Ana Akumanyilila?
Ana yiwundo ya m’Cilamusi ca Mose yakamulaga masengo pakumasya kulekangana nganisyo ku Yisalayeli?
ELO, ndaŵi sine yakamulaga masengo. Kwende tulole cisyasyo cimo. Pa Deuteronomo 24:14, 15 pakusati, “Mkasimumtendela cinyengo jwaganyu jwakulaga soni jwausawuci, cinga ali jumo mwa abale ŵenu kapena jumo mwa acalendo ŵakutama m’cilambo cenu . . . Ligongo cacimdandawula kwa Yehofa, ni cimcisimanikwa jwakulemwa.”
Lupale lwakola ngani jakucondelela ja jwaganyu
Pacangakaŵapa, ciŵandika ni mkuli wa Asidodi, kusimanikwe lupale lwine lwakola ngani ja kucondelelaku. Lupalelu lwalembedwe m’yaka ya m’ma 600 B.C.E.a Maloŵega galiji ga jwaganyu jwine jwakuwoneka kuti ŵalepele kupeleka yagowola yaŵakamulene kuti capeleceje palisiku. Jwaganyuju jwatite, “Une jwaganyu jwawo panamalisisye kusunga yagowola, masiku gamnono munyumamu, Hosayahu mwanace jwa Soba jwayice ni kusumula cakuwala cangu. . . . Acimjangu wosope ŵangoweleje nawo lyuŵa lili mkupweteka mpaka andendele umboni . . . kuti yambeceteyi yili yisyene. Une pangali cilemwisye. . . . Naga wawojo abwanamkubwa nganiwuŵa ukumu wawo kumbucisya cakuwala cangu, agambe kutenda yeleyi ligongo lya canasa! Atendepo kandu nditu ligongo jwaganyu jwawo nganakola cakuwala.”
Jwakulemba mbili jwine, lina lyakwe Simon Schama jwasasile kuti maloŵe gakucondelelaga “ngagakwamba kusala ya kuwusya cakuwala ca jwaganyu. . . . Nambo gakulosyasoni kuti jwaganyuju komboleka kuti jwamanyililaga malamusi ga m’Baibulo, mnopemnope malamusi ga m’buku ja Levitiko ni Deuteronomo gakulekasya kwatendela ngalwe ŵandu ŵakulaga.”
a B.C.E. Jikugopolela Yesu mkanayice