Imvelo Iyasimangalisa!

UCWANINGO lwezesayensi lunikeze ulwazi oluningi ngokuphathelene nendawo yonke. Manje isintu sesiyiqonda kangcono—kusukela ezintweni ezincane kuya ezintweni ezinkulu ezisemkhathini. Noma kunjalo, kungaphezu kwengqondo yomuntu okusafanele kufundwe ngayo.

Umhlaba umane nje uyichashaza endaweni yonke. Kodwa kuleli khaya lethu, busihlaba umxhwele ubuhle nendlela eyinkimbinkimbi ngayo imvelo—izimbali ezinhle, ubuhle bezindawo, izinyoni ezinezimpaphe ezinhle, izimpiko zezimvemvane, ubuhle bokushona kwelanga noma ukumamatheka kothandekayo.

Abantu abaningi bathole ubufakazi obanele bendawo yonke ebonakalayo obubenza bakholwe ukuthi ukhona uMthombo Wendalo. Bathi imithetho yemvelo ibonakala ihlelwe kahle kakhulu ukuze isekele ukuphila. Uma indawo yonke ibingase ime ngendlela ehlukile nje kancane, ukuphila bekungeke kube khona. Ubuhle bezinto eziphilayo bugcwele yonke indawo.

Isazi sendawo yonke uPaul Davies siyabhala: “Njengoba siqhubeka sifunda ngemvelo, kubonakala sengathi zonke izinto zibhalwe phansi ngendlela ezihambisana ngayo . . . Indalo ayibanga umphumela wezenzakalo ezenzeka ngengozi kodwa iwukubonakaliswa kwemithetho ehlelwe ngobuhlakani futhi enembile.” Ososayensi abathile bayavumelana noDavies. Abanye abavumelani naye.

Ngokwesibonelo, uSteven Weinberg oyisazi semvelo owathola umklomelo kaNobel, wathi: “Kubonakala sengathi lapho sifunda okwengeziwe ngendawo yonke, kuvele kube nokuningi kakhulu esingakwazi.” Ngokumangalisayo, uWeinberg wabuye wathi “ngezinye izikhathi imvelo ibonakala iyinhle kakhulu kunalokho okudingekile ngempela. . . . Kuyinto ecishe ingagwemeki ukucabanga ngokuthi bonke lobu buhle ngandlela-thile benzelwa ukuba kuzuze thina.”

Ikuphi okuyiqiniso? Uma ihlelwe ngokumangalisayo, akufanele yini kube neNgcweti enguMhleli—uMklami, uMdali onenjongo? Ingabe ukuphila kwethu nendawo yonke kunenjongo ethile? Noma ingabe silapha nje ngenxa yezinqubo zemvelo ezingalawulwa muntu futhi ezingenamgomo? Izihloko ezilandelayo ziphendula le mibuzo.