Ingabe Bewazi?
Obani “abendlu kaKhesari” abathumela imikhonzo ngoPawulu eya kumaKristu aseFilipi?
▪ Cishe ngo-60 kuya ku-61 C.E., umphostoli uPawulu wabhalela ibandla laseFilipi yena eseRoma futhi uKhesari ayekhuluma ngaye kwakunguMbusi uNero. Kodwa obani kwabendlu kaNero ababengathumela imikhonzo kumaKristu aseFilipi?—Filipi 4:22.
Kungaba iphutha ukufika esiphethweni sokuthi inkulumo ethi “abendlu kaKhesari” isho izihlobo eziseduze zombusi uNero. Kunalokho, ihlanganisa bonke abantu ababekhonza esigodlweni, kuhlanganise izigqila nabakhululiwe, eRoma nasezifundazweni. Ngakho-ke, “abendlu kaKhesari” babengahlanganisa izinkulungwane zezisebenzi. Kungenzeka ukuthi lezi zisebenzi zazenza imisebenzi ehlukahlukene kusukela kwephezulu kuya kwephansi ezigodlweni zombusi nakweminye imizi yakhe. Ngaphezu kwalokho, abanye babenezikhundla zokuphatha embusweni.
Kusobala ukuthi ezinye izisebenzi zombusi waseRoma zaba amaKristu kodwa akwaziwa ukuthi uPawulu waba nesandla yini kulokho. Kunoma yikuphi, kusobala ukuthi zazinesithakazelo esikhethekile ebandleni laseFilipi. Njengoba iFilipi laliyikoloni lamaRoma elalinezakhamuzi eziningi zamasosha asathatha umhlalaphansi kanye nezisebenzi zikahulumeni, kungenzeka ukuthi amanye amaKristu lapho ayengabangane balabo uPawulu ayebakhonzela.
Wawuyini umshado wokungenwa okukhulunywa ngawo eMthethweni KaMose?
▪ Kwa-Israyeli wasendulo, lapho indoda ifa ingenayo indodana, kwakulindeleke ukuba umfowabo angene umkayo ukuze aqhubekisele phambili igama lendoda efile. (Genesise 38:8) Ngokuhamba kwesikhathi, leli lungiselelo lafakwa eMthethweni KaMose futhi labizwa ngokuthi umshado wokungenwa. (Duteronomi 25:5, 6) Izenzo zikaBhowazi, ezichazwe encwadini kaRuthe, zibonisa ukuthi lo mthwalo wawudluliselwa nakwezinye izihlobo zendoda efile uma ingasenabo abafowabo abaphilayo.—Ruthe 1:3, 4; 2:19, 20; 4:1-6.
Okwashiwo abaSadusi kuMarku 12:20-22 kubonisa ukuthi umshado wokungenwa wawukhona osukwini lukaJesu. Isazi-mlando esingumJuda sangekhulu lokuqala, uFlavius Josephus, sathi le nkambiso yayingagcini nje ngokulondoloza igama lomndeni, kodwa yayisiza nasekugcinweni kwempahla yomndeni isemndenini futhi izidingo zomfelokazi zinakekeleke. Ngaleso sikhathi, inkosikazi yayingenalo ilungelo lokuthola ifa lomyeni wayo. Kodwa ingane ezalwe emshadweni wokungenwa yayithola ifa likayise.
UMthetho wawumvumela umuntu oyisihlobo ukuba enqabe ukungena umfelokazi, kodwa ukwenqaba kwendoda “ukwakha indlu yomfowabo” kwakubhekwa njengehlazo.—Duteronomi 25:7-10; Ruthe 4:7, 8.