CARTA PARA CA COLOSENSES
1 Naa nga Pablo. Nacaʼ apóstol stiʼ Cristu Jesús purtiʼ gulí Dios naa. Naa ne hermanu Timoteo 2 cuséʼndadu carta riʼ ra nuutu, ca xpinni Dios* de Colosas ne ra nuu ca hermanu ni naca fiel ne ca ni nuu tobi si né Cristu:
Gaca Dios Bixhózenu nachaʼhuiʼ né laatu ne quixhedxí ladxidoʼto.*
3 Cada biaje guni orardu Dios, Bixhoze Jesucristu Señor stinu, siempre rudiʼdu xquixe peʼ laa pur laatu, 4 purtiʼ binadiágadu runi cretu* Cristu Jesús ne nadxiitu guiráʼ ca xpinni Dios.* 5 Ne cayúnitu zacá purtiʼ maʼ nánnatu nuu ti esperanza para laatu guibáʼ. Maʼ biziiditu de esperanza ni nuu para laatu dxi bicaadiágatu ni dxandíʼ, laani nga ca noticia galán 6 ni yendá ra nuutu. Ne cásica cudii ca noticia galán riʼ resultadu* lu guidubi guidxilayú ne cadale ca ni runi cré ni, ngaca nga cayaca ra nuutu dede dxi binadiágatu ni ne dxi gunna dxíchitu dxandíʼ nacha’hui’ Dios né laatu.* 7 Ne laani nga ni maʼ bisiidiʼ Epafras laatu. Nadxiidu laabe ne huayuninebe laadu dxiiñaʼ casi ti esclavu. Rúnibe xhiiñaʼ Cristu sin guireebe gana para gacanebe laadu. 8 Laaca gúdxibe laadu pabiáʼ nadxiisaatu purtiʼ racané espíritu stiʼ Dios laatu.
9 Nga runi, dede dxi gúnnadu ni, qué riaanadxidu de guni orardu pur laatu ne rinábadu guiene chaahuitu* xii nga ni racalaʼdxiʼ Dios gúnitu, gudii laatu guendabiaaniʼ ne gacané espíritu stiʼ laatu gácatu binni ni riene, 10 para guibánitu casi nabani ca binni ni runi xhiiñaʼ Jehová,* ti chuulaʼdxiʼ guiráʼ ni rúnitu. Ne para ganda gaca nga la? naquiiñeʼ gúnitu ni jneza ne jmaruʼ si gucaa íquetu guiziidiʼ chaahuitu de Dios.* 11 Laaca rinábadu Dios gudii laatu poder ti gápatu stipa biaʼ caquiiñetu ne gápatu paciencia para ganda chuʼtu nayecheʼ* ne guni huantartu guiráʼ cosa, 12 ne gudiitu xquixe peʼ Bixhózenu, purtiʼ maʼ bisiidiʼ* laatu para guicaatu herencia ni chiguicaa ca xpinni* ni nuu lu biaaniʼ.
13 Dios nga gulee laanu de lu guelacahui ne guluu laanu lu reinu stiʼ Xiiñiʼ ni nadxii. 14 Gudixe Xiiñiʼ Dios pur laanu* para gácanu libre ne para gaca perdonar ca pecadu stinu. 15 Nácabe casi* Dios ni qué ridúʼyanu. Laabe nga ni bizáʼ Dios primé lade guiráʼ cosa.* 16 Ne pur mediu de laabe guyáʼ xcaadxi cosa ni nuu guibáʼ ne ni nuu lu guidxilayú, ca cosa ni ridúʼyanu ne ca cosa ni qué ridúʼyanu, ca ni runi mandar,* ca líder, ca gobiernu o ca autoridad. Guyáʼ guiráʼ cosa riʼ pur mediu de laabe ne para laabe. 17 Ne maca nuube ante chaʼ guiráʼ cosa, ne pur mediu de laabe nga guyáʼ xcaadxi cosa. 18 Ne laabe nga xaíque ndaaniʼ congregación, ni zeeda gaca casi ti cuerpu. Laabe nga principiu, ne laabe nga biásabe primé* de lade gue’tu’, para gácabe primé lu guiráʼ cosa;* 19 purtiʼ gudixhe Dios gápabe guiráʼ xixé cualidad stiʼ. 20 Ne pur mediu de laabe bidxiguetaʼ Dios guiráʼ cosa ra nuu,* ca cosa ni nuu lu guidxilayú ne ni nuu guibáʼ, ne gunda bidxiguetaʼ Dios guiráʼ ni ra nuu pur rini ni bixhii Xiiñiʼ dxi gucuá lu yaga* que.
21 Dxiqué guyuutu zitu de Dios ne gúcatu enemigu stiʼ purtiʼ jma gucuá íquetu cosa malu. 22 Peru yanna maʼ bidxiguetaʼ Dios laatu ra nuu,* ne gunda guca ni ra bidii Xiiñiʼ Dios cuerpu stiʼ casi ti sacrificiu para gácatu binni nayá* nezalú, ti cadi gápatu nin ti defectu ne guidxíñatu nezalú sin donda. 23 Zanda gaca ni zacá pa qué gusaana de gápatu fe, pa guzuhuaatu dxiichiʼ ne pa cadi lica guiniibitu de lu base que, ne pa qué guixéletu de esperanza ni maʼ nánnatu nuu para laatu dede dxi binadiágatu ca noticia galán ni maʼ guca predicar lu guidubi guidxilayú.* Ne naa, Pablo, maʼ gulí Dios naa para guneʼ predicar ca noticia galán riʼ.
24 Nuaaʼ nayecheʼ neca cayuneʼ sufrir pur laatu casi biʼniʼ sufrir Cristu. Peru cayaadxaruʼ guneʼ sufrir pur congregación, ni zeeda gaca casi cuerpu stiʼ Cristu. 25 Cayacaniaʼ congregación purtiʼ maʼ gulí Dios naa para guneʼ ni, ne cayuneʼ ni para gacaniaʼ laatu. Nga runi, runeʼ predicar stiidxaʼ Dios biaʼ gándatiʼ. 26 Laani nga secretu sagradu ni bigaachiʼ dxiqué* ne qué ñanna ca generación ni maʼ gudiʼdiʼ ca de laani, peru yanna maʼ nanna ca xpínnibe* ni. 27 Gulí Dios laacabe lade guiráʼ guidxi para gusiene laacabe pabiáʼ risaca secretu sagradu riʼ.* Secretu sagradu riʼ nga Cristu, ni nuunetu tobi si ne cabézatu gácatu binni risaca casi risácabe. 28 Cayuni predicardu stiidxaʼ Cristu, caguixhenadu guiráʼ binni ne canagusíʼdidu laacaʼ né stale guendabiaaniʼ, ti ganda guchíñadu binni ra nuu Dios, binni ni nuu tobi si né Cristu ne ni napa ti fe naguidxi. 29 Nga runi, cayuneʼ dxiiñaʼ riʼ biaʼ gándatiʼ ne cayuneʼ ni né stipa ni cudii Dios naa.
2 Purtiʼ racalaʼdxeʼ gánnatu pabiáʼ nuaaʼ gacaniaʼ laatu, ne zaqueca nuaaʼ gacaniaʼ guiráʼ ca ni nuu Laodicea, ne guiráʼ ca ni qué huayuuyaʼ naa. 2 Ni racalaʼdxeʼ nga gatadxí ladxido’to, chu’tu tobi si ne gannaxhiisaatu. Zacá zacaatu guiráʼ ndaayaʼ ni ricaa tuuxa ora guiene chaahuiʼ ne guiziidiʼ chaahuiʼ secretu sagradu stiʼ Dios: laani nga Cristu. 3 Laabe nga gucuaabe guendabiaani’ ne laabe nga ni jma riene,* ne zeeda gaca ca cosa riʼ casi ti tesoro. 4 Cayabeʼ ndiʼ laatu ti cadi chuʼ tu quiteʼ laatu né diidxaʼ sicarú. 5 Neca qué guinneʼ ra nuutu, peru nuuné ladxiduáʼ laatu,* ne riuaaʼ nayecheʼ ora guuyaʼ cayúnitu ca cosa ca jneza ne pabiáʼ naguidxi fe nápatu Cristu.
6 Nga runi, cumu maʼ xpinni Cristu Jesús, Señor stinu, laatu la? cadi guixéletu de laa. 7 Ne casi maʼ biziiditu, fe ni nápatu Cristu naquiiñeʼ gacaneni laatu gápatu stipa ne guzuhuaatu dxiichiʼ casi ti yaga ni napa xcu gueteʼ. Ne cadi gusaana de gudiitu xquixe peʼ Dios.
8 Lachuu cuidadu cadi guchenda tuuxa laatu né ni zeeda si de xquendabiaaniʼ, purtiʼ zeeda ni de tradición stiʼ binni guidxilayú ne modo riníʼ íquecaʼ ne cadi modo rusiidiʼ Cristu. 9 Purtiʼ luguiabe nga nuu guiráʼ ca cualidad stiʼ Dios. 10 Nga runi, pur laabe nápatu guiráʼ xixé cosa, ne laabe nga xaíque stiʼ guiráʼ gobiernu ne autoridad. 11 Ra maʼ nácatu xpinni Cristu laaca maʼ guca circuncidartu* peru cadi binni biʼniʼ ni laatu, sínuque gúcatu ni ra bicaanatu ca deseu malu stiʼ cuerpu stitu, purtiʼ zacá nga naquiiñeʼ gaca circuncidar ca xpinni Cristu. 12 Purtiʼ bigaachinetu laabe lu bautismo stibe, ne cumu maʼ xpínnibe laatu la? juntu bibaninetu laabe pur fe ni nápatu lu poder stiʼ Dios, ni bisibani laabe.*
13 Neca guyuutu casi gueʼtuʼ pur guiráʼ donda stitu ne pur qué ñaca circuncidartu,* bisibani Dios laatu juntu né laabe. Bisihuinni Dios pabiáʼ nachaʼhuiʼ ra biʼniʼ perdonar guiráʼ pecadu stinu 14 ne bixhiá Ley ni napa stale regla ni bicaa binni, ni ruluíʼ laanu paraa cucheʼnu. Bixhiabe ni ra gutiʼ Cristu lu yaga.* 15 Laabe* biʼniʼ ganarbe ca gobiernu ne ca autoridad, ne bizuhuaabe laacaʼ nezalú guiráʼ binni para guihuinni maʼ biʼniʼ ganarbe laacaʼ, ne yenebe laacaʼ para guieguyoocaʼ.
16 Nga runi, cadi gudiitu lugar chuʼ tu guni juzgar laatu pur ni goto o pur ni guetu o pur cayuni celebrartu ti saa o pur cayuni celebrartu beeuhuiiniʼ* o ti sábadu.* 17 Purtiʼ naca ca cosa riʼ ti bandáʼ si stiʼ ca cosa ni chigueedaruʼ, peru bisihuinni Cristu xii nga ni dxandíʼ. 18 Nuu binni riuulaʼdxiʼ gusihuinni casi ora humilde laa ne riuulaʼdxiʼ guni adorar ca ángel, peru cadi gudiitu lugar gucueeza ca binni ca laatu de guicaatu premiu ni nuu para laatu. Nabé riuulaʼdxiʼ ca binni riʼ gúnicaʼ guiráʼ ni ruuyacaʼ ne riníʼ íquecaʼ casi riníʼ ique binni guidxilayú. 19 Ti binni naca zacá la? cadi nuu tobi si né Cristu. Laa nga ique cuerpu ca ne rudii guiráʼ ni caquiiñeʼ ni, ne racané para chuʼ ca parte stini tobi si ne riquiiñeʼ Dios laa para guiniisi guidubi naca cuerpu ca.
20 Pa maʼ gutinetu Cristu ra bicaanatu modo riníʼ ique binni guidxilayú, ¿xiñee nabánitu casi ora nácarutu parte de guidxilayú pue? ¿Xiñee de yanna ruzuubatu diidxaʼ ora rabi binni laatu 21 «cadi guinaazeluʼ, cadi guni pruébaluʼ, cadi cánaluʼ» yaʼ? 22 Naca guiráʼ ndiʼ cosa ni zanitilú ora iquiiñeʼ, purtiʼ naca ni mandatu ne ni rusiidiʼ binni. 23 Ruluíʼ racané ni rusiidicabe riʼ para chuʼ xpiaaniʼ binni purtiʼ laacabe nga riguíxhecabe modo guni adorar binni Dios ne rúnicabe casi ora humilde laacabe, runinácabe cuerpu stícabe, peru qué racané diʼ ca ndiʼ para gucaanáʼ binni ca cosa malu ni runi desear xcuerpu.
3 Peru pa maʼ bisibani Dios laatu juntu né Cristu la?* laguyubi ca cosa ni nuu guibáʼ, ra zuba Cristu ladu derechu stiʼ Dios. 2 Lagucaa ique ca cosa ni nuu guibáʼ, ne cadi ca cosa ni nuu lu guidxilayú. 3 Purtiʼ casi ñaca maʼ gútitu, ne maʼ nuu xquendanabánitu lu náʼ Cristu, purtiʼ nga nga ni racala’dxi’ Dios. 4 Cristu nga guendanabani stinu, ne dxi guihuínnibe la? né laatu zahuínnitu, ne laaca zasácatu cásica risácabe.*
5 Lagucueeza ca deseu malu ni nuu lu cuerpu stitu* ti cadi guni cometertu pecadu sexual,* cadi gúnitu cosa yuudxuʼ,* cadi nisi maʼ cá íquetu chúʼnetu tuuxa dede maʼ qué guituí lutu,* cadi guicá íquetu gúnitu cosa malu ne cadi guicá íquetu gápatu jma,* laca laani nga guni adorar binni bidóʼ.* 6 Zeeda xiana stiʼ Dios luguiáʼ ca binni ni runi ca cosa riʼ. 7 Dxi bibánitu casi nabánicabe la? laaca bíʼnitu ca cosa riʼ. 8 Peru yanna maʼ cadi gúnitu guiráʼ ndiʼ: cadi guidxiichitu, cadi guidaatu xiana, cadi gúnitu cosa malu, cadi guiniʼtu diidxaʼ ni guniná stobi ne cadi guiniʼtu diidxaʼ guidxa. 9 Cadi gusiguiisaatu. Lagusaana modo gúcatu dxiqué* ne ca cosa ni bíʼnitu 10 ne laguibani modo cusiidiʼ Dios laatu.* Purtiʼ ra gunibiáʼ chaahuitu Dios,* jmaruʼ si zusihuínnitu nácatu casi laa, 11 ne raríʼ gastiʼ naca pa griegu tuuxa o pa judíu laa, pa maʼ guca circuncidar* o pa coʼ, pa de sti guidxi laa* o pa escita* laa, pa naca esclavu o pa libre laa, sínuque ni risaca nga nuu Cristu lu guiráʼ cosa ne lade guiranu.
12 Nga runi, cumu maʼ gulí Dios laatu, maʼ guleechú laatu para laa* ne nadxii laatu la? lagusihuinni nadxiitu binni ne riatu laacaʼ, lagaca nachaʼhuiʼ, lagaca humilde, lagaca nadóʼ ne lagapa paciencia. 13 Laguni huantarsaa ne laguni perdonar de guidubi ladxidoʼto ni guni stobi laatu. Cásica biʼniʼ perdonar Jehová* laatu, laatu laaca naquiiñeʼ gúnitu zacá. 14 Sti cosa ni naquiiñeʼ gúnitu nga gápatu amor,* purtiʼ dxandíʼ racané ni binni chuʼ unidu.
15 Lagudii lugar quixhedxí Cristu ladxidoʼto,* purtiʼ para nga guniʼné Dios laatu ne para gueeda gácatu ti cuerpu si. Ne lagaca agradecidu. 16 Laguchá tipa ladxidoʼto de ni rusiidiʼ Cristu, zacá zácatu binni nuu xpiaaniʼ. Lagusiidiʼ ne lacuusaa gana* laatu ra gúʼndatu salmo, laguundaʼ para gusisácatu Dios, laguundaʼ para guni adorartu Dios ne maca cudiitu xquixe peʼ laa, laguundaʼ ndaaniʼ ladxidoʼto para Jehová.* 17 Intiica cosa guiniʼtu o gúnitu, laguni guiráʼ ni lu lá* Señor Jesús, ne pur laabe lagudii xquixe peʼ Dios Bixhózenu.
18 Ne laatu ca gunaa ni maʼ bichaganáʼ, laguzuubaʼ stiidxaʼ xheelatu,* purtiʼ nga nga ribeza Señor gúnitu. 19 Ne laatu ca hombre ni maʼ bichaganáʼ, cadi gusaana de gannaxhiitu xheelatu ne cadi gácatu naduxhuʼ né laacaʼ.* 20 Ba’du’ caʼ, laguzuubaʼ stiidxaʼ bixhózetu ne jñaatu lu guiráʼ cosa, purtiʼ nabé riuulaʼdxiʼ Señor gúnitu zacá. 21 Ne laatu ca padre,* cadi guchiichitu ca xiiñitu, ti cadi guireecaʼ gana. 22 Ne laatu ca esclavu, laguzuubaʼ stiidxaʼ xpixuaanatu, cadi ora si cayuuyaʼ binni laatu para si guiaanatu bien né laacaʼ, sínuque laguni ni de guidubi ladxidoʼto purtiʼ runi respetartu* Jehová.* 23 Intiica cosa gúnitu, laguni ni de guidubi xhiálmatu casi ñaca para Jehová* cayúnitu ni ne cadi para binni, 24 purtiʼ maʼ nánnatu Jehová* nga chigudii laatu herencia casi ti premiu. Laguni xhiiñaʼ Cristu casi ti esclavu, purtiʼ laa nga xpixuaanatu. 25 Tu guni cosa malu la? zaca castigar pur ca cosa malu ni maʼ biʼniʼ, purtiʼ qué zuni Dios pur tobi jma que pur stobi.
4 Laatu, ca ni napa esclavu, laguni tratar ca esclavu stitu galán ne cadi gúnitu jma pur tobi que pur stobi. Laguietenalaʼdxiʼ laaca nápatu Xpixuaanatu guibáʼ.
2 Cadi gusaana de guni orartu, ne ora gúnitu ni la? lagataná ne maca cudiitu xquixe peʼ Dios. 3 Ne laguni orar Dios pur laadu ne laguinabaʼ gacanebe laadu guni predicardu stiidxabe ne guinidu secretu sagradu ni cuzeeteʼ de Cristu, purtiʼ pur laani nga deguayuaaʼ.* 4 Ne laguinabaʼ ganda gusiideʼ chaahueʼ ni binni casi naquiiñeʼ guneʼ ni.
5 Lagaca binni nuu xpiaaniʼ ora maʼ nuutu lade ca binni ni cadi naca xpinni Cristu, ne laguni aprovechar tiempu stitu jneza.* 6 Siempre laguiníʼ diidxaʼ ni guiaba binni, ne cásica riaba zidi lu guendaró para gaca nanixe, zacaca laguni né stiidxatu, ti gánnatu ximodo guicábitu cada binni.
7 Yanna cuseendaʼ Tíquico ra nuutu, ti hermanu ni nadxieeʼ ne ni qué rusaana de guniné naa xhiiñaʼ Señor casi ti esclavu, laa gabi laatu ximodo nuaaʼ. 8 Cuseendaʼ laabe ra nuutu para gánnatu ximodo nuaaʼ ne para quixhedxibe ladxidoʼto. 9 Zinebe Onésimo, binni xquídxitu que, hermanu ni nadxieeʼ ne ni qué rusaana de guni xhiiñaʼ Señor. Laacabe gábicabe laatu xi guiráʼ cayaca raríʼ.
10 Cuseendaʼ Aristarco diuxi stitu, ni nuaaniaʼ cárcel, ne laaca cuseendaʼ Marcos xprimu Bernabé diuxi stitu (casi huayabeʼ laatu, pa chebe ra nuutu la? laguidxaagalú laabe galán), 11 ne laguicaa diuxi stiʼ Jesús ni rábicabe Justo. De lade ca judíu la?* ca hermanu riʼ si nga runi apoyar Reinu stiʼ Dios,* ne nabé riguixhedxicaʼ ladxiduáʼ. 12 Laaca cuseendaʼ Epafras diuxi stitu, binni xquídxitu ni naca esclavu stiʼ Cristu Jesús. Siempre runi orarbe pur laatu de guidubi ladxidoʼbe ti ganda gaca fe stitu naguidxi* ne chuʼtu seguru zuni Dios guiráʼ ni maʼ guníʼ. 13 Nannaʼ* rúnibe dxiiñaʼ nadipaʼ para gacanebe laatu ne gacanebe ca ni nuu Laodicea ne ca ni nuu Hierápolis.
14 Laguicaa diuxi cuseendaʼ Lucas, doctor ni nadxiinu, ne diuxi stiʼ Demas. 15 Lagudii diuxi stinneʼ ca hermanu de Laodicea, ne hermana Ninfa ne congregación ni raca reunir ra lídxibe. 16 Ne ora maʼ biuundaʼ carta riʼ ra nuutu la? laguseendaʼ ni ra nuu congregación de Laodicea ti guiuundaʼ ni ra nuucaʼ, ne laguinabaʼ laacaʼ carta ni biseendaʼ ra nuucaʼ para guiuundaʼ ni ra nuutu. 17 Ne lagabi Arquipo: «Bicaa ique guni cumplirluʼ dxiiñaʼ stiʼ Señor ni gucuaaluʼ».
18 Naa, Pablo, raríʼ maʼ naa piaʼ cucaaʼ diuxi para laatu. Laguietenalaʼdxiʼ deguayuaaʼ.* Gaca Dios nachaʼhuiʼ né laatu.*
Lit. «ca santo».
Lit. «Gudii Dios Bixhózenu laatu bondad inmerecida ne paz».
O «nápatu fe».
Lit. «guiráʼ ca santo».
Lit. «cudiini fruto».
Lit. «dxi binibiaʼtu bondad inmerecida stiʼ Dios». Biiyaʼ Glosario, bondad inmerecida.
O «gápatu conocimientu exactu de»
Biiyaʼ Glosario.
O «gápatu conocimientu exactu de Dios».
O «gápatu gozo».
O «maʼ biʼniʼ capacitar».
Lit. «ca santo».
O «Biʼniʼ rescatar Xiiñiʼ Dios laanu».
O «Laabe nga imagen stiʼ».
O «primogénito stiʼ guidubi creación».
O «ca trono».
O «primogénito».
Raríʼ caniʼni laabe nga primé lade guiráʼ ca cosa importante.
O «Ne pur laabe guca reconciliarné Dios guiráʼ cosa».
O «madero de tormento». Biiyaʼ Glosario.
O «maʼ guca reconciliarné Dios laatu».
O «santo».
Lit. «lu guidubi naca creación ni nuu xagueteʼ de guibáʼ».
O «lu ca era ni maʼ gudiʼdiʼ». Biiyaʼ Glosario, sistema.
Lit. «ca santo stibe».
O «gusiene laacabe ca riqueza gloriosa stiʼ secretu sagradu riʼ». Biiyaʼ Glosario, secretu sagradu.
Lit. «Luguiabe nga gaʼchiʼ chaahuiʼ sabiduría ne conocimientu».
Lit. «nuaaʼ ra nuutu lu espíritu».
Biiyaʼ Glosario, circuncisión.
Lit. «ni gundisaʼ laabe de lade gueʼtuʼ».
Biiyaʼ Glosario, circuncisión.
O «madero de tormento». Biiyaʼ Glosario.
O zándaca «Cristu».
O «luna nueva».
Biiyaʼ Glosario.
Lit. «biásatu né Cristu la?».
O «laaca zahuínnitu ora guihuínnibe lu gloria stibe».
Lit. «Laguuti ca miembru stiʼ cuerpu stitu».
O «inmoralidad sexual». Lu diidxaʼ griegu la? pornéia. Biiyaʼ Glosario.
O «cadi guni practicartu inmundicia», «cadi guni practicartu impureza».
O «cadi gápatu ti pasión sexual vergonzosa».
O «cadi gápatu codicia».
O «idolatría». Biiyaʼ Glosario.
Lit. «Lacuee personalidad yooxhoʼ».
Lit. «lagacu personalidad nacubi».
O «Purtiʼ ra gápatu conocimientu exactu de Dios».
Biiyaʼ Glosario, circuncisión.
O «extranjeru laa».
Riquiiñecabe diidxaʼ riʼ para guiníʼcabe de ti binni ni cadi civilizadu.
O «maʼ santo laatu».
Biiyaʼ Glosario.
Lit. «lagaca vestir de amor».
O «guni controlar Cristu ladxidoʼto».
O «lagudii conseju».
Biiyaʼ Glosario.
O «xlá».
O «lagaca sujetar xheelatu».
O «cadi gácatu duru né laacaʼ».
Raríʼ caniʼbe de ca hombre.
Lit. «purtiʼ ridxíbitu».
Biiyaʼ Glosario.
Biiyaʼ Glosario.
Biiyaʼ Glosario.
Lit. «liibeʼ cadena ra deguayuaaʼ».
Lit. «lasíʼ tiempu ni nuu».
O «ca ni maʼ guca circuncidar».
Biiyaʼ Glosario.
O «gácatu binni maduro».
O «Rudieeʼ testimonio».
Lit. «liibeʼ cadena ra deguayuaaʼ».
O «Gapa Dios bondad inmerecida laatu». Biiyaʼ Glosario, bondad inmerecida.