DƖYƐZUMANLƐ ODWOKƆ 40
NDWOMI 111 Mɔɔ Ɩma Yɛ Anyɩ De
Gyehova Yɛ Ɩma Yɛ “Anyɩ De Bʋlʋ Zʋ” a
‘ Mʋkɔhɔ mɩ Nyamɩnlɩ mɔɔ ɩma mɩ anyɩ de bʋlʋ zʋ nɩ kɛ.’—NDW. 43:4.
BƲTAYƖ
Yɛbazunzu mɔɔ ɩkɔhʋla kɛzɩkɛ yɛ anyɩnlɩlelɛ nɩɩ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ na yɛ anyɩ iale dɔkʋ̃ nɩ nwʋ.
1-2. (a) Mɩnla bʋwabɩlɛ yɛ ye nu sʋ̃maa yiyia wɔ nnɛ a? (b) Mɩnla yɛ yɛbazunzu nwʋmɔ wɔ dɩyɛzumanlɛ eyi nu a?
MMENII sʋ̃maa yɛ mɔɔ bɔkɔhʋla bela kɛɛ bɛkɛma bɛ anyɩ kele. Naasʋ̃ ɩávalɩ nwʋmɔ mmɔdɩnɩ bela mɔɔ bɔbɔɔ nɩ, bɛ anyɩ iále. Ɛyɛkɛ hyɛ mmenii sʋ̃maa zʋ na bɛtɩ nɣanlɩ po kɛɛ nninyeni lɛ́yɛ bʋwɔ kɛma bɛ. Ɔzɔ la yɛ Gyehova yi mmenii be sʋ̃ kʋla tɩ nɣanlɩ a. Iluwakɛɛ yɛda “awielɩyɛ mmɩlɩ yi nu” nɩ ti, sa yeyiyia ndwokɔzɩzɩbɛ mɔɔ ɩkɛma yekeli ɛyɛkɛ.—2 Tim. 3:1.
2 Wɔ dɩyɛzumanlɛ eyi nu nɩ, yekozunzu mɔɔ ɩkɔhʋla kɛzɩkɛ yɛ anyɩnlɩlelɛ nɩɩ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ na yɛ anyɩ iale dɔkʋ̃ nɩ nwʋ. Naasʋ̃, mɔɔ ili bɔmʋnlɩ nɩ, bɛmá yehila enii mɔɔ ɩma yenyia anyɩnlɩlelɛ ankasa.
ENII MƆƆ ƖMA YENYIA ANYƖNLƖLELƐ ANKASA
3. Mɩnla yɛ abɔdɩ kilehile yɛ falɩ Gyehova nwʋ a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
3 Gyehova dɩ anyɩnlɩlelɛ Nyamɩnlɩ. Na ɩpɛ kɛɛ amɩyɛ sʋ̃ yɛ anyɩ de. Meti ɩáyɛ nnwʋanlɩ kɛɛ yɩ abɔdɩ ma yɛ anyɩ de. Kɛ ndianwʋ nɩ, sɛ yekila yɛ amansɔnɩ yɩ, kɔlɛsɩ azʋlɔtʋ mɔɔ idua yɛ nwʋ yiyia, kezimɔ nnamɩ di ɛɣɛlɛ nɩɩ alɩyɛ azʋlɔtʋ mɔɔ yɛnwʋ yɩ nɩ a, yɛ anyɩ de. Nyamɩnlɩ dɔ yɛ paa na ɩpɛ kɛɛ yɛ anyɩ de wɔ ɛbɩlawɔlɛ nu!
Baby elephant: Image © Romi Gamit/Shutterstock; penguin chicks: Vladimir Seliverstov/500px via Getty Images; baby goats: Rita Kochmarjova/stock.adobe.com; two dolphins: georgeclerk/E+ via Getty Images
Kezimɔ nnamɩ di ɛɣɛlɛ nɩ ma yɛnwʋ yɩ kɛɛ Gyehova anyɩ de (Kila nkyɩkyɛmi 3)
4. (a) Mɩnla ti mɔɔ ɩávalɩ nwʋmɔ amanɩyɛnwʋnlɛ mɔɔ ɩkɔlɩɩ zʋlɔ wɔ oyuwadɩ yi nu nɩ, Gyehova wɔ anyɩnlɩlelɛ a? (b) Mɩnla akyɛdɩ yɛ Gyehova va ma yɛ a? (Ndwomi 16:11)
4 Ɩwɔ numɔ, Gyehova dɩ “anyɩnlɩlelɛ Nyamɩnlɩ,” naasʋ̃ izi ɛvɛlɩyɛ nɩɩ ɛyɛkɛ mɔɔ yeluwa nu. (1 Tim. 1:11) Ɩlɛ́manlɩ ɔhʋanɩ ma ɔzɔ nninyeni nɩ lɛ́sɩkɛlɩ yɩ anyɩnlɩlelɛ. Izi kɛɛ ɛvɛlɩyɛ mɔɔ yeluwa numɔ nɩ dɩ mmɩlɩ sikalɛ nu dɩyɛ na ɩhyɛ mmɩlɩ mɔ ɩkɛva kɛyɩ wɔ kɛ. Na ɩlɛ abʋtalɩ ɩdɩkɛ mmɩlɩ mɔ ɩkɛyɩ ɛyɛkɛ nɩɩ ɛvɛlɩyɛ wɔ kɛnɩ kʋlakʋla. Kakɩ yɩ mɛyɩ, Gyehova tɩ mɔ yeluwa numɔ nɩ tʋ na ɩpɛ kɛɛ ɩbʋwa yɛ. Kɛ ɩbʋwa yɛ ise a? Dɩyɛ ɔkʋ̃ yɛ lɛ kɛɛ ɩma yɛ anyɩ de. (Kɩnga Ndwomi 16:11.) Yehilá kezimɔ Gyisɛsɩ anyɩ leli mmɩlɩ mɔ ɩnwʋnlɩ Gyehova bʋwɔ nɩ.
5-6. Mɩnla ti mɔɔ Gyisɛsɩ anyɩ de a?
5 Wɔ Gyehova yɩ abɔdɩ munwala nu nɩ, Gyisɛsɩ yɛ yɩ anyɩ de paa a. Mɩnla ti a? Ma yehilá sianti anwɩ̃ be. (1) “Mɛyɩ yɛ ɩdɩ Nyamɩnlɩ nɩ mɔɔ anyɩnlɩ ɩánwʋ yɩ nɩ sasʋ a,” na ɩda yɩ Zɩ yɩ subanɩ ali wɔ dɩyɛ bela nu. (Kol. 1:15; 1 Tim. 6:15.) (2) Gyisɛsɩ nɩɩ yɩ Zɩ mɔɔ ɩdɩ anyɩnlɩlelɛ Nyamɩnlɩ nɩ wʋwa hyɛ paa.
6 Gyisɛsɩ anyɩ de mmɩlɩ mɔ ɩyɛɛ mɔɔ yɩ Zɩ kɛhã kɛɛ ɩyɛ bela nɩ. (Ɛɣɛ. 8:30, 31; Dwɔ. 8:29) Iluwa yɩ nɔhʋanlɛlilɛ ti, Gyehova anyɩ deli yɩ nwʋ na ide yi itiã nu.—Mt. 3:17.
7. Kɛ ɩkɛyɛ na yeanyia anyɩnlɩlelɛ ankasa a?
7 Amɩyɛ sʋ̃, yɛ anyɩ kɔhʋla kele ankasa mmɩlɩ mɔ yɛhwɩ̃ yeɣike Gyehova na yɛnwʋ yɩ bʋwɔ nɩ. Sɛ yede mmɩlɩ yesuma Gyehova nwʋ dɩyɛ na yesumazuma yɩ a, sa yɛ anyɩ de paa. Sɛ yɛyɛ mɔɔ Gyehova pɛ yɩ na yɛnwʋ yɩ kɛɛ ide yɛ itiã nu a, yɛ anyɩ de.a (Ndw. 33:12) Ɩdɩ nɔhʋanlɛ kɛɛ ɩyɛ a, yedi ɛyɛkɛ wɔ mmɩlɩ sikalɛ be nu anzɛnyɩɩ mmɩlɩ tɩndɩnlɩ nu dɩyɛ, naasʋ̃ sɛ yɛtɩ nɣanlɩ zɔ a, mɛyɩ iáhile kɛɛ Gyehova iále yɛ tiã nu. Iluwakɛɛ iáli munli nɩ ti, itwu mmɩlɩ be a yedi ɛyɛkɛ, yɛ ɛɣɛɛlɛ bɔ na adwɩnɩndwɩnɩ hyɛ yɛ zʋ. Gyehova tɩ eyi tʋ. (Ndw. 103:14) Bɛmá yehila mɔɔ ɩsɩkɛ yɛ anyɩnlɩlelɛ nɩɩ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ na yɛ anyɩ iale dɔkʋ̃ nɩ.
MÁMA DƖYƐ BELA SƖKƐ WƲ ANYƖNLƖLELƐ
8. Sɛ yeyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ a, mɩnla yɛ ɩkɔhʋla kɔdʋ yɛ a?
8 Ɛbɩlawɔlɛ nu ndwokɔzɩzɩbɛ. Asʋ̃ eyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ be dɩkɛɛ odwodwudiyialɛ, ehyinyia, adimakɛlɛ, ebaniyɛlɛ anzɛnyɩɩ asianɩ a? Ɩáyɛ sɩ kɛɛ yɛ anyɩnlɩlelɛ kɛzɩkɛ mmɩlɩ mɔ yeyiyiaa ɔhawʋ mɔɔ ɩdɩdɩ zɔ, titili wɔ mmɩlɩ mɔ yɛlɔ́kʋla kɛyɛ nwʋmɔ hwɩɩ nɩ. Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ “Ahʋnlɩnɩ mɔɔ idi ɛyɛkɛ nɩ, ɩma enii yɛ mɛlɛkɛ.” (Ɛɣɛ. 15:13) Wɔ alʋbɔ anla nu nɩ, asafʋ nu ebani be mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ Babis yi anlima benyia nɩɩ yɩ awʋvʋlɔ wuli. Na ɩhanlɩ kɛɛ: “Mɩdɩlɩ nɣanlɩ kɛɛ ɩha mɩzamɩ nkʋ̃ na míni bʋwavʋlɔ. Ɩyɛ sʋ̃ a, mɩtɩ nɣanlɩ kɛɛ adwɩnɩndwɩnɩ hyɛ mʋ zʋ iluwakɛɛ mɩákʋla mɩ nɩɩ mi anlima yɩ nɩɩ mɩ awʋvʋlɔ bɔ sʋ̃maa ansaana bowu.” Ɛbɩlawɔlɛ nu ndwokɔzɩzɩbɛ kɔhʋla kɛhyɛ yɛ zʋ̃ nkʋ̃ʋ̃ ma yɛkɛdɩ nɣanlɩ kɛɛ yɛvɛ na ye padi golɔ.
9. Kɛ ɩkɛyɛ na yeanyia anyɩnlɩlelɛ dɔkʋ̃ a? (Gyɛlɩmaya 29:4-7, 10)
9 Kɛ ɩkɛyɛ na yeanyia anyɩnlɩlelɛ dɔkʋ̃ a? Sɛ yeyiaki nninyeni mɔɔ yɛlɔ́kʋla kɛyɛ nwʋmɔ hwɩɩ nwʋ adwɩnɩndwɩnɩ na yɛma yɛ anyɩ sɔ mɔɔ yɛlɛ nɩ a, yɛ anyɩ kɔhʋla kele dɔkʋ̃. Oyuwadɩ yɩ lɛ adwɩnɩ kɛɛ, sɛ nninyeni kɔ bʋwɔ wɔ yɛ ɛbɩlawɔlɛ nu a yɛ yɛ anyɩ kele a. Naasʋ̃ eyi ɩáyɛ nɔhʋanlɛ. Kɛ ndianwʋ nɩ, Gyehova hã hileli Dwuumaa mɔɔ bɛ nɩɩ bɛ hɔlɩ alɔngɔzʋ̃mɩnlɛ nu wɔ Babilɔnʋ nɩ kɛɛ, belé bɔ bʋwabɩlɛ fʋlɔ kɛɛ alɔngɔmaa nɩ bediã numɔ na bɛyɛ́ mɔɔ bɔkɔhʋla bela kɛɛ bɛkɛma bɛ anyɩ kele. (Kɩnga Gyɛlɩmaya 29:4-7, 10.) Mɩnla yɛ yesuma wɔ nu a? Bɔ mmɔdɩnɩ de wʋ bʋwabɩlɛ yɩ tiã nu na ma wʋ anyɩ zɔ nninyeniba mɔɔ ɛlɛ nɩ. Kakɛ kɛɛ, Gyehova iléyiaki wʋ na ɩkɔwʋwa wʋ. (Ndw. 63:7; 146:5) Effie mɔɔ inyianlɩ asɩdɛntɩ ma iwuwuli igualɩ azɩ nɩ kã kɛɛ: “Gyehova, mu mmusunwamaa nɩɩ asafʋ yɩ wʋwalɩ mɩ paa. Mɩpɛ kɛɛ mɩma bɔnwʋ yɩ kɛɛ mɩ anyɩ sɔ mɔɔ bɛyɛ bɛma mɩ nɩ, meti mʋbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ mɩkɛma mɩ anyɩ kele.”
10. Mɩnla ti mɔɔ yɛ anyɩ kɔhʋla kele mmɩlɩ po mɔ yeyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ nɩ a?
10 Sɛ amɩyɛ anzɛnyɩɩ ye mmusunwamaa beyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ po a, sɛ yɛ anyɩ kʋla de.b (Ndw. 126:5) Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ yɛ anyɩnlɩlelɛ ígyĩ bʋwabɩlɛ mɔɔ yɛwɔ numɔ nɩ zʋ. Maria, mɔɔ ɩdɩ ɔhʋanɩbukolɛvʋlɔ nɩ kã kɛɛ: “Sɛ yeyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ a, yɛ anyɩ de iluwakɛɛ yɛkakɛ anʋhʋba mɔɔ Gyehova wɔ nɩ. Eyi iáhile kɛɛ yɛázu anzɛnyɩɩ yɛáhã kezimɔ yɛtɩ nɣanlɩ, mfomi yezi kɛɛ Gyehova kɔwʋwa yɛ ma yɛ anyɩ kele.” Kakɛ kɛɛ, ɩávalɩ nwʋmɔ ndwokɔzɩzɩbɛ bela mɔɔ eyiyiaa sikalɛ yɩ nɩ, ɩlɔ́bʋwa kɛnɩ daabaa. Ɩlɛ́kyɛ Gyehova kɛyɩ dɩyɛ bela mɔɔ ɩma yɛfɛ na yedi alɔbɔ nɩ wɔ kɛnɩ.
11. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ yi ndianwʋ yɩ hyɛ wʋ ɛzɩzɩbɛ a?
11 Ɩyɛ a, yenyia adwɩnɩ kɛɛ yeyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ a ikile kɛɛ Gyehova iále yɛ tiã nu. Sɛ ɔzɔ yɛ yɛtɩ nɣanlɩ a, sa yɛkʋla yɛdwɩnɩndwɩnɩ Gyehova yɩ azʋ̃mɩvʋlɔ nɔhʋanlɛmaa mɔɔ beyiyialɩ ndwokɔzɩzɩbɛ nɩ nwʋ. Bɛmá yehila sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ yi ndianwʋ yɩ. Gyisɛsɩ yɛ ɩyɩlɩ yɩ kɛɛ ɩhã odwokɔba yɩ ihile ‘bɛzabɛ mɔɔ bɛ́dɩ Dwuumaa, awulombunli nɩɩ Yizilayamaa munwatĩĩ’ a. (Egy. 9:15) Nɩ eyi dɩ ɔnwʋmɔ ɔhʋanɩ kezile! Naasʋ̃ nɩ Pɔɔlʋ keyiyia ndwokɔzɩzɩbɛ. (2 Kɔl. 11:23-27) Asʋ̃ ndwokɔzɩzɩbɛ mɔɔ Pɔɔlʋ yiyialɩ nɩ kile kɛɛ nɩ Gyehova iále yi tiã nu a? Anhã! Nɩ Gyehova kɩnla Pɔɔlʋ nwʋ, mɛyɩ ti mɔɔ ɩhʋla igyinanlɩ yi ndwokɔzɩzɩbɛ munwa yɩ a. (Wul. 5:3-5) Sikalɛyɩ, dwɩnɩndwɩnɩ wʋ bʋwabɩlɛ yɩ nwʋ kila. Ɩávalɩ nwʋmɔ ndwokɔzɩzɩbɛ mɔɔ eyiyiaa nɩ, ɔkɔ zʋlɔ di Gyehova nɔhʋanlɛ. Meti wʋzawʋ sʋ̃ sa ɔkʋla de di kɛɛ Gyehova de wʋ tiã nu.
12. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ yɛ bʋtayɩ mɔɔ yɛáhʋla yetwu nwʋmɔ nɩ kɔhʋla kɛzɩkɛ yɛ anyɩnlɩlelɛ a?
12 Sɛ yɛákʋla yetwu yɛ bʋtayɩ nwʋ a. (Ɛɣɛ. 13:12) Ɔlɔlɛ nɩɩ anyɩnlɩzɔlɛ mɔɔ yɛwɔ yɛma Gyehova kã yɛ ma yɛfa bʋtayɩ yesiye yɛ anyɩ zʋ wɔ yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ nu. Naasʋ̃, sɛ yɛfa bʋtayɩ mɔɔ iluwa yɛ bʋwabɩlɛ ti yɛlɔ́kʋla kodwu nwʋmɔ yesiye yɛ anyɩ zʋ a, ɩkɔhʋla kɛma ye padi kogolɔ. (Ɛɣɛ. 17:22) Ɔhʋanɩbukolɛvʋlɔ be mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ Holly kã kɛɛ: “Nɩ mɩpɛ kɛɛ mʋkɔ Bulombunlililɛ Odwokɔbahanlɛmaa Sukuulu, mʋkɔ mʋsʋ̃mɩ wɔ manlɩ fʋlɔ zʋ, anzɛnyɩɩ mʋkɔ mʋbʋwa Ramapo aliyiagyinanlɛ egyima yɩ be. Naasʋ̃, mʋ bʋwabɩlɛ zɩnzanlɩ na ɩáma mʋkʋla mutwu mʋ bʋtayɩ nwʋ. Eyi manlɩ milili ɛyɛkɛ baaba.” Na ɔzɔ la yɛ Gyehova yɩ azʋ̃mɩvʋlɔ sʋ̃maa tɩ nɣanlɩ a.
13. Sɛ wʋ bʋwabɩlɛ ɩáma ɔkʋla yɛ mɔɔ ɛpɛ kɛɛ ɛyɛɛ nɩ a, mɩnla bʋtayɩ mvʋlɔ yɛ ɔkɔhʋla kɛva keziye wʋ anyɩ zʋ a?
13 Kɛ ɩkɛyɛ na yeanyia anyɩnlɩlelɛ dɔkʋ̃ a? Kakɛ kɛɛ, Gyehova ɩábɩbɛ sʋ̃maa wɔ yɛ kɛnɩ. Iáhila ɔhʋanɩ kɛɛ yɛkɛyɛ mɔɔ ɩbʋlʋ yɛ anwʋzɩzɩbɛ zʋ. Iágyina mɔɔ yɛkʋla yɛyɛ zʋ bu yɛ kɛɛ yɛtʋ bʋlɔ yɛma yɩ. Gyehova pɛ kɛɛ yɛyɛ mɔɔ yɛ anwʋzɩzɩbɛ kɔhʋla na yedi nɔhʋanlɛ yɛma yɩ. (Mik. 6:8; 1 Kɔl. 4:2) Yɩ anyɩ deli enii mɔɔ yɛdɩ ankasa wɔ ye nu nɩ nwʋ tɛla mɔɔ yɛkʋla yɛyɛ. Meti ekila a, ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ mɔɔ yɛ anwʋzɩzɩbɛ lɔ́kʋla a?c Anhã! Sɛ wʋ bʋwabɩlɛ ɩáma ɔhʋanɩ ma ɛyɛ mɔɔ ɛpɛ kɛɛ ɛyɛ wɔ Gyehova yɩ zʋ̃mɩnlɛ nu a, fa wʋ adwɩnɩ siye mɔɔ ɔkɔhʋla kɛyɛ zʋ. Kɛ ndianwʋ nɩ, sa ɔkʋla bʋwa ma bɛtɩdɩ mmɩlantɩyɛ nɩɩ nɣɛdɛkɛ anzɛnyɩɩ ɛhyɛ bɛzabɛ mɔɔ bɛ alʋbɔ hɔ anyunumi nɩ ɛzɩzɩbɛ. Anzɛnyɩɩ ɔkɔhʋla kɛva kɛyɛ wʋ bʋtayɩ kɛɛ ekegyela abiye, ɔkɔvʋlɔ yɩ wɔ foonu zʋ anzɛnyɩɩ okoluwa tɛstɩ mɛsegyi zʋ kɛhyɛ yɩ ɛzɩzɩbɛ. Gyehova keyila wʋ ma wʋanyɩ kele mmɩlɩ mɔ ɔbɔɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ ɛkɛyɛ mɔɔ wʋ anwʋzɩzɩbɛ kɔhʋla nɩ! Na kakɛ sʋ̃ kɛɛ wɔ oyuwadɩ fʋlɔ yɩ nu nɩ, yɛkɔzʋ̃mɩ Gyehova wɔ ahʋanɩ mɔɔ yɛlɛ́sunzunli nwʋmɔ kyɩ! Holly mɔɔ yeli bɔmʋnlɩ yɛhã yi odwokɔ nɩ va hɩnlanlɩ nwʋmɔ kɛɛ: “Sɛ mi padi kolɔ a, mikyina na mɩkakɛ mʋ nwʋ kɛɛ mʋkɔwʋwa azɩ daabaa. Na Gyehova kɔwʋwa mɩ ma mʋkɔhʋla kɛyɛ mɔɔ mɩpɛ kɛɛ mɩyɛ mɩma yɩ wɔ eɣile be nɩ.”
14. Mɩnla dɔkʋ̃ yɛ ɩkɔhʋla kɛzɩkɛ yɛ anyɩnlɩlelɛ a?
14 Sɛ yɛfa yɛ nwʋ yetiã ozukua anzɛnyɩɩ nninyeni mvʋlɔ zʋ kɛɛ ɩkɛma yɛ anyɩ kele a. Mmenii sʋ̃maa duwa intanɛtɩ yɩ zʋ kile kɛɛ sɛ wʋ anyɩ kɔhʋla kele na wʋ ahʋnlɩnɩ ɩadɔ wu kunlu a, gyɩsɛ ɛyɛ mɔɔ wʋzawʋ ɛpɛ yɩ. Bɛhyɛ mmenii ɛzɩzɩbɛ kɛɛ bɛyɛ́ mɔɔ bɛzabɛ bɛpɛ yɩ, bɔdʋdɔ́ nninyeni mɔɔ bɛpɛ yɩ, na bodudú ahʋanɩ bɔhɔ nnɩka mvʋlɔ na mɛyɩ kɛma bekenyia anyɩnlɩlelɛ ankasa. Ɩ́dɩ tanɩ kɛɛ yɛkɛyɛ nninyeni eyimmɔ. Gyehova pɛ kɛɛ yɛfa nninyeni ngɩnlɩma mɔɔ ɩwɔ nɩ yede yɛ anyɩ. Naasʋ̃, mmenii sʋ̃maa ɣa nwʋ yɩ kɛɛ nninyeni mɔɔ nɩ bosunzu kɛɛ ɩkɛma bɛ anyɩ kele nɩ, ɩáma bɛ anyɩ de. Ɔhʋanɩbukolɛvʋlɔ be mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ Eva kã kɛɛ, “Sɛ ɛfa wʋ adwɩnɩ siye mɔɔ ɩkɛma wʋ anyɩ kele eɣile bela zʋ̃ a, wʋ ahʋnlɩnɩ lɔ́tɔ wu kunlu kyɩ̃.” Sɛ yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yɛkɛyɛ mɔɔ yɛpɛ yɩ mmɩlɩ munwala a, ɩkɛma yɛ ɛɣɛɛlɛ kɔwɔ na ye padi kogolɔ.
15. Mɩnla yɛ yɛkɔhʋla kozuma wɔ Bulombunli Sɔlɔmɔnʋ kɛ a?
15 Sa yɛkʋla yesuma debe wɔ mɔɔ ɩdʋlɩ Bulombunli Sɔlɔmɔnʋ nɩ nu. Ɩwɔlɩ mmɔdɩnɩ kɛɛ ikenyia anyɩnlɩlelɛ wɔ nninyeni mɔɔ ɩpɛ nu. Kɛ ndianwʋ nɩ, ilili alɩyɛ azʋlɔtʋ mɔɔ ɩyɛ fɛ, idiyeli ndwomi mɔɔ ɩyɛ fɛ, na ɩdʋdɔlɩ nninyeni ngɩnlɩma mɔɔ yɩ bʋlɔ yɛ sɩ. Naasʋ̃, ɔzɔ nninyeni nɩ ɩáma yɩ anyɩ de. Ɩhanlɩ kɛɛ: “Anyɩnlɩ kila dɩyɛ a ɩávɛ; na azʋnlɩ tiye odwokɔ a, ɩáyɛ manlɩ.” (Odw. 1:8; 2:1-11) Abiyemmɔ sunzu kɛɛ sɛ benyia ozukua na bɛyɛ mɔɔ bɛpɛ bela a, bekenyia anyɩnlɩlelɛ ankasa. Naasʋ̃, eyi ɩáyɛ nɔhʋanlɛ. Ɔzɔ nninyeni nɩ lɛ́ma yekenyia anyɩnlɩlelɛ ankasa kyɩ̃.
16. Mɩnla ti mɔɔ sɛ yɛyɛ nninyeni yɛma mmenii mvʋlɔ a, yɛ anyɩ kele a? (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
16 Kɛ ɩkɛyɛ na yeanyia anyɩnlɩlelɛ dɔkʋ̃ a? Gyisɛsɩ hilehileli yɛ kɛɛ “Nyilalɛ anzɛnyɩɩ Anyɩnlɩlelɛ sʋ̃maa wɔ ɛmanlɛ nu tɛla elelɛ.” (Egy. 20:35) Asafʋ nu ebani be mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ Alekos kã kɛɛ: “Mʋbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ mɩkɛyɛ nninyeni ngyɩkɩ̃ɩ̃ ngyɩkɩ̃ɩ̃ mɩkɛma mmenii mvʋlɔ. Sɛ mʋbʋwa bɛ a, mɩádwɩnɩ mɔɔ mɩpɛ nwʋ na eyi ma mɩ anyɩ de.” Mɩnla yɛ ɔkɔhʋla kɛyɛ kɔwʋwa mmenii mvʋlɔ a? Kɛ ndianwʋ nɩ, sɛ ɔnwʋ kɛɛ abiye idii ɛyɛkɛ a, sa ɔkʋla ɛhyɛ yɩ ɛzɩzɩbɛ. Ɔlɔ́kʋla kɛyɩ yɩ ɔhawʋ yɩ wɔ kɛnɩ dɩyɛ, naasʋ̃, sɛ ɛyɛ dinyii etiye yi na ɔbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ ɛkɛdɩ yɩ nɣanlɩdɩlɛ tʋ a, sa ɩkʋla ɩma yɩ ahʋnlɩnɩ tɔ yɩ kunlu. Sa ɔkʋla kakɛ yɩ sʋ̃ kɛɛ ɩhã kezimɔ ɩtɩ nɣanlɩ nɩ ihile Gyehova iluwakɛɛ ɩdwɩnɩ yɩ nwʋ. (Ndw. 55:22; 68:19) Bʋwa yɩ ma inyia anwʋlazʋ kɛɛ Gyehova kɩnla yɩ nwʋ. (Ndw. 37:28; Ayɩ. 59:1) Sa ɔkʋla zʋ̃ wʋ ahʋnlɩnɩ nu sʋ̃ yɛ debe fa bʋwa yɩ. Kɛ ndianwʋ nɩ, ɔkɔhʋla kɛyɛ alɩyɛ kɛma yɩ anzɛnyɩɩ ɛ nɩɩ yɩ kodu mpasa. Sa ɔkʋla ɛ nɩɩ yɩ bɔ numɔ kɔ dasɩlɛlilɛ na eyi kɛma yɩ anyɩ kele paa. Ma ɔhʋanɩ ma Gyehova iluwa wʋ zʋ ɩhyɛ mmenii mvʋlɔ ɛzɩzɩbɛ. Sɛ yɛfa yɛ mmɩlɩ yɛbʋwa mmenii mvʋlɔ a, ɩkɛma yekenyia anyɩnlɩlelɛ ankasa!—Ɛɣɛ. 11:25.
Kɛ ankɩ ɛkɛva wʋ adwɩnɩ keziye mɔɔ ɛpɛ yɩ zʋ nɩ, fa wʋ adwɩnɩ siye mmenii mvʋlɔ bɛ ahyinyiadɩ zʋ mfomi (Kila nkyɩkyɛmi 16)d
17. Sɛ yɛpɛ kɛɛ yɛ anyɩ de ankasa a, mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ a? (Ndw. 43:4)
17 Sɛ yekenyia anyɩnlɩlelɛ ankasa a, ɩsɛ kɛɛ yɛkɔ zʋlɔ yebike yɛ sʋlɔ Ɛzɩlɛ yɩ. Bayɩbʋlʋ yɩ ma yenyia anwʋlazʋ kɛɛ Gyehova yɛ ‘ɩma yɛ anyɩ de bʋlʋ zʋ’ a. (Kɩnga Ndwomi 43:4.) Meti sɛ yeyiyia ndwokɔzɩzɩbɛ po a, íni kɛɛ yɛma ye kunlu tu anzɛnyɩɩ adwɩnɩndwɩnɩ hyɛ yɛ zʋ. Bɛmá yɛva yɛ adwɩnɩ yeziye Gyehova mɔɔ ɩma yenyia anyɩnlɩlelɛ ankasa nɩ zʋ!—Ndw. 144:15.
NDWOMI 155 Ɛdɩ Yɛ Anyɩnlɩlelɛ
a Kila alɩka mɔɔ ise “Kezimɔ Gyehova Ɩma Yɛ Anyɩ De.”
b Kɛ ndianwʋ nɩ, beɣiziaɣizialɩ Dennis nɩɩ Irina Christensen ndwokɔ. Kila mɔɔ bɛhanlɩ wɔ 2023 Ɔhʋanɩhilelɛ Okuwu Nɩ Bɛ Amanɩyɛwɔlɛ #5 yi nu wɔ jw.org zʋ.
c Sɛ ɛpɛɛ eyi nwʋ ndwokɔ sʋ̃maa a, kila odwokɔ mɔɔ ise “Yɛ Nea W’ahoɔden Betumi, na Nya Anigye” wɔ July 15, 2008, Ɔwɩɛnɩlɛ Aɣanɩ yi nu.
d MFONYINI NWƲ ODWOKƆ: Eliyema baalɛ be hɔ dʋdɔ nninyeni sʋ̃maa mɔɔ ɩpɛ yɩ, naasʋ̃ yɩ anyɩ leli paa mmɩlɩ mɔ ɩdɔlɩ fɩlawɛsɩ ɩhɔ ɩmanlɩ eliyema baalɛ ebani be mɔɔ ihyinyia ɛzɩzɩbɛhyɛlɛ nɩ.