Ihapari Sa Omwene N.° 36

Exeni yeyo nyuwo enihala anyu owehererya ya muhoolo?

Emilenio Esyaa—Epajereryo ya okathi musyaa?

OHIYU-ERIYARI wa 31 mweeri wa dezembro eyakha ya 1999, yomala eseekulo 20.a Onamwi waari okathi mmosa owukhula, nihoona navee yokhumela ya itecnologia isyaa, sa okela vahoolo sowoonihereya sotikiniha sa murette, ophuwa wa sohimmwa ni omwareela wowakuva wa muhakhu wa molimwikuni. Sisa, emilenio esyaa ennitthapeliwa ni atthu anjeene okhala ntoko ekanyeryo ya yowehererya ni ya marukunuxo. Vanoweryaneya emilenio yeela orowa omalamala ekhotto, osikhini, onanarihiwa wa mukhalelo wa elapo ya vathi ni iretta?

Anjeene aniwehererya wi ayo. Masi tiivi vakina vaya yowoonihereya yo wi, mu emilenio esyaa, sinokhumelela mirukunuxo seiyo sinrowa wokhalihani sana, sinrowa wiriha ekumi okhala yovarexexeya wa nyuwo ni emusi anyu? Niwehe miyaha ikina seiyo nlelo sinrerela okhala sophukiwa.

Yonanariha

Ilapo sowattano ikaafrika “sinnihonona mikhalelo mu mpatta wothene, munanariho wa muthinto othene ni onyaanyeya wa mikhalelo sa ephattu okhuma sa miri orowa mpakha sa inamaa”. Akhala wi yowuramela ya mahiku ala enotthikela, “mukhalelo wa elapo yothene onrowa ohawa khula ekwaha maphunyo manjeenexa”.— “Global Environment Outlook—2000”, Eprograma ya Ilapo Sowuurana wa Mukhalelo wa Elapo Yothene.

Eretta

“Sowalikelela sokhuveiherya ti so wi, ophiyerya eyakha vanrowa aya wettaka 2020, iretta sihinravihaniwa sinokhala nimuritti wa atthu athanu ni ali wa khula ookhwa muloko mu mittetthe sinira sinnuwaka molikanyiha ni vakhani ya 50% olelo vano.”— “The Global Burden of Disease”, Editora ya Oniversidade Harvard, 1996.

Akinaku oorerela avamekhaya anihinya wi, “iyakha sinrowaya wettaka vakhiviru vakhiviru mu 2010, sinrowa okhala 66 imilyausene sa atthu [akumi] oovukuwa mu ilapo 23 memmo eretta [ya Sida] entepexa aya”.— “Confronting AIDS: Evidence From the Developing World”, yohinya ya Ekomisau ya Ouroopa ni ya Ebanko ya Olumwinku.

Osikhini

“Vakhiviru vakhiviru 1,3 ebilyau ya atthu ankhala ni musurukhu vakhani oohiphiyerya edolare emosa va nihikuni ni vakhiviru vakhiviru ebilyau 1 khenwerya othukumanya sophavela saya sotthuneya sa yolya.”— “Human Development Report 1999”, Eprograma ya Ilapo Sowuurana wa Munnuwelo.

Ekhotto

“Ohaxana mu [ilapo sinjeene] onorowa ophiya miyeryo sihinereye. Wokumeheriwa ni [mikawanyeyo] sa oinloko, mahimo ni itiini, . . . ohaxana iwo onrowa okumiherya . . . muthinto wa mukutakuthe mapuro othene mu iyakha 25 sokhuveela iya . . . , owivaka imiyasene sa ikonto sa atthu wa khula eyakha.”— “New World Coming: American Security in the 21st Century”, Ekomisau ya Mvarelelo wa Elapo wa Eseekulo 21, sa EUA.

Sisa, ottuli wa yoolipiha ni wa otteeliwa murima sokumiheriwa ni emilenio esyaa, ehipitha— yotutuxexa ehinakhumelele— yowopiha ya yonanariha, ya eretta, ya osikhini ni ya ekhotto. Mitathaari sa miyaha iyo siri milili, ohiroromelana ni wiitthuna, mikhalelo seiyo sihintthuna owerya okhala somalihiwa paahi ni sotokosa sa ecientista, etecnologia wala epoliitika.

Emilenio Yeyo Enrowa Oruha Mareriho Wa Apinaatamu

NAMALEPA MMOSA akhalai ekwaha ekina aahilavula oriki: “Khahiyo wa mutthu eelapo ya vathi ephiro awe. Kahiyo mutthu yowo onettiha mavalo awe.” (Yeremiya 10:23) Mutthu onnimuhaleela ohiya paahi ophwanelela, masi navee-tho eteretu ya olamulela elapo ya vathi. Paahi Mpattuxa ahu, Yehova Muluku, onnisuwela ophuka miyaha sa apinaatamu ni owo paahi ookhalano eteretu yo wirano eyo.— aRoma 11:33-36; Wisupulula 4:11.

Masi silini? Sai? Yothene enthonya wi niri vakhiviru wa wanimala wa “mahiku ookiserya”. Xontte, mmuhule Biibiliya ni mmusome 2 Timoteyo 3:1-5. Mme sotharakuliwa orattene mikhalelo sa omutthu seiyo atthu anooniherya aya mu “ikathi soxankiha iya”. Mateyo 24:3-14 ni Luka 21:10, 11 sinnitharakula tho “mahiku ookiserya” awo. Solepa iyo sinthonya itthu sowooneya sotikiniha seiyo siniiraneya okhuma 1914, sintoko ekhotto ya mapuro othene, iretta ni italaa mipantta sothene.

Vohilokela anrowa omala “mahiku ookiserya”. Daniyeli 2:44 onihinya wi: “Muluku a wirimu onootikitherya omwene mmosa yowo ohinrowa onyaanyiwa. . . . Onrowa oxila ni onrowa omalamaliha imwene sothene iya [sa elapo ya vathi], ni owo mwaneene onrowa okhala ootikithereya mu ikathi sohimala.” Sisa, vahooniwa vahinatthi wi Muluku aamutikitherya Omwene, wala ekuverunu, vo wi elamuleleke elapo ya vathi. Movarihana ni Wisupulula 20:4, ekuverunu eyo enrowa olamulela mpakha iyakha ekonto: emilenio emosa. Nwehe paahi mikhalelo ikinaku sa ekumi seiyo sinrowa orera wa apinaatamu muhina mwa Emilenio yovuwa.

Muhakhu. “Anoteka ipa saya ni akhaleke memmo; ni anrowa ophatteya miri ni alyeke mihokorokho saya. Khanrowa oteka ni mukina khinarowa okhala; khanrowa ophatteya ni mukina khinarowa olya.”— Yesaya 65:21, 22.

Okumi. “Mu okathi ole anrowa ohuleya meitho aathu ahinoona ni onrowa ojuuwa owaruni oneenene wa atthu ahiniwa. Mu okhathi ole mulipa onntuthunya onrowa okhala otuphaka sintoko naahe ni nlumi na mulipa ohinlavula ninrowa okhuwela mulattu wa otthapa.” “Khuvo mulipa ookhala memmo onrowa ohinya wi: ‘Kinowereiwa.’”— Yesaya 33:24; 35:5, 6.

Mukhalelo wa elapo ya vathi. Muluku onrowa “wahonona yawo anihonona elapo ya vathi”.— Wisupulula 11:18.

Wataana wa apinaatamu. “Khenrowa opakiwa yoohonona, nnakhala khenrowa wiriwa yoonyanya omwaako waka wothene wotteela; mwaha wo wi elapo ya vathi enrowa osareya osuwela wa Yehova.”— Yesaya 11:9.

Ikontosene sa atthu aakhalano wamini wa anatiri yawo ambiibiliyani ni, mwaha wa yeyo, aakahalano mukhalelo ooloka ni a ekeekhai movarihana ni ya muhoolo. Ti mana aya awo ari oolokihereya orattenexa vo wi awanano ni sophunya ni miyaha sa ekumi. Biibiliya onrowa owerya sai okelakela ni oholela ekumi anyu?

Osuwela Weiwo Onivaha Ekumi!

IKWAHA IKINA, ninnihala iyano sinumale ni sowira sa eciência ni ya etecnologia. Vanamwi vari siso, osuwela wa opinaatamu khopakinnhe ekumi okhala yovarexexeya ni yotteeliha murima wa atthu anjeene. Osuwela omosene weiwo onwerya wirano eyo otharakuliwe mBiibiliyani mu Yohane 17:3, yowo onira: “Ela entaphulela ekumi yohimala, wi anuule osuwela wanyu, Muluku mmosa paahi a ekeekhai, ni wa yole aamurumme anyu, Yesu Kristu.”

Osuwela iwo omphwanyaneya mpaaxinani mwa Biibiliya. Vanamwi anjeene akhalanno ene moonelo oopakiwa wa elivuru eyo, vakhani paahi tantokosa mmensaya. Ni nyuwo ti moonelo anyu? Ekeekhai wi omusoma Biibiliya vantthuneleya wilipiha omphiyerya. Masi phatari. Biibiliya teri elivuru mekhaya ‘yovereliwa ni Muluku ni yophuriha etthu mwa wixuttiha, wa olopola, wa wokolola itthu, olaka mwa exariya’.— 2 Timoteyo 3:16.

Vano nto, nyuwo muntthuna owerya sai omusuwela orattene Biibiliya? Munoonela sai wakhulela yokhaliherya ya Anamona a Yehova? Awo anrowasa mmawaani mwa atthu ikontosene wavaha malakiheryo, vohivekela etthu. Vo wi yakhaliherye atthu, amvarela muteko ilivuru sohiyana-hiyana simviravira mBiibiliyani, sintoko ebroxura Muluku Omphavela Exeni Wa Hiyo?. Eyo enruha sowakhula sowokololowa sa makoho manjeene yawo nyuwo vakina vaya muniipakela anyu mwaha wa Biibiliya, sinto: Muluku Tani? Yotthuna Awe Tiivi ni elapo ya vathi? Omwene wa Muluku exeni? Biibiliya ontthuna owerya sai olokiherya ekumi ya vatthokoni?

Mwaphavela wi Namona mmosa a Yehova woxukuryeni owannyu, nnovekelani wi mmalelihe olepa epaphelo ela vathi vo. Ninrowa okhala ootteeliwa murima wovahani sohinya ikina tho sa olamulelo woovuwa wa Iyakha Ekonto Emosa wa Omwene a Muluku!

□ Miyo kaantthuna wakhela ebroxura Muluku Omphavela Exeni Wa Hiyo?.

□ Kinivekela malakiheryo sa akurso anyu aabiibiliya ahinliviwa, avatthokoni.

[Enoota]