Asʋ̃ Ɩsɛ Kɛɛ Miyiaki Kaalʋhwilɛ a?
ƐVA alʋbɔ sʋ̃maa hwi kaalʋ. Wʋzawʋ ɛlɛ wʋ kaalʋ anzɛnyɩɩ moto na dɩka bela mɔɔ ɛpɛ nɩ, ɔkʋla kɔ. Naasʋ̃ wu mmusunwamaa nɩɩ wʋ ɔhɔnwʋmmɔ bɔdwɩnɩɩ wʋ banɩwɔlɛ nwʋ na bosunzu kɛɛ ɩsɛ kɛɛ eyiaki kaalʋhwilɛ. Naasʋ̃ wʋádɩ sianti mɔɔ bosunzu zɔ nɩ tʋ.
Asʋ̃ eyiyiaa bʋwabɩlɛ be mɔɔ ɩdɩ zɔ a? Sɛ ɔzɔ a, mɩnla yɛ ɩkɔwʋwa wʋ ma ɔkɔnwʋ kɛɛ ɩsɛ kɛɛ ɔkɔ zʋlɔ twu kaalʋ anzɛnyɩɩ eyiaki a?
Wɔ amanlɩ be zʋ nɩ, sɛ dɩlayɩvamaa di ɔlʋbɔ be na bɛpɛ kɛɛ bɔkɔ bɛyɛ bɛ license yɩ fʋlɔ a, ikehyinyia kɛɛ bɔkɔ ma dɔkʋtanii kila bɛ ansaana bɛama ɔhʋanɩ bɛ. Kilisinyiamaa mɔɔ bɛda amanlɩ mɔɔ ɩdɩ zɔ nu nɩ fa mmɛla eyi nɩɩ bɛzabɛ mɔɔ manlɩ yɩ ma tumi bɛ nɩ bɔ pɔkɔzilɛ bɛyɛ egyima. (Wul. 13:1) Naasʋ̃ ɩávalɩ nwʋmɔ dɩka bela mɔɔ ɛda nɩ, ɔhʋanɩhilelɛ azʋlɔtʋ wɔ kɛnɩ mɔɔ sa ɩkʋla ɩbʋwa wʋ ma ɔnwʋ kɛɛ wʋ kaalʋhwilɛ ɩlɛ́fa wʋ nnwʋanlɩ kediã asianɩ nu a.
SUNZU WƲ KAALƲHWILƐ NWƲ KILA
Okuwu be mɔɔ bekila bɛzabɛ mɔɔ bɛ alʋbɔ hɔ anyunumi nɩ kile kɛɛ, ɩsɛ kɛɛ bɛzabɛ mɔɔ bɛ anyɩ dɩ bizia bɔ nwʋ ndwokɔɣizialɛ eyi mɔɔ ilili zʋlɔ yɩ:
Sɛ awulo two a, ɩyɛ sɩ ɩma mɩ kɛɛ mɩkɛɣɩnga ndwɩyɛlɛ mɔɔ ɩwɔ ɔhʋanɩ yɩ zʋ anzɛnyɩɩ mʋkɔnwʋ dɩyɛ bʋwɔ a?
Asʋ̃ ɩyɛ sɩ ɩma mɩ kɛɛ mukodua mɩ anyɩ mikehila mɩ awɔhwɛ yɩ nu a, anzɛnyɩɩ mɩ anyɩ zʋ yɛ mɩ kusuu a?
Asʋ̃ mɩlanwʋ la mʋkʋla mɩyɛ mɩ dɩyɛ ndɛndɛ a? Kɛ ndianwʋ nɩ, mʋkʋla mɩyɩ mɩ agyia wɔ accelerator yɩ zʋ ndɛndɛ mitiyia bileeki yi zʋ a?
Asʋ̃ iluwakɛɛ mʋ nwʋ ɩáyɛ ndɛ nɩ ti, mɩma go-slow ba ɔhʋanɩ yɩ zʋ a?
Asʋ̃ ankɩ mɩyɛ mikenyia asɩdɛntɩ mbɔmɩ dʋdʋ be a, anzɛnyɩɩ mɩ kaalʋ yɩ nwʋ ɩwɔtɔ anzɛnyɩɩ ɩhwɛhwɛlɛ iluwakɛɛ mɩva mʋhɔ mʋwɔlɩ debe nu ti a?
Asʋ̃ polisinii be hyɩ mɩ kyɩ̃ iluwa kezimɔ mutwi kaalʋ ti nɩ a?
Asʋ̃ mutwii kaalʋ ma mʋdɔ nkɔsɔ kyɩ̃ a?
Asʋ̃ mɩfa awudo be mɔɔ sa ɩkʋla ɩma mɩ kaalʋhwilɛ yɛ basaa a?
Asʋ̃ mu mmusunwamaa anzɛnyɩɩ mʋ ɔhɔnwʋmmɔ hã kɛɛ kezimɔ mutwi kaalʋ nɩ dide bɛ a?
Sɛ ɛyɩlɩ ndwokɔɣizialɛ yɩ nu ɔkʋ̃ anzɛnyɩɩ anwɩ̃ munwa kɛɛ nyɛ a, mɛyɩ nɩ nwʋmɔ hyinyia kɛɛ ɛyɛ nzɩnzanlɩyɛ azʋlɔtʋ be. Kɛ ndianwʋ nɩ, ɩsɛ kɛɛ ɛtɩ mbɔmɩ dʋdʋ mɔɔ otwi kaalʋ nɩ zʋ, titili wɔ nunuma. Ɩyɛ a ta sunzu kezimɔ otwi kaalʋ nɩ nwʋ kila kɛɛ ɩkɔ bʋwɔ a. Sa ɔkʋla ma wu busunwanii anzɛnyɩɩ wʋ ɔhɔnwʋ be kila kezimɔ wʋ kaalʋhwilɛ dɩ na ɩahã nwʋmɔ odwokɔ iahile wʋ. Sa ɔkʋla sʋ̃ kɔ driving school na wʋahɔ wʋazuma kezimɔ okohwi kaalʋ bʋwɔ. Naasʋ̃, sɛ ɛyɩlɩ ndwokɔɣizialɛ yɩ nu sʋ̃maa munwa kɛɛ nyɛ a, mɛyɩ nɩ ɩkɛyɛ baaba kɛɛ ekeyiaki kaalʋhwilɛ.a
MA BAYƖBƲLƲ EGYINALƐZƲ-NDWOKƆ ƖWƲWÁ WƲ
Ɩ́la azɩ kɛɛ yɛkɔnwʋ kɛɛ yɛ kaalʋhwilɛ ɩsɩkɛɛ. Akʋ̃ sʋ̃, kɛ abiye kezi pɔkɔ kɛɛ ikeyiaki kaalʋhwilɛ nɩ, ɩyɛ a ɩ́la azɩ. Meti, mɩnla Bayɩbʋlʋ egyinalɛzʋ-ndwokɔ yɛ ɩkɔwʋwa wʋ ma okozunzu wʋ bʋwabɩlɛ yɩ nwʋ bʋwɔ na wʋazi pɔkɔba a? Ma yehilá numɔ anwɩ̃.
Kã wʋ nwʋ azɩ. (Ɛɣɛ. 11:2) Sɛ yɛyɛɛ mbanimbani a, kezimɔ yɛ anyɩ, yɛ azʋ̃, nɩɩ ye eniiwudo yɛ egyima nɩ kã azɩ, na yɛáhʋla di nninyeni nwʋ egyima ndɛndɛ sʋ̃. Kɛ ndianwʋ nɩ, bɛzabɛ mɔɔ bɔbɔ bɔɔlʋ anzɛnyɩɩ botu tɔlɔnwa nɩ, bo nu sʋ̃maa yiaki mmɩlɩ mɔ bɛyɛɛ mbanimbani nɩ, iluwakɛɛ bɔnwʋ kɛɛ ɩáyɛ sɩ kʋlaa kɛɛ bekebila. Ɔzɔ la yɛ ɩdɩ wɔ kaalʋhwilɛ sʋ̃ nu a. Itwu mmɩlɩ be a, abiye zʋ̃ kãnwʋazɩ nu kezi pɔkɔ kɛɛ iluwa yɩzayɩ yɩ banɩwɔlɛ ti iyiaki kaalʋhwilɛ. (Ɛɣɛ. 22:3) Na sɛ abiye kile yɩ adwɩnɩ a, enii mɔɔ ɩkã yɩ nwʋ azɩ nɩ tiye na ɩfa ɩyɛ egyima.—Fa tindiã 2 Samʋwɛlɩ 21:15-17 nwʋ.
Áma edi mmegyia nwʋ ɔfɔ. (Dit. 22:8) Kaalʋ dɩ mahyini mɔɔ sɛ bɛáfa bedi egyima bʋwɔ a, ɩkʋla idi awu paa. Sɛ abiye yɩ kaalʋhwilɛ sɩkɛ na ɩkɔ zʋ itwi a, ɩfa yɩzayɩ nɩɩ mmenii mvʋlɔ bɔ nnwʋanlɩ itiã asianɩ nu. Na sɛ asɩdɛntɩ be si na ɩzʋ̃ yɩzayɩ a, sa ɩkʋla ɩma idi mmegyia nwʋ ɔfɔ.
Sɛ ɩbayɩ kɛɛ ɩsɛ kɛɛ eyiaki kaalʋhwilɛ a, áma enyia adwɩnɩ kɛɛ mmenii lóbu wʋ dɔkʋ̃ anzɛnyɩɩ wʋ annidi zʋ kɛdɩ. Gyehova dɔ wʋ, na sɛ ɩnwʋ kɛɛ ɛkã wʋ nwʋ azɩ na ɔdwɩnɩ mmenii mvʋlɔ nwʋ a, ɩma yɩ anyɩ de. Na ɩbɔ anʋhʋba kɛɛ ɩkɔwʋwa wʋ na ɩayɩkyɩ wʋ ɛɣɛɛlɛ. (Ayɩ. 46:4) Iléyiaki wʋ kyɩ̃. Siã yɩ kɛɛ ɩwʋwá wʋ ma ɛva nɣɛlɛbɛ nɩɩ Bayɩbʋlʋ nu fʋlɔdulɛ ɛyɛ́ egyima mmɩlɩ mɔ esii pɔkɔ kɛɛ ɩsɛ kɛɛ eyiaki kaalʋhwilɛ nɩ.
a Sɛ ɛpɛɛ eyi nwʋ ndwokɔ sʋ̃maa a, kila odwokɔ mɔɔ ise “Kar Akwanhyia Ahorow—So Wubetumi Afi Mu?” wɔ August 22, 2002, Awake! yi nu.