Lisosa lya Yehofa Licikwanilicikwa!

1, 2. (a) Ana Yehofa atujuwulile yatuli? (b) Ana lilemba lya Yesaya 46:10, 11 soni Yesaya 55:11 likusatusimicisya ya cici?

MALOŴE gandanda gene ga m’Baibulo gakusasala mwakupikanika cenene kuti, “Pandanda, Mlungu ŵapanganyisye kwinani ni cilambo capasi.” (Gen. 1:1) Yili yisyene kuti m’weji tukusamanyilila yindu yamnono pakwamba yaŵapanganyisye Mlungu mpela, mwipananga, kuŵala soni macili gakuwuta ga cilambo. Tukusayiwonasoni yindu yamnono mwa yindu yaŵapanganyisye Mlungu. (Mlal. 3:11) Nambo atamose yili m’yoyo, Yehofa atujuwulile lisosa lyakwe pakwamba ya cilambo capasi soni ŵandu. Mlungu ŵapanganyisye cilamboci kuti ŵandu ŵaŵapanganyidwe m’ciwanicisyo cakwe atamejemo mwakusangalala. (Gen. 1:26) Jemanjaji akaŵele ŵanace ŵakwe, soni Yehofa akaŵele Atati ŵawo.

² Mpela mwacikusasalila caputala catatu ca buku ja Genesis, lisosa lya Yehofa lyasimene ni cakusawusya. (Gen. 3:1-7) Nambope, cakusawusya celeci Mlungu ngaŵa mkulepela kumalana naco. Pangali jwampaka alepelekasye lisosa lya Yehofa. (Yes. 46:10, 11; 55:11) M’yoyo, mpaka tuŵe ŵakusimicisya kuti lisosa lya Yehofa lyaŵakwete pandanda pene licikwanilicikwa pa ndaŵi jakwe.

3. (a) Ana yijiganyo yakusosekwa mnope yapi yayikusatukamucisya kupikanicisya cenene utenga wa m’Baibulo? (b) Ligongo cici tukutagulilanasoni yijiganyo yeleyi apanopano? (c) Ana mungani ajino citutagulilane yiwusyo yapi?

³ Mwangakayicila, tukusamanyilila cenene usyesyene wa m’Baibulo wakwamba lisosa lya Mlungu lya cilambo capasi soni ŵandu. Tukusamanyililasoni cenene masengo ga Yesu pakwanilisya lisosa lya Mlunguli. Yeleyi yili yijiganyo yakusosekwa mnope ya m’Baibulo soni yili yine mwa yijiganyo ya usyesyene wa m’Maloŵe ga Mlungu yatwalijiganyisye pandanda pene patwatandite kulijiganya Baibulo. M’wejisoni, tukusaka kwakamucisya ŵandu ŵakuwona mtima kuti nombe nawo ayimanyilile cenene yijiganyo yakusosekwa mnopeyi. Patukutagulilana nganiji mpela mpingo, kwende tuŵe ŵakusimicisya kwendelecela kwaŵilanjila ŵandu ŵajinji ku Cikumbucilo ca ciwa ca Klistu. (Luk. 22:19, 20) Wosope ŵacacisimanikwa pa cakutendekwaci cacilijiganya yejinji pakwamba ya lisosa lya Mlungu. M’yoyo, ajino jili ndaŵi jambone mnope jaganicisya yiwusyo yapajika yampaka tuyikamulicisye masengo pakusya lung’wanu lwa ŵakulijiganya Baibulo ŵetu soni ŵandu ŵane kuti cayice ku cakutendekwa cakusosekwa mnopeci. Mungani ajino citutagulilane yiwusyo yitatu yakuti: Ana pandanda pene Yehofa ŵakwete lisosa lyatuli pakwamba ya cilambo capasi soni ŵandu? Ana calemwecekwe cici? Ligongo cici mbopesi ja ciwombolo ja Yesu jili kiyi jakuwugulila mlango wakwanilicisya lisosa lya Mlungu?

ANA PANDANDA PENE YEHOFA ŴAKWETE LISOSA LYATULI?

4. Ana yindu yaŵapanganyisye Mlungu yikusalosya cici pakwamba ya jwalakwe?

⁴ Yehofa ali Mkupanganya jwakusimonjesya mnope. Yosope yaŵapanganyisye yili yapenani mnope. (Gen. 1:31; Yer. 10:12) Ana mpaka tulijiganye cici patukulola kusalala kwa yindu yaŵapanganyisyeyi soni yaŵatesile pakuyiŵika mwadongosolo? Patukulola yindu yosope yaŵapanganyisye Mlungu kutandila yamwana ni yekulungwa yakwe, tukusayiwona kuti yosope yili yakamucisya. Mwambone, Ana tukusapikana wuli mumtima patukuganicisya mwaŵapanganyicisye selo ja mundu kapena patukulola likandi lyaligambile kupagwa kwene soni kusalala kwa kutiŵila kwa lyuŵa? Tukusayamicila yindu yeleyi ligongo tukusamanyilila kuti ŵatupanganyisye m’litala lyakuti tumanyilileje yayili yakusalala yisyesyene.—Aŵalanje Salimo 19:1; 104:24.

5. Ana Yehofa ŵatesile yatuli pakusaka kulolecesya kuti yakupanganyikwa yosope yikamuleje masengo mwakamulana?

⁵ Yehofa ŵaŵisile malile ga katende ka yindu pa cakupanganyikwa cilicose. Jwalakwe ŵapanganyisye malamusi gacipago soni malamusi ga ndamo pakusaka kulolecesya kuti yosope yikamula masengo mwakamulana. (Sal. 19:7-9) Yosope yayili m’cilambo ŵayiŵisile pa malo gakwe soni yikusakamula masengo pakwanilisya lisosa lya Yehofa. Yehofa ŵaŵisile malamusi gakukamucisya kuti yakupanganyikwa yakwe yikamuleje masengo yalumo. Mwambone, macili gakuwuta ga cilambo gakusatendekasya kuti lipuje liŵandikaneje ni cilambo capasi, soni gakusakamucisya kajende ka mesi m’nyasa syekulungwakulungwa. Pakaŵe kuti pangali macili gakuwuta ga cilambo nipakaliji pangalisoni yindu yaumi pacilambopa. Yakupanganyikwa yosope, kupwatikapo ŵandu, yikusajenda soni kamula masengo mwakamulana ni malile gakutendela yindu gelega. Kusala yisyene, yaŵatesile Mlungu pakuŵika cakupanganyikwa cilicose pa malo gakwe yikulosya kuti akwete lisosa pakwamba cilambo capasi soni ŵandu. Ana patuli mu undumetume nganituŵa twakamucisye ŵandu kuti ammanyilile mkupanganya jwakutesya lung’wanu jwa cilambo cosopeju?—Ciw. 4:11.

6, 7. Ana jine mwa mituka jele Yehofa ŵampele Adamu ni Hawa jili japi?

⁶ Pandanda pene lisosa lya Yehofa lyaliji lyakuti ŵandu atame pacilambopa kwangamala. (Gen. 1:28; Sal. 37:29) Mwakoloŵa magasa, jwalakwe ŵapelece kwa Adamu ni Hawa mituka jakulekanganalekangana jajikatendekasisye kuti asangalaleje ni umi. (Aŵalanje Yakobo 1:17.) Ŵapelesoni ufulu wakusagula yakutenda, kombola kuganicisya, cinonyelo soni kusangalala ni mkamulano. Yehofa ŵamsalile Adamu yampaka atende pakulosya kuti ali jwakupikanila. Adamu ŵalijiganyisyesoni mwampaka asamalilile yakusosecela yakwe, yinyama soni Paladaiso. (Gen. 2:15-17, 19, 20) Yehofa ŵampanganyisyesoni Adamu ni Hawa m’litala lyakuti akomboleje kupasya, kukamula, kulola, kupikana soni kombola kulekanganya liwungo. Yeleyi yikatendekasisye kuti asangalaleje ni kusalala kwa yindu yejinji yayaliji mu Paladaiso. Adamu ni Hawa ŵakwete masengo gejinji gakutesya lung’wanu soni gakusangalasya. Jemanjaji nakajendelecele kulijiganya soni kopocela yindu yine yasambano kwangamala.

⁷ Ana mbali jine ja lisosa lya Mlungu jaliji cici? Yehofa ŵampanganyisye Adamu ni Hawa m’litala lyakuti aŵeleceje ŵanace ŵamlama. Mlungu ŵasakaga kuti ŵanace ŵawowo aŵelekaneje mpaka kugumbalana pacilambo cosope capasi. Jwalakwe ŵasakagasoni kuti Adamu ni Hawa soni acinangolo wosope ŵanonyeleje ŵanace ŵawo mpela mwele Yehofa ŵamnonyelelaga Adamu ni Hawa. Jemanjaji akatamaga kwangamala pacilambo capasi ni kusangalalaga ni yindu yejinji.—Sal. 115:16.

ANA CALEMWECEKWE CICI?

8. Ligongo cici Mlungu ŵampele Adamu ni Hawa lilamusi lyalikusimanikwa pa Genesis 2:16, 17?

⁸ Nambope, yindu nganiyitendekwa mpela muŵasacilaga Mlungu. Ligongo cici? Yehofa ŵampele Adamu ni Hawa lilamusi pakusaka kwakamucisya kuti amanyilileje malile ga ufulu wawo. Yehofa ŵatite, ‘Yisogosi ya citela cilicose ca mumgundamu komboleka kulyaga mwacimsacile. Nambo pakwamba ya citela cakumanyisya yambone ni yakusakala, celeco yisogosi yakwe mkalya. Ligongo lisiku lyacimcigamba kulyalyo, cimciwa.’ (Gen. 2:16, 17) Yaliji yangasawusya kuti Adamu ni Hawa alipikanicisye soni kulikuya lilamusili ligongo ŵapele ufulu wakulya yakulya yejinji.

9, 10. (a) Ana Satana ŵatandisye ngani jatuli pakumsisya Yehofa? (b) Ana Adamu ni Hawa ŵasagwile kutenda cici? (Alole ciwulili cacili kundanda kwa nganiji.)

⁹ Satana ŵakamulicisye masengo lijoka pakumtendekasya Hawa kuti akapikanila Atati ŵakwe Yehofa. (Aŵalanje Genesis 3:1-5; Ciu. 12:9) Satana ŵatandisye ngani pakwamba yakuti Mlungu nganamkunda Adamu ni Hawa kuti alyeje “yisogosi ya mcitela cilicose ca mumgundamo.” Yaliji mpela akuŵeceta kuti, ‘Ana mkugopolela kuti ngamtendaga yamkusaka?’ Kaneko, jwalakwe ŵamlambwisye Hawa pakumsalila kuti, ‘Kuwa ngasim’wa.’ Jwalakwe ŵalinjile kumtendekasya Hawa kuti akampikanila Mlungu mwakuŵeceta kuti, ‘Mlungu akumanyilila kuti lisiku lyacimcilya cisogosi ca m’citelaci, meso genu gaciwuguka.’ Satana ŵagopolelaga kuti Yehofa nganasakaga kuti Adamu ni Hawa alye cisogosico ligongo kutenda m’yoyo kukatendekasisye kuti akole lunda lwapajika. Kaneko, Satana ŵatesile cilanga cawunami cakuti, “Caciŵa mpela Mlungu jwakumanyilila yambone ni yakusakala.”

¹⁰ Adamu ni Hawa ŵasosekwaga kusagula yakutenda. Ana jemanjaji akasagwile kupikanila Yehofa, kapena lijoka? Adamu ni Hawa ŵasagwile kuti akampikanila Mlungu. Mwakutenda yeleyi, jemanjaji ŵaliji kumbali ja Satana jwakwimucila. Ŵakanile kuti Yehofa aŵe Atati ŵawo soni ŵalityosisye jika mu citeteyo cakwe.—Gen. 3:6-13.

11. Ligongo cici Yehofa nganalecelela kwimucila kwa Adamu ni Hawa?

¹¹ Ligongo lyakuti Adamu ni Hawa ŵamjimucile Yehofa, yakuyicisya yakwe ŵaŵele ŵangali umlama. Nambosoni jemanjaji ŵaŵele acim’magongo ŵa Mlungu ligongo jwalakwe akusaŵengana ni yakusakala. Baibulo jikusasala kuti jwalakwe ali ‘jwamswela mnope mwati nganaŵa alecelele yakusakala.’ (Hab. 1:13) Yikaŵe kuti jwalakwe ŵalecelele yakusakalayi, nikuti sogolo ja yakupanganyikwa yosope ya kwinani soni yapacilambo capasi jikasokonecele. Kupunda pa yosope, yikaŵe kuti Mlungu nganatenda cilicose pa cakulemwa cacatendekwe mu mgunda wa Edeni, nikuti malayika gakamkayicile jwalakwe. Nambo Yehofa akusaŵa jwakulupicika ku malamusi gakwe, nganaŵa agakasile. (Sal. 119:142) Atamose kuti Adamu ni Hawa ŵakwete ufulu wakusagula yakutenda, nambo nganasosekwaga kuwukamulicisya masengo pakasa lilamusi lya Mlungu. M’yoyo, ligongo lyakuti jemanjaji ŵamjimucile Yehofa, pambesi pakwe ŵawile ni kuwujila kwitaka kuŵajigalidwe.—Gen. 3:19.

12. Ana cici cacatendecele ŵanace ŵa Adamu?

¹² Adamu ni Hawa paŵagambile kulya cisogosi caŵalekasisye, ŵaliŵisile acimsyene pa malo gakuti Mlungu ngamkaniŵakundasoni kuŵa mliŵasa lyakwe. Mlungu ŵatopwele jemanjaji mumgunda wa Edeni, soni nganakola cembeceyo cilicose cakuti caciwujilamosoni. (Gen. 3:23, 24) Mwakutenda yeleyi, Yehofa ŵakundile kuti jemanjaji asimane ni yakuyicisya ya yakusagula yawo. (Aŵalanje Deuteronomo 32:4, 5.) Ligongo lyakuti ŵaŵele ŵangali umlama, ngamkaniyikomboleka kuti alosyeje ndamo sya Mlungu cenenepe. Adamu nganagamba kwasa sogolo jakwe jambone nambo ŵapelelesoni ŵanace ŵakwe ungali umlama, ulemwa soni ciwa. (Alo. 5:12) Jwalakwe ŵatendekasisye kuti ŵanace ŵakwe akasakolasoni sogolo jakutama ni umi kwangamala. Konjecesya pelepa, Adamu ni Hawa ngamkanakola ŵanace ŵamlama, nambosoni ŵanacewo ngamkanakola ŵanace ŵamlama. Kutyocela pandaŵi jele Satana ŵamtendekasisye Adamu ni Hawa kumjimucila Mlungu, jwalakwe aŵele ali mkwasepusya ŵandu mpaka apano.—Yoh. 8:44.

CIWOMBOLO CATUKAMULENYE NI MLUNGU

13. Ana Yehofa akusiŵasosela yatuli ŵandu?

¹³ Mlungu akusiŵanonyelape ŵandu. Atamose kuti Adamu ni Hawa ŵamjimucile, nambo jwalakwe akusasaka kuti ŵandu aŵe najo paunasi wambone. Mlungu jwangasaka kuti mundu jwalijose awe. (2 Pet. 3:9) M’yoyo, Adamu ali agambile kwimucila, Mlungu ŵalinganyisye yakuti ŵanace wa Adamu aŵesoni paunasi ni jwalakwe. Ana Yehofa ŵakwanilisye catuli yeleyi?

14. (a) Mwakamulana ni lilemba lya Yohane 3:16, ana Mlungu ŵapelece mtuka watuli kwa ŵandu? (b) Ana ciwusyo capi catukusosekwa kutagulilana ni ŵandu ŵalung’wanu?

¹⁴ Aŵalanje Yohane 3:16. Ŵane mwa ŵandu ŵatukwaŵilanjila ku Cikumbucilo akusalimanyilila cenene lilembali. Nambo ciwusyo mpaka ciŵe cakuti, Ana mbopesi ja Yesu mpaka jikombolekasye catuli kuti ŵandu akole umi wangamala? Ndaŵi jakuŵilanjila ŵandu ku Cikumbucilo, soni pa Cikumbucilo cisyesyeneco ni maulendo gakuwilisya gatucitenda kwa ŵandu ŵacaciyika ku Cikumbuciloci, yicitupa lipesa lyakwakamucisya ŵandu ŵalung’wanu kupikanicisya kwanga kwa ciwusyo cakusosekwa mnopeci. Ŵandu ŵeleŵa cacisangalala mnope pacacitanda kupikanicisya cenene mwaŵalocesye Yehofa cinonyelo soni lunda kupitila mu mtuka wa mbopesi ja ciwombolo. Ana songa syapi syakwamba ciwombolo syatukusosekwa kutagulilana nawo?

15. Ana Yesu ŵaliji jwakulekangana catuli ni Adamu?

¹⁵ Yehofa ŵapelece mundu jwamlama kuti aŵe jwakutuwombola. Mundu jwamlamaju ŵasosekwaga kuŵa jwakulupicika kwa Yehofa soni kuŵa jwakusacilila kupeleka umi wakwe kuti ŵawombole ŵandu. (Alo. 5:17-19) Yehofa ŵasamicisye umi wa Yesu pacilambo capasi. (Yoh. 1:14) Yesu ŵaŵele mundu jwamlama mpela muŵaŵelele Adamu pandanda. Nambo mwakulekangana ni Adamu, Yesu ŵatesile yindu mwakamulana ni yaŵasakaga Yehofa kuti mundu jwamlama atendeje. Atamose paŵasimene ni yakulingwa yekulungwa, jwalakwe nganalemwa kapena kasa malamusi ga Mlungu.

16. Ligongo cici ciwombolo cili mtuka wapajika?

¹⁶ Mpela mundu jwamlama, Yesu ŵakulupwisye ŵandu ku ulemwa ni ciwa, mwakwawila. Jwalakwe ŵatesile yosope yele Adamu ŵasosekwaga kutenda mpela mundu jwamlama, yayaliji kuŵa jwakulupicika soni kupikanila Mlungu. (1 Tim. 2:6) Yesu ŵaŵele mbopesi ja ciwombolo jajawugulile ŵandu ŵajinji litala lya ku umi wangamala. (Mat. 20:28) Kusala yisyene, mbopesi ja ciwombolo jili kiyi jakuwugulila mlango wakwanilicisya lisosa lya Mlungu lyaŵakwete pandanda. (2 Akoli. 1:19, 20) Ciwombolo capelece cembeceyo cambone ca umi wangamala kwa ŵandu ŵakulupicika.

YEHOFA ŴATUWUGULILE MLANGO KUTI TUWUJILE KWA JWALAKWE

17. Ana ciwombolo cikombolekasisye cici?

¹⁷ Yehofa ŵapelece ciwombolo ca mtengo wapenani mnope. (1 Pet. 1:19) Jwalakwe akusiŵawona ŵandu kuŵa ŵakusosekwa mnope mwati jwapelece mwakusacilila Mwanace jwakwe jumopejo kuti awe m’malo mwetu. (1 Yoh. 4:9, 10) Mwalitala line, Yesu ŵaŵele baba ŵetu m’malo mwa Adamu. (1 Akoli. 15:45) Mwakutenda yeleyi, Yesu nganagamba kuwucisyape umi wangamala, nambo ŵatukamucisyesoni kuti pambesi pakwe cituwujile m’liŵasa lya Mlungu. Kupitila mu mbopesi ja Yesu, Yehofa mpaka ŵapocele ŵandu kuti aŵe m’liŵasa lyakwe. Ana nganiyiŵa yakusangalasya mnope kuganicisya ndaŵi jele ŵandu wosope ŵakulupicika caciŵasoni ŵamlama? Ndaŵi jelejo mbali ja kwinani soni ja pacilambo capasi, jiciŵa jakamulana mpela liŵasa limo. Wosopewe tuciŵa ŵanace ŵa Mlungu.—Alo. 8:21.

18. Ana pandaŵi japi jele Yehofa caciŵa ‘yindu yosope kwa jwalijose’?

¹⁸ Kwimucila kwa Satana nganikumlepelekasya Yehofa kulosya cinonyelo cakwe kwa ŵandu, soni nganikuŵa kwalepelekasisye ŵandu ŵangali umlama kuti aŵe ŵakulupicika kwa Yehofa. Kupitila mu ciwombolo, Yehofa cacakamucisya ŵanace ŵakwe wosope kuti aŵe ŵakulungama yisyesyene. Agambe ganicisya mwawuciŵela umi pandaŵi jele jwalijose ‘jwakummanyilila Mwanace jwa Mlungu ni kumkulupilila’ cacikola umi wangamala! (Yoh. 6:40) Ni cinonyelo cekulungwa soni lunda lwakwe, Yehofa cacatendekasya ŵandu kuti aŵe ŵamlama mwakamulana ni lisosa lyakwe lyaŵakwete pandanda. Pandaŵi jelejo, Atati ŵetu caciŵa ‘yindu yosope kwa jwalijose.’—1 Akoli. 15:28.

19. (a) Ana kuyamicila kwetu ciwombolo kutulimbikasyeje kutenda cici? (Alole libokosi lyakuti “Kwende Tujendelecele Kusosasosa Ŵandu Ŵakuŵajilwa.”) (b) Ana mungani jakuyicisya tucitagulilana cici?

¹⁹ Kuyamicila kwetu ciwombolo kutulimbikasyeje kutenda yampaka tukombole pakwakamucisya ŵane kumanyilila kuti mtuka wapenaniwu mpaka wakamucisye. Ŵandu akusosekwa kumanyilila kuti ciwombolo cili litala lyele Yehofa mwacinonyelo apelece kwa wosope kuti capate umi wangamala. Nambo panasoni yine yejinji yele ciwombolo cikusakombolekasya. Mungani jakuyicisya tucitagulilana mwele mbopesi ja Yesu jikusakamucisya kumalana ni ngani syaŵatandisye Satana mumgunda wa Edeni.