̃ nɩ kɛɛ iɣizia ɔzɔ odwokɔ yɩ. Akʋ̃ ma ɩnwʋ́ kɛɛ, nɩ Dwoobu dɩ benyia nɔhʋanlɛvʋlɔ be mɔɔ ɩnwʋnlɩ amanɩyɛ paa, na mɛyɩ sʋ̃ ɣizialɩ odwokɔ be mɔɔ ɩdɩ zɔ. Inyianlɩ adwɩnɩ po kɛɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩma ɩnwʋʋ amanɩyɛ yɩ a. (Dwb. 7:​17-21) Ebiye a, ɩkɛyɛ enii mɔɔ ɛ nɩɩ yɩ tɩndɛɛ nɩ nnwʋánlɩ kɛɛ ntʋlɔnkʋdɩ tɩɩtɩɩ mmɩlɩ nu munwala nɩ mmenii pɛ kɛɛ bɔnwʋ sianti mɔɔ yɛnwʋ amanɩyɛ nɩ. Akʋ̃, sa ɔkʋla duwa anyɩnlɩdɩlɛ ɔhʋanɩ zʋ ma ɩnwʋ kɛɛ, kɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩmanlɩ Dwoobu nwʋnlɩ amanɩyɛ a, mfomi ɩdɩ Abɔnsamɩ. Nɩ Abɔnsamɩ pɛ kɛɛ ikile kɛɛ mɔɔ mmenii kenyia wɔ Nyamɩnlɩ kɛnɩ ti yɛ bɔsʋ̃mɩ yɩ a. Sa ɔkʋla fa sɔ zʋlɔ kɛɛ, ɩwɔ numɔ kɛɛ kɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩmanlɩ Dwoobu nwʋnlɩ amanɩyɛ dɩyɛ, naasʋ̃ ɩmanlɩ nwʋmɔ ɔhʋanɩ iluwakɛɛ ɩpɛ kɛɛ adasamaa mɔɔ bɔwɔ dedi nɩ da yɩ ali kɛɛ Setanɩ dɩ awohwinii. Awielɩyɛ kʋlaa nɩ, sa ɔkʋla kilehile numɔ kɛɛ, Nyamɩnlɩ yilalɩ Dwoobu iluwakɛɛ ɩhɔlɩ zʋlɔ ilili nɔhʋanlɛ. Meti sa yɛkʋla yɛkyɩkyɩ mmenii mvʋlɔ bɛ ɛɣɛɛlɛ ma bɔnwʋ yɩ kɛɛ, kɛ Gyehova yɛ ɩma yɛnwʋ amanɩyɛ a.

Mfonyini: 1. Baalɛ be yɩ ɛɣɛɛlɛ wɔ na mfonyini be mɔɔ ɩbɩbɛlɩ wɔ dɩka be mɔɔ ɩyɩba nɩ wɔ yɩ sa nu. 2. Aɣinzi yi, baalɛ yɩ hɔlɩ dasɩlɛlilɛ hwiili be nwʋ, na itiyee eliyema baalɛ be mɔɔ ɩkɩngaa ɛhɛlɛlɛdwokɔ ikehile yi nɩ. Asianɩ nɩ nu mmʋwalɩyɛ dɩka be sʋ̃ bike bɛ.

Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ sa ɔkʋla fa Dwoobu buuku yi bʋwa abiyemmɔ ma bɔnwʋ kɛɛ “Nyamɩnlɩ ɩáyɛ tanɩ a”? (Kila nkyɩkyɛmi 15)


16. Kã ozumanlɛnwʋnlɛ be mɔɔ ikile kezimɔ Dwoobu buuku yi kɔhʋla kɔwʋwa abiye mɔɔ ɩnwʋʋ amanɩyɛ nɩ.

16 Ma yehilá kezimɔ Dwoobu buuku yi wʋwalɩ Mario. Eɣile ɔkʋ̃ wɔ 2021 nɩ, nɩ eliyema baalɛ be ɩyɛɛ foonu zʋ dasɩlɛlilɛ. Enii mɔɔ ilili bɔmʋnlɩ ɩvʋlɔlɩ yɩ yɛ lɛ Mario. Ɩɣɩnganlɩ kotehyɛnɩ ɔkʋ̃ ihileli yi na ihilehileli numɔ kɛɛ, kɛ mpayɩ nkʋ̃ la yɛ Nyamɩnlɩ itiye a, mfomi ɩma yenyia eɣile be baaba nɩɩ anyɩnlɩlazʋ. Mmɩlɩ mɔ eliyema baalɛ yɩ ɣizialɩ yɩ adwɩnɩ wɔ odwokɔ yɩ nwʋ nɩ, Mario hanlɩ kɛɛ nɩ ɩkɛlɛɛ ndwokɔ be kediã kɛnɩ kɛɛ ibahũ yɩ nwʋ. Ɩhanlɩ kɛɛ, “Mide Nyamɩnlɩ midi, naasʋ̃ nnɛ nwɔnɩ yɩ nɩ mɩtɩ nɣanlɩ kɛɛ ɩádwɩnɩ mʋ nwʋ.” Eɣile fʋlɔ mɔɔ eliyema baalɛ yɩ zia vʋlɔlɩ yɩ nɩ, ɩ nɩɩ yɩ zunzunli Dwoobu yɩ amanɩyɛnwʋnlɛ yɩ nwʋ. Mario zili pɔkɔ kɛɛ ɩkɛɣɩnga Dwoobu buuku yi munwala. Meti eliyema baalɛ yɩ valɩ Bayɩbʋlʋ mɔɔ ɩwɔ jw.org zʋ yɩ lɩnkɩ ɩzɛndɩlɩ yɩ. Mɩnla yɛ ɩzʋ̃ numɔ ɩɣalɩ a? Mario leli Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛ dianlɩ nu, na yɩ anyɩ leli paa kɛɛ isumaa sʋ̃maa kɛvalɩ ɔlɔlɛ Nyamɩnlɩ mɔɔ ɩdwɩnɩ yɩ nwʋ nɩ nwʋ.

17. Mɩnla ti mɔɔ ɩyɛ wʋ fɛ kɛɛ Gyehova valɩ Dwoobu yi buuku yi hɩnlanlɩ yi Odwokɔ nwanzanwanza yɩ nwʋ a? (Dwoobu 34:12)

17 Amba, Nyamɩnlɩ Odwokɔ yɩ wɔ tumi kezile mɔɔ ɩkʋla ɩbʋwa mmenii, na ɩkyɩkyɩ bɛzabɛ mɔɔ bɔnwʋʋ amanɩyɛ nɩ bɛ ɛɣɛɛlɛ. (Hib. 4:12) Gyehova valɩ Dwoobu yi odwokɔ yɩ hɩnlanlɩ yi Odwokɔ nwanzanwanza yɩ nwʋ. Na ɩyɛ yɛ fɛ paa kɛɛ amɩyɛ sʋ̃ yɛkʋla yɛkɩnga Dwoobu yi odwokɔ yɩ! (Dwb. 19:​23, 24) Dwoobu buuku yi ma yenyia anwʋlazʋ kɛɛ, “Amba, Nyamɩnlɩ ɩáyɛ tanɩ.” (Kɩng Dwoobu 34:12.) Akʋ̃ sʋ̃, ikilehile yɛ ma yɛnwʋ sianti mɔɔ Nyamɩnlɩ ma amanɩyɛnwʋnlɛ nwʋ ɔhʋanɩ nɩɩ kezimɔ yekegyina yi munwa. Na ɩbʋwa yɛ ma yɛkyɩkyɩ bɛzabɛ mɔɔ bɔnwʋʋ amanɩyɛ nɩ bɛ ɛɣɛɛlɛ. Wɔ dɩyɛzumanlɛ mɔɔ ili kɛnɩ yɩ nu nɩ, yekozunzu Dwoobu buuku yi nwʋ kɔhɔ aɣinzi, dɩkɛɛ kezimɔ yɛkɛva fʋlɔdulɛ mɔɔ itu mpʋnɩ yɛkɛma.

KƐ OKOWUWA KEZE A?

  • Sɛ yɛtɩ sianti mɔɔ Gyehova manlɩ ɔhʋanɩ ma Dwoobu nwʋnlɩ amanɩyɛ nɩ tʋ a, kɛ ɩkɔwʋwa yɛ keze a?

  • Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ Dwoobu yi odwokɔ yɩ kɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yekegyina odwohilalɛ munwa a?

  • Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ yɛkɔhʋla kɛva Dwoobu buuku yi kɔwʋwa abiyemmɔ a?

NDWOMI 156 Mi Dedi Ti

a Ɩkɛyɛ kɛɛ mmɩlɩ mɔ nɔhʋanlɛvʋlɔ Dwosefi wuli (1657 A.Y.M.) kɔbʋmɩ mmɩlɩ mɔ bɛyɩlɩ Mosisi kɛɛ ilí Yizilayamaa bɛ anyunu nɩ (kɛyɛ 1514 A.Y.M.), nɩ Dwoobu da azɩ. Ɩkɛyɛ kɛɛ nkɔmmɔwɔlɛ mɔɔ ɩhɔlɩ zʋlɔ wɔ Gyehova nɩɩ Setanɩ bɛ avinli, nɩɩ odwohilalɛ mɔɔ Dwoobu yiyialɩ nɩ zili wɔ ɔzɔ mmɩlɩ yɩ nu.

b Bɛzɩnza anlima yɩ be.

    Ahanta Buuku (2015-2026)
    Numá Yɩ
    Kɔ́ Numɔ
    • Aɣɩnda
    • Kyɛ́
    • Yɛ́ nzɩnzanlɩyɛ mɔɔ ɛpɛ yɩ wɔ ɛkɩhyɩ
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mmɛla Mɔɔ Ɩwɔ Nwʋmɔ
    • Nwʋmɔ Nhyɩhyɛlɩyɛ
    • Nwʋmɔ Nninyeni
    • JW.ORG
    • Kɔ́ Numɔ
    Kyɛ́