„მუთ გილამუნ, ირფელ შეასრულას“
„იეჰოვაწკუმა ძირ ხიოლ დო თინა მუთ მთელ გურით გოკონ თის შეისრულენს“ (ფსალმ. 37:4).
ობირეშეფი: 89, 140
1. მუ ოკო დაგეგმას ახალგაზრდაქ დო მუშენ ოკო ვეწუხას ზედმეტო თე საკითხშე? (ქოძირით სურათ თე გვერდის).
ახალგაზრდეფ, ალბათ ოთანხმუთ თი აზრის, ნამდა სოთინ ულაშა, ირფელ ჯგირო ოკო დაგეგმათ. ცხოვრება შორ შარაშა ულას გუ, ათეშენ საჭირო რე ონდო ახალგაზრდა რეთინ, დაგეგმათ თქვან მომავალი. მუშო ოკო რაგად, ეფი ვა რე გეგმეფიშ დონწყუალა. ართ ახალგაზრდა ძღაბ, იზა იჩიებ: „ჭიჭე ოშკურანჯ ქორე, თიშ გინოჭყვიდუა, მუ ოკო აკეთე მთელ სქან დოსკილადირ ცხოვრებას“. მარა ვა დოშქურდათ. იეჰოვა ურაგად მუშ ხალხის: „ვა გაშქურნას, მუშენდა სქანწკუმა ვორექ. იშო-აშო ვეჯინა, მუშენდა სქან ღორონთი ვორექ. მა გუგამანგარენქ. მა მიგეხვარებუქ“ (ეს. 41:10).
2. სოვრეშე გიჩქნა, იეჰოვას ოკო თეშ დაგეგმათ თქვან ცხოვრება, ნამდა გიღდან ბედნერ მომავალი?
2 იეჰოვა ელამჩანა, მუჭო დაბგეგმათ გონივრულო ჩქინ მომავალი (ეკლ. 12:1; მათ. 6:20). თის ოკო, ბედნერეფ ვორდათ. მუდგას ვორწყეთ, იფრჩქილეთ დო გემოს უსინჯენთინ, ირფელ ღორონთიშ გუნაჭყეფ რე. დეფიფქრათ თიშე ხოლო, მუჭო ზრუნენს იეჰოვა ჩქინო დო მოგურუანა არძაშ უჯგუშ შარათ გილულას. მით თიშ რჩევეფს ვეგიგონუანსინ, იეჰოვა ურაგად: „თის გიშაგორუნდით, მუთ ვა მობწონდ . . . ჩქიმ მსახურეფ გეხარებნა, თქვა ონჯღორეს ქოძირუნთ. ჩქიმ მსახურეფ გურგახარებულეფ რენა დო ხიოლით ქიმიოძახანა“ (ეს. 65:12—14). მუჟამსით მუშ ხალხი შხვადოშხვა საკითხის სწორაშე გინმოჭყვიდუნსინ, თენა განადიდენს იეჰოვას (იგავ. 27:11).
გეგმეფი, ნამუთ ბედნერობას მოიღანა
3. მუს ელამჩანა იეჰოვა?
3 მუნერ გეგმეფიშ დონწყუალას ელამჩანა იეჰოვა? კათა თეშ რე გოჭყაფილ, ნამდა თინეფშა ბედნერობა მოუღ იეჰოვაშ გაჩინებაფას დო თიშ ართგურო მსახურებას (ფსალმ. 128:1; მათ. 5:3). თეთ გენესხვავებნა ართიანშე ადამიანეფ დო ცხოველეფ. თინეფს ხვალე ჭკომუა, შუმა დო გამრავლებაშ უნარ უღნა. მარა ბედნერეფ რდათინ, ღორონც ოკო, მუთ ცხოველეფს აკმაყოფილენან თიშე უმოს მეტ დაგეგმათ. თქვან გუმაჭყაფალქ, ნამუთ მოჸოროფე დო „ბედნერ ღორონთი“ რენ, „მუშ ამნახანტო“ გაჭყ ხალხი (2 კორ. 13:11; 1 ტიმ. 1:11; დაბ. 1:27). მოჸოროფე ღორონთიშ მაგალითის ქიმიაჸუნუთ-და, თქვა ხოლო ბედნერეფ იჸუაფუთ. ალბათ გუნამორსებ გაჸინა თე სიტყვეფიშ ჭეშმარიტება: „მეჩამას უმოს დიდ ბედნერობა მოუღ, ვინემ მეღებას“ (საქ. 20:35). თენა ჩქინ ცხოვრებაშ ძირითად ჭეშმარიტება რე. თაშ ნამდა, იეჰოვას ოკო, ჩქინ გეგმეფშე იძირედას ხალხიშ დო ღორონთიშ ჸოროფა (წეკითხით მათე 22:36—39).a
4, 5. მუს მოუღუდ იესოშო ბედნერობა?
4 იესო ქრისტექ არძაშ უჯგუშ მაგალით დოუტუ ახალგაზრდეფს. მუშო ოკო რაგად, ჭიჭენობას თინა ბაღანეფწკუმა ქილაჸაფუდ დო დუც ერთუანდკონ იჸიდ. ღორონთიშ სიტყვა იჩიებ, ნამდა „რე ძიცაშ დრო . . . დო ლაჸაფიშ დრო“ (ეკლ. 3:4). თეწკუმა ართო, იესო ღორონთიშ სიტყვას გურაფლენდ დო თენა ოხვარუდ, უმოსო დეახლოვკო იეჰოვას. მუჟამსით იესო 12 წანერ რდუნ, სულიერ საკითხეფშენ თიშ რჩქინა დო პასუხეფ მანგარო უკვენდეს ტაძარიშ მასწავლებელეფს (ლუკ. 2:42, 46, 47).
5 მუჟამსით იესოქ მირდუნ, თიშო ბედნერობა მოუღუდ იეჰოვაშ ნებაშ შესრულებას. ღორონც ოკოდ შხვა საქმეეფწკუმა ართო, იესოქ „სახიოლო ამბე გუცხადკო ღარიბეფს . . . დო თოლს ვარწყედუნ თინეფს ქუქადაქკო, ნამდა თოლსინთე ქუმაკათდეს“ (ლუკ. 4:18). ფსალმუნიშ 40:8-ს ეჭარილ რე, მუს გინაფლენდ იესო: „სქან ნებაშ შესრულება მოხიოლ, ჩქიმ ღორონთი“. იესო ხიოლით ოგურუანდ ხალხის მუშ ზეციერ მუმაშ გურშენ (წეკითხით ლუკა 10:21).b თიშ უკულ, მუჟამსით ართ ოსურს ჭეშმარიტ თაყვანიშმცემლობაშ გურშენ ეჩუნ, მოწაფეეფს უწუ: „ჩქიმ ოჭკომალ თინა რე, ნამდა ჩქიმ მუმაშკუმალარიშ ნება შევასრულე დო თიშ საქმე ბოლოშა ქიმიპჸონე“ (იოან. 4:31—34). იესოშო ბედნერობა მოუღუდ, მუჟამსით საქმეეფით ოძირანდ ღორონთიშ დო ხალხიშ ჸოროფას. თენა თქვა ხოლო მოიღანა ბედნერობას.
6. მუშენ იჸუაფ ჯგირ თქვან გეგმეფიშ გურშენ ქუდურაგადუათ გამოცდილ ქრისტიანეფს?
6 ბრელ ქრისტიანს ახალგაზრდობას პიონერულ მსახურებაშ დოჭყაფაქ ბედნერობა მოუღ. ქუდურაგადეთ თინეფს თქვან გეგმეფიშ გურშენ. ბიბლიას ჭარ: „გურგინოფაჩილ რაგადიშ უმშო გეგმეფ ეკოცენს; ბრელ ელმაჩამალ რენ თექ, საქმე ხოლო იკეთებუ“ (იგავ. 15:22). თინეფ მუნეფიშ გამოცდილებაშე ქოიწინა, ნამდა სრულ დროთ მსახურებას შუელებ ბრელ მუთუნ დუგოგურუან, მუთ მთელ ცხოვრებას გიმგოდირთნა. მუჟამსით იესო ზეცას რდუნ, მუშ მუმა ოგურუანდ დო თინა დედამიწას მსახურებაშ დროს ხოლო აგრძელენდ გურაფას. მაგალთო, იესოქ დიგურუ, მუ ხიოლ მოუღ სახიოლო ამბეშ ქადაქებას დო გაჭირებაშ დროს ართგურო დოსკილადას (წეკითხით ესაია 50:4;c ებრ. 5:8; 12:2). მორთ, გუვარჩუათ სრულ დროთ მსახურებაშ მუსხირენ მხარე, ნამუთ ბედნერობას მოიღანა.
მოწაფეეფიშ მომზადება არძაშ უჯგუშ საქმე რე
7. მუშენ მოწონს ბრელ ახალგაზრდას მოწაფეეფიშ მომზადებაშ საქმე?
7 იესოქ თქუ: „მეუთ დო მოწაფეეფო მამზადით . . . ხალხი . . . ოგურეთ თინეფს“ (მათ. 28:19, 20). მოწაფეეფიშ მომზადება მიზანო ქოიღნან-და, თეშ კეთება თქვან ცხოვრებას არძაშ უჯგუშ საქმე იჸუაფ, ნამუთ განადიდენს ღორონც. მუჭოთ არძა საქმენ თეშ, თე საქმე ხოლო ჯგირო გაკეთენ, დრო რე საჭირო. ართ ჯიმა ტიმოთე, ნამუთიქ პიონერობა დიო ხოლო მარდუ რდუნ თეშ დიჭყუნ, იჩიებ: „მიჸორს სრულ დროთ მსახურება, მუშენდა თეთ შემლებ გიმოფხანტე იეჰოვაშ ჸოროფა. დუდშე ართ ბიბლიაშ გურაფა ხოლო ვამღუდ, მარა შხვა ტერიტორიაშა გეგნოფრთინ, ართ თუთაშა მუსხირენ ბიბლიაშ გურაფა ქიდიპჭყ. თინეფშე ართიქ კრებაშ შეხვალამეფშა ქიდიჭყ გილულა. მუჟამსით ჟირ თუთიან „ბიბლიურ სკოლა დაუქორწინებელ ჯიმალეფშო“ d მიკიბლინ, ახალ ტერიტორიას დაბნიშნეს, სოდეთ ოთხი ბიბლიაშ გურაფა მიღუდ. ხიოლით ვოგურუანქ ხალხის ბიბლიას, მუშენდა ვორწყექ, მუჭო თირანს წმინდა შური თინეფიშ ცხოვრებას (1 თეს. 2:19).
8. მუს ორთ ნამთინე ახალგაზრდა, ნამდა მეტ აკეთას მოწაფეეფიშ მომზადებაშ საქმეს?
8 ნამთინე ახალგაზრდა ქრისტიანქ შხვა ნინა ქიდიგურუ. მაგალთო, იაკობ, ნამუთ ამერიკაშ შეერთებულ შტატეფს ცხოვრენსინ, იჩიებ: „ჩქიმ კლასელეფიშ უმენტაშ ვიეტნამელ რდუ. თე დროს 7 წანერ ვორდი. მოკოდ თინეფს იეჰოვაშ გურშენ ქივეჩიკო, ათეშენ მუსხირენ ხანიშ უკულ გეგნობჭყვიდ თე ნინაშ დოგურაფა. დუდშე ინგლისურ დო ვიეტნამურ ნინაშა გიშაშკუმალირ „გინაჯინალ კოშკიშ“ ჟურნალეფს ართიანს ვადარენდი. თეშ გარდა, დევეახლოვ თი და დო ჯიმალეფს, მით ვიეტნამურ კრებაშა გილეშეს. 18 წანერ ვორდინ თეშ პიონერულ მსახურება ქიდიბჭყი. უმოს გვიანო, გემკოფრთ „ბიბლიურ სკოლა დაუქორწინებელ ჯიმალეფშო“. თე სკოლა მოხვარ ჩქიმ ასეიან დანიშნულებას ვიეტნამურ ჯგუფის, სოდეთ პიონერო ვმსახურენქ დო ხვალე მა ვორექ უხუცესი. ბრელ ვიეტნამელს უკვენს მუნეფიშ ნინა დიბგურენ. ხშირას ჸუჩა მაპეჯენა დო თენა მარზენს საშვალებას, ვოგურუე თინეფს ბიბლია. ნამთინექ სულიერო წიმი მიდართ დო დინათ (ქეშუდარით საქმეეფი 2:7, 8).
9. მუ ჯგირობუას მოიღანა მოწაფეეფიშ მომზადება?
9 მოწაფეეფიშ მომზადებაშ საქმეს ბრელ ჯგირობუა მოუღ თქვანო. მაგალთო, გურაფლენთ მუშობაშ ჯგირ ჩვევეფს, შხვეფწკუმა ურთიერთობას, დამაჯერებელ რაგადის დო ტაქტიანობას (იგავ. 21:5; 2 ტიმ. 2:24). მარა მოწაფეეფიშ მომზადებას არძაშ უმოს ხიოლ თიშენ მოუღ, ნამდა თენა რწმენას გიმანგარენა დო იეჰოვაწკუმა თანამშრომლობას გოგურუანა (1 კორ. 3:9).
10. მუჭო შეილებნა გეხარათ მოწაფეეფიშ მომზადებათ თიცალ ტერიტორიას ხოლო, სოდეთ ბრელ ვერჩქილუაფ ჭეშმარიტებას?
10 შეილებნა მოწაფეეფიშ მომზადებაშ საქმეთ თიმწკუმა ხოლო გეხარათ, მუჟამსით თქვან ტერიტორიას ბრელ ვა ღებულენს ჭეშმარიტებას. მოწაფეეფიშ მომზადება საერთო საქმე რე. ალალგურიშ ხალხიშ გორუას მთელ კრება ღებულენს მონაწილებას. შილებე და დო ჯიმალეფშე ართიქ დოგორას თიცალ პიროვნება, ნამუთ ქიდიჭყანს გურაფას, მარა თიშ გორუას მთელ კრება ღებულენდ მონაწილებას, ათეშგურშენ თეს არძაშო მოუღ ხიოლი. მაგალთო, ბრენდონი 9 წანას მსახურენდ პიონერო თიცალ ტერიტორიას, სოდეთ ნაკლებო ირჩქილუანდ ხალხი. თინა იჩიებ: „მა მიჸორს სახიოლო ამბეშ ქადაქება, მუშენდა იეჰოვას ოკო თენა ვაკეთათ. სკოლაშ თებაშ უკულ ხეთეშე ქიდიპჭყ პიონერო მსახურება. მოხიოლ კრებას ახალგაზრდა ჯიმალეფიშ გურიშ ელაკინა დო თიშ ძირაფა, ნამდა სულიერო წიმი მეულა. მუჟამსით „ბიბლიურ სკოლა დაუქორწინებელ ჯიმალეფშო“ გემკობრთინ, ახალ ტერიტორიას დაბნიშნეს. მართალ რე, თე ტერიტორიას დღას ვეშეფხვალამ თიცალ დაინტერესებულ, მიდგაქ სულიერო წიმი მიდართ დო დინათ, მარა შხვეფს უღნა თეცალ შემთხვევეფი. კმაყოფილ ვორექ, ნამდა ირნერო ვოცადუქ, მონაწილება მიბღე მოწაფეეფიშ მომზადებაშ საქმეს (ეკლ. 11:6).
მუ მაჸუნუ სულიერ გეგმეფს
11. მსახურებაშ ნამ სფეროეფს ღებულენს ბრელ ახალგაზრდა მონაწილებას?
11 მსახურებაშ შხვადოშხვა საშვალება არსებენს. მაგალთო, ბრელ ახალგაზრდა მოხალისეთ მსახურენს მშენებლობას. ოშობით სამეფო დარბაზიშ აშენება რე საჭირო. თე საქმეს მონაწილება წმინდა მსახურება რე, ნამუთ განადიდენს იეჰოვას დო ბედნერობას მოიღანა. მშენებლობაშ დროს და დო ჯიმალეფწკუმა ურთიერთობას დიდ ხიოლ მოუღ. თეს გეძინელ, გურაფლენთ უსაფრთხო დო გურგედვალირ მუშობას დო ზედამხედველეფწკუმა თანამშრომლობას.
ბრელ კურთხევა აში თინეფს, მით სრულ დროთ იჭყანს მსახურებას (ქოძირით აბზაცეფი 11—13)
12. მუჭო შეინწყუნა ხეს პიონერობა, მონაწილება მიღათ მსახურებაშ შხვა სფეროეფს?
12 ართ ჯიმა კევინ, იჩიებ: „ჭიჭენობაშე მოკოდ სრულ დროთ ვემსახურკო იეჰოვას. 19 წანერ ვორდინ თეშ პიონერულ მსახურება ქიდიპჭყი. დუდიშ ეიოჯუმალარო ართ ჯიმაწკუმა გვერდ სამუშა დღას მუფშენდ მშენებლობას. ქიდიბგურე ჸუდეშ რთუალა დო კარ-აკოშკაშ მითოხუნაფა. უმოს გვიანო, ვმსახურენდ მაშენებელეფიშ ჯგუფწკუმა, ნამუთ არემონტენდ ქარბორიაშ დროს დაზიანებულ სამეფო დარბაზეფს დო და დო ჯიმალეფიშ ჸუდეეფს. მუჟამსით ქიგებგი, ნამდა სამხრეთ აფრიკას მაშენებელეფიშ საჭიროება რდუნ, ბლანკ შევავს დო ქუდომძახეს. თექ ართ სამეფო დარბაზის მუსხირენ მარაშა ვაშენენთ დო უკულ მაჟიაშა გინმურთ. მაშენებელეფიშ ჯგუფ ართ ოჯახცალო ვორეთ — ართო ფცხოვრენთ, ბიბლიას ბგურაფლენთ დო მუფშენთ. აგდილობრივ ჯიმალეფწკუმა ხოლო ირ მარას ფქადაქენქ. თაშ ნამდა, ჭიჭენობას დონწყილ გეგმეფქ, დღას ვეფიფქრენდინ თიცალ ბედნერობა მომიღ“.
13. მუშენ მოუღ ხიოლ ახალგაზრდეფშო ბეთელს მსახურებას?
13 ნამთინე ახალგაზრდა, მიდგაქ გინოჭყვიდ იეჰოვას სრულ დროთ ემსახურკონ, ამდღა ბეთელს რე. ბეთელს მსახურებას მანგარ ხიოლ მოუღ, მუშენდა ირფელს იეჰოვაშო ორთუქ. ბეთელიშ ოჯახ ხეს უნწყუნს ბიბლიაშ დო პუბლიკაციეფიშ გიშაშკუმალას, ნამუთ ხალხის ჭეშმარიტებაშ გაგებას ოხვარ. დასტინ, ნამუთ ბეთელს მსახურენსინ, იჩიებ: „9 წანერ ვორდინ თევრეშე ჩქიმ მიზან რდუ სრულ დროთ მსახურება. სკოლაშ თებაშ უკულ პიონერობა ქიდიპჭყი. წანა დო გვერდიშ უკულ, ბეთელშა ქუდომძახეს, სოდეთ ქიდიბგურე ობეშტალ მანქანეფწკუმა მუშობა დო უმოს გვიანო პროგრამისტობა. მოხიოლ, მუჟამსით ბგებულენქ, მუჭო მეურს წიმი მოწაფეეფიშ მომზადებაშ საქმე მთელ მსოფლიოს. მიჸორს ბეთელს მსახურება, მუშენდა მუდგას ვორთუთინ თინა, ხალხის ოხვარ იეჰოვაწკუმა დაახლოებას“.
მუს გოკონა მიოჭირინუათ მომავალს?
14. მუჭო შეილებნა დაგეგმათ სრულ დროთ მსახურება?
14 მუჭო შეილებნა დაგეგმათ სრულ დროთ მსახურება? პირველ რიგის, საჭირო რე სულიერ თვისებეფიშ გავითარება. თეშგურშენ გურგედვალირო იგურეთ ღორონთიშ სიტყვა, იფიქრით ნაკითხირშე დო შხვადოშხვა საშვალებეფით გეგმოხანტით თქვან რწმენა კრებაშ შეხვალამეფს. სკოლაშ ასაკიშ პერიოდ შეილებნა გეგმირინუათ, თიშო ნამდა მიღათ გამოცდილება დო გეუჯგუშათ სახიოლო ამბეშ ქადაქებაშ საქმეს. გეგმირჩქინით ხალხიშ ინტერეს კითხვეფიშ ტაქტიანო დასმებათ დო პასუხეფიშ მორჩქილაფათ. თეშ გარდა, შეილებნა მონაწილება მიღათ სამეფო დარბაზიშ დასუფთებას დო მიკოლუაფას. თაშ ნამდა, იეჰოვა მუშ საქმეშო ხიოლით გიმირინუანს თინეფს, მით თანდაბლობას გიმირჩქინანა დო მზათ რენა საქმეშ ოკეთებელო (წეკითხით ფსალმუნი 110:3;e საქ. 6:1—3). პავლე მოციქულქ მუწკუმა ართო მიდეჸონ ტიმოთე მისიონერულ მსახურებაშა, მუშენდა „ჯიმალეფ ჯგირს რაგადანდეს თიშ გურშენ“ (საქ. 16:1—5).
15. მუჭო შეილებნა მემზადათ, ნამდა დუდიშ ეჯუმალაქ შეგალებუან?
15 სრულ დროთ ქიმსახურათინ, საჭირო რე დუდიშ ეიოჯუმალარო მუშობა (საქ. 18:2, 3). შეილებნა გემკორთათ ჭიჭე კურსეფ, ნამუთ მიგეხვარებნა ქიშუათ თიცალ სამუშა, სოდეთ გვერდ დღას შეგალებენა მუშობა. თქვან გეგმეფიშ გურშენ ქუდურაგადეთ რაიონულ ზედამხედველს დო თი პიონერეფს, მით თქვან ტერიტორიას მსახურენა. ქოკითხით, ნამ სამუშაშ გიშაგორუა იჸუაფ პიონერეფშო უჯგუშ. თეშ უკულ, მუჭოთ ბიბლია იჩიებუნ, „იეჰოვას მიანდ სქან საქმეეფ დო სქან გეგმეფ წიმი მიდურს“ (იგავ. 16:3; 20:18).
16. მუჭო გამზადენა ახალგაზრდობას სრულ დროთ მსახურება მომავალ პასუხიშმგებლობეფშო?
16 რჯერდან, ნამდა იეჰოვას ოკო „ხეშე ვა გუტუათ“ ბედნერ მომავალი (წეკითხით 1 ტიმოთე 6:18, 19).f სრულ დროთ მსახურება საშვალებას გარზენა უმოსო ითანამშრომლათ სრულ დროთ მსახურენან თი და დო ჯიმალეფწკუმა დო გოხვარნა, გაუჯგუშათ სულიერ თვისებეფი. თეშ გარდა, ბრელქ ქოძირ, ნამდა ახალგაზრდობას სრულ დროთ მსახურებაქ ხე შეუნწყუ, ქუღდესკო ბედნერ ქორწინება. ხშირას, ქორწინებაშახ პიონერო მსახურენან თინეფ, ქორწინებაშ უკულ ხოლო ართო აგრძელენა პიონერობას (რომ. 16:3, 4).
17, 18. მუშენ ოკო მიშას გურშე თინა, მუდგას აგეგმენთ?
17 მუდგას აგეგმენთინ თინა, გურშე ოკო მიშას. ფსალმუნიშ 20:4-ის იეჰოვა იჩიებ: „ქიმერჩას მუთ მთელ გურით გოკო დო მუთ გილამუნ, ირფელ შეასრულას“. თაშ ნამდა, დეფიქრით, მუ გოკონა აკეთათ ცხოვრებას. თიშე ხოლო დეფიქრით, მუს ორთ იეჰოვა ამდღა დო თქვა მუჭო შეილებნა მონაწილება მიღათ მსახურებას. დაგეგმით თიშ კეთება, მუთ მოსაწონ რე ღორონთშო.
18 სრულ დროთ მსახურება დიდ კმაყოფილებას მოიღანა, მუშენდა თეცალ ცხოვრება განადიდენს იეჰოვას. თაშ ნამდა, „იეჰოვაწკუმა ძირ ხიოლ დო თინა მუთ მთელ გურით გოკონ თის შეისრულენს“ (ფსალმ. 37:4).
a მათ. 22:36—39: 36 მოძღვარ, ნამ რე უდიდაშ მცნება კანონს? 37 თიქ უწუ: „გიჸორდას იეჰოვა, სქან ღორონთი, მთელ გურით, მთელ შურით დო მთელ გონებათ“. 38 თენა რე პირველ დო უდიდაშ მცნება. 39 მაჟია თეშ მაგვარ რე: „სქან დუდცალო გიჸორდას ირ კოჩი“.
b ლუკ. 10:21: თი დროს იესოქ მანგარ ხიოლ იგინ წმინდა შურით დო თქუ: „არძაშ გასაგონეთ გოცქვანქ, მუმა, ცა დო დიხაშ უფალი, მუშენდა ბრძენეფს დო ჭკვერეფს დოუფულ თე ირფელ დო ჩქიჩქუეფს გუცხადი. ქო, მუმა, მუშენდა თაშ რდუ სქანო მოსაწონი“.
c ეს. 50:4: უზენაეს უფალ იეჰოვაქ მუჩ გურაფილეფიშ ნინა, ნამდა ქომჩქუდას, მუნერ სიტყვეფით ვუპასუხე შულადირს. ირ ოჭმარეს მოკურცხინუანს, ოკურცხინუანს ჩქიმ ჸუც, ნამდა გურაფილეფცალო მიფრჩქილუე.
d თე სკოლას ასე ჯოხო „სამეფოშ მახარობელეფიშ სკოლა“.
e ფსალმ. 110:3: სქან ხალხი მზათ იჸი სქან ჯარიშ გიშულაშ დღას. გოთანაშ ცუნდიცალო რჸუნს სიწმინდეთ გოქუნილ ახალგაზრდეფიშ ჯგუფი.
f 1 ტიმ. 6:18, 19: 18 დო აკეთან ჯგირობუა, გემდიდრან ჯგირ საქმეეფით, რდან გურხვე დო ხეგოფაჩილეფი, 19 დოშაყარუან ქონება, ნამუთ მითინს ვემდაღინე — მომავალიშ ჯგირ ოსხირ — ნამდა ხეშე ვა გუტუან ჭეშმარიტ სიცოცხლე.