PRIMÉ CARTA PARA CA TESALONICENSES
1 Naa nga Pablo. Naa ne Silvano* ne Timoteo cuséʼndadu carta riʼ ra nuutu, congregación de Tesalónica, ca ni nuu tobi si né Dios Bixhózenu ne Señor Jesucristu:
Gaca Dios nacha’hui’ né laatu ne quixhedxí ladxidoʼto.*
2 Siempre rudiʼdu xquixe peʼ Dios pur guiratu ora ruzéʼtedu laatu lu ca oración stidu. 3 Qué riaandaʼ laadu dxiiñaʼ ni rúnitu pur fe ni nápatu Dios ne dxiiñaʼ ni rúnitu purtiʼ nadxiitu laa, ne rietenaláʼdxidu pabiáʼ maʼ biʼniʼ huantartu guendanagana purtiʼ nápatu esperanza Jesucristu Señor stinu. Guiráʼ nga ruzéʼtedu nezalú Dios Bixhózenu ora maʼ cayuni orardu. 4 Hermanu caʼ, nadxii Dios laatu ne nánnadu laabe nga gulibe laatu, 5 purtiʼ dxi biʼniʼ predicardu ca noticia galán ra nuutu, qué ñúnidu ni né diidxaʼ ni zeeda si de laadu, sínuque né poder stiʼ Dios né espíritu santu stiʼ ne nuudu seguru dxandíʼ ngue ni biʼniʼ predicardu ra nuutu. Laatu nánnatu pabiáʼ gucané mensaje stidu laatu. 6 Ne yenándatu ejemplu stidu ne ejemplu stiʼ Señor, purtiʼ gucuaatu stiidxaʼ Dios né stale guendanayecheʼ* ni rudii espíritu santu neca bidxaagalutu stale guendanagana. 7 Zacá maʼ beeda gácatu ti ejemplu para guiráʼ ca xpinni Cristu* de Macedonia ne de Acaya.
8 Cadi ndaaniʼ guidxi Macedonia ne Acaya si biʼniʼ predicartu stiidxaʼ Jehová,* sínuque guiráʼ ladu. Nga runi maʼ cadi caquiiñeruʼ gábidu binni pabiáʼ nápatu fe Dios, purtiʼ maʼ nánnacabe ni. 9 Purtiʼ laapecabe caníʼcabe ximodo binibiaʼdu laatu ne ximodo bisaanatu ca bidóʼ stitu para beeda gácatu esclavu stiʼ Dios ni dxandíʼ ne ni nabani, 10 ne cabézatu gueeda Xiiñibe de guibáʼ, ni gundísabe de lade gueʼtuʼ, laa nga Jesús, ni chigulá laanu ora gueeda xiana stiʼ Dios.
2 Hermanu caʼ, nanna dxíchitu cadi pur gana si yegánnadu laatu. 2 Laatu nánnatu biʼniʼ sufrirdu ne guyuu tu bininá laadu ndaaniʼ guidxi Filipos, peru bidii Dios laadu valor para guni predicardu ca noticia galán stiʼ Dios neca nabé bicaalúcabe laadu. 3 Purtiʼ cadi zeeda conseju ni rudiʼdu de xiixa ni cadi jneza o de xiixa cosa malu* ne cadi para quíteni laatu. 4 Nga runi rinínedu laatu casi binni ni maʼ gulí Dios para guni predicar ca noticia galán, ne qué rinidu para si gusiéchedu binni, sínuque para gusiéchedu Dios, purtiʼ laa nga nanna xi nuu ndaaniʼ ladxidoʼno.*
5 Laatu nánnatu qué ñuu dxi nugadu laatu ne qué nucáʼchidu tu nácadu para si nicaadu stitu.* ¡Dios nanna zacá ni! 6 Laaca cadi cuyúbidu gusisácatu laadu o gusisaca binni laadu, neca ñanda ninábadu laatu niziʼtu guiráʼ ni riquiiñedu purtiʼ nácadu apóstol stiʼ Cristu, 7 sínuque biʼniʼ tratardu laatu né cariñu casi runi ti gunaa ora maʼ cugadxi xiiñiʼ, rapa xiiñiʼ né stale cariñu. 8 Cumu nápadu cariñu laatu la? pa ñanda cadi ca noticia galán si stiʼ Dios nga nudiʼdu laatu, sínuque dede né xpídadu,* purtiʼ nadxiidu laatu.
9 Hermanu caʼ, zándaca rietenaláʼdxitu bínidu dxiiñaʼ nadipaʼ. Dxi biʼniʼ predicardu ca noticia galán stiʼ Dios ra nuutu la? bínidu dxiiñaʼ ridxíʼ ne huaxhinni para gápadu ni iquiiñedu, ti cadi gácadu ti carga* para laatu. 10 Laatu, ca xpinni Cristu, biiyatu dxandíʼ xpinni Dios laadu* pur modo bibánidu ládetu ne laaca biiyaʼ Dios ni, bínidu ni jneza ne qué gapa binni xi pur gudxiibaʼ donda íquedu. 11 Nanna dxíchitu gunínedu cada tobi de laatu casi riniʼné binni xiiñiʼ, gudixhenadu laatu, gudixhedxidu ladxidoʼto ne bidiʼdu conseju laatu, 12 ti guibánitu modo riuulaʼdxiʼ Dios, ni gulí laatu para chuʼtu lu Reinu stiʼ* ne lu gloria stiʼ.
13 Siempre rudiʼdu xquixe peʼ Dios, purtiʼ gucuaatu ca diidxaʼ ni gunínedu laatu casi stiidxaʼ Dios ne cadi casi stiidxaʼ binni. Ne dxandíʼ stiidxaʼ Dios ni. Ne dede dxi biʼniʼ cretu ni cayacaneni laatu. 14 Hermanu caʼ, dxi bininá ca binni xquídxitu laatu, bizaacatu casi cazaaca congregación de Judea, ca ni nuu tobi si né Cristu Jesús. Neca judíu laacabe, peru laca ca judíu que cayuninacaʼ laacabe, 15 ne laca ca judíu que nga biiticaʼ Señor Jesús ne ca profeta ne guzanándacaʼ* laadu. Qué runi ca judíu ni ná Dios ne guirutiʼ riuulaʼdxiʼ ni rúnicaʼ. 16 Racalaʼdxiʼ ca judíu gucueezacaʼ laadu de guni predicardu xcaadxi guidxi* ti cadi guilá ca binni ca. Ne ra gúnicabe zacá, cutálecabe pecadu stícabe. Yanna maʼ nuu xiana stiʼ Dios luguiácabe.
17 Hermanu caʼ, dxi bireʼdu ra nuutu ti tiempu (laadu nga bixéledu, peru ladxidoʼdo biaanané laatu), guizáʼ gúpadu gana nidúʼyadu laatu sti biaje, ngue runi bínidu stipa pur guibiguétadu ra nuutu. 18 Nga runi gúpadu gana nigánnadu laatu. Naa, Pablo, gupaʼ gana ñaaʼ ra nuutu, ne cadi ti biaje si, sínuque chupa biaje. Peru bicueeza Binidxabaʼ laadu. 19 Lu presencia* stiʼ Señor Jesús, ¿tuu nga gaca esperanza stidu, guendanayecheʼ stidu ne premiu* ni gusiecheʼ laadu nezalube yaʼ? ¿Ñee cadi laatu la? 20 Laatu nga ruchá típatu ladxidoʼdo ne rusiéchetu laadu.*
3 Tantu racaláʼdxidu gánnadu de laatu la? dede maʼ qué ñanda ñuni huantardu, ngue runi rábidu jma galán guiaanadu laasidu ndaaniʼ guidxi Atenas, 2 ne guséʼndadu hermanu Timoteo ra nuutu. Nabé runi Timoteo xhiiñaʼ Dios para gaca predicar ca noticia galán ni caníʼ de Cristu. Ne biséʼndadu laabe ra nuutu para gacanebe laatu guzuhuaatu dxiichiʼ, para quixhedxibe ladxidoʼto ne para gaca fe stitu naguidxi, 3 ti cadi chuʼtu xizaa pur guiráʼ guendanagana riʼ. Purtiʼ maca nánnatu zadxaagalunu guiráʼ ni. 4 Dede dxi nuurudu ra nuutu maca gúdxidu laatu zápanu guendanagana, ne yanna maʼ cadídinu lúcani. 5 Ngue runi, dxi maʼ qué ganda guneʼ huantar la? biseendaʼ Timoteo ra nuutu para gannaʼ pa de yanna cayúnitu stipa pur gácatu binni fiel, cadi málasi maʼ bicaa Binidxabaʼ* laatu gucheetu ne pur gana si bínidu dxiiñaʼ.
6 Peru yanna maʼ bibiguetaʼ Timoteo de yeganna laatu. Maʼ bisiéchebe laadu ra gúdxibe laadu dede yanna cayúnitu stipa pur gácatu fiel ne nadxiisaatu. Ne laaca gúdxibe laadu nabé riéchetu ora rietenaláʼdxitu laadu ne nuutu gúʼyatu laadu, cásica nuudu guidúʼyadu laatu. 7 Nga runi, hermanu caʼ, neca cadídidu lu stale yuubaʼ ne guendanagana maʼ gutadxí ladxidoʼdo pur laatu, purtiʼ maʼ gúnnadu dede yanna fiel laatu. 8 Yanna maʼ nuudu gana* purtiʼ maʼ gúnnadu cadi caxéletu de Señor. 9 Yanna, ¿ximodo gusihuínnidu cudiʼdu xquixe peʼ Dios pur laatu ne pur guiráʼ modo huasiéchetu laadu nezalú Dios stinu yaʼ? 10 Ridxíʼ ne huaxhinni runi orardu* né guiráʼ stipa stidu para ganda guidúʼyadu laatu ne para gacanedu laatu gápatu jma fe.
11 Rinábadu gacané Dios Bixhózenu ne Señor Jesús laadu para ganda chigánnadu laatu. 12 Ne gacané Señor laatu guidale guendarannaxhii stitu, ti jmaruʼ si gannaxhiisaatu ne gannaxhiitu guiráʼ binni cásica nadxiidu laatu. 13 Para gacanebe laatu gapa ladxidoʼto stipa ne gaca ni nayá nezalú Dios Bixhózenu lu presencia* stiʼ Señor Jesús né guiráʼ ca xpinni.*
4 Hermanu caʼ, maʼ bisíʼdidu laatu guibánitu modo racalaʼdxiʼ Dios ne maʼ cayúnitu ni. Yanna canábadu laatu ne cayuni rogardu laatu jmaruʼ si gúnitu ni, casi ñaca Señor Jesús canabaʼ ni laatu. 2 Maʼ nánnatu xi guiráʼ gudixhe Señor Jesús gábidu laatu gúnitu.
3 Purtiʼ ndiʼ nga ni racalaʼdxiʼ Dios: naquiiñeʼ gaca xpídatu nayá,* ne guni rechazartu pecadu sexual.* 4 Cada tobi naquiiñeʼ guni controlar cuerpu stiʼ ti gaca ni nayá* ne chuulaʼdxiʼ Dios modo nabani.* 5 Cadi gácatu casi ca binni de xcaadxi guidxi* ni qué runibiáʼ Dios, ca ni riuulaʼdxiʼ chuʼné tu gapa gana dede maʼ qué rituí lú* ne nisi laani maʼ cá ique. 6 Nin tobi de laatu cadi guniná ne cadi guni aprovechar de hermanu stiʼ ra guni ca cosa ni bizéʼtenu riʼ, purtiʼ zuni castigar Jehová* tu guni guiráʼ ca cosa riʼ. Maca gúdxidu ni laatu ne yanna maʼ cusiene chaahuidu ni laatu sti biaje. 7 Maʼ guniʼné Dios laanu peru cadi para gaca xpídanu nabiidiʼ, sínuque para gaca ni nayá.* 8 Nga runi, binni ni qué gulabi ni cusíʼdidu riʼ, cadi zácaxa cadi culabi binni, sínuque cadi culabi Dios. Laa ndaʼ nga rudii espíritu santu laatu.
9 Maʼ cadi caquiiñeʼ diʼ gucaʼdu ra nuutu para gábidu laatu gannaxhiisaatu casi nadxiitu familia stitu, purtiʼ Dios peʼ nga cusiidiʼ laatu gannaxhiisaatu. 10 Ne rihuinni cayúnitu ni, purtiʼ nadxiitu guiráʼ ca hermanu ni nuu guidubi Macedonia. Hermanu caʼ, canábadu laatu gannaxhiitu jma que biaʼ nadxiitu yanna. 11 Lagaca nadóʼ ne cadi chuʼtu lu xpida binni ne laguni dxiiñaʼ casi gúdxidu laatu gúnitu, 12 zacá qué zapa ca ni nuu fuera xi pur guiníʼ laatu ne qué ziaadxaʼ laatu gastiʼ.
13 Hermanu caʼ, racaláʼdxidu gánnatu xi nuu para ca binni ni maʼ guti* para cadi chuʼtu triste casi riuu binni ni qué gapa esperanza. 14 Purtiʼ pa runi crenu guti Jesús ne maʼ nabani la?* laaca runi crenu zusibani Dios ca xpinni Jesús ni maʼ guti* para chuʼcaʼ ra nuu Jesús. 15 Purtiʼ ni ná Jehová* nga ni chitídxidu laatu riʼ: ca ni nabániruʼ de laanu dede lu presencia* stiʼ Señor la? qué zazanírunu lu ca ni maʼ guti.* 16 Purtiʼ ziete Señor de guibáʼ, zudii orden né voz stiʼ arcángel* ne zaxidxi trompeta stiʼ Dios ne ca xpinni Cristu ni maʼ guti la? laacaʼ nga guiásacaʼ primé. 17 Ne despué, ca ni nabániruʼ de laanu la? ziasanenu laacabe* lade za para guidxaagalunu Señor lu bi, ne maʼ qué ziuuruʼ dxi guixélenu de Señor. 18 Laguiníʼ guiráʼ ni maʼ bizéʼtenu riʼ para gatadxí ladxidoʼto.
5 Yanna, hermanu caʼ, cadi caquiiñeʼ chuʼ tu guseendaʼ carta ra nuutu para gabi laatu padxí ne pora* gaca ca cosa riʼ. 2 Purtiʼ maca nánnatu zeeda dxi stiʼ Jehová* casi reeda ti gubaanaʼ huaxhinni. 3 Ora maʼ caníʼ binni «¡Maʼ nuu paz ne seguridad!», málasi zanitilucaʼ. Zaca ni casi ora rinaazeʼ yuubaʼ ti gunaa ora maʼ gunda dxi gapa baʼduʼ. Ne qué zalá nin tobi de laacaʼ. 4 Peru laatu la? hermanu caʼ, cadi nuutu lu guelacahui, nga runi qué zanaazeʼ dxi que laatu, casi raca né ti gubaanaʼ ni qué ranna rirá gueelaʼ. 5 Purtiʼ nuutu lu biaaniʼ ne maʼ birá gueelaʼ para laatu. Laanu cadi canazanu huaxhinni nin lu guelacahui.
6 Nga runi, cadi gásinu cásica nisiaasiʼ binni, sínuque gatananu ne cuʼ xpiaaninu. 7 Purtiʼ ca ni rasi la? huaxhinni nga nisiaasicaʼ, ne ca ni rixudxi la? huaxhinni nga naxúdxicaʼ. 8 Peru para laanu la? maʼ birá gueelaʼ, nga runi naquiiñeʼ cuʼ xpiaaninu ne gápanu fe ne gannaxhiisaanu casi ora ñácunu ti coraza,* ne cadi gundaʼnu esperanza ni zulá laanu casi ora niguʼnu ti cascu íquenu. 9 Purtiʼ cadi gulí diʼ Dios laanu para guni castigar laanu, sínuque para gulá laanu pur ni biʼniʼ Jesucristu Señor stinu. 10 Ne gútibe pur laanu ti ganda chuʼnu ra nuube, pa nabáninu o pa maʼ gútinu.* 11 Nga runi, lauguusaa gana laatu* ne lagacanesaa,* cásica modo cayúnitu ni.
12 Yanna, hermanu caʼ, canábadu laatu guni respetartu ca ni cayuni dxiiñaʼ nadipaʼ ládetu, ca ni cayuni dirigir laatu lu xhiiñaʼ Señor ne cudiicaʼ conseju laatu. 13 Ne lagaca nachaʼhuiʼ né laacabe ne lagannaxhii laacabe pur dxiiñaʼ ni cayúnicabe. Ne cadi tíndetu. 14 Hermanu caʼ, canábadu laatu guni corregirtu* ca ni qué ruzuubaʼ diidxaʼ, laquixhedxí ladxidóʼ ca ni nuu deprimidu,* lagacané ca ni caʼruʼ guzuhuaa chaahuiʼ lu neza stiʼ Dios ne lagapa paciencia guiráʼ binni. 15 Lachuu cuidadu qué chiguquíxetu ni guni binni laatu,* sínuque lagaca nachaʼhuiʼ né guiráʼ ca hermanu ne guiráʼ binni.
16 Cadi gusaana de chuʼtu nayecheʼ. 17 Cadi gusaana de guni orartu. 18 Lagudii xquixe peʼ pur guiráʼ cosa. Laani nga ni racalaʼdxiʼ Dios guni ca xpinni Cristu Jesús. 19 Cadi gucueezatu dxiiñaʼ ni cayuni espíritu stiʼ Dios luguiatu.* 20 Cadi guni despreciartu ca profecía.* 21 Laguyubi chaahuiʼ xii nga ni jneza* ne laguni ni. 22 Laguixeleʼ de guiráʼ cosa malu.
23 Hermanu caʼ, rinabaʼ Dios ni riguixhedxí ladxidoʼno gusiá xquendanabánitu* para gúnitu xhiiñaʼ, ne gaca espíritu stitu ne xquendanabánitu* ne cuerpu stitu nayá, ti cadi quibaʼ donda íquetu ora maʼ chuʼnu lu presencia* stiʼ Jesucristu Señor stinu. 24 Seguru zuni Dios ni guniʼné laatu guiráʼ ni maʼ bizéʼtenu riʼ, purtiʼ fiel laa.*
25 Hermanu caʼ, cadi gusaana de guni orartu pur laadu.
26 Lagudii ti bixiduʼ* ca hermanu ora ugapadiúxitu laacaʼ.
27 Canabaʼ laatu guiuundaʼ carta riʼ ra nuu guiráʼ ca hermanu, casi ñaca Señor ninabaʼ ni laatu.
28 Gaca Jesucristu Señor stinu nachaʼhuiʼ né laatu.*
Sti nombre stibe nga Silas.
Lit. «Gápatu bondad inmerecida ne paz». Biiyaʼ Glosario, bondad inmerecida.
O «gozo».
O «ca creyente».
Biiyaʼ Glosario.
O «de xiixa impuro».
O «laa nga runi examinar ladxidoʼno».
O «qué nucáʼchidu tu nácadu pur codicia».
O «alma stidu». Biiyaʼ Glosario, alma.
O «ti carga económica».
O «gúcadu leal».
Biiyaʼ Glosario, Reinu stiʼ Dios.
O «biʼniʼ perseguircaʼ».
O «nación».
Biiyaʼ Glosario.
Lit. «corona».
O «Laatu nga gloria ne gozo stidu».
Lit. «Tentador».
Lit. «maʼ nabánidu».
O «runi rogardu».
Biiyaʼ Glosario.
Lit. «guiráʼ ca santo stiʼ».
O «naquiñeʼ gácatu santo».
O «inmoralidad sexual». Lu diidxaʼ griegu la? pornéia. Biiyaʼ Glosario.
O «naquiiñeʼ guni controlar cuerpu stiʼ ti gaca ni santo».
O «guni respetar binni laa».
O «nación».
O «ca ni napa ti pasión sexual vergonzosa».
Biiyaʼ Glosario.
O «para gácanu santo».
Lit. «ca ni nisiaasiʼ lu guendaguti».
Lit. «biasa».
Lit. «ca ni nisiaasiʼ lu guendaguti».
Biiyaʼ Glosario.
Biiyaʼ Glosario.
Lit. «ca ni nisaasiʼ lu guendaguti».
Biiyaʼ Glosario.
O «zaca arrebatarnenu laacabe».
O «xi época».
Biiyaʼ Glosario.
Laani nga ni ricá xpechu ti soldadu.
Lit. «pa maʼ nisiáʼsinu lu guendaguti».
O «laquixhedxisaa ladxidoʼto».
O «lagacané stobi guzuhuaa chaahuiʼ».
O «gudiitu conseju».
O «ca ni qué gapa gana».
O «cadi gaca vengartu».
Lit. «Cadi gusuiʼtu guí stiʼ espíritu».
Biiyaʼ Glosario.
Lit. «Laguinaaze dxiichiʼ ni jneza».
O «guni santificar laatu».
O «alma stitu». Biiyaʼ Glosario, alma.
Biiyaʼ Glosario.
O «purtiʼ runi ni riníʼ».
Lit. «bixiduʼ santo». Laani nga ti bixiduʼ ni rudii ca xpinni Cristu ora ridxaagalucaʼ.
Lit. «Chuʼ bondad inmerecida stiʼ Señor Jesucristu né laatu». Biiyaʼ Glosario, bondad inmerecida.