NGANI JAKULIJIGANYA 18
NYIMBO NA. 1 Ndamo sya Yehofa
Tumdalileje Mlungu Jwachanasa “Jwakuwelusya jwa Chilambo Chosope Chapasi”
“Ana jwakuwelusya jwa chilambo chosope chapasi ngasatenda yakulungama?”—GEN. 18:25.
CHAKULINGA CHA NGANIJI
Chijitukamuchisye kupikanichisya chanasa soni chilungamo chakwete Yehofa pakwamba ya kwimuka ku chiwa kwa ŵandu ŵangalungama.
1. Ana ni yindu yapi yakulimbikasya yaŵamsalile Yehofa Abulahamu?
ABULAHAMU nganaliŵalila yindu yaŵakambilene ni Yehofa. Kupitila mwa lilayika, Mlungu ŵamsalile Abulahamu kuti akusaka ŵajonanje ŵandu wosope ŵakusakala ŵaŵatamaga ku Sodomu ni Gomola. Yeleyi yamtendekasisye Abulahamu kulagasika mnope mumtima. Mwamti ŵamwusisye Mlungu kuti, “Ana yisyene kuti wawojo mpaka ajonanje ŵandu ŵakulungama pampepe ni ŵakusakala . . . Ana jwakuwelusya jwa chilambo chosope chapasi ngasatenda yakulungama?” Nambo mwakuwusimana mtima, Yehofa ŵamsalile Abulahamu yindu yampaka yitukamuchisye soni kutulimbikasya wosopewe. Ŵamsalile kuti nganaŵa ŵajonasile ŵandu ŵakulungama.—Gen. 18:23-33.
2. Ana chichi chachikusatusimichisya kuti Yehofa akusawelusya mwachilungamo soni mwachanasa?
2 Ligongo chichi ngatukusakayichila yakuti Yehofa akusawelusya mwachilungamo soni mwachanasa? Yili myoyo ligongo lyakuti tukusamanyilila kuti “Yehofa akusalolaga yayili mumtima.” (1 Sam. 16:7) Kupwatika pelepa, Yehofa akusamanyilila yayili “mkati mwa mtima” wa mundu jwalijose. (1 Ayi. 8:39; 1 Mbi. 28:9) Kumanyilila yeleyitu kuli kwakusangalasya mnope. Yehofa ali jwalunda mnope kulekangana ni m’weji. Mwamti nganituŵa tukombwele kupikanichisya magongo gosope gatendele yine yakwe. Nombe ndumetume Paulo pakulondesya mfundo jeleji jwatite, “Kawelusye kakwe soni matala gakwe ngaŵa mkuyipikanichisya.”—Alo. 11:33.
3-4. Ana ndaŵi sine mpaka tusimonjeje ni yindu yapi? Ana chitukambilane chichi munganiji? (Yohane 5:28, 29)
3 Nambope, komboleka kuti ndaŵi sine nombe m’weji mpaka tukole yiwusyo mpela yajwakwete Abulahamu. Mwine mpaka tuliwusyeje kuti, ‘Ana ŵandu ŵaŵajonanjidwe ni Yehofa mpela muyaŵelele ni ŵandu ŵa ku Sodomu ni Gomola chachikolasoni umi? Ana ŵane mwajemanjaji chachijimuka pandaŵi jachachijimukaga ŵandu “ŵangalungama”?’—Mase. 24:15.
4 Kwende tulolesoni yatukumanyilila pangani ja kwimuka ku chiwa. Pachangakaŵapa twapikanichisye ngopolelo ja kwimuka ku chiwa kwa ŵandu “ŵaŵatendaga yindu yambone” soni kwimuka kwa ŵandu “ŵaŵatendaga yindu yakusakala.”a (Aŵalanje Yohane 5:28, 29.) Nambope, pana yindu yine yayichenjile pakapikane ketu ka yindu yeleyi. Mwamti chitukambilane kuchenga kweleku mungani ajino soni jakuyichisya. Pakwamba ya chilungamo chakusalosya Yehofa pakwelusya, chandanda chitukambilane yindu yangatukuyimanyilila kaneko chitukambilane yindu yatukumanyilila.
YINDU YANGATUKUYIMANYILILA
5. Ana munyumamu mabuku getu gasalaga yamti uli pakwamba ya ŵandu ŵaŵajonanjidwe ku Sodomu ni Gomola?
5 Munyumamu, mabuku getu gaŵele gali mkulondesya yindu yayichatendechela ŵandu ŵele Mlungu ŵalamwile kuti ali ŵangalungama. Mwamti twaŵele tuli mkusala kuti mpela muyaŵelele ni ŵandu ŵa ku Sodomu ni Gomola, ŵandu ŵeleŵa nganakola chembecheyo chakwimuka ku chiwa. Nambope, panyuma pakuti likuga lyakulongolela liwungunyisye chenene soni kujipopelela nganiji, tuyiweni kuti nganituŵa tuŵechete yeleyi mwakusimichisya.
6. Ana ni ŵandu ŵane ŵapi ŵangalungama ŵele Yehofa ŵasagwile kwawelusya? Ana ni yindu yapi yangatukuyimanyilila?
6 Kwende tuganichisye yiwusyo yayikusayika pangani jeleji. Ngani syejinji sya m’Baibulo sikusasala yaŵatesile Yehofa pakwawelusya ŵandu ŵangalungama. Ŵane mwa jemanjaji ali ŵandu ŵaŵawile pandaŵi ja Chigumula soni mitundu 7 ja ŵandu jajajonanjidwe m’chilambo chele Yehofa ŵasalile Ayisalayeli kuti chachapa. Kapenasoni asilikali ŵa Asiliya ŵakwana 185,000 ŵaŵawulajidwe chilo chimpepe ni lilayika lya Yehofa. (Gen. 7:23; Det. 7:1-3; Yes. 37:36, 37) Ana payakutendekwa yeleyi, Baibulo jikusapeleka umboni wakwanila wakuti Yehofa paŵajonasile ŵandu ŵeleŵa ngasakolasoni chembecheyo chakwimuka ku chiwa? Iyayi, Baibulo jangasala yeleyo. Ligongo chichi tukuŵecheta yeleyi?
7. Ana ni yindu yapi yangatukuyimanyilila pakwamba ya ŵandu ŵaŵajonanjidwe pandaŵi ja Chigumula soni ku Kanani? (Alole chiwulili cha pachikuto.)
7 Kusala yisyene, ngatukumanyilila yaŵatite Yehofa pakwawelusya jemanjaji. Nambosoni ngatukumanyilila kuti ŵandu ŵaŵawulajidweŵa akakole upile wakulijiganya yakwamba Yehofa mwine akachenjile umi wawo. Pakwamba ya ndaŵi ja Chigumula, Baibulo jikusagamba kusala kuti Nowa jwaliji “jwakulalichila jwachilungamo.” (2 Pet. 2:5) Nambo Baibulo jangasala kuti Nowa pajwataŵaga chombo jwalalichile ŵandu wosope ŵa mundaŵi jakwe. Mwakulandana ni yeleyi, pakwamba ya mtundu wa Akanani, ngatukumanyilila kuti ŵandu wosope ŵaŵatendaga yakusakala akakole upile wakulijiganya yakwamba Yehofa mwine akachenjile umi wawo.
Nowa ni ŵandu ŵa muliŵasa lyakwe, akukamula masengo gakutaŵa chombo. Ngayikumanyika naga Nowa pajwataŵaga chombo jwalinganyisye yakwalalichila ŵandu pachilambo chosope mkanichiyiche Chigumula (Alole ndime 7)
8. Ana ni yindu yapi yangatukumanyilila pakwamba ya ŵandu ŵa ku Sodomu ni Gomola?
8 Nambi uli pakwamba ya ŵandu ŵaŵawulajidwe ni Yehofa piŵajonangaga misinda ja Sodomu ni Gomola? Loti juŵaliji mundu jwakulungama jwatamaga pasikati pa ŵandu ŵeleŵa. Nambo ana tukumanyilila yakuti Loti jwalalichile ŵandu wosopewo? Iyayi. Yatukusamanyilila yili yakuti jemanjajo ŵaliji ŵandu ŵakusakala. Ana jemanjaji ŵamanyililaga kulekanganya pasikati pa yindu yambone ni yakusakala? Naga akukumbuchila, pandaŵi jine gulu ja achalume ŵane ŵa mumsindamo ŵasakaga kwakamulila achalendo ŵa Loti. Mwamti Baibulo jikusasala kuti ŵanduŵa ŵaliji ŵajinji “kutandila ŵachinyamata mpaka ŵachikulile.” (Gen. 19:4; 2 Pet. 2:7) Ana m’weji mpaka tujile kuti Yehofa jwali Mlungu jwachanasa jwapele chilango ŵandu wosopeŵa mwamti pangali jwakwete chembecheyo chakwimuka ku chiwa? Iyayi, nganituŵa tuŵechete myoyo. Sonitu Yehofa ŵamsimichisye Abulahamu kuti mumsindamu nganimupagwa atamose ŵandu 10 ŵaŵaliji ŵakulungama. (Gen. 18:32) Yeleyitu yalosisye kuti ŵandu ŵa mumsindamo ŵaliji ŵangalungama, mwamti Yehofa nganalemwa kwajonanga jemanjajo ligongo lya yitendo yawo. Ana pelepa mpaka tuŵechete mwakusimichisya kuti pangali atamose mundu jumpepe jwa mumsindamu juchachijimuka ku chiwa pachachijimukaga ŵandu “ŵangalungama”? Iyayi, nganituŵa tuŵechete yeleyi mwakusimichisya.
9. Ana ni yindu yapi yangatukumanyilila pakwamba ya Solomo?
9 Tukusaŵalangasoni m’Baibulo ngani syakusala ya ŵandu ŵaŵaliji ŵakulungama ŵele mkupita kwandaŵi ŵaŵele ŵangalungama. Jumo mwa ŵandu ŵeleŵa ali Mwenye Solomo. Mwenyeju ŵamtumichilaga Yehofa, mwamti Yehofajo ŵampaga upile. Nambo mkupita kwandaŵi, Solomo jwatandite kujitindiŵalila milungu jaunami. Yaŵatesile Solomoyi yamtumbilikasisye mnope Yehofa, mwamti mtundu wosope wa Ayisalayeli wasimene ni yakusawusya kwa yaka yejinji. Yisyene kuti Baibulo jikusasala kuti ali awile Solomo ‘ŵamsichile mmalembe’ yimpepe ni achalume ŵakulupichika mpela Mwenye Daudi. (1 Ayi. 11:5-9, 43; 2 Ayi. 23:13) Nambo ana kusichidwa mmalembe ga achinangolo ŵakwe waliji umboni wakuti Solomo chachijimuka ku chiwa? Baibulo jangasala chilichose panganiji. Nambope ŵane mpaka asale kuti Solomo chachijimuka ku chiwa ligongo lyakuti Baibulo jikusasala kuti “mundu jwawile agopweche ku ulemwa wakwe.” (Alo. 6:7) Yeleyitu yili yisyene, nambope maloŵega ngagakugopolela kuti ŵandu wosope ŵaŵawile chachijimuka ku chiwa. Ligongo chiwa ngachikumtendekasya mundu kola upile wakutamasoni ni umi. Kwimuka ku chiwa uli mtuka wakusapeleka Mlungu jwetu jwachinonyelo. Mwamti Yehofa chachajimusya ku chiwa ŵandu ŵakwasaka kuti chakole upile wakumtumichila jwalakwejo mpaka kalakala. (Yob. 14:13, 14; Yoh. 6:44) Ana Solomo chachikola upile welewu? Yehofa ni jwakumanyilila kwanga kwa chiwusyochi. M’weji ngatukumanyilila chilichose. Yatukumanyilila yili yakuti Yehofa chachitenda yindu yachachiyiwona kuti yili yakuŵajilwa.
YINDU YATUKUMANYILILA
10. Ana Yehofa akusapikana uli pangani ja kwajonanga ŵandu? (Esekiele 33:11) (Alole chiwulili.)
10 Aŵalanje Esekiele 33:11. Mwachinonyelo Yehofa akusatusalila mwakusapikanila pakwawelusya ŵandu. Pakulondesya mfundo jaŵalembile jwakulochesya Esekiele, ndumetume Petulo jwasasile kuti, “Yehofa . . . ngakusaka kuti jwine jwalijose ajonasiche.” (2 Pet. 3:9) Maloŵega gali gakulimbikasya mnope. Tukuŵecheta yeleyi ligongo lyakuti tukumanyilila kuti Yehofa jwangawutuchila kwajonanga ŵandu kuti akasasimanikwasoni pali pangali magongo gakwanila. Jwalakwe ali Mlungu jwachanasa, mwamti akusachilosya pandaŵi jachikusosechela.
Ŵandu ŵangalungama pachachijimuka ku chiwa, ŵajinji mwa jemanjaji chachikola upile wakulijiganya yakwamba Yehofa (Alole ndime 10)
11. Ana ni ŵandu ŵapi ŵele ngasajimuka ku chiwa? Ana tukumanyilila chamti uli yeleyi?
11 Ana tukumanyilila yindu yapi pakwamba ya ŵandu ŵele ngasajimuka ku chiwa? Baibulo jikusagamba kupeleka yisyasyo yamnono ya ŵandu ŵeleŵa.b Yesu jwalosisye kuti Yudasi Isikaliyoti ngasajimuka ku chiwa. (Maliko 14:21 alolesoni Yohane 17:12.c) Yudasi jwamanyililaga kuti yajwasakaga kutenda kwaliji kumjimuchila Yehofa Mlungu soni Mwanache jwakwe. Atamose yaliji myoyo, jwalakwe jwayitesilepe. (Alole Maliko 3:29.d) Mwakulandana ni yeleyi, Yesu jwasasilesoni kuti ŵane mwa achimlongola ŵa dini ŵaŵamsisyaga jwalakwe ngasakola upile wa kwimuka ku chiwa. (Mat. 23:33) Nombe ndumetume Paulo jwakalamwisye Aklistu ŵa mundaŵi jakwe kuti ŵandu ŵa mpatuko ŵangapitikuka mtima ngasajimuka ku chiwa.—Aheb. 6:4-8; 10:29.
12. Ana tukumanyilila yamti uli pakwamba ya chanasa chakwete Yehofa? Asale yisyasyo.
12 Nambi tukumanyilila yamti uli pakwamba ya chanasa chakwete Yehofa? Ana jwalakwe alosisye chamti uli kuti “ngakusaka kuti jwine jwalijose ajonasiche”? Aganichisye yajwatesile jwalakwe pakwalosya chanasa ŵandu ŵane ŵaŵatesile yakulemwa yekulungwakulungwa. Mwenye Daudi jwatesile yakulemwa yekulungwakulungwa mpela kutenda chikululu soni kuwulaga mundu. Nambo Daudi pajwapitikwiche mtima, Yehofa ŵamkululuchile. (2 Sam. 12:1-13) Nombe Mwenye Manase jwatesile yakusakala yejinji yekulungwakulungwa. Nambotu atamose yaliji myoyo, pajwapitikwiche mtima, Yehofa ŵamkululuchile. (2 Mbi. 33:9-16) Yisyasyo yeleyi, yikutukumbusya kuti Yehofa akusatutendela chanasa, payiweni kuti pana magongo gakutendela yeleyo. Mwamti jwalakwe chachajimusya ku chiwa ŵandu mpela jemanjaji ligongo lyakuti ŵamanyilile kuti ŵatesile yakulemwecheka yekulungwa soni ŵapitikwiche mtima.
13. (a) Ligongo chichi Yehofa ŵatendele chanasa ŵandu ŵa ku Ninefe? (b) Ana kaneko Yesu jwasasile yamti uli pakwamba ya ŵandu ŵa ku Ninefe?
13 Tukusamanyililasoni kuti Yehofa ŵatendele chanasa ŵandu ŵa ku Ninefe. Jwalakwe ŵamsalile Yona kuti, “Nayiweni yakusakala yakutenda jemanjajo.” Nambo ŵandu ŵa ku Ninefe paŵapitikwiche mtima, Yehofa ŵakululuchile. Mwamti chanasa chaŵalosisye Yehofa chaliji chekulungwa mnope kupunda chaŵakwete Yona. Ligongo lyakuti Yona jwatumbile mnope, Mlungu jwamkumbwisye jwakulochesya jwakweju kuti ŵandu ŵa ku Ninefe ‘nganamanyililaga kulekanganya yambone ni yakusakala.’ (Yon. 1:1, 2; 3:10; 4:9-11) Pali papitile ndaŵi, Yesu jwakamulichisye masengo chisyasyo chelechi pakusaka kutujiganya ya chanasa soni chilungamo chakwete Yehofa. Mwamti Yesu jwasasile kuti ŵandu ŵa ku Ninefe ŵaŵapitikwiche mtima “chachijimuka . . . pa lisiku lyakuwelusya.”—Mat. 12:41.
14. Ana kwimuka kwa ŵandu “ŵaŵatendaga yakusakala” kuchakwaya chamti uli ŵandu ŵa ku Ninefe?
14 Ana maloŵe gakuti ŵandu ŵa ku Ninefe “chachijimuka . . . pa lisiku lyakuwelusya” gakugopolela chichi? Yesu jwasasile kuti kuchiŵa kwimuka kwa ŵandu “ŵaŵatendaga yindu yakusakala.” (Yoh. 5:29) Yesu pajwasalaga yeleyi, jwagambaga ndaŵi ja Ulamusi wakwe wa Yaka 1,000, ndaŵi jele kuchiŵa kwimuka kwa “ŵandu ŵakulungama soni ŵangalungama.” (Mase. 24:15) Pakwamba ya ŵandu “ŵangalungama” jemanjaji chachijimuka kuti chiŵawelusye. Yeleyi yikugopolela kuti Yehofa soni Yesu chachilolechesya mwachachitendelaga jemanjaji ni yindu yachachilijiganya. Mwachisyasyo, naga mundu jwine jwa ku Ninefe jwachachijimuka kuchiwa chachikana kumtumichila Yehofa, jwalakwe ngasamkunda mundujo kupitilisya kutama ni umi. (Yes. 65:20) Nambo pakwamba ya ŵandu ŵachachisagula kumtumichila Yehofa mwakulupichika, Yehofa chachakunda jemanjajo kupitilisya kutama ni umi. Mwamti chachikola upile wakutama ni umi mpaka kalakala.—Dan. 12:2.
15. (a) Ligongo chichi tukusosekwa kuŵambala kuŵecheta kuti ŵandu wosope ŵaŵajonanjidwe ku Sodomu ni Gomola ngasajimuka ku chiwa? (b) Ana maloŵe ga pa Yuda 7 mpaka gagopolele chichi? (Alole libokosi lyakuti “Ana Yuda Jwagopolelaga Chichi?”)
15 Yesu pajwasalaga ya ŵandu ŵa ku Sodomu ni Gomola, jwasasile kuti jemanjajo chachipochela chilango chambone panandi “pa Lisiku Lyakuwelusya” pakulandanya ni chilango chachachipochela ŵandu ŵaŵamkanile jwalakwejo soni ŵaŵakanile yindu yajwajiganyaga. (Mat. 10:14, 15; 11:23, 24; Luk. 10:12) Ana jwalakwe jwagopolelaga chichi? Komboleka mpaka tuganisyeje kuti pandaŵiji Yesu jwagambile kamulichisya masengo maloŵe gakuwanichisya. Nambope Yesu pajwasalaga ya ŵandu ŵa ku Ninefe nganayisala m’litala lyeleli.e Mmalomwakwe, yikuwoneka kuti jwalakwe jwagopolelaga yindu yajwasasilepeyo. “Lisiku Lyakuwelusya” lyaŵalikolasile Yesu pajwasalaga ya ŵandu ŵa ku Sodomu ni Gomola soni pajwasalaga ya ŵandu ŵa ku Ninefe lili lyakulandana. Mwakulandana ni ŵandu ŵa ku Ninefe, nombe nawo ŵandu ŵa ku Sodomu ni Gomola ŵatesile yindu yakusakala. Nambo ŵandu ŵa ku Ninefe ŵakwete upile wakuchenga ndamo syawo. Aganichisyesoni ya maloŵe gaŵasasile Yesu pakwamba ya ŵandu ŵachachijimuka ku chiwa kuti ‘awelusidwe.’ Jemanjaji akupwatikapo ŵandu “ŵaŵatendaga yindu yakusakala.” (Yoh. 5:29) Yeleyitu yikulosya kuti komboleka pana chembecheyo kwa ŵandu ŵane ŵa ku Sodomu ni Gomola. Mwine komboleka kuti ŵane mwajemanjaji chachikola upile wa kwimuka ku chiwa, soni tuchikola upile wakwajiganya jemanjajo yakwamba Yehofa soni Yesu Klistu.
16. Ana tukusamanyilila yamti uli pakwamba yachachitenda Yehofa pakusagula ŵandu ŵachachisaka kwajimusya ku chiwa? (Yelemiya 17:10)
16 Aŵalanje Yelemiya 17:10. Palilembali tuŵalasile yatukusamanyilila pakwamba yakusatenda Yehofa pakwawelusya ŵandu. Ndaŵi syosyope Yehofa ‘akusawungunya nganisyo sya mundu ni kuwupima mtima wakwe.’ Mwamti jwalakwe pachachisagulaga ŵandu ŵakuti chiŵajimusye ku chiwa ‘chachimtendela mundu jwalijose mwakamulana ni ndamo syakwe.’ Yehofa chachitenda yindu mwakulimba mtima naga yikusosechela, nambosoni chachatendela ŵandu chanasa pachachiyiwona kuti yili yakuŵajilwa kutenda yeleyo. Myoyo, nganituŵa tuŵechete mwakusimichisya kuti mundu jwamtijwamti ngasajimuka ku chiwa, chitamilecho yili mkuti nganitukola maumboni gakutyochela m’Baibulo gakusala ya nganijo.
“JWAKUWELUSYA JWA CHILAMBO CHOSOPE CHAPASI” CHACHITENDA “YAKULUNGAMA”
17. Ana ŵandu ŵaŵawile chichatendechela chichi?
17 Kutandila pandaŵi jele Adamu ni Hawa ŵaŵele kumbali ja Satana pakumjimuchila Yehofa, ŵandu mabiliyoni gejinji aŵele ali mkuwa. Mwamti chiwa chiŵele “mdani” jwetu jwamkulungwa. (1 Akoli. 15:26) Ana ŵandu wosope ŵaŵawileŵa chichatendechela chichi? Ŵandu ŵakuŵalanjika ŵakwana 144,000 ŵali ŵakumkuya ŵa Yesu ŵakulupichika chachijimuka ku chiwa nikuja kupochela kwinani umi wangakomboleka kuwa. (Chiw. 14:1) Nambo ŵandu ŵangaŵalanjika ŵaŵaliji ŵakulupichika soni ŵaŵamnonyelaga Yehofa, chachiŵa m’gulu ja ŵandu ŵachachijimuka ku chiwa pandaŵi jachachijimukaga ŵandu “ŵakulungama.” Mwamti jemanjaji chachitamape ni umi pachilambopa naga chachiŵape ŵakulungama mu Ulamusi wa Klistu wa Yaka 1,000 nambosoni pandaŵi ja kulinjidwa kwakumalisya. (Dan. 12:13; Aheb. 12:1) Nambosoni pandaŵi jijiji, ŵandu ŵangalungama ŵakupwatikapo ŵandu ŵele nganamtumichilaga Yehofa soni ŵaŵatendaga yakusakala chachipedwa upile wakuchenga ndamo syawo kuti chaŵe ŵakutumichila ŵa Yehofa ŵakulupichika. (Luk. 23:42, 43) Nambope, pana ŵandu ŵane ŵaŵaliji ŵakusakala mnope ŵaŵasagwile melepe kumjimuchila Yehofa ŵele jwalakwejo ŵasagwile kuti ngasiŵajimusya ku chiwa.—Luk. 12:4, 5.
18-19. (a) Ligongo chichi tukusosekwa kulupilila kuti Yehofa chachawelusya mwachilungamo ŵandu ŵaŵawile? (Yesaya 55:8, 9) (b) Ana tuchikambilana chichi mungani jakuyichisya?
18 Ana pana magongo gambone gakututendekasya kulupilila kuti Yehofa pakwawelusya ŵandu akusatenda yindu mwachanasa soni mwachinonyelo? Elo gapali. Tukuŵecheta yeleyi ligongo atamose Abulahamu jwayikene pakupikanichisya kuti Yehofa ali Mlungu jwambone, Mlungu jwalunda soni jwachanasa “Jwakuwelusya jwa chilambo chosope chapasi.” Yehofa ŵamjiganyisye mwanache jwakwe soni ŵampele udindo wakum’welusya mundu jwalijose. (Yoh. 5:22) Mwamti Mlungu soni Yesu mpaka amanyilile yayili mu mtima mwa mundu jwalijose. (Mat. 9:4) Kusala yisyene, jemanjaji pachachim’welusayaga mundu jwalijose, chachitenda yindu “yakulungama.”
19 Kwende ndaŵi syosope tumkulupilileje Yehofa soni yindu yosope yakusasagula kutenda. M’weji nganituŵa ŵakuŵajilwa kwawelusya ŵandu, nambo Yehofa ni jwali jwakuŵajilwa kutenda yeleyi. (Aŵalanje Yesaya 55:8, 9.) Myoyo, pakwamba ya kuwelusya, yosope tukusayileka mmyala mwa Yehofa soni Mwanache jwakwe jwali Mwenye jwambone mnope jwakusalosya ndendende chilungamo soni chanasa chakwete Yehofa. (Yes. 11:3, 4) Nambi uli pakwamba yachachitenda Yehofa soni Yesu pakwawelusya ŵandu pandaŵi ja yakusawusya yekulungwa? Ana ni yindu yapi yangatukuyimanyilila pangani jeleji? Nambi ni yindu yapi yatukuyimanyilila? Ngani jakuyichisya tuchipata kwanga kwa yiwusyo yeleyi.
NYIMBO NA. 57 Tulalichileje Ŵandu ŵa Mitundu Josope
b Pakwamba ya Adamu, Hawa, soni Kaini, alole Sanja ja Mlonda ja Chichewa ja Januwale 1, 2013, p. 12, Maloŵe gamwiŵanda.
c Maloŵe gakuti “mwanache jwakonasika” gaŵagakamulichisye masengo pa Yohane 17:12, gagopolelaga kuti pachachiwa Yudasi ngasakola upile wa kwimuka ku chiwa.
e Maloŵe gakuwanichisya gali maloŵe gakusakamulichisya masengo mundu pakusaka kuŵecheta mfundo jine jakwe, chitamilecho yili mkuti ngakugopolela yakuŵechetayo. Nambo maloŵe gajwaŵechete Yesu pakwamba ya ŵandu ŵa ku Sodomu ni Gomola nganigaŵa maloŵe gakuwanichisya, mwamti jwalakwe jwagopolelaga yajwaŵechetagayo.