IHAPARI SOOREERA SILEMPWALE NI MATHEYO
1 Eliivuru ya nloko na Yesu Kristu,* mwaana a Davidi,+ mwaana a Abrahamu.+
3 Yuda ni Thamari yaahimuyara Peresi ni Zerahi,+
Peresi aahimuyara Esironi,+
Esironi aahimuyara Rami.+
11 Yosiya+ aahimuyara Yekoniya+ ni axinnawe, okathi ayuda yaaroihiwe aya oBabiloonia.+
16 Yakobe aahimuyara Yosefe. Nto Yosefe aahimuthela Maria, maama awe+ Yesu. Yesu owo, oniihaniwa-tho Kristu.+
17 Maloko ootheene okhuma Abrahamu mpakha Davidi yaari 14. Okhuma Davidi mpakha okathi ayuda yaaroihiwe aya oBabiloonia, yaari maloko 14. Nave, okhuma okathi yaaroihiwe aya oBabiloonia mpakha Kristu, yaari maloko 14.
18 Oyariwa wa Yesu Kristu wiiraneyale so: Maria, maama awe Yesu, aahinoivariwa* ni Yosefe. Nto ohinatthi otheliwa ni Yosefe, Maria aahirupala ni owerya wa ikuru soowaarya.+ 19 Masi Yosefe, iyawe Maria, aari naxariya. Okhala wiira khaaphavela omuulihiha muru Maria, tivo, aahuupuwela omuhiya ni mwiitiho.*+ 20 Nuumala wuupuwela itthu iya, nlaikha na Yehova* naahimukhumelela moolohani, nimuleelaka wiira: “Nyuwo Yosefe, mwaana a Davidi, muhoove omukuxa mwaarinyu Maria, okhala wiira owo oorupala ni owerya wa ikuru soowaarya.+ 21 Owo onoomuyara mwaana mwaamulopwana, yoowo onrowa anyu onvaha nsina noowi Yesu.*+ Tthiri Yesu owo, onoowoopola atthu awe itampi saya”.+ 22 Mweekeekhai, itthu iya sootheene sihiiraneya wiira simaliherye ele Yehova* aalavunle awe omurumeelaka profeta awe, oriki: 23 “Mwiiwe! Mwali onoorupala ni onoomuyara mwaana mwaamulopwana, yoowo anrowa aya onvaha nsina noowi Emanuweli”.+ Nsina nno nintaphulela: “Muluku ori ni hiyo”.+
24 Nuumala-vo, Yosefe aahivenya vaarupa awe, aahitthara malakiheryo a nlaikha na Yehova,* khimukuxa mwaarawe onamuroiha owaani. 25 Masi khaarupanne, mpakha Maria omuyara mwaana mwaamulopwana,+ ni aahinvaha nsina noowi Yesu.+
2 Nuumala Yesu oyariwa oBetelehemu+ wa oYudeya, mahiku a mwene Herodi,*+ yaahirwa asomi a itheneeri,* akhumaka mpantta onikhuma nsuwa, khuphiya oYerusalemu, 2 anakoha wiira: “Ori vai mwene a ayuda+ oyariwe niinaano? Noonale etheneeri awe nri ene mpantta onikhuma nsuwa, nto naarwiiye omuttittimiha”.* 3 Nuumala wiiwa eyo, mwene Herodi aahixanka vanceene. Nave-tho, atthu ootheene a oYerusalemu, yaahixanka. 4 Vano, Herodi aahaalattula makhulupale ootheene a anamukuttho ni alipa-oowiixuttiha nlamulo, onaakoha opuro Kristu* aarowa awe oyariwa. 5 Awo yaahimwaakhula ariki: “OBetelehemu+ wa oYudeya, maana ti etthu elempwale ni profeta, wiira: 6 ‘Vano nyuwo Betelehemu, a elapo ya oYuda, makuvernatoro ootheene a oYuda, ahiwoonekeni okhala epooma yootepa oyeva, maana epooma anyu, onookhumelela ole onrowa waakukhula atthu aka, aisarayeli’”.+
7 Vano, Herodi aahiwiitthana wiiphiini asomi a itheneeri, onaphavela osuwela oratteene okathi ene etheneeri eyo yaakhumelenle aya. 8 Nto, aahaaruma orowa oBetelehemu, aahimeeryaka wiira: “Murowe, mwamphavelase oratteene mwaana owo. Mwamphwanya vale, murwe mukihimeerye, wiira ni miyo-tho kirowe kamuttittimihe”. 9 Nuumala omwiiwa mwene, yaahihokolowela ephiro aya. Nto, etheneeri yeele yoonale aya ari ene mpantta onikhuma nsuwa,+ yaahirowa ohoolo waya, yeemela opuro waari mwaana. 10 Vaawehale aya etheneeri ele, yaahitteeliwa murima vanceene. 11 Vaakenle aya mpaani, yaahimoona mwaana ori ene ni maama awe, aihaniwa Maria. Nto awo yaahikokhora ohoolo wawe, anamuttittimiha. Nave-tho, yaahinvaha mihakhu yaaruuhale aya, eyo piiyo, eweero, erupani* ni miira.* 12 Masi, okhala wiira yaahilopoliwa ni Muluku moolohani,+ wiira ahitthikele wa Herodi, yaahirowa elapo aya attharaka ephiro ekina.
13 Nuumala asomi awo orowa, nlaikha na Yehova* naahimukhumelela Yosefe moolohani,+ nimuhimeerya wiira: “Nvenye, mmukuxe mwaana ni amamawe, mutthyawele wExiitu, mwakhaleke weiwo mpakha miyo wooleelani etthu, maana voohipisa Herodi onrowa omphavelasa mwaana owo, wiira omwiive”. 14 Siiso, Yosefe aahivenya ohiyu, aahimukuxa mwaana ni amamawe, khurowa wExiitu. 15 Aahikhala weiwo mpakha okhwa Herodi. Ela yaahimaliherya ele yaahimmwale ni Yehova,* omurumeelaka profeta awe, oriki: “Koomwiihana mwanaka wExiitu”.+
16 Vano, Herodi voonale awe wiira aahiwokiwa ni asomi ale a itheneeri, aahinanariwa vanceenexa. Nto aahaaruma atthu awe orowa oBetelehemu ni mittetthe sootheene soowaattamela, wiira yawiivakase anamwane ootheene axilopwana, yaarina iyaakha piili orowa vathi, ottharihelaka okathi asomi ale+ yaahimyale aya. 17 Eyo, yaahimaliherya moolumo yaalavuliwe ni profeta Yeremiya, ani: 18 “Nihiiwanyeya nsu oRama, ninlaka ni okhuwela vanceene. Ti Rakeli+ oniwunlela anaawe, ni khoniphavela omaalihiwa, okhala wiira aapweteya”.+
19 Nuumala Herodi okhwa, nlaikha na Yehova* naahimukhumelela Yosefe moolohani,+ ori ene wExiitu, 20 nimuhimeerya wiira: “Nvenye, mmukuxe mwaana ni amamawe, mutthikele elapo ya wIsarayeli, maana ale yaaphavela omwiiva mwaana owo ahookhwa”. 21 Siiso, Yosefe aahivenya, aahimukuxa mwaana ni amamawe, khurowa elapo ya wIsarayeli. 22 Aiwale awe wiira Arikilawo taalamulela oYudeya, omuranttelaka Herodi, paapa awe, vano Yosefe aahoova orowa elapo eyo. Masi, nuumala oleeliwa ni Muluku moolohani,+ aahikhuma onarowa oGalileya.+ 23 Yosefe aahimaka epooma eniihaniwa Nazarethi,+ wiira emaliheriwe ele yaahimmwale ni maprofeta, yiiraka: “Owo onimwiitthaniwa munazarethi”.*+
3 Mahiku ale, Yohani+ Mpatisa aahirowa olaleerya+ moothakoni mwa oYudeya, 2 oriki: “Murukunuxe mirima sanyu, okhala wiira Omwene wa wiirimu ori vakhiviru”.+ 3 Tthiri, ola ti yoole aahimmwale ni profeta Yesaya,+ oriki: “Ninniiwanyeya nsu na mutthu onikhuwela moothakoni, ohimyaka wiira: ‘Mulokiherye ephiro ya Yehova!* Mookolole istaraata sawe’”.+ 4 Yohani aawara nlaya na manri a ekamelo, ni esintu ya esapala muyuununi mwawe.+ Yoolya awe yaari isoope ni oravo+ wa mutakhwani. 5 Nto, atthu a oYerusalemu, a elapo yootheene ya oYudeya ni a mittetthe sootheene soowaattamela omuro Yordani, yaanirowa wa Yohani.+ 6 Awo yaanipatisiwa* ni Yohani mmuro Yordani,+ nave yaanihimya itampi saya ohoolo wa atthu ootheene.
7 Okathi aawehale awe afarisi ni asaduki+ anceene arwaaka opuro yaapatisiwa atthu, aahaakoha wiira: “Nyuwo nloko na ivili,+ muleeliwe naani wiira munoowerya otthyawa oviruwa+ wa Muluku, weiwo ohanle orwa? 8 Tivonto, nvareke miteko sinooniherya wiira moorukunuxa murima. 9 Nyuwo muhihimyeke so: ‘Tiithi ihu ti Abrahamu’.+ Mweekeekhai, kinooleelani wiira Muluku onniwerya otatuxa maluku ala wiira akhale anamwane a Abrahamu. 10 Maxatto oolikana* wiira iikitthe mitathaari sa miri. Tivo, khula mwiri ohiniima mihokorokho sooreera, onimwiikitthiwa oriheliwe vaikho.+ 11 Miyo kinoopatisani ni maasi, mwaha wa orukunuxa wanyu murima.+ Masi ole onirwa ottuli waka, toowerya okivikana miyo. Nkiniphwanela omurula isantaalya sawe.+ Owo onrowa woopatisani ni ikuru soowaarya+ ni mooro.+ 12 Nave ookuxa epoxolo mmatatani mwawe, wiira ovalaanye etiriku ni ikavava.* Owo onrowa okwesa saana opuro oneepetthiwa etiriku, ni onoothukumanya etiriku mwaarumasiya. Masi ikavava* saya, onrowa opaha ni mooro+ ohinttipha”.
13 Nto Yesu aahikhuma oGalileya orowaka okumana ni Yohani omuro Yordani, wiira apatisiwe ni yoowo.+ 14 Masi Yohani aaheererya omukhoottiherya, oriki: “Miyo kikhanle oopatisiwa ni nyuwo, vano nyuwo munikirweela miyo?” 15 Yesu aahimwaakhula wiira: “Okathi ola, muhiye wiira itthu sikhale siisa, maana ti vookhalela hiyo omaliherya itthu sootheene sa xariya”. Nto Yohani aahihiya omukhoottiherya. 16 Amalaka-ru opatisiwa, Yesu aahikhuma mmaasini voohipisa. Okathi owo, erimu yaahihuleya,+ vano Yesu aahoona ikuru sa Muluku sikhuruwaka ntoko epompa,* simurweelaka yoowo.+ 17 Nave-tho, naahiiwanyeya nsu naakhuma wiirimu,+ niiraka: “Ola Mwanaka,+ kinimphentexa aka, onikihakalaliha vanceene”.+
4 Nto, ikuru soowaarya saahimuroiha Yesu moothakoni. Vano Diabo+ aahirwa omweehererya+ Yesu. 2 Nuumala oviriha mahiku 40 ohilyaaka etthu* othana ni ohiyu, Yesu aahivoliwa etala. 3 Vano, Diabo+ aahimwaattamela onamweehererya,* omuhimeeryaka wiira: “Nyuwo mwaari mwaana a Muluku, murume maluku ala wiira athatuwe ephaawu”. 4 Masi Yesu aahaakhula wiira: “Voolempwa wiira: ‘Mutthu khonikhala mukumi mwaha wa ephaawu paahi, masi onnikhala mukumi ni khula nuulumo ninkhuma mwaano+ mwa Yehova’”.*
5 Nuumala-vo, Diabo aahimuroiha oYerusalemu,*+ aahinweliha nipuro noorakamexa na etemplo,+ 6 omuleela wiira: “Nyuwo mwaari mwaana a Muluku, mutuphele vathi vale, maana voolempwa wiira: ‘Muluku onooruma malaikha awe’, nto ‘Awo animookaphulani mmatatani mwaya, wiira inawu sanyu sihimane nluku’”.+ 7 Yesu aahimwaakhula oriki: “Voolempwa-tho wiira: ‘Muhimweehererye+ Yehova,* Muluku anyu’”.
8 Moottharelana, Diabo aahimuroiha Yesu vasulu va mwaako woorakamexa, omooniherya omwene wootheene wa mulaponi ni ovuwa waya.+ 9 Nave aahimuleela wiira: “Kinimoovahani itthu iye sootheene, mwakikokhorela ekwaha emosa paahi”. 10 Nto Yesu aahimwaakhula oriki: “Khuma-va, Satana! Maana voolempwa wiira: ‘Mmukokhoreleke+ Yehova* Muluku anyu, ni mmurumeeleke yoowo* paahi’”.+ 11 Vano Diabo aahimuhiya.+ Niinaano-ru, malaikha yaahirwa anamukhaliherya.+
12 Nuumala wiiwa wiira Yohani aahivariwa,+ Yesu aahikhuma onarowa oGalileya.+ 13 Nto aahikhuma oNazarethi onarowa okhala oKafarnawu,+ waattamela ephareya, mittetthe sa oZabuloni ni sa oNefetali, 14 wiira yiiraneye ele yaalavuliwe ni profeta Yesaya, oriki: 15 “Nyuwo atthu a muttetthe wa oZabuloni ni wa oNefetali, munikhala waattamela estaraata enrowa ophareya, ekhopela ekina ya oYordani, oGalileya onikhala atthu a ilapo sikina! 16 Atthu yaari mweepiphini yaahoona waarya+ wuulupale, nto ale yaari vamuuttutthini woowiiva, ohaakhumelela waarya”.+ 17 Okhuma okathi ole, Yesu aahipacerya olaleerya oriki: “Murukunuxe mirima sanyu, okhala wiira Omwene wa wiirimu ori vakhiviru”.+
18 Yesu eettaka okerekhere wa ephareya ya oGalileya, aahaaweha axinna anli, Simoni aihaniwa-tho Pedru+ ni muhima awe, aihaniwa Andreya, arihelaka ntthavi mphareya, okhala wiira yaari atothi a ihopa.+ 19 Nave aahaahimeerya wiira: “Mukitthareke, miyo kinimookhalihani atothi a atthu”.+ 20 Okathi ene yoowo, awo yaahihiya matthavi aya, anamutthara Yesu.+ 21 Aavikanaka vakhaani, aahaaweha-tho alopwana anli yaawo yaari axinna, Yakobo ni muhima awe, aihaniwa Yohani,+ yaawo yaari anamwane a Zebedeyo. Awo yaari mukalawani ni paapa aya Zebedeyo, alokihaka matthavi aya. Nto Yesu aahiwiihana.+ 22 Okathi ene yoowo, yaahihiya ekalawa ni yaahimuhiya paapa aya, anamutthara Yesu.
23 Yesu aaheetteetta muttetthe wootheene wa oGalileya,+ owiixuttihaka atthu musinagoga*+ mwaya, aalaleeryaka ihapari sooreera sa Omwene, ni aapenuxaka+ iretta saya sootheene. 24 Ihapari sa Yesu saahimwareela elapo yootheene ya oSiiria. Tivo, aaniruuheliwa atthu ootheene yaawereiwa iretta soovirikana,+ naale yaavariwe ni malaikha ootakhala,+ ale yaawereiwa ecili,*+ ni ale oorakala. Nto Yesu aanaapenuxa ootheene aya. 25 Tivonto, mittitthi sa atthu saakhuma oGalileya, oDekaapoli,* oYerusalemu, oYudeya ni ilapo sa ekhopela ekina ya muro Yordani, saanimutthara Yesu.
5 Nuumala Yesu oweha mittitthi sa atthu, aahiwela vamwaako, okilaathi vaavo. Vano, awiixutti awe yaahimwaattamela. 2 Owo aahipacerya olavula, owiixuttihaka wiira:
3 “Oohakalala taale anisuwela wiira ahaana omusuwela Muluku,+ okhala wiira Omwene wa wiirimu ti wawaya.
4 “Oohakalala taale ariipiwe murima, okhala wiira anrowa omaalihiwa.+
5 “Oohakalala taale oomaala,*+ okhala wiira animwaakhela elapo.+
6 “Oohakalala taale aniphavela vanceene*+ exariya, okhala wiira animwaakhela exariya eyo voomalela.+
7 “Oohakalala taale oomoriwa ikharari,+ okhala wiira anoomoreliwa ikharari.
8 “Oohakalala taale a murima wooreera,+ okhala wiira anonweha Muluku.
9 “Oohakalala taale anikhaliha murettele,+ okhala wiira animwiireliwa anamwane a Muluku.
10 “Oohakalala taale anlupatthiwa mwaha wa exariya,+ okhala wiira Omwene wa wiirimu ti wawaya.
11 “Oohakalala ti nyuwo, mwaaveehiwaka,+ mwaalupatthiwaka+ ni mootheriwaka itthu sootheene sootakhala mwaha wa miyo.+ 12 Mutteeliweke murima ni muhakalaleke vanceene,+ okhala wiira otthuveliwa wanyu+ ti wuulupale wiirimu. Tthiri, ti siiso yaalupatthinwe aya maprofeta muhinatthi nyuwo.+
13 “Nyuwo mwa maakha+ a mulaponi. Masi, maakha yahiya osiva waya, niireke ohaavo oniwerya ottikiherya osiva waya maakha awo? Maakha awo kharina-tho muteko. Nto anooriheliwa ota,+ anyakeliweke ni atthu.
14 “Nyuwo mwa muthuko wa mulaponi.+ Epooma etekiwe vamwaako kheniipithiheya. 15 Atthu khampattiha muthuko, anakhuneela ni ettanka,* masi annipweha osulu-sulu, wiira waamwaleeleke atthu ootheene ari mpaani.+ 16 Siiso, waarya wanyu waamwaleeleke atthu,+ wiira yooneke miteko+ sanyu sooreera, ni anvuwiheke Tiithi inyu, yoowo ori wiirimu.+
17 “Muhuupuweleke wiira kirwenle omaliha Nlamulo na Moise, aahiiso soowiixuttiha sa Maprofeta. Nnaari, nkirwenle omaliha, masi kirwenle omaliherya.+ 18 Kinooleelani ekeekhai wiira: vanookhweya erimu ni elapo omala. Masi, khivaniweryaneya omala eleetera yaamukhaanixa, aahiiso mpantta mwaamukhaanixa wa eleetera ya Nlamulo, itthu sootheene sihiiraneyale.+ 19 Tivo, ole ohinrowa wiiwelela yooruma emosa yaamukhaanixa ni oniwiixuttiha akhwaawe ohiiwelela yooruma eyo, mutthu owo onookhalihiwa ooyevexa Moomweneni wa wiirimu. Vano, ole oniiwelela ni oniwiixuttiha akhwaawe wiiwelela, onookhalihiwa muulupale Moomweneni wa wiirimu. 20 Miyo kinooleelani wiira, exariya anyu yaahivikane ele ya alipa-oowiixuttiha nlamulo ni ya afarisi,+ tthiri khamunkela Moomweneni wa wiirimu.+
21 “Muhiiwa ele yaahimeeriwe aya atthu a khalai wiira: ‘Muhimwiive+ mutthu. Ole onimwiiva mutthu, onooroihiwa otripunaale’.+ 22 Masi, miyo kinooleelani wiira ole onithipelela onviruwela+ munnawe, onimwaakhula otripunaale. Ole onimulavulela munnawe moolumo ooveeha, onoophwanya mulattu Etripunaale Yuulupale.* Nto ole onimwiirela munnawe wiira: ‘Mulolo ohirina efaita’, onniphwanela oriheliwa oGehena*+ onipatta mooro.
23 “Mwaaruuhaka yoovaha anyu valtaari,+ nto muupuwela* wiira munninyu oonanariwa ni nyuwo, 24 muhiye yoovaha anyu ohoolo wa altaari, muroweke. Mwapacerye toko waataana ni munninyu, nuumala-vo, murweeke ovaha mukuttho anyu.+
25 “Mwaakuveleke ophuka mwaha ni ole orina anyu mulattu, muhinatthi ophiya otripunaale iwo, wiira ole omutthekenle anyu ohoovahereryeni wa mulipa-oophuka, nave mulipa-oophuka owo, ohoovahereryeni wa kwarta ookhatteya, wiira ooriheleni mukhatteya.+ 26 Kinooleelani ekeekhai wiira: Khamunikhuma mukhatteya-mmo, muhilinve musurukhu wootheene.*
27 “Muhiiwa ele yaahimmwale wiira: ‘Muhiraruwe’.+ 28 Masi kinooleelani wiira: Ole oninwehexexa muthiyana+ mpakha ophavela orupana, mutthu owo ooraruwana muthiyana owo vamurimani.+ 29 Nto, akhala wiira niitho nanyu noolopwana ninnootthekihani,* musyoole,* murihele ottaiwene.+ Fataari ohikhalana mpantta mmosa wa erutthu anyu, ohiya erutthu anyu yootheene oriheliwa oGehena.*+ 30 Nave-tho, akhala wiira ntata nanyu noolopwana ninnootthekihani,* mwiikitthe, murihele ottaiwene.+ Fataari ohikhalana mpantta mmosa wa erutthu anyu, ohiya erutthu anyu yootheene oriheliwa oGehena.*+
31 “Nave-tho, vaahihimmwa wiira: ‘Mulopwana onimwalana ni mwaarawe, onvaheke etukumento ya omwalana’.+ 32 Masi, kinooleelani wiira: Ole onimwalana ni mwaarawe, ohikhanle mwaha wa orupihana woohiloka,* pooti omwiiriha oraruwa, akhala wiira onootheliwa ni mulopwana mukina. Vano, ole onimuthela muthiyana owo omwalaniwe, nave onooraruwa.+
33 “Muhiiwa-tho ele yaahimeeriwe aya atthu a khalai wiira: ‘Muhilapheke mahala ene,+ nto muhaana omutaphula natiri ommanenle anyu Yehova’.*+ 34 Masi, kinooleelani wiira: Muhilapheke,+ muromolaka erimu, okhala wiira erimu ehice ya Muluku. 35 Nave, muhilapheke muromolaka elapo, maana elapo ti opuro Muluku onipweherya awe inawu+ sawe. Hata muhilapheke muromolaka oYerusalemu, okhala wiira ti epooma ya Mwene+ muulupale.* 36 Muhilapheke muromolaka muru anyu, okhala wiira khamunwerya otatuxa ekharari anyu emosa wiira ekhale yootteela aahiiso yooriipa. 37 Masi olavula wanyu woowi ‘aayo’, okhaleke aayo, ‘nnaari’, okhaleke nnaari.+ Moolumo anincererya anyu, anikhuma wa Mutakhali.+
38 “Muhiiwa ele yaahimmwale wiira: ‘Niitho nliviwe ni niitho, niino nliviwe ni niino’.+ 39 Masi, kinooleelani wiira: Muhiwane ni mutthu ootakhala. Mutthu onoomanani nlaku noolopwana, munvahererye*+ nlaku nikina. 40 Akhala mutthu oniphavela wooroihani otripunaale wiira owaakheeni nlaya nanyu na muhina, mmuhiyerye-tho nlaya+ nanyu na ota. 41 Nave, akhala mutthu orina okhulupale onookhanyereryani omuhoola ekiloomo emosa,* mmuhoole ikiloomo piili. 42 Ale anoovekelani etthu, mwaavaheke. Nave, muhaatthyaweke* ale aniphavela wookophelani.*+
43 “Muhiiwa ele yaahimmwale wiira: ‘Mumphenteke mukhwiinyu+ ni mmunyokheke nwanani inyu’. 44 Masi, kinooleelani wiira: Muthipeleleke waaphenta awanani+ inyu ni mwaavekeleleke ale anoolupatthani.+ 45 Siiso, munimooniherya wiira mwa anamwane a Tiithi inyu, ori wiirimu.+ Owo onnaakumiherya nsuwa atthu ootakhala murima ni atthu ooreera murima. Nave onnaavaha epula anaxariya ni ale ahikhanle anaxariya.+ 46 Nto, mwaaphentaka paahi ale anoophentani, muniphwanya-ni?+ Niireke alipa-ooliviha mpoosito khaniira siiso? 47 Nave, mwaakhomasaka atthu a nloko nanyu paahi, munoona wiira munipaka etthu yooloka? Niireke atthu ahikhanle aisarayeli, khaniira siiso? 48 Muhaana okhala atthu oomalela, ntoko Tiithi inyu ori wiirimu ori awe oomalela.+
6 “Mwiipasoope wiira muhivareke miteko sooreera vamaithoni va atthu, mphavelaka wooniwa naawo.+ Mwiira siiso, Tiithi inyu ori wiirimu, khonrowa wootthuvelani. 2 Tivo, okathi munaavaha anyu itthu sooreera alipa-oohaawa, muhoopeke nlope* ntoko siniira aya anawoothe musinagoga* ni mphironi, aphavelaka ovuwihiwa ni atthu. Kinooleelani ekeekhai wiira: awo ahaakhela etthuvo aya yoomalela. 3 Nto nyuwo, okathi munaavaha anyu itthu sooreera alipa-oohaawa, muhihiye ntata nanyu noothiyana, nsuwelaka ele ntata nanyu noolopwana enipaka aya, 4 wiira soovaha sanyu sihisuweliwe. Nto Tiithi inyu yoowo oniweha itthu sootheene, onimootthuvelani.+
5 “Nave, okathi onivekela anyu, muhikhaleke ntoko anawoothe,+ maana awo waasivela ovekela yeemenle ene musinagoga* ni munikumana iphiro suulupale, aphavelaka wooniwa ni atthu.+ Kinooleelani ekeekhai wiira: awo ahaakhela etthuvo aya yoomalela. 6 Masi okathi onivekela anyu, muroweke mpaani mwanyu, nwaleke mukhora, munvekeleke Tiithi inyu ohinooneya.+ Vano, Tiithi inyu yoowo oniweha itthu sootheene, onimootthuvelani. 7 Mwaavekelaka, muhimakeleke oromola moolumo mamosa-ru, ntoko aniira aya atthu a mulaponi, maana anuupuwela wiira Muluku onimwaawiriyana, mwaha wooromola moolumo manceene. 8 Tivo, muhikhaleke ntoko awo, okhala wiira Tiithi inyu, onnisuwela sinoothowani,+ hata muhinatthi onvekela.
“‘Tiithi ihu muri wiirimu, nsina+ nanyu nitteelihiwe.*+ 10 Omwene+ anyu orwe. Ele eniphavela+ anyu yiireye vathi-va,+ ntoko wiirimu. 11 Munivahe olelo, yoolya* ahu ya nihiku nla.+ 12 Nave, munlevelele soottheka* sahu, ntoko hiyo nnaalevelela ahu ale annitthekela.*+ 13 Nto muhinihiye nimoraka okathi oneehereriwa+ ahu, masi munaakiherye Mutakhali’.+
14 “Vakhala wiira munimwaalevelela ale anootthekelani, nave Tiithi inyu ori wiirimu, onimoolevelelani.+ 15 Vakhala wiira khamunaalevelela ale anootthekelani, nave Tiithi inyu ori wiirimu, khonoolevelelani.+
16 “Okathi munitthukwa+ anyu, owiitho wanyu ohooneyeke wiira mooriipiwa murima, ntoko aniira aya anawoothe, aphavelaka wooniwa ni atthu.+ Kinooleelani ekeekhai wiira: awo ahaakhela etthuvo aya yoomalela. 17 Masi mwaatthukwaka, mukuseke owiitho ni muheleke makhura mmuru mwanyu, 18 wiira atthu ahisuweleke wiira murootthukwa, masi osuweleke Tiithi inyu paahi, yoowo oniweha itthu sootheene. Vano, Tiithi inyu, yoowo oniweha itthu sootheene, onimootthuvelani.
19 “Muhiye wiithukumanyerya mihakhu vathi-va,+ vaava oweexe ni mukwitha* sinihonona aya ni alatarau anikela aya, aniiya. 20 Masi mwiithukumanyeryeke mihakhu wiirimu,+ weiwo oweexe nnakhala mukwitha* sihinihonona+ aya ni alatarau ahinikela aya, aniiya. 21 Tthiri, vaavo vari muhakhu anyu, vaavo-tho tonrowa aya okhala murima anyu.
22 “Muthuko wa erutthu, niitho.+ Tivonto, akhala wiira niitho nanyu ninluluwanya itthu sooreera paahi, erutthu anyu yootheene enrowa waaryaka.* 23 Masi, niitho nanyu natakhala,*+ erutthu anyu yootheene enoosareya epiphi. Nto, vakhala wiira murina epiphi, ohiya waarya, weeso epiphi eyo khereere wunnuwa!
24 “Khaavo oniwerya waavarela muteko mapatarau manli, maana onoomunyokha mmosa, omphenteke mukina,+ aahiiso ononvarexexa mmosa omuthanyeke mukina. Nyuwo khamunwerya onvarela muteko Muluku, vamosa ni Mihakhu.+
25 “Tivonto, kinooleelani wiira: Muhiye oxanka+ mwaha wa ikumi sanyu, muupuwelaka etthu yoolya ni yoowurya, aahiiso etthu yoowara.+ Niireke okumi khorina efaita yuulupale ovikana yoolya ni yoowara?+ 26 Nkaaweheeni saana axipalame:*+ Awo khanaala, nnakhala khanihepha, hata kharina ntatha. Vano, Tiithi inyu ori wiirimu, onnaaphwanyiha yoolya. Ankhi nyuwo, niireke khamurina efaita waavikana awo? 27 Ti pani a nyuwo oniwerya orakamiha+ vakhaani okumi awe mwaha wa oxankiheya? 28 Nave-tho, xeeni oxankelaka soowara? Mwiixutteke etthu ni moota ifilori sa mmatta sininnuwa aya. Iyo khasinvara muteko, nnakhala khasinittottha ikuwo. 29 Masi, kinooleelani wiira hata mwene Salomooni+ ni ovuwa wawe wootheene, khonaware ntoko ifilori iya. 30 Vano, vakhala wiira Muluku onniwariha siisa malaxi a mmatta, yaawo anikhala olelo, meelo khupahiwa, niireke khonrowa otepa woowarihani nyuwo, atthu oowaamini vakhaani? 31 Nto, muhixankeke+ mwiiraka: ‘Ninrowa olya exeeni?’ wala, ‘Ninrowa owurya exeeni?’ aahiiso, ‘Ninrowa owara+ exeeni?’ 32 Tthiri, iya ti itthu siniphavelexiwa ni atthu a mulaponi. Tiithi inyu ori wiirimu, onnisuwela wiira itthu iya sootheene sinnoothowani.
33 “Tivonto, khula okathi, muheleke opuro woopacerya Omwene ni exariya ya Muluku. Vano, itthu iya sikina sootheene, munimuncereriwa.+ 34 Siiso, muhixankeleke nihiku na meelo,+ maana meelo sinookhala mixankiho saya. Khula nihiku nookhalana mixankiho saya.
7 “Muhiye waaphukela akina,+ wiira Muluku ohoophukeleni, 2 okhala wiira moota munaaphukela anyu akina ni nyuwo munrowa ophukeliwa+ siiso. Nave mphimo onrowa anyu waaphimela akina, munrowa ophimeliwa yoowo.+ 3 Nto, xeeni muniwehexexa anyu ekokhola eri mmaithoni mwa munninyu, masi muhinaweha mwiri* ori mmaithoni mwanyu?+ 4 Aahiiso, vaniweryaneya sai omwiirela munninyu wiira: ‘Nkani kookumiheni ekokhola mmaithoni mwanyu’, variki nyuwo murina ene mwiri mmaithoni mwanyu? 5 Nawoothe! Mpacerye okumiha mwiri ori mmaithoni mwanyu, nuumala-vo munoowehaka saana, wiira nwerye okumiha ekokhola eri mmaithoni mwa munninyu.
6 “Muhaavahe alapwa itthu sa Muluku, nnakhala muhirihele ipeerola* ikuluwe,+ wiira sihinyakele, nuumala-vo soorukunuweleni ni soovulaliheni.
7 “Muthipeleleke oveka, munoovahiwa.+ Muthipeleleke ophavelasa, munoophwanya. Muthipeleleke omana mukhora, munoohuleliwa.+ 8 Ootheene ale aniveka, anoovahiwa.+ Nave ootheene ale aniphavelasa, anoophwanya, nave ootheene ale animana mukhora, anoohuleliwa. 9 Nto, niireke ookhala a nyuwo, oninvaha mwanawe nluku, ovekeliwe ene ephaawu? 10 Aahiiso, niireke ononvaha enowa, ovekeliwe ene ehopa? 11 Tivonto, nnaamwi muri nyuwo ootakhala murima, munasuwela waavaha itthu sooreera aniinyu, nto niireke Tiithi inyu ori wiirimu khontepa waavaha itthu sooreera+ ale aninvekela?+
12 “Tivonto, itthu sootheene muniphavela anyu wiireliwa ni atthu akina, ni nyuwo-tho nwiireleke seiyo.+ Tthiri, eyo ti etthu Nlamulo na Moise ni soowiixuttiha sa Maprofeta sinihimya aya.+
13 “Nvireke mukhora woophunyeya,+ okhala wiira mukhora muulupale ni estaraata yuulupale siniroiha wookhwaani.* Nto atthu anceene anvira mukhora yoowo. 14 Masi, mukhora woophunyeya ni estaraata yaamukhaani, siniroiha wookumini. Nto, atthu vakhaani tanivira.+
15 “Mwiipasoope ni maprofeta oowootha,+ yaawo anoorweelani yiisooneihaka ntoko ipwittipwitthi,+ masi muhina mwaya ari ene miici sootakhala.+ 16 Nyuwo munimwaasuwela mwaha wa soowiira saya. Khuuvo oniwerya wuurula* ewuuva mmiiwani, aahiiso efiiku munthakathakani.*+ 17 Vamosa-ru, mwiri wooloka onniima mihokorokho sooloka. Masi mwiri woohiloka oniima mihokorokho soohiloka.+ 18 Mwiri wooloka khoniwerya wiima mihokorokho soohiloka. Nave mwiri woohiloka khoniwerya wiima mihokorokho sooloka.+ 19 Mwiri ohiniima mihokorokho sooloka, onniikitthiwa, onapahiwa.+ 20 Tthiri, munimwaasuwela atthu awo+ mwaha wa soowiira saya.
21 “Wiira mutthu okele Moomweneni wa wiirimu, khivamphiyerya okiirela, ‘Apwiya, Apwiya’! Ankela-mo taale aniira simphavela awe Tiithi aka ori wiirimu.+ 22 Nihiku nlo, atthu anceene anrowa okiirela: ‘Apwiya, Apwiya!+ Kiira noolaleya ntoko maprofeta mwa nsina nanyu? Kiira nihoomola malaikha ootakhala mwa nsina nanyu, nave noovara miteko sootikiniha mwa nsina nanyu?’+ 23 Vano miyo kinoowaakhula wiira: ‘Miyo nkinoosuwelani! Mukhumase-va, nyuwo muniira itthu sootakhala!’+
24 “Tivonto, ootheene yaale aniiwa moolumo aka, aneettela, anrowa olikanaka ni mulopwana aarina ankhili, yoowo aatenke empa awe vamwala.+ 25 Yaahirupa epula yinceene, nto maasi yaahisareya ni yaahoopa epheyo yuulupale, khimana empa eyo. Masi empa eyo khiyaamonre, okhala wiira yaalipihiwe vamwala. 26 Nave-tho, ootheene yaale aniiwa moolumo aka, ahineettela, anrowa olikanaka ni mulopwana ahaarina ankhili, yoowo aatenke empa awe vamihaavani.+ 27 Yaahirupa epula yinceene, nto maasi yaahisareya ni yaahoopa epheyo yuulupale, khimana empa eyo.+ Nto empa eyo yaahimora. Vano, omora iwo waari woomalela”.
28 Nuumala Yesu omaliha olavula, etthu yiiraneyale tiila: mittitthi iye sa atthu saahitikinihiwa vanceene ni moota aixuttiha awe,+ 29 maana itthu aixuttiha awe saakhuma wa Muluku,+ ohiya ntoko alipa-oowiixuttiha nlamulo.
8 Nuumala Yesu okhuruwa vamwaako, mittitthi suulupale sa atthu saanimutthara. 2 Vano, namakokho* mmosa aahimwaattamela, uurama ohoolo wawe, onanvekela wiira: “Pwiya, mwaphavela-ru, munoowerya okipenuxa”.+ 3 Nto, Yesu aahookola ntata nawe, aahimukwata, onahimya wiira: “Kinniphavela! Mpenuwe”.+ Niinaano-ru, makokho* awe yaahimmalela.+ 4 Nuumala-vo, Yesu aahimuhimeerya wiira: “Phoole, muhimuleele mutthu.+ Masi murowe mwaixooniherye wa namukuttho.+ Nave, mwavahe etthu enivekeliwa ni nlamulo na Moise, wiira vasuweliwe wiira mookhalihiwa saana tthiri”.+
5 Nuumala ophiya oKafarnawu, mukhulupale mmosa a anakhotto aahimwaattamela Yesu, onamuxonttela+ 6 oriki: “Atokweene, murumeyi aka orimumpaathi owaani, khoniwerya weetta, nave onnihaawa vanceene”. 7 Yesu aahimuleela wiira: “Kinimoorwa kimpenuxe”. 8 Nto mukhulupale a anakhotto aahimwaakhula oriki: “Atokweene, miyo nkiniphwanela wiira iwo akele mpaani mwaka. Alavule paahi wiira murumeyi aka openuwe, nto owo onookhala saana. 9 Tthiri aakhala atthu anikilamulela, nave-tho miyo kookhalana atoropa kinaaruma aka. Kamwiirela toropa mmosa wiira: ‘Murowe iwe!’, owo onnirowa. Nave kamwiirela mukina wiira: ‘Murwe!’, owo onnoorwa. Vano karuma epottha aka wiira: ‘Nvare ela!’, eyo ennivara”. 10 Nuumala Yesu wiiwa eyo, aahitikinihiwa vanceene onaaleela ale yaamutthara wiira: “Kinooleelani ekeekhai wiira, nkinamphwanye wIsarayeli mutthu orina waamini wuulupale siisa.+ 11 Masi, kinooleelani wiira atthu anceene animoorwa onikhuma nsuwa ni onikela nsuwa, akilaathi ni ahameele meesa vamosa ni Abrahamu, Isaakhi ni Yakobe, Moomweneni wa wiirimu.+ 12 Nto, anamwane a Omwene anrowa oriheliwa ota, weepiphini. Weiwo tanrowa aya wunla ni olumanyiha maino aya”.+ 13 Vano, Yesu aahimuhimeerya mukhulupale a anakhotto wiira: “Muroweke. Ele eniphavela anyu enimwiiraneya”.+ Nto murumeyi owo aahipenuwa ewoora ene yeele.+
14 Yesu ophiyaka-ru owannyawe Pedru, aahaaphwanya amaathi awe+ Pedru yimmaathale ene, ewereiwaka efeepere.*+ 15 Yesu aahaavara ntata,+ efeepere* yaahaavira. Nto awo yaahivenya anapacerya owaapeela yoolya. 16 Nsuwa nikelaka-ru, Yesu aahiruuheliwa atthu anceene yaavariwe ni malaikha ootakhala. Nto Yesu aahoomola malaikha awo ni nuulumo nimosa. Nave, aahaapenuxa aretta ootheene, 17 wiira yiiraneye ele yaahimmwale ni profeta Yesaya, oriki: “Owo ookuxa iretta sahu, ooteexa itthu sinnihaaxa”.+
18 Yesu, oonaka-ru muttitthi wa atthu waamurukurenrye, aahaahimeerya awiixutti awe wiira: “Nrowe ekhopela ekina ya ephareya”.+ 19 Vano, mwiixuttihi mmosa a nlamulo, aahimwaattamela, onamuleela wiira: “Mwiixuttihi, miyo kinimoottharani khula opuro munrowa anyu”.+ 20 Masi, Yesu aahimwaakhula wiira: “Akhwatte aakhalana mittupha saya. Nave axipalame* aakhalana ipuru saya, masi Mwaana a Mutthu, khorina opuro awe woorupa”.+ 21 Vano mwiixutti mukina, aahimmye so: “Pwiya, mukeemererye toko orowa waavitha apaapa”.+ 22 Yesu aahimuhimeerya wiira: “Nyuwo mukitthareke. Masi mwaahiye alipa-ookhwa, yaavitheke alipa-ookhwa”.+
23 Nuumala Yesu okela mukalawani, awiixutti awe yaahimutthara.+ 24 Niinaano-ru, yaahikhumelela epheyo yuulupale mphareya. Nto mawimpi yaari maalupale anahala vakhaani osamiha ekalawa. Masi, Yesu aamurupa.+ 25 Nto awiixutti yaahirwa onvenxa, ariki: “Pwiya, munoopole, nihanle okhwa!” 26 Yesu aahaakoha oriki: “Munoovela-ni, nyuwo oowaamini vakhaani?”+ Vano, aahivenya, aahipwapwela epheyo ni ephareya. Nto waahikhumelela omaaleleya wuulupale.+ 27 Tivonto, awiixutti ale yaahitikinihiwa vanceene, anahimya wiira: “Mulopwana ola ti pani? Hata epheyo ni ephareya sinnimwiiwelela”.
28 Vaaphiyale awe ekhopela ekina, muttetthe wa oGadara, alopwana anli yaavariwe ni malaikha ootakhala, yaahikhuma omahiye arwaaka okumana ni Yesu.+ Awo yaari oowali, nto khaavo aawerya ovira estaraata eyo. 29 Alopwana ale, yaahikhuwelasa, ariki: “Exeeni erina anyu ni hiyo, nyuwo Mwaana a Muluku?+ Murweenle onihaaxa+ ohinatthi ophiya okathi?”+ 30 Vano, naahikhala nikoto nuulupale na ikuluwe naalya opuro woorakamela.+ 31 Nto, malaikha ale ootakhala yaahipacerya omuxonttela Yesu, yiiraka: “Mwaaphavelaka onoomola, munihiye nikele munikotoni-mme na ikuluwe”.+ 32 Yesu aahiwaakhula wiira: “Muroweke!” Malaikha awo yaahaakhuma alopwana ale, khukela mukuluweni. Niinaano-ru, nikoto nootheene naahitthimakela oneri,* khimorela mphareya. Nto naahikhwa mmaasini. 33 Masi alipa-oolyiha ikuluwe iye yaahitthyawasa, khurowa opooma. Weiwo, yaahilaleya sootheene siiraneyale, vamosa ni ele yaawiiranenle alopwana ale yaavariwe ni malaikha ootakhala. 34 Nto, atthu ootheene a epooma ele yaahirwa okumana ni Yesu. Nuumala onweha, yaahinvekela wiira okhume mmuttettheni mwaya.+
9 Siiso, Yesu aahikela mukalawani, aahilapuwa ephareya, khurowa epooma awe.+ 2 Weiwo, aahiruuheliwa mulopwana oorakala, aataleliwe ene vanrepani.* Voonale awe waamini waya, Yesu aahimuhimeerya mulopwana ole oorakala wiira: “Mwanaka, mulipihe murima! Itampi sanyu sooleveleliwa”.+ 3 Vano, alipa-oowiixuttiha nlamulo akina yaanihimya vamurimani vaya, wiira: “Mulopwana ola onninveeha Muluku”. 4 Osuwelaka itthu yuupuwela aya, Yesu aahaakoha oriki: “Xeeni munuupuwela anyu itthu sootakhala vamurimani vanyu?+ 5 Mwa ntakiheryo, yookhweya tiivi? Niireke ohimya wiira: ‘Itampi sanyu sooleveleliwa’, aahiiso ohimya wiira: ‘Mweemele, mweetteke’?+ 6 Masi wiira musuwele wiira Mwaana a Mutthu ookhalana owerya woolevelela itampi valaponi . . . ”. Yesu aahimuhimeerya mulopwana ole oorakala, wiira: “Mweemele, mukuxe nrepa nanyu,* muroweke owaani”.+ 7 Vano, aaheemela, onarowa owaani. 8 Mittitthi sa atthu voonale aya etthu ele, saahoova vanceene, sinapacerya onvuwiha Muluku, yoowo aavanhe atthu owerya iwo.
9 Avenyaka vale, Yesu aahimoona mulopwana mmosa, aitthaniwa Matheyo, okilanthi ene opuro waaliviwa mpoosito, khumwiirela: “Mukhale mwiixutti aka”. Nto Matheyo aahivenya, onamutthara Yesu.+ 10 Ohoolo waya, okathi Yesu aalya awe* vatthokoni va Matheyo, alipa-ooliviha mpoosito anceene ni anatampi, yaahirwa analya* vamosa ni Yesu ni awiixutti awe.+ 11 Masi, afarisi voonale aya etthu ele, yaahaakoha awiixutti awe wiira: “Xeeni mwiixuttihi anyu onilya awe ni alipa-ooliviha mpoosito ni anatampi?”+ 12 Nuumala Yesu owiiwa, aahiwaakhula oriki: “Atthu akumi khanirowa wa meetiku, masi aretta tanirowa.+ 13 Tivonto, mwiixutte ele enitaphulela aya moolumo ala: ‘Kiniphavela wiira atthu yaamoreleke ikharari akhwaaya, ohiya okivaha mukuttho’.+ Tthiri miyo nkirwenle owiitthana anaxariya, masi kirwenle owiitthana anatampi”.
14 Vano, awiixutti a Yohani yaahimwaattamela Yesu, anamukoha wiira: “Xeeni hiyo ni afarisi nintthukwa ahu, masi awiixutti anyu ahinatthukwa?”+ 15 Yesu aahaakoha wiira: “Niireke apatthani awe mutheli anniriipiwa murima, nlelo ari ene ni mutheli?+ Masi anoophiya mahiku aniira aya yaakhiwe mutheli,+ nto okathi yoowo tanrowa aya otthukwaka. 16 Khuuvo onikuxa ekuwo esya khuttotthela vakuwoni ya khalai, maana ekuwo eyo esya enootthikelana mpakha okhera ekuwo ya khalai. Vano nipuro nlo naakhereyale, nnimuncerereya.+ 17 Nave-tho, atthu khanihela eviinyu ya niinaano mirupa sa khalai sa eviinyu.* Yapaka eyo, mirupa iyo sinoophuleya, vano eviinyu enooyiiheya,* nave mirupa iyo sinoohononeya. Masi atthu anihela eviinyu ya niinaano mirupa isya. Siiso, itthu iyo soopiili khasinihononeya”.
18 Okathi Yesu aahimya awe itthu iya, mukhulupale mmosa aahimwaattamela, uurama ohoolo wawe, onahimya wiira: “Okathi ola, kinoona wiira mwanaka mwaamuthiyana ohookhwa. Nto nrowe mwamwiixaatherye ntata nanyu, owo onookhala mukumi”.+
19 Yesu aahivenya ni awiixutti awe, onamutthara mukhulupale owo. 20 Okathi owo, muthiyana mmosa aavinre iyaakha 12 ephome awe eyiiheyaka,+ aahimwaattamela Yesu ottuli wawe, ovara vathi va nlaya nawe na ota.+ 21 Owo aanuupuwela vamurimani vawe oriki: “Miyo kavara-ru nlaya nawe na ota paahi, kinookhala saana”. 22 Yesu aahirukunuwa, omoona muthiyana owo, onamuhimeerya wiira: “Mwanaka, mulipihe murima! Waamini wanyu ohookhalihani saana”.+ Okhuma ewoora ene yeele, muthiyana ole aahikhala saana.+
23 Vano, okathi Yesu aaphiyale awe vatthokoni va mukhulupale owo, aahaaphwanya alipa-oowoopa iphivi,* ni muttitthi wa atthu onyakulaka.+ 24 Nto Yesu aahaaleela wiira: “Mukhumase-va, maana mwaaruusi ola khokhwiiye, masi onoorupa”.+ Vano, atthu ale yaahipacerya omutheya voonyoholela. 25 Nuumala atthu ale orummwa okhumela ota, Yesu aahikela mpaani, aahivara ntata na mwaaruusi.+ Nto mwaaruusi ole aahivenya.+ 26 Tivonto, ehapari ele yaahuulaana muttetthe ole wootheene.
27 Yesu akhumaka muttetthe ole, alopwana anli oohoona+ yaanimutthara, akhuwelaka wiira: “Mwaana a Davidi, munimorele ikharari”. 28 Nuumala Yesu okela mpaani, alopwana ale oohoona yaahimwaattamela. Nto Yesu aahaakoha wiira: “Munnaamini wiira kinniwerya woopenuxani?”+ Awo yaahimwaakhula ariki: “Aayo, Pwiya”. 29 Nuumala-vo, Yesu aahivara maitho aya,+ onahimya so: “Okhala wiira muhaamini, maitho anyu anootthukuwa”. 30 Nto maitho aya yaahitthukuwa. Masi, Yesu aahaalopola oratteene, oriki: “Phoole, muhimuleele mutthu etthu ela”.+ 31 Akhumelaka-ru ota, awo yaahimulaleya Yesu muttetthe wootheene.
32 Okathi alopwana ale anli yaakhumale aya, Yesu aahiruuheliwa mulopwana mmosa ahaalavula, yoowo aavariwe ni nlaikha nootakhala.+ 33 Nuumala nlaikha nle nootakhala woomoliwa, mulopwana ole aahipacerya olavula.+ Nto mittitthi iye sa atthu saahitikinihiwa vanceene, sinahimya wiira: “Khanitonko woona etthu siisa wIsarayeli”.+ 34 Masi, afarisi yaahimya wiira: “Ola onoomola malaikha ootakhala okhaliheriwaka ni namalamulela a malaikha ootakhala”.+
35 Yesu aaneetteetta mittetthe ni ilapo sootheene, iixuttihaka musinagoga* mwaya, aalaleeryaka atthu ihapari sooreera sa Omwene ni aapenuxaka atthu yaarina iretta sa khula enamuna.+ 36 Okathi aawehale awe mittitthi sa atthu, aahiwoonela othunku,+ okhala wiira saari ntoko ipwittipwitthi soovulalihiwa ni soonyanyaliwa, sihirina makampusi aya.+ 37 Vano aahaahimeerya awiixutti awe wiira: “Mweekeekhai, soolya khasireere mmatta, masi anamuteko ari vakhaani.+ 38 Tivonto, munvekele Mwaneene ematta wiira aaruuhe anamuteko”.+
10 Yesu aahiwiihana awiixutti awe 12, aavaha owerya wa woomola malaikha ootakhala+ ni waapenuxa atthu yaarina iretta sa khula enamuna.
2 Masina a arummwa 12, taala:+ Oopacerya, ti Simoni, aihaniwa Pedru,+ ni munnawe, aihaniwa Andreya.+ Yakobo mwaana a Zebedeyo ni munnawe, aihaniwa Yohani.+ 3 Filipe ni Bartolomeyo,+ Tome+ ni Matheyo,+ mulipa-ooliviha mpoosito. Yakobo mwaana a Alfeyo ni Tadeyo. 4 Simoni mukanaani* ni Yuda Isikariyoti, yoowo muhoolo mwaya anvarinhe Yesu.+
5 Okathi Yesu aarumme awe arummwa ale 12, aahaavaha malakiheryo ala:+ “Muhirowe istaraata sa atthu a maloko makina, nnakhala muhikele epooma ya asamariya.+ 6 Ohiya-vo, mwaaphaveleke atthu a Isarayeli, yaawo ari ntoko ipwittipwitthi sirimenle.+ 7 Mwaarowaka, mulaleyeke wiira: ‘Omwene wa wiirimu ori vakhiviru’.+ 8 Mwaapenuxeke aretta,+ mwaahihimuxeke alipa-ookhwa, mwaapenuxeke anamakokho,* moomoleke malaikha ootakhala. Nyuwo nvahiwe mahala, nto nvaheke mahala. 9 Muhikuxe eweero, aahiiso eparatha, nnakhala ekoopiri mmurupani oniheliwa musurukhu.+ 10 Muhikuxe murupa wa yoolya ya mukwaha, aahiiso ikuwo sikina,* isantaalya sikina, nnakhala ttootto mukina, okhala wiira namuteko+ onniphwanela ovahiwa yoolya.+
11 “Khula epooma aahiiso muttetthe oniphiya anyu, mumphaveleke mutthu oniwaakhelani saana. Mukhaleke weiwo mpakha okathi munikhuma anyu.+ 12 Mwaphiya vatthokoni, mwaakhomaseke* atthu a etthoko eyo. 13 Nto yawaakhelani saana, murettele anyu okhale naawo.+ Masi yaahiwaakheleni saana, murettele anyu wootthikeleni. 14 Atthu yaahiwaakheleni nnakhala woowiriyanani, mutatheke ntthupi na inawu sanyu,+ mwaavenyaka etthoko eyo aahiiso epooma eyo. 15 Kinooleelani ekeekhai wiira, itthu sinrowa okhumelela epooma eyo Nihiku Noophukela, sinrowa okhala sootepa otakhala ovikana itthu sinrowa okhumelela elapo ya oSodoma ni ya oGomora.+
16 “Mwiiwe! Miyo kinoorumani ntoko ipwittipwitthi, eriyari ya miici. Tivonto, mwiipasoopeke ntoko inowa, mmaaleke ntoko ipompa.*+ 17 Vano, mwiipasoopeke ni atthu, maana awo animooroihani otripunaale+ ni animoowaxulani+ musinagoga* mwaya.+ 18 Nave, munooroihiwa ohoolo wa makuvernatoro ni mamwene,+ mwaha wa miyo, wiira mukhale anamoona aka vamaithoni vaya, ni vamaithoni va atthu a mulaponi.+ 19 Vano, yoovarani, muhixanke ni moota woolavula aahiiso etthu yoohimya, okhala wiira ewoora ene yeeyo,+ munoosuwela etthu yoolavula. 20 Veekeekhai, khahiyo nyuwo munrowa olavula mekhinyu, masi ikuru sa Tiithi inyu, ti sinrowa wookhaliheryani olavula.+ 21 Nave-tho, munna ononvahererya munnawe wiira iiviwe. Paapa ononvahererya mwanawe, hata anamwane animwaarukunuwela axipapaya ni aximamaya wiira yiiviwe.+ 22 Nyuwo munoonyokhiwa ni atthu ootheene mwaha wa nsina naka.+ Masi, ole onivilela mpakha wookiseryani, tonrowa woopowa.+ 23 Mwaalupatthiwaka epooma emosa, mutthyaweleke epooma ekina.+ Kinooleelani ekeekhai wiira, khamunimaliha weetta mittetthe sootheene sa wIsarayeli, Mwaana a Mutthu ohiphiyale.
24 “Naxikola khoninvikana prusoore awe, nnakhala epottha kheninvikana pwiya aya.+ 25 Naxikola ohakalaleke aalikanyihiwaka ni prusoore awe, nave epottha yaalikanyihiwaka ni pwiya aya.+ Vakhala wiira atthu annimuhimya mwaneene etthoko okhala Satana,*+ veekeekhai anrowa owiitthanaka siiso atthu akina a vatthokoni! 26 Tivonto, muhiwooveke atthu, okhala wiira khiivo etthu yiipithihiwe ehinrowa wooniheriwa. Nave, khiivo esiiri ehinrowa osuweliwa.+ 27 Sootheene kinooleelaakani wiiphiini, mulaleyeke ota. Nave sootheene kinooleelaakani owaruni, mulaleyeke muri ene vampani.+ 28 Muhiwooveke ale aniwerya owiivani, masi ahinwerya wookhoottiheryani okhalana okumi muhoolo.+ Ohiya-vo, mmooveke ole oniwerya woomala-malihani oGehena.*+ 29 Kiira iphera piili sinnitumihiwa musurukhu mmosa orina efaita vakhaani?* Masi emosa yamorela vathi, Tiithi inyu onoosuwela.+ 30 Nave, ikharari sootheene sa mmuru mwanyu, sookontariwa. 31 Tivonto, muhoove. Nyuwo mookhalana efaita yuulupale ovikana iphera sinceene.+
32 “Ole onihimya ohoolo wa atthu wiira mwiixutti aka,+ nave-tho miyo kinoohimya ohoolo wa Tiithi aka ori wiirimu, wiira mwiixutti aka.+ 33 Masi ole onikikhootta ohoolo wa atthu, nave-tho miyo kinoomukhootta ohoolo wa Tiithi aka, ori wiirimu.+ 34 Muhuupuweleke wiira kiruuhale murettele vathi-va. Miyo kiruuhale ohiiwanana,*+ ohiya murettele. 35 Mweekeekhai, kiruuhale ohiiwanana mulopwana ni paapa awe, mwaana mwaamuthiyana ni maama awe, muthiyana ootheliwa ni amaathi awe.+ 36 Nto, awanani a mutthu, anrowa okhala atthu a vatthokoni vawe. 37 Ole onimphentexa paapa awe aahiiso maama awe okivikana miyo, mutthu owo khoniphwanela okhala mwiixutti aka. Nave, ole onimphentexa mwanawe mwaamulopwana aahiiso mwaamuthiyana okivikana miyo, mutthu owo khoniphwanela okhala mwiixutti aka.+ 38 Ole ohinikuxa mwiri awe wa nihaaxeryo* onakitthara, mutthu owo khoniphwanela okhala mwiixutti aka.+ 39 Ole oneererya woopola okumi awe, onoomurimeela. Masi, ole onimurimeela okumi awe mwaha wa miyo, onoophwanya.+
40 “Ole oniwaakhelani nyuwo, onikaakhela-tho miyo. Vano, ole onikaakhela miyo, onimwaakhela-tho Ole okirumme.+ 41 Ole onimwaakhela profeta mwaha wookhala profeta, onimwaakhela etthuvo enivahiwa profeta.+ Nave ole onimwaakhela naxariya mwaha wookhala naxariya, onimwaakhela etthuvo enivahiwa naxariya. 42 Kinooleelani ekeekhai wiira ole oninvaha mmosa a awiixutti* ala maasi ooriirya wiira owurye, mwaha wookhala mwiixutti aka, onimwaakhela tthiri etthuvo awe”.+
11 Nuumala Yesu waavaha malakiheryo awiixutti awe 12, aahirowa mittetthe soowaattamela wiira owiixuttihe ni aalaleerye atthu.+
2 Yohani Mpatisa, aahiiwa ori ene mukhatteya+ silavuliwaka miteko sa Kristu, nto aahaaruma awiixutti awe,+ 3 omukoha Yesu wiira: “Nyuwo ti Kristu yoole onimulipelela ahu, aahiiso onimoorwa mukina?”+ 4 Yesu aahiwaakhula wiira: “Murowe mwamuleele Yohani itthu siniiwa anyu ni sinoona anyu:+ 5 Alipa-oohoona, vano annoona.+ Alipa-oorakala, anneetta oratteene. Anamakokho,* annipenuxiwa.+ Alipa-oohiiwa, vano anniiwa. Alipa-ookhwa, annihihimuxiwa. Atthu oohaawa, annilaleeriwa ihapari sooreera.+ 6 Oohakalala tuule ohinihiya waamini mwaha wa miyo”.+
7 Okathi awo yaakhuma aya, Yesu aahipacerya olavula ni mittitthi iye sa atthu, omuhimyaka Yohani, oriki: “Mwaaronwe woona exeeni woothakoni?+ Mwaaronwe woona mutathi onittikinyiwa ni epheyo?+ 8 Nto mwaaronwe woona exeeni? Niireke mwaaronwe onweha mulopwana owanre ene malaya a musurukhu munceene? Atthu aniwara malaya a musurukhu munceene, taale anikhala ipa sa mamwene. 9 Vano-nto, mwaarowenle-ni? Mwaaronwe onweha profeta? Aayo! Kinooleelani wiira, owo muulupale onvikana profeta.+ 10 Ola ti yoole aahimmwale ni soolempwa wiira: ‘Mwiiwe! Kinnimuruma namitthaka* aka ohoolo wanyu* wiira oolokiheryeni ephiro’.+ 11 Kinooleelani ekeekhai wiira, eriyari ya apinaatamu, khuuvo mutthu ori muulupalexa onvikana Yohani Mpatisa. Masi, ole ori mwaamukhaanixa Moomweneni wa wiirimu, ti muulupalexa onvikana owo.+ 12 Okhuma mahiku a Yohani Mpatisa mpakha vano, atthu anniimananiha wiira akele Moomweneni wa wiirimu. Nto ale aniimananiha vanceene, anniwerya.+ 13 Tthiri, mpakha okathi Yohani aakhumelenle awe, Nlamulo nootheene ni Maprofeta ootheene, yaahihimya vahinatthi itthu saarowa wiiraneya muhoolo.+ 14 Hata mphavelaka okupali aahiiso muhiphavelaka okupali, Yohani ti ‘Eliya, yoowo aahimmwale ni maprofeta wiira aamoorwa’.+ 15 Ole oniphavela wiiwa, iiweke.
16 “Vano, kaalikanyihe naani atthu a mahiku ala?+ Atthu ala anlikana ni anamwane acikhaani akilanthi omerkaatu, anaakhuwelela akhwaaya, 17 yiiraka: ‘Nihoopa iphivi,* masi nyuwo khamwiinale. Noowiipelani masipo ooriipiha murima, masi nyuwo khamuriipiwe murima’.* 18 Mwa enamuna emosa-ru, Yohani onnitthukwa ni khoniwurya eviinyu, masi atthu anihimya wiira: ‘Owo ookhalana nlaikha nootakhala’. 19 Vano Mwaana a Mutthu onnoolya ni onniwurya eviinyu,+ masi atthu anihimya wiira: ‘Mmooneke mutthu ole, namalya ni oniwurya vootepana. Nave owo mpatthani a alipa-ooliviha mpoosito ni anatampi’.+ Mweekeekhai, ankhili a mutthu annooneya ni itthu sa xariya onipaka awe”.+
20 Nto Yesu aahipacerya waapwapwela atthu a mittetthe aavanre awe miteko sootikiniha sinceene, okhala wiira atthu awo khiyaarukununxe murima. 21 Owo aahimmye so: “Mootakhaliwa nyuwo atthu a oKhorazini! Mootakhaliwa nyuwo atthu a oBethisaida, maana vaakhanle wiira atthu a mittetthe sa oTiiro ni oSiidoni aaweha miteko iya sootikiniha, awo saano attharunwe ene khalai, awaraka isaakho ni akilanthi ene vattuurwani.+ 22 Masi kinooleelani wiira, itthu sinrowa wookhumelelani Nihiku Noophukela, sinrowa okhala sootepa otakhala ovikana itthu sinrowa okhumelela mittetthe sa oTiiro ni oSiidoni.+ 23 Ankhi nyuwo atthu a oKafarnawu?+ Munuupuwela wiira Muluku onimookhalihani vasulu va itthu sootheene?* Nnaari, khonrowa wookhalihani.+ Owo onimooroihani Mmahiye,* maana vaakhanle wiira miteko sootikiniha sipakiwe muttetthe anyu, saapakiwe oSodoma, muttetthe owo waamukhala mpakha olelo-va. 24 Masi kinooleelani wiira, itthu sinrowa wookhumelelani Nihiku Noophukela, sinrowa okhala sootepa otakhala ovikana itthu sinrowa okhumelela elapo ya oSodoma”.+
25 Okathi owo, Yesu aahihimya wiira: “Miyo kinnoottottopelani, Tiithi, Pwiya a wiirimu ni elapo ya vathi, okhala wiira khimwaasuwelinhe itthu iya atthu oosuwela ni a miruku, masi muhaasuweliha atthu ari ntoko anamwane acikhaani.+ 26 Aayo Tiithi! Okhala wiira ela ti etthu mweemerenrye anyu. 27 Itthu sootheene kivahiwe ni Tiithi aka.+ Nto khuuvo onimusuwela saana Mwaana, ohikhanle Tiithi.+ Nave khuuvo onimusuwela saana Tiithi, ohikhanle Mwaana ni ale Mwaana oniphavela awe waasuweliha.+ 28 Murwe wa miyo, ootheene nyuwo nvenle* ni mulemeliwe, nto miyo kinimoomumulihani. 29 Mukhale awiixutti aka,* ni mwiixutteke ni miyo, okhala wiira miyo ka mutthu oomaala ni oowiiyeviha.+ Mwiira siiso, eyo enimoolipihani. 30 Okhala mwiixutti aka* khahiyo etthu yoovila, nave muritti aka ti wooveya”.
12 Okathi ole, Yesu aahivira imatta sa etiriku esaabadu. Awiixutti awe yaahivoliwa etala, nto anapacerya ovurula makala a etiriku, anakhuura.+ 2 Nuumala afarisi oweha eyo, yaahimuhimeerya Yesu wiira: “Mooneke! Awiixutti anyu anipaka etthu enikhoottihiwa ni nlamulo ovara esaabadu”.+ 3 Yesu aahiwaakhula wiira: “Khamusomme ele Davidi ni atthu aarina awe, yaapanke aya okathi yaavoliwe aya etala?+ 4 Owo aahikela mpaani mwa Muluku vamosa ni alopwana aarina awe,+ yaahikhuura iphaawu saavahiwa Muluku. Awo khiyeemereriwa okhuura iphaawu iyo, maana anamukuttho paahi ti yeemereriwa.+ 5 Aahiiso, khamusomme ele Nlamulo* nnihimya aya? Esaabadu, anamukuttho annivara muteko mutemplo, masi khaniphwanya mulattu.+ 6 Vano, kinooleelani wiira ole ori-va, ookhalana efaita yuulupale ovikana etemplo.+ 7 Masi, mwaasuwenle ele enitaphulela aya moolumo ala ani: ‘Kiniphavela wiira atthu yaamoreleke ikharari akhwaaya,+ ohiya okivaha mukuttho’,+ khimwaarowa waaphukela ale ahitthenke. 8 Tthiri, Mwaana a Mutthu tori Mwaneene esaabadu”.+
9 Nuumala okhuma nipuro nle, Yesu aahikela musinagoga* mwaya. 10 Memmo aahikhala mulopwana mmosa aarakanle ntata.+ Atthu akina, aphavelaka omukumiherya mulattu Yesu, yaahimukoha wiira: “Niireke vanneemereriwa ompenuxa mutthu esaabadu?”+ 11 Yesu aahiwaakhula wiira: “Akhala wiira mmosa a nyuwo ookhalana epwittipwitthi emosa, nto epwittipwitthi eyo khimorela mulittini esaabadu, niireke khuuvo a nyuwo onrowa okumiha mulittini-mmo?+ 12 Mweekeekhai, mutthu ookhalana efaita yuulupale ovikana epwittipwitthi! Tivo, vanneemereriwa opaka etthu yooloka esaabadu”. 13 Vano Yesu aahimuhimeerya mulopwana ole wiira: “Mookole ntata nanyu”. Nto, owo aahookola. Vano ntata nawe naahikhala saana, nnalikana ni ntata nawe nikina. 14 Masi afarisi yaahikhuma, anakohana moota yaarowa aya omwiiva. 15 Yesu vaasuwenle awe etthu ela, aahikhuma opuro ole. Nave, atthu anceene yaahimutthara,+ ni aahaapenuxa ootheene ale yaawereiwa. 16 Masi, Yesu aanaalopola oratteene wiira ehimulaleye,+ 17 ophavelaka omaliherya moolumo a Muluku yaahimmwale khalai ene ni profeta Yesaya. Muluku aahimmye so:
18 “Nkamooneeni murumeyi aka+ yoowo kimuthanlale aka, onimphenta aka ni onikitteeliha murima vanceene!+ Kinonvaha ikuru saka,+ nave onimwaasuweliha atthu a maloko ootheene exariya yeekeekhai. 19 Owo khonrowa onyakulihana,+ nnakhala okhuwela, nave nsu nawe khaninrowa wiiwanyeya iphiro suulupale. 20 Owo khonrowa omala-maliha* mutathi woowunteya, khonrowa ottipiha ntthampo nintthuwa mwiixi,+ mpakha olokiherya itthu sootheene soohiloka. 21 Tthiri, atthu a mulaponi anookhalana nlipelelo mwaha wa nsina nawe”.+
22 Yesu aahiruuheliwa mulopwana mmosa aavariwe ni nlaikha nootakhala, yoowo ahoona ni ahaalavula. Nto Yesu aahimpenuxa. Nuumala-vo, mulopwana ole aaniwerya olavula ni woona. 23 Nto mittitthi iye sa atthu saahitikinihiwa sinahimya so: “Niireke ola khahiyo toko Mwaana a Davidi?” 24 Nuumala wiiwa eyo, afarisi yaahimmye wiira: “Ola onoomola malaikha ootakhala okhaliheriwaka ni Satana,* namalamulela a malaikha ootakhala”.+ 25 Osuwelaka itthu yuupuwela aya, Yesu aawaakhunle wiira: “Omwene onikawanyeya yoowo-ru, onoohononeya. Nave epooma aahiiso etthoko enikawanyeya yeeyo-ru, enoohononeya. 26 Siiso-tho, akhala wiira Satana onnimoomola Satana, owo onniikawanya mmansawe. Vano, omwene awe onrowa okhala sai? 27 Nto miyo koomolaka malaikha ootakhala kikhaliheriwaka ni Satana,* ankhi atthu anyu, anoomola ni owerya wawani? Ti maana aya, atthu anyu anrowa aya woophukelani. 28 Masi akhala wiira kinoomola malaikha ootakhala kikhaliheriwaka ni ikuru sa Muluku, eyo enitaphulela wiira, Omwene wa Muluku woophiya, nyuwo muhisuwela.+ 29 Aahiiso, ti pani onikela mpaani mwa mulopwana ootupa, khiyamwaakha mireerelo sawe, ohipacenrye omutthukwa mulopwana owo ootupa? Amutthukwa vale, toniwerya awe omwiiyerya mireerelo sawe. 30 Ole ohikhanle ni miyo, onnikivirikanya. Nave ole ohinithukumanya ni miyo, onnimwara-mwarya.+
31 “Tivo, kinooleelani wiira: Khula etampi ni moolumo ooveeha sinooleveleliwa, masi ale aniveeha owerya wa Muluku, khanleveleliwa.+ 32 Mwa ntakiheryo, ole oninveeha Mwaana a Mutthu, onooleveleliwa.+ Masi ole oniveeha ikuru soowaarya, khonleveleliwa, nnakhala olumwenku ola* aahiiso onirwa.+
33 “Mwaphatteya mwiri wooloka, mihokorokho saya sinooloka, nave mwaphatteya mwiri woohiloka, mihokorokho saya khasinloka. Tthiri, mwiri onisuwanyeya ni mihokorokho saya.+ 34 Nyuwo nloko na ivili,+ muniwerya sai olavula itthu sooreera, muri ene atthu ootakhala murima? Mweekeekhai, eyano enilavula itthu sisareyale vamurimani.+ 35 Mutthu ooreera murima, onnilavula itthu sooreera, okhala wiira vamurimani vawe, siri itthu sooreera. Masi mutthu ootakhala murima, onnilavula itthu sootakhala, okhala wiira vamurimani vawe, siri itthu sootakhala.+ 36 Kinooleelani wiira,+ Nihiku Noophukela, atthu anookohiwa mwaha wa moolumo ootheene oohiloka alavunle aya. 37 Veekeekhai, mwaha wa moolumo anyu, munoohimmwa okhala naxariya, ni mwaha wa moolumo anyu, munoolamuliwa”.
38 Nto, alipa-oowiixuttiha Nlamulo ni afarisi, yaahihimya wiira: “Mwiixuttihi, munooniherye ethoonyeryo emosa”.+ 39 Yesu aahiwaakhula oriki: “Nyuwo atthu* ootakhala ni oohiroromeleya! Nyuwo munnithipelela ophavela ethoonyeryo, masi khamunrowa ovahiwa ethoonyeryo ekina, ehikhanle ethoonyeryo ya profeta Yoona.+ 40 Sisaale Yoona aakhanle awe mmirimani mwa ehopa yuulupale mahiku mararu, othana ni ohiyu,+ siiso-tho, Mwaana a Mutthu onookhala mmahiye mahiku mararu, othana ni ohiyu.+ 41 Nihiku Noophukela, atthu a oNiinive anoohihimuwa vamosa ni atthu a okathi ola wiira yaalamule, okhala wiira yaahirukunuxa mirima saya, nuumala omwiiwa Yoona olaleeryaka.+ Masi, moone wiira vaava ookhala mutthu orina efaita yuulupale onvikana Yoona.+ 42 Nihiku Noophukela, pwiyamwene a osuuli,* onoohihimuxiwa vamosa ni atthu a okathi ola wiira aalamule, okhala wiira aahikhuma ottaiwene, arowaka owiriyana miruku sa Salomooni.+ Masi, moone wiira vaava ookhala mutthu orina efaita yuulupale onvikana Salomooni.+
43 “Nlaikha nootakhala namukhuma mutthu, ninneettakasa moothakoni, niphavelaka nipuro noomumula, masi nihinaphwanya.+ 44 Nuumala-vo, ninnihimya so: ‘Kinootthikela empa aka, ekhumale aka’. Niphiyaka-ru, ninniphwanya empa eyo ehikhaliwaka, eveliwe ene ni ereerihiwe ene oratteene. 45 Vano, ninnirowela malaikha makina 7, ootepa otakhala ovikana nlo. Annikela empa eyo, enakhala memmo. Siiso, makhalelo masya a mutthu ole annitepa onanara ovikana a khalai.+ Ti yeeyo enrowa waakhumelela atthu ootakhala a okathi ola”.
46 Okathi Yesu aalavula awe ni mittitthi iye, amamawe ni axihima awe,+ yaahirwa yeemela vate, anaphavela olavulana.+ 47 Nto mutthu mmosa aahimuhimeerya wiira: “Amaminyu ni axihima anyu, ari vate vale, aniphavela olavula ni nyuwo”. 48 Yesu aahimwaakhula mutthu ole, oriki: “Ti pani ari amaama ni axihima aka?” 49 Nto awookolelaka ntata awiixutti awe, aahiira: “Amamaka ni axihima aka, taala!+ 50 Tthiri, ole onipaka etthu oniphavela awe Tiithi aka ori wiirimu, yoowo tokhanle munnaka, murokoraka ni maama aka”.+
13 Nihiku nle, Yesu aahikhuma empa ele, onarowa okilaathi ophareya. 2 Vano mittitthi sa atthu saahithukumana ohoolo wawe, nto Yesu aahikela mukalawani, okilaathi memmo. Nave muttitthi owo wootheene, weemenle okerekhere wa ephareya.+ 3 Nto, Yesu aahaaleela itthu sinceene ni malikanyiho,+ iiraka: “Mwiiwe! Mulipa-oomisa aahirowa omisa ipyo.+ 4 Omisaka siisaale, ipyo sikina saahimorela mukerekhere mwa estaraata, nto axipalame* yaahirwa, akhuura.*+ 5 Ipyo sikina saahimorela vamalukuni, vaari etthaya vakhaani. Ipyo iyo saahimela voohipisa, okhala wiira etthaya yaari vakhaani.+ 6 Masi, nuumala woopa nsuwa, ipyo iyo saahipahiwa, sinyaala, maana khisaarina mitathaari. 7 Ipyo sikina saahimorela vamiiwani. Nto miiwa iyo saahivuvurya sinakhoottiherya ipyo iyo wunnuwa.+ 8 Ipyo sikina-tho, saahimorela etthaya yooreera ni saahipacerya wiima mihokorokho. Ekina yaimale mihokorokho 100 ovikana ele yaaliwe, ekina 60, nave-tho ekina 30.+ 9 Ole oniphavela wiiwa, iiweke”.+
10 Awiixutti awe yaahimwaattamela, anamukoha wiira: “Xeeni munilavula anyu ni atthu ala murumeelaka malikanyiho?”+ 11 Vano aahiwaakhula oriki: “Nyuwo muheemereriwa wiiwexexa isiiri sa Muluku+ sinihimya Omwene wa wiirimu, masi awo khiyeemereriwe”. 12 Veekeekhai, ole orina, onimuncereriwa ni onookhalana soowaatta. Vano ole ohirina, hata ele erina awe, onimwaakhiwa.+ 13 Tivo kinilavula aka ni malikanyiho, okhala wiira hata yoonaka, anoona mahala, hata yiiwaka, aniiwa mahala, nnakhala khaniiwexexa etthu ene.+ 14 Nto awo annimaleliha eprofesia ya Yesaya, eni: ‘Nyuwo munimwiiwa oratteene, masi khamunrowa osuwela. Nave munrowa owehaka oratteene, masi khamunrowa woonaka etthu.+ 15 Mirima sa atthu ala soowaleya. Awo anniiwa, masi khanitthara, nave anniwala maitho aya ni maaru aya wiira ahooneke nnakhala ahiiweke. Nave-tho, murima aya khoniiwexexa etthu, hata khaniwerya okitthikela wiira kaapenuxe’.+
16 “Masi, oohakalala ti nyuwo, maana munnoona ni wiiwa itthu iya.+ 17 Kinooleelani ekeekhai wiira: Maprofeta manceene ni anaxariya anceene, yaaniphavela woona itthu iya munoona anyu, masi khiyoonale.+ Nave yaaniphavela wiiwa itthu muniiwa anyu, masi khiyiiwale.
18 “Vano, nwiriyane saana nlikanyiho na mulipa-oomisa.+ 19 Epyo yaamorenle mukerekhere mwa estaraata,+ tuule oniiwa masu a Omwene, masi ohiniiwexexa. Vano onnoorwa Mutakhali,+ onaphela epyo yaaliwe vamurimani vawe. 20 Epyo yaamorenle vamalukuni, tuule oniiwa masu awo, onaakhela voohipisa, otteeliwe ene murima.+ 21 Hata ohirina mitathaari, onnikhala okathi vakhaani. Masi, sakhumelela mixankiho aahiiso olupatthiwa mwaha wa masu a Omwene, onnitthikela ottuli. 22 Epyo yaamorenle vamiiwani, tuule oniiwa masu a Omwene, masi mwaha wa ophavelexa itthu sa olumwenku* ola+ ni woototha wa mihakhu, onnivuvurya masu awo, nto ahiniima mihokorokho.+ 23 Epyo yaamorenle etthaya yooreera, tuule oniiwa masu a Omwene, onasuwela etthu ene. Nave onniima mihokorokho 100 ovikana ele yaaliwe, mukina 60, nave-tho mukina 30”.+
24 Yesu aahaaleela atthu nlikanyiho nikina, iiraka: “Omwene wa wiirimu pooti olikanyihiwaka ni mulopwana mmosa aalale epyo yooreera mmatta mwawe. 25 Vano, atthu ootheene arupaka, nwanani awe aahirwa, aahaala nthakathaka mmatta mwaaliwe etiriku, khurowa. 26 Okathi etiriku yaathapulunwe aya ni wiima mihokorokho, nave-tho naahikhumelela nthakathaka. 27 Nto arumeyi a mwaneene ematta, yaahirowa omukoha pwiya aya, ariki: ‘Pwiya, khimwanle epyo yooreera mmatta mwanyu? Nto, nthakathaka nle ninkhuma vai?’ 28 Owo aahiwaakhula wiira: ‘Ookhala nwanani aka iirale eyo’.+ Vano arumeyi yaahimukoha ariki: ‘Munniphavela wiira nrowe naphele nthakathaka nlo?’ 29 Nto aahiwaakhula wiira: ‘Nnaari, maana kinoova wiira okathi onrowa anyu ophelaka nthakathaka, munoophela etiriku. 30 Muhiye sinnuweke vamosa mpakha okathi woohepha. Okathi owo, kinimwaahimeerya alipa-oohepha, wiira: Mpacerye ophela nthakathaka, mutthukwe mavisi, mpahe. Nto etiriku muthukumanye ni muhele empa enisukiwa yoolya’”.*+
31 Yesu aahaaleela nlikanyiho nikina, iiraka: “Omwene wa wiirimu onlikana ni enuku yaamukhaanixa,* mulopwana mmosa aalale awe mmatta mwawe.+ 32 Enuku eyo ti yaamukhaanixa ovikana inuku sootheene, masi yannuwa vale, ennikhala mwiri muulupale. Vano axipalame* annoorwa anateka ipuru mmirittani mwaya”.
33 Nave aahaaleela nlikanyiho nikina, iiraka: “Omwene wa wiirimu onlikana ni eferemento, yeeyo muthiyana aatakaahale awe ni miphimo miraru sa otthu.* Vano otthu owo wootheene waahipuhuwa”.+
34 Itthu iya sootheene Yesu aanaaleela atthu orumeelaka malikanyiho. Tthiri, khiivo yaaleela awe ohirumeelaka malikanyiho,+ 35 wiira yiiraneye ele yaahimmwale ni profeta, oriki: “Kinoohula eyano aka ni kinoolavula kirumeelaka malikanyiho. Kinrowa olaleya itthu siipithihiwe, okhuma woopaceryani”.*+
36 Nuumala olaxerya mittitthi iye, Yesu aahikela mpaani. Awiixutti awe yaahimwaattamela, enanvekela wiira: “Munitthokiherye nlikanyiho na nthakathaka na mmatta”. 37 Owo aahiwaakhula wiira: “Mulipa-oowaala epyo yooreera, ti Mwaana a Mutthu. 38 Ematta, ti olumwenku.+ Nto epyo yooreera, anamwane a Omwene, masi nthakathaka, anamwane a Mutakhali.+ 39 Nwanani aalale nthakathaka, ti Diabo. Okathi woohepha, onithoonyerya okathi onaattamela aya omala wa olumwenku.* Nave, alipa-oohepha, malaikha. 40 Tivonto, siisaale nthakathaka ninthukumanyiwa aya nnapahiwa, siiso-tho onimwiiraneya wookiseryani wa olumwenku.*+ 41 Mwaana a Mutthu onooruma malaikha awe wiira yaakumihe Moomweneni mwawe, ootheene ale anaatthekiha akhwaaya, ni ale anipaka itthu sootakhala, 42 wiira yaarihele opuro onipatta mooro.*+ Weiwo tanrowa aya wunla ni olumanyiha maino aya. 43 Okathi owo, anaxariya anrowa waarya vanceene ntoko nsuwa,+ Moomweneni mwa Tiithi aya. Ole oniphavela wiiwa, iiweke.
44 “Omwene wa wiirimu onlikana ni muhakhu ovithiwe mmatta, yoowo mulopwana mmosa ophwannye awe, ovitha. Vano, otteeliwe ene murima, onnirowa otumiha itthu sootheene sirina awe, onathuma ematta eyo.+
45 “Nave-tho, Omwene wa wiirimu onlikana ni mulipa a nakoso oneetteetta ophavelaka ipeerola* sootepa oreera. 46 Nuumala ophwanya epeerola* emosa erina efaita yuulupale, aahirowa otumiha voohipisa itthu sootheene aarina awe, onathuma nluku nle.+
47 “Omwene wa wiirimu, onlikana-tho ni ntthavi naariheliwe mphareya, khuvara ihopa sa khula muthinto. 48 Nuumala osareya ihopa, atothi yaahipurulela ntthavi ota, akilaathi ni anathanla ihopa sooreera,+ anahela muttankani.*+ Nto iye soohiloka, yaahirihela ottaiwene. 49 Ti siiso sinrowa aya wiiraneya wookiseryani wa olumwenku.* Malaikha anrowa waavalaanya atakhali ni anaxariya, 50 wiira yaarihele atakhali opuro onipatta mooro.* Weiwo tanrowa aya wunla ni olumanyiha maino aya.
51 “Niireke muhiiwexexa itthu iya sootheene?” Awo yaahimwaakhula wiira: “Aayo”. 52 Vano Yesu aahaaleela wiira: “Nto ole ori mwiixuttihi, yoowo iixuttihiwe oratteene Omwene wa wiirimu, onlikana ni mwaneene etthoko, onikumiha opuro onisuka awe muhakhu awe, itthu sooreera sa niinaano ni sa khalai”.
53 Nuumala olavula malikanyiho ala, Yesu aahikhuma opuro ole. 54 Okathi aaphiyale awe muttetthe awe,+ aahipacerya owiixuttiha atthu musinagoga* mwaya. Nto awo yaahitikinihiwa anahimya wiira: “Mulopwana ola ophwannye vai osuwela nno ni miteko iya sootikiniha?+ 55 Niireke ola khahiyo mwaana a kalapinteero?+ Amamawe khahiyo aMaria, nave axihima awe khahiyo Yakobo ni Yosefe ni Simoni ni Yuda?+ 56 Ankhi axirokorawe, khanikhala ootheene aya eriyari ahu? Nto, omphwanya vai itthu iya sootheene?”+ 57 Tivonto, awo khiyaamukupanli.*+ Vano Yesu aahaaleela wiira: “Khaavo profeta onittittimihiwa muttetthe awe ni vatthokoni vawe”.+ 58 Siiso, Yesu khaavanre miteko sootikiniha sinceene, mwaha wa ohaamini waya.
14 Okathi ole, mwene Herodi aahiiwa silavuliwaka itthu Yesu aapanke awe.+ 2 Vano Herodi aahaahimeerya arumeyi awe wiira: “Owo ti Yohani Mpatisa. Oroohihimuxiwa mookhwaani! Tivo orina awe owerya wa ovara miteko sootikiniha”.+ 3 Herodi* owo aahiruma wiira Yohani ovariwe, otthukiwe ni oriheliwe mukhatteya, mwaha wa Herodiya, mwaarawe Filipe, yoowo aari munnawe Herodi.+ 4 Yohani aanimuhimeerya Herodi wiira: “Nyuwo khamuneemereriwa omuthela muthiyana ola”.+ 5 Masi, nnaamwi Herodi aaphavela omwiiva Yohani, aanoova muttitthi wa atthu, maana atthu awo yaanimoona Yohani okhala profeta.+ 6 Vano, nihiku na niira nootthapela oyariwa wa Herodi,+ mwaana mwaamuthiyana a Herodiya, aahiina nihiku nle. Nto eyo yaahimusivela vanceene Herodi.+ 7 Siiso, Herodi aahilapha onvaha mwaana ole, khula etthu aaphavela awe onvekela. 8 Tivonto, otumereriwaka ni maama awe, aahihimya wiira: “Mukivahe niinaano-va, muru wa Yohani Mpatisa, muthaaluni”.+ 9 Mwene Herodi, aahiriipiwa murima. Masi, okhala wiira aahilapha ni mwaha wa atthu yaalya vamosa nuuwo,* aahiruma wiira ovahiwe. 10 Nto aahiruma wiikitthiwa muru wa Yohani, mukhatteya. 11 Muru owo waahiruuhiwa muthaaluni khivahiwa mwali ole. Nave owo aahirowa onvaha maama awe. 12 Vano awiixutti a Yohani, yaahirowela murutthu awe, khuvitha. Nuumala-vo, yaahirowa omuleela Yesu. 13 Okathi aiwale awe eyo, Yesu aahikhuma opuro owo, owela mukalawani, onarowa opuro wahaavira-viriwa wiira akhale mekhawe. Okathi mittitthi sa atthu saasuwenle aya, saahikhuma mmittettheni mwaya sinamutthara Yesu mwentto.+
14 Nuumala okhuma mukalawani, aahiweha muttitthi muulupale wa atthu.+ Nto Yesu aahiwoonela othunku, aapenuxa atthu yaawereiwa.+ 15 Nsuwa nikelaka-ru, aawiixutti awe yaahirowa okumana ni Yesu, anamuleela wiira: “Nipuro nla ti noorakamela omuttettheni, nave vahanle wiila. Mwaamwarye atthu ala arowe mmawaani, wiira yathume yoolya”.+ 16 Masi, Yesu aahiwaakhula oriki: “Khinikhanle nthowa na waamwarya atthu ala, mwaavaheke nyuwo yoolya”. 17 Vano awo yaahihimya wiira: “Nirina iphaawu thanu ni ihopa piili paahi”. 18 Yesu aahimmye wiira: “Mukiruuhele iphaawu ni ihopa iyo”. 19 Nto Yesu aahaaruma atthu ootheene okilaathi vamalaxini. Nuumala-vo, aahikuxa iphaawu iyo thanu ni ihopa piili, aahiweha osulu, onavekela.+ Vano aahikawanya iphaawu iyo, aavaha awiixutti, nto awiixutti yaahaakawela atthu ootheene. 20 Atthu ootheene yaahilya mpakha ovona. Nuumala-vo, saahittotteliwa ipetaaso saahanle,* khusarya ittanka* 12.+ 21 Vano atthu yaalyiiye, yaari alopwana 5.000, ohaakontari athiyana ni anamwane.+ 22 Nto, voohipisa, Yesu aahaaruma awiixutti awe okela mukalawani, wiira ahooleke alapuwelaka ekhopela ekina ya ephareya. Owo aahanle aamwaryaka atthu.+
23 Nuumala waamwarya atthu ale, Yesu aahiwela vamwaako mekhawe wiira avekele.+ Okathi vailale aya, nlelo iira ori ene weiwo mekhawe. 24 Vano ekalawa yaahirakamela vanceene etthaya, emaniwaka ni mawimpi, okhala wiira yaarowa waakhuma epheyo. 25 Masi vahalaka oxa,* Yesu aahirowa okumana ni awiixutti awe, eettaka vasulu va maasi a mphareya. 26 Vano, nuumala onweha Yesu eettaka vasulu va maasi a mphareya, awiixutti yaahituthuwa, anahimya wiira: “Niireke nnooloha!” Nto, yaahikhuwela, yoovaka. 27 Voohipisa, Yesu aahilavula naawo oriki: “Mulipihe murima! Muhoove, ti miyo”.+ 28 Pedru aahimuleela wiira: “Pwiya, mwaari nyuwo, mukirume kirwe ori anyu, keettaka vasulu va maasi”. 29 Yesu aahiira: “Murweeke!” Nto, Pedru aahikhuma mukalawani, onapacerya weetta vasulu va maasi orowaka aari Yesu. 30 Masi owehaka-ru epheyo yuulupale, Pedru aahoova. Vano, okathi aapacenrye osama,* aahikhuwela iiraka: “Pwiya, mukoopole!” 31 Niinaano-ru, Yesu aahimookolela ntata, onvarela, onamuhimeerya wiira: “Nyuwo oowaamini vakhaani, xeeni muhalaka ohoverya?”+ 32 Nuumala okelasa mukalawani, epheyo ele yuulupale, yaahimaala. 33 Nto ale yaahanle mukalawani, yaahuurama ohoolo wa Yesu, anahimya wiira: “Veekeekhai, nyuwo mwa Mwaana a Muluku”. 34 Yaahilapuwa ephareya, aphiya elapo ya oXenesareti.+
35 Nuumala alopwana a elapo ele osuwela wiira aari Yesu, yaahiruma omulaleya elapo ele yootheene. Vano yaahimuruuhela atthu ootheene yaawereiwa. 36 Siiso, yaahinvekela wiira oweemererye ovara hata vakhaani, vathi va nlaya nawe na ota paahi.+ Nto ootheene ale yaavara, yaanikhala saana.
15 Afarisi akina ni alipa-oowiixuttiha nlamulo,+ yaahirwa akhumaka oYerusalemu. Nto yaahimwaattamela Yesu, anamukoha wiira: 2 “Xeeni awiixutti anyu ahinittittimiha aya soolema sa amuhavinre? Mwa ntakiheryo, awo anoolya ahinyanwe”.*+
3 Yesu aahiwaakhula oriki: “Xeeni nyuwo muhinittittimiha anyu sooruma sa Muluku, mwaha wa soolema sanyu?+ 4 Mwa ntakiheryo, Muluku oohimya wiira: ‘Mwaattittimiheke apapinyu ni amaminyu’.+ Nave oohimya wiira: ‘Ole onaaveeha* apapawe ni amamawe, ohaana wiiviwa’.+ 5 Masi nyuwo munihimya wiira: ‘Ole onaaleela apapawe aahiiso amamawe wiira: “Itthu kaarina aka wookhaliheryani, kooleiherya onvaha Muluku”.+ 6 Owo khonivekeliwa waattittimiha apapawe’. Tivo, nyuwo muhiiriha nuulumo na Muluku ohikhalana efaita mwaha wa soolema sanyu.+ 7 Nyuwo anawoothe, Yesaya aahilavula ekeekhai oohimyakani nyuwo, oriki:+ 8 ‘Atthu ala anikittittimiha ni eyano paahi, masi mirima saya khisikhanle vaavo. 9 Anikikokhorela mahala ene, okhala wiira aniixuttiha sooruma sa atthu’”.+ 10 Vano aahiihana muttitthi ole wa atthu wiira orwe vaari awe, onahimeerya wiira: “Mukiwiriyane ni musuwele saana:+ 11 Etthu enimunanariha mutthu khahiyo ele enikela mwaano mwawe, masi enimunanariha tiile enikhuma mwaano mwawe”.+
12 Vano awiixutti awe yaahimwaattamela, anahimya wiira: “Moosuwela wiira afarisi aaveeheya ni moolumo anyu?”+ 13 Yesu aahiwaakhula oriki: “Khula mwiri ohaaliwe ni Tiithi aka a wiirimu, onoopheliwa. 14 Mwaahiyeke. Awo atthu ahinoona aniweettiha akina ahinoona. Vano, mulipa-oohoona aamweettihaka mukhwaawe ohinoona, oowanli aya anoomorela mulittini”.+ 15 Pedru aahinvekela Yesu iiraka: “Munitaphulele nlikanyiho nla”. 16 Yesu aahiira: “Kiireke nyuwo-tho nlelo khamuniiwexexa?+ 17 Khamunsuwela wiira itthu sootheene sinikela mwaano, sinnivira mmirimani, khiyakhumela ota? 18 Veekeekhai, itthu sootheene sinikhuma mwaano, sinikhuma vamurimani. Nto iyo ti itthu sinimunanariha mutthu.+ 19 Mwa ntakiheryo, vamurimani sinnikhuma miyuupuwelo sootakhala:+ Wiiva, oraruwa, orupihana woohiloka,* wiiya, owootherya atthu ni onveeha Muluku. 20 Iya ti itthu sinimunanariha mutthu. Masi olya ohinyanwe,* khonimunanariha mutthu”.
21 Yesu aahivenya opuro ole, onarowa muttetthe wa oTiiro ni oSiidoni.+ 22 Vano, muthiyana mmosa a oFeniisia, aakhuma muttetthe yoole, aahimwaattamela Yesu, onakhuwela oriki: “Pwiya, Mwaana a Davidi, mukimorele ikharari. Mwanaka mwaamuthiyana, onnihaawa vanceene mwaha wa nlaikha nootakhala ninvanre”.+ 23 Masi Yesu khaamwaakhunle etthu. Nto awiixutti awe yaahimwaattamela ananvekela wiira: “Mmuleele muthiyana ola oroweke, maana onimakela wunla onittharaka”. 24 Yesu aahimwaakhula wiira: “Muluku okirumme orowa wa atthu a Isarayeli paahi, yaawo ari ntoko ipwittipwitthi sirimenle”.+ 25 Masi muthiyana ole aahimwaattamela Yesu, uurama ohoolo wawe, onahimya wiira: “Pwiya, mukikhaliherye!” 26 Yesu aahimwaakhula wiira: “Khivanireerela owaakha anamwane yoolya, onaarihela axaana a alapwa”. 27 Muthiyana owo aahiira: “Aayo, Pwiya. Masi hata axaana a alapwa, annoolya itathela sinimora vameesa va axipwiyaya”.*+ 28 Nto Yesu aahimwaakhula wiira: “Nyuwo muthiyana! Waamini wanyu ti wuulupale. Yiiraneye ntoko siniphavela anyu”. Okhuma ewoora ene yeele, mwanawe aahikhala saana.
29 Yesu aahivenya opuro ole, onarowa waattamela ephareya ya oGalileya.+ Aahiwela vamwaako, okilaathi vaavo. 30 Nuumala-vo, mittitthi suulupale sa atthu, saahirowa vaari awe, simuroihelaka atthu oorakala, yaatuthunya, oohoona, yahaalavula, ni aretta akina anceene. Vano aretta awo yaanaataleliwa ohoolo wa Yesu, nto owo aanaapenuxa.+ 31 Tivo, muttitthi ole wa atthu waahitikinihiwa owoona ale yahaalavula, alavulaka. Ale yaatuthunya, apenuxiwe ene. Ale oorakala, yeettaka oratteene ni alipa-oohoona, yoonaka. Atthu ootheene yaahinvuwiha Muluku a Isarayeli.+
32 Yesu aahiwiihana awiixutti awe, khwaahimeerya wiira: “Muttitthi ola wa atthu onnikooniha othunku,+ maana wookhala ni miyo mahiku mararu, ohilyiiye etthu. Nave nkiniphavela owiirela orowa owaani evoliwe ene etala,* wiira ahimore mustaraatani”.+ 33 Masi awiixutti yaahimukoha wiira: “Ninrowa ophwanya vai, opuro ola woorakamela omuttettheni, iphaawu siniphiyerya ovaha muttitthi muulupale siisa?”+ 34 Yesu aahaakoha wiira: “Murina iphaawu ikavi?” Awo yaahaakhula ariki: “Nrina iphaawu 7 ni ihopa vakhaani, saamukhaani”. 35 Nto Yesu aahiruma muttitthi ole wa atthu okilaathi vathi. 36 Nuumala-vo, aahikuxa iphaawu iye 7 ni ihopa, aahivekela. Vano aahikawanya iphaawu iyo, aavaha awiixutti, nto awiixutti yaahaakawela atthu a mittitthi iye.+ 37 Atthu ootheene yaahilya mpakha ovona. Nuumala-vo, saahittotteliwa ipetaaso saahanle,* khusarya ittanka* 7 suulupale.+ 38 Vano atthu yaalyiiye yaari 4.000, ohaakontari athiyana ni anamwane. 39 Nuumala Yesu waamwarya atthu ale, aahikela mukalawani, onarowa muttetthe wa oMagadani.+
16 Afarisi ni asaduki yaahimwaattamela Yesu. Nto aphavelaka omweehererya, awo yaahinvekela wiira owooniherye ethoonyeryo enikhuma wiirimu.+ 2 Vano Yesu aahiwaakhula wiira: “Nsuwa naakelaka,* nyuwo munnihimya wiira: ‘Okathi onrowa okhala wooreera, maana wiirimu khoreere oxeerya’. 3 Nave voosiisu, munnihimya wiira: ‘Olelo enimoopa epheyo ni orupa epula, maana wiirimu khoreere oxeerya, ni wooriipela’. Nyuwo munnisuwela otaphulela makhalelo a musulu, masi khamunsuwela otaphulela ithoonyeryo sa okathi. 4 Nyuwo atthu* ootakhala ni oohiroromeleya! Nyuwo munnithipelela ophavela ethoonyeryo, masi khamunrowa ovahiwa ethoonyeryo ekina,+ ehikhanle ethoonyeryo ya profeta Yoona”.+ Nuumala ohimya siiso, aahivenya onarowa.
5 Okathi awiixutti yaalapuwela aya ekhopela ekina, yaahiliyala okuxa iphaawu.+ 6 Yesu aahaaleela wiira: “Mutthukule maitho, mwiipasoope saana ni eferemento ya afarisi ni asaduki”.+ 7 Nto, awiixutti yaahipacerya olavula yaawo-ru, ariki: “Hiyo khanikunxe iphaawu”. 8 Yesu osuwelaka etthu yaalavula aya yaawo-ru, aahaakoha wiira: “Nyuwo atthu oowaamini vakhaani, xeeni munilavulasa anyu wiira khamurina iphaawu? 9 Niireke wiira nlelo khamwiiwexenxe? Aahiiso khamunuupuwela iphaawu iye thanu saavahiwe atthu 5.000, ni ittanka* sinceene mwaasarihale anyu?+ 10 Nave khamunuupuwela iphaawu iye 7 saavahiwe atthu 4.000, ni ittanka* sinceene suulupale mwaasarihale anyu?+ 11 Vano, muhinisuwela sai wiira nkaahimya iphaawu? Miyo kaahimya wiira mwiipasoope saana ni eferemento ya afarisi ni asaduki”.+ 12 Nto awiixutti yaahisuwela wiira Yesu khaahimya wiipasoopa ni eferemento ya iphaawu, masi ni mwiixuttiho wa afarisi ni asaduki.
13 Yesu aahiphiya muttetthe wa oKesareya wa Filipe. Weiwo aahaakoha awiixutti awe wiira: “Atthu anihimya wiira Mwaana a Mutthu ti pani?”+ 14 Awo yaahimwaakhula wiira: “Aakhala anihimya wiira mwa Yohani Mpatisa,+ akina anihimya wiira mwa Eliya.+ Akina-tho anihimya wiira mwa Yeremiya, aahiiso mmosa a maprofeta”. 15 Yesu aahaakoha wiira: “Ankhi nyuwo, munihimya wiira miyo ka pani?” 16 Simoni Pedru aahaakhula wiira: “Nyuwo mwa Kristu,+ Mwaana a Muluku mukumi”.+ 17 Nto Yesu aahimuleela wiira: “Oohakalala ti nyuwo, Simoni mwaana a Yoona, okhala wiira khamusuwelihiwe etthu ela ni pinaatamu, masi musuwelihiwe ni Tiithi aka ori wiirimu.+ 18 Nave-tho, aahimuleela wiira: Nyuwo mwa Pedru,+ nto vamwala vaava,+ kinooteka muloko aka. Nave okhwa* khonrowa omala-maliha muloko owo. 19 Miyo kinimoovahani ixaavi* sa Omwene wa wiirimu. Khula etthu enrowa anyu owala* vathi-va, enrowa okhala yoowaleya* ene wiirimu, nave khula etthu enrowa anyu ohula* vathi-va, enrowa okhala yoohuleya* ene wiirimu”. 20 Nto, Yesu aahaalopola oratteene awiixutti ale wiira ahimuleele mutthu wiira owo aari Kristu.+
21 Okhuma okathi ole, Yesu aahipacerya waatthokiherya awiixutti awe wiira ohaana orowa oYerusalemu, ohaana ohaaxiwa vanceene ni makhulupale a ayuda, ni makhulupale a anamukuttho ni alipa-oowiixuttiha nlamulo. Nave ohaana wiiviwa, masi onrowa ohihimuxiwa nihiku na neeraru.+ 22 Nto Pedru aahimukuxa Yesu omuroiha opuro mukina, onapacerya ompwapwela, iiraka: “Pwiya, mwiireerele murima. Itthu iyo khasinrowa wookhumelelani nnakhala vakhaani”.+ 23 Masi Yesu aahimurerya ettuli Pedru, onahimya wiira: “Mukhume ohoolo waka, Satana! Nyuwo mwa nluku ninkikwattuliha, okhala wiira murina miyuupuwelo sa apinaatamu, ohiya sa Muluku”.+
24 Vano, Yesu aahaahimeerya awiixutti awe wiira: “Akhala mutthu oniphavela okitthara, aikhootte mmansawe, okuxe mwiri awe wa nihaaxeryo,* okitthareke voohihiyererya.+ 25 Ole oniphavela woopola okumi awe, onoomurimeela. Masi, ole onimurimeela okumi awe mwaha wa miyo, onoophwanya.+ 26 Mweekeekhai, mutthu oniphwanya exeeni waakhela olumwenku wootheene, variki okumi awe orowaka opweteya?+ Aahiiso, onrowa ovaha exeeni wiira oturuke ni okumi awe?+ 27 Tthiri, Mwaana a Mutthu onimoorwa vamosa ni malaikha awe ni ovuwa wa Tiithi awe. Nave onoomuliva khula mutthu ottharihelaka miteko sa mutthu owo.+ 28 Kinooleelani ekeekhai wiira, aakhala ari vaava ahinrowa okhwa, ahimoonale toko Mwaana a Mutthu orwaaka Moomweneni mwawe”.+
17 Nuuvira mahiku 6, Yesu aahimukuxa Pedru, Yakobo ni munnawe, aitthaniwa Yohani, khurowa ni yaawo paahi vamwaako woorakama.+ 2 Nto Yesu aahithatuwa ohoolo waya. Owiitho wawe waanaarya ntoko nsuwa, nave malaya awe a ota yaanaarya* ntoko muthuko.+ 3 Vano, aahikhumelela Moise ni Eliya, anavaanela ni Yesu. 4 Nto, Pedru aahimuleela Yesu wiira: “Pwiya, vaareera hiyo okhala vaava. Mwaphavela, kinooteka vaava itenta* tthaaru. Emosa yawinyu, ekina ya Moise, nave-tho ekina ya Eliya”. 5 Nlelo Pedru olavulaka, niinaano-ru naahikhumelela neeku noowaarya, naakhuneela. Nuumala-vo, naahiiwanyeya nsu nikhumaka muneekuni-mmo, naahimya wiira: “Ola Mwanaka, kinimphentexa aka, yoowo onikihakalaliha vanceene.+ Mmwiiweleleke yoowo”.+ 6 Vaiwale aya eyo, awiixutti ale yaahoova vanceene, yiipopheya vathi. 7 Vano, Yesu aahiwaattamela, aahaakwannya, aahimeerya wiira: “Nvenye. Muhoove”. 8 Nuumala weemexa muru, awo yaamoonale Yesu paahi. 9 Okathi yaakhuruwa aya vamwaako, Yesu aahaalopola awiixutti ale, iiraka: “Muhimuleele mutthu itthu iya soonale anyu, Mwaana a Mutthu ohinatthi ohihimuxiwa mookhwaani”.+
10 Masi, awiixutti yaahimukoha so: “Nto, xeeni alipa-oowiixuttiha nlamulo anihimya aya wiira Eliya ohaana opacerya orwa ohinatthi Kristu?”+ 11 Yesu aahiwaakhula oriki: “Tthiri, Eliya onimoorwa wiira olokiherye itthu sootheene.+ 12 Nto, kinooleelani wiira Eliya ohoorwa, masi ahimusuwela. Awo aamwiiriha sootheene saaphavela aya.+ Siiso-tho, Mwaana a Mutthu onrowa ohaaxiwa ni yaawo”.+ 13 Vano, awiixutti yaahisuwela wiira Yesu aamuhimya Yohani Mpatisa.
14 Vaaphiyale aya vaathukumanne muttitthi wa atthu,+ mulopwana mmosa aahimwaattamela Yesu, onakhoroma ohoolo wawe, amuhimeerya wiira: 15 “Pwiya, mummorele ikharari mwanaka mwaamulopwana, maana oniwereiwa ecili,* ni khoreere owereiwa. Onnimorela vaikho ni mmaasini ikwaha sinceene.+ 16 Kihaaruuhela awiixutti anyu, masi awo khawenrye ompenuxa”. 17 Yesu aahaakhula oriki: “Nyuwo atthu oohaamini ni ootakhala!+ Kinrowa okhala ni nyuwo mpakha silini? Kinrowa woovilelani mpakha silini? Mukiruuhele-va”. 18 Vano Yesu aahipwapwela nlaikha nle nootakhala. Nto mmiravo ole aahipenuxiwa, okhuma ewoora ene yeele.+ 19 Awiixutti yaahimwaattamela Yesu, wiiphiini, anamukoha wiira: “Xeeni nihiwenrye ahu woomola nlaikha nne nootakhala?” 20 Yesu aahiwaakhula wiira: “Mwaha wa waamini wanyu vakhaani. Kinooleelani ekeekhai wiira, mwakhalana waamini onlikana ni enuku yaamukhaanixa,* munooruma mwaako ola wiira: ‘Mukhume-va, murowe vale’. Nto mwaako owo, onookhuma, nave khiivo munrowa anyu wooceela”.+ 21* ——
22 Okathi Yesu aathukumanne awe oGalileya, aahaahimeerya awiixutti awe wiira: “Mwaana a Mutthu onrowa ovarihiwa ni ovahereriwa mmatatani mwa atthu.+ 23 Awo anrowa omwiiva, masi onrowa ohihimuxiwa nihiku na neeraru”.+ Awiixutti yaahiriipiwa murima vanceene.
24 Nuumala Yesu ni awiixutti awe ophiya oKafarnawu, alipa-ooliviha mpoosito wa etemplo,* yaahimwaattamela Pedru, anamukoha wiira: “Niireke mwiixuttihi anyu onniliva mpoosito wa etemplo?”*+ 25 Pedru aakhunle wiira: “Aayo, onniliva”. Masi nuumala okela mpaani, Yesu aahipacerya omukoha Pedru wiira: “Simoni, munoonela sai? Mamwene a mulaponi-mu anaakhela mipoosito soovirikana sawani? Niireke anaakhela sa anaaya aahiiso sa amalapo?” 26 Okathi aakhunle awe oriki: “Sa amalapo”. Yesu aahimuhimeerya Pedru wiira: “Vaari siiso, weeso anaaya khaniliva. 27 Vano, wiira nihikumiherye onyakulihana,+ murowe ophareya mwamurihele coolo mmaasini. Ehopa enrowa anyu opacerya owatthula, muhule eyano aya, munoophwanya musurukhu mmosa wa eparatha.* Nto mukuxe musurukhu owo, mwalive mpoosito wawaka ni wawinyu”.
18 Okathi ene yoole, awiixutti yaahimwaattamela Yesu, anamukoha ariki: “Ti pani ori muulupalexa Moomweneni wa wiirimu?”+ 2 Nto Yesu aahimwiihana mwanamwane mmosa, omweemexa eriyari aya, 3 onahimya so: “Kinooleelani ekeekhai wiira, mwaahirukunuxe-ru voomalela moonelo anyu, munalikana ni anamwane acikhaani,+ khamunikela Moomweneni wa wiirimu.+ 4 Tivonto, ole oniiyeviha, onakhala ntoko mwanamwane ola, tori muulupalexa Moomweneni wa wiirimu.+ 5 Nave, ole onimwaakhela mwanamwane ntoko ola, mwaha wa nsina naka, onikaakhela miyo. 6 Masi, ole onimwiiriha mmosa a acikhaani ala anikaamini, ohiya waamini, fataari aatthukweleliwe muxikoni nluku nuulupale ni oriheliwe eriyari ya ephareya.+
7 “Aatakhaliwa atthu a mulaponi, okhala wiira anniwiiriha akina ohiya waamini! Ekeekhai wiira anookhala ale aniwiiriha akhwaaya ohiya waamini, masi atthu awo aatakhaliwa! 8 Akhala wiira ntata nanyu aahiiso nnawu nanyu ninnootthekihani,* mwiikitthe, murihele ottaiwene.+ Fataari ophwanya okumi mututhunyaka aahiiso murakanle ene, ohikhanle opwetexiwa voomalela ni mooro, murina ene matata oomanli ni inawu soopiili.+ 9 Nave-tho, akhala wiira niitho nanyu ninnootthekihani,* musyoole* ni murihele ottaiwene. Fataari ophwanya okumi murina ene niitho nimosa, ohikhanle oriheliwa oGehena* onipatta mooro,+ murina ene maitho oomanli. 10 Mwiipasoope wiira muhimuthanye mmosa a acikhaani ala. Tthiri miyo kinoohimeeryani wiira malaikha aya wiirimu, okathi wootheene ari vamaithoni va Tiithi aka ori wiirimu.+ 11* ——
12 “Nyuwo munoonela sai? Mutthu akhalana ipwittipwitthi 100, vano emosa erimeela,+ niireke khonrowa ohiya iye 99 omwaako, onarowa ophavelasa ele emosa erimenle?+ 13 Kinoohimeeryani ekeekhai wiira: Aphwanya vale, onnitteeliwa murima vanceene mwaha wa yeeyo emosa, ovikana iye 99 sahaarimenle. 14 Siiso-tho, Tiithi aka* ori wiirimu, khoniphavela wiira hata mmosa a acikhaani ala, orimeele.+
15 “Nave, akhala wiira munninyu ohootthekelani, murowe mwakumane nyuwo ni yoowo paahi, mmooniherye etthu etthenke awe.+ Awiiwani, moomuttikiherya munninyu ephiro yooreera.+ 16 Masi aahiphavele owiiwani, murowe ni mutthu mmosa aahiiso atthu anli, wiira khula mwaha ophukiweke yakhumelela anamoona anli aahiiso araru ahimyaka etthu emosa-ru.+ 17 Vano, aahiphavele owiiwa atthu awo, muhimye mmulokoni. Akhala wiira khoniphavela wiiwa hata muloko, mmuthokoreryeke ntoko mutthu ohinaamini*+ ni ntoko mulipa-ooliviha mpoosito.+
18 “Kinooleelani ekeekhai wiira: Khula etthu enrowa anyu otthukwa vathi-va, enrowa okhala yootthukiwe ene wiirimu. Nave khula etthu enrowa anyu otaphula vathi-va, enrowa okhala yootaphuliwe ene wiirimu. 19 Miyo kinooleelani-tho ekeekhai wiira: Yakhala atthu anli a nyuwo anivarihana ovekela etthu ya faita, Tiithi aka ori wiirimu onoowiirela.+ 20 Tthiri, nipuro ninthukumana aya atthu anli aahiiso araru mwa nsina naka,+ miyo kiri eriyari aya”.
21 Vano, Pedru aahimwaattamela Yesu khumukoha wiira: “Pwiya, munnaka akitthekela, kimuleveleleke ikwaha ikavi? Kiireke mpakha ikwaha 7?” 22 Yesu aamwaakhunle so: “Miyo nkinooleelani wiira mpakha ikwaha 7, masi kinooleelani wiira mpakha ikwaha 77.+
23 “Tivo, Omwene wa wiirimu, pooti olikanyihiwaka ni mwene aaphavela waalokiha arumeyi awe yaamukophenle. 24 Okathi aapacenrye awe waalokiha, aahiruuhiwa mulopwana mmosa aamukophenle italento 10.000.* 25 Masi okhala wiira khaarina musurukhu woolivana, mwene owo aahiruma wiira mulopwana owo atumihiwe, vamosa ni amwaarawe, anaawe ni itthu sootheene saarina awe, wiira olive musurukhu aakomphe awe.+ 26 Nto murumeyi owo aahikhoroma* ohoolo wa mwene, onahimya so: ‘Mukipixerye murima. Miyo kinimoolivani itthu sootheene’. 27 Mwene owo aahimmorela ikharari, khumuhiya orowaka, ni aahimulevelela etthu aakomphe awe.+ 28 Nuumala murumeyi ole okhuma opuro ole, aahimphwanya murumeyi mukhwaawe, yoowo aamukophenle itenaario* 100. Nto, aahinvara exiko, onamphinyaka mmilo, ohimyaka wiira: ‘Mukilive itthu sootheene mukikophenle anyu’. 29 Vano, murumeyi owo aahikhoroma,* onamuxonttela oriki: ‘Mukipixerye murima. Miyo kinimoolivani’. 30 Masi, khaaphavenle ompixerya murima, nto aahiruma owaleliwa mukhatteya, mpakha ophiya okathi aarowa awe oliva musurukhu aakomphe awe. 31 Okathi arumeyi akhwaawe voonale aya etthu ele yiiraneyale, yaahiriipiwa murima vanceene, khurowa omuleela mwene aya itthu sootheene saakhumelenle. 32 Nto mwene aahimwiihaniha murumeyi owo, omuhimeerya wiira: ‘Nyuwo murumeyi ootakhala, miyo kihoolevelelani musurukhu wootheene okomphe anyu, maana mookivara metto. 33 Nyuwo khimwaawerya ommorela ikharari murumeyi mukhwiinyu, ntoko miyo koomorenlyaakani ikharari?’+ 34 Nto, mwene owo aahinviruwela vanceene, onvahererya makwarta a mukhatteya wiira amutthukwele, mpakha oliva musurukhu wootheene aakomphe awe. 35 Ti siiso Tiithi aka a wiirimu, onrowa awe owiirihani,+ vakhala wiira khamunimulevelela munninyu ni murima wootheene”.+
19 Nuumala Yesu olavula itthu iya, aahivenya oGalileya orowaka omukanoni wa oYudeya, ekhopela ekina ya muro Yordani.+ 2 Nave-tho, mittitthi suulupale sa atthu saahimutthara. Nto weiwo Yesu aahaapenuxa aretta aya.
3 Nave, afarisi yaahimwaattamela Yesu aphavelaka omweehererya, anamukoha wiira: “Niireke vanneemereriwa mulopwana omwalana ni mwaarawe mwaha wa khula etthu?”+ 4 Yesu aahaakhula oriki: “Khamunasome wiira ole aapattunxe apinaatamu okhuma woopaceryani, ampattunxe mulopwana ni muthiyana?+ 5 Nave-tho, owo aahihimya so: ‘Tivo, mulopwana onimwaahiya apapawe ni amamawe, wiira okhaleke* ni mwaarawe, nto oowanli aya anrowa okhala erutthu emosa’?+ 6 Siiso, awo khahiyo-tho atthu anli, masi ari erutthu emosa. Nto, ele Muluku okhalinhe awe emosa, ohikhale mutthu onivalaanya”.+ 7 Awo yaahimukoha wiira: “Nto xeeni Moise ohalaka oruma wiira mulopwana onvahe mwaarawe etukumento ya omwalana ni omoomoleke?”+ 8 Yesu aahiwaakhula wiira: “Moise oheemererya wiira mmwalaneke ni mwaarinyu,+ mwaha wa ohiphavela wanyu wiiwa. Masi khahiyo waari siiso okhuma woopaceryani.+ 9 Masi, kinooleelani wiira, ole onimwalana ni mwaarawe, ohikhanle mwaha wa orupihana woohiloka,* onamuthela muthiyana mukina, mutthu owo onooraruwa”.+
10 Awiixutti awe yaahimuleela wiira: “Othelana waari ene siiso, fataari ohithela-tho”. 11 Yesu aahiwaakhula iiraka: “Khahiyo wiira atthu ootheene anoowerya opaka ele enihimya aka, masi aniwerya paahi taale avahiwe ni Muluku.+ 12 Tthiri aakhala atthu ahinithela maana ayariwe siiso, aakhala-tho ahinithela mwaha woowi ahuliwe ni atthu. Nave-tho aakhala ahinithela voolakelela, mwaha wa Omwene wa wiirimu. Ole oniwerya okhala siiso, okhaleke”.+
13 Nto Yesu aahiruuheliwa anamwane acikhaani wiira owiixaatherye matata ni waavekelela. Masi awiixutti yaanaapwapwela axipapaya ni aximamaya.+ 14 Tivo, Yesu aahiwiirela: “Mwaahiye anamwane awo, muhaakhoottiherye orwa wa miyo, maana Omwene wa wiirimu ti wawaya”.+ 15 Nto aahiwiixaatherya matata awe. Nuumala-vo, aahikhuma opuro owo.
16 Vano, mutthu mmosa aahimwaattamela Yesu, onamukoha wiira: “Mwiixuttihi, kipake exeeni yooloka wiira kiphwanye okumi woohimala?”+ 17 Yesu aahimwaakhula, oriki: “Xeeni munikikoha anyu wiira ‘kipake exeeni yooloka’? Ooloka ti Muluku paahi.+ Vano, mwaaphavelaka ophwanya okumi woohimala, muhaana weettela sooruma sa Muluku, voohihiyererya”.+ 18 Owo aahimukoha-tho wiira: “Sooruma xeeni?” Vano, Yesu aahimwaakhula, oriki: “Muhimwiive mutthu,+ muhiraruwe,+ muhiiye,+ muhimootherye mukhwiinyu,+ 19 mwaattittimiheke apapinyu ni amaminyu+ ni mumphenteke mukhwiinyu ntoko muniiphenta anyu”.+ 20 Mmiravo owo, aahimwaakhula wiira: “Miyo kinneettela sootheene iya. Nto exeeni enikihalela?” 21 Yesu aahimuleela wiira: “Mwaaphavelaka okhala oomalela,* murowe mwatumihe mireerelo sanyu. Nto musurukhu ene mwaavahe alipa-oohaawa. Siiso, munookhalana muhakhu wiirimu.+ Nuumala-vo, murwe mukhale mwiixutti aka”.+ 22 Okathi aiwale awe moolumo ala, mmiravo owo aahirowa oriipiwe ene murima, okhala wiira aahikhalana mihakhu sinceene.+ 23 Vano Yesu aahaahimeerya awiixutti awe wiira: “Kinooleelani ekeekhai wiira, vanoovila thaaciri okela Moomweneni wa wiirimu.+ 24 Kinooleelani-tho wiira, vanookhweya ekamelo ovira vamwiitheni va akulya, ovikana thaaciri okela Moomweneni mwa Muluku”.+
25 Nuumala awiixutti wiiwa eyo, awo yaahixankiheya vanceene, anahimya wiira: “Ti pani oniwerya woopowa tthiri?”+ 26 Yesu aahaawehexexa onaahimeerya wiira: “Moonelo wa atthu, etthu ela kheniweryaneya, masi moonelo wa Muluku khahiyo siiso, maana Muluku onniwerya opaka itthu sootheene”.+
27 Vano, Pedru aahimuleela Yesu wiira: “Hiyo-va, noohiya itthu sootheene nnoottharani. Exeeni enrowa ahu ophwanya?”+ 28 Yesu aahiwaakhula wiira: “Kinooleelani ekeekhai wiira, okathi itthu sootheene sinrowa aya okhalihiwa isya, nave Mwaana a Mutthu akilaathi veehiceni vawe voowaarya, nyuwosa munrowa okilaathi ihice 12 wiira mphukeleke mahimo 12 a Isarayeli,+ okhala wiira mwa awiixutti aka. 29 Nave, ootheene ale anihiya ipa saya, anaahiya axinnaya, axirokoraya, apapaya, amamaya, anaaya, aahiiso anihiya imatta saya mwaha wa nsina naka, animwaakhela itthu iya voowaatta, nave anoophwanya okumi woohimala.+
30 “Anceene ari oopacerya, anrowa okhala ookiserya. Nave anceene ari ookiserya, anrowa okhala oopacerya.+
20 “Omwene wa Muluku ori ntoko mwaneene ematta, yoowo aakhumme voosiisu orowaka waaphavela anamuteko wiira yavare muteko ematta awe ya ewuuva.+ 2 Nuumala wiiwanana waaliva anamuteko ale etenaario* emosa vanihikuni, aahaaruma orowa ematta awe ya ewuuva. 3 Nave, ehalaka oruma 9 oora ya voosiisu,* aahaaweha atthu akina yeemenle ene omerkaatu ahirina muteko. 4 Nto, aahaahimeerya wiira: ‘Ni nyuwo-tho murowe ematta aka ya ewuuva, kinimoolivani musurukhu muniphwanelela anyu’. 5 Atthu ale yaahirowa. Nave-tho, aahikhuma 12 oora* ni 15 oora,* onarowa waaphavela-tho anamuteko akina. 6 Wookiseryani waya, aahikhuma 17 oora* aaphwanya atthu akina yeemenle ene ahirina muteko. Nto owo aahaakoha wiira: ‘Xeeni mukhalaka-va nihiku nootheene muhivaraka etthu?’ 7 Awo yaahaakhula ariki: ‘Khuuvo onivahale muteko’. Nto owo aahaaleela wiira: ‘Ni nyuwo-tho murowe ematta aka ya ewuuva’.
8 “Vahalaka wiila, mwaneene ematta aahimuhimeerya mulipa onaaweherya anamuteko awe, wiira: ‘Mwawiitthane anamuteko, mwaalive musurukhu aya,+ mwaapacerye ale akisenrye orwa ni mwaakiserye ale apacenrye orwa’. 9 Ale yaalattuliwe 17 oora,* yaahirwa. Khula mmosa aahaakhela etenaario* emosa. 10 Vano, okathi yaaphiyale aya ale yaapacenrye olattuliwa, yuupuwela wiira yaamuliviwa vanceene. Masi, awo-tho yaakhenle etenaario* emosa. 11 Nto, nuumala waakhela siiso, awo yaahipacerya wunlaseya ohoolo wa mwaneene ematta, 12 ahimyaka wiira: ‘Alopwana ala ookiserya ophiya avanre ewoora emosa paahi, masi muhaaliva musurukhu mwaattelo mmosa-ru ni hiyo, nivanre nihiku nootheene nivilelaka oviha!’ 13 Mwaneene ematta aahimwaakhula mmosa, oriki: ‘Mpatthani, nkiwiirenleni etthu yoohiloka. Kiira naiwananne woolivani etenaario* emosa?+ 14 Mukuxe musurukhu anyu, muroweke. Kiniphavela waaliva anamuteko avanre ewoora emosa, musurukhu mwaattelo mmosa-ru ntoko wawinyu. 15 Niireke nkirina ehakhi ya opaka eniphavela aka ni musurukhu aka? Aahiiso, nyuwo* munikikhalela nrima mwaha wa opaka etthu yooloka?’*+ 16 Siiso, ale ookiserya anrowa okhala oopacerya. Nave ale oopacerya anrowa okhala ookiserya”.+
17 Orowaka oYerusalemu, Yesu aahaakuxa awiixutti awe 12 aaroiha opuro wahaakhanle atthu, onaaleela wiira:+ 18 “Mwiiwe! Ninrowa oYerusalemu, nto Mwaana a mutthu onrowa ovahereriwa mmatatani mwa makhulupale a anamukuttho ni alipa-oowiixuttiha nlamulo. Awo anrowa omulamula wiira iiviwe.+ 19 Nave-tho, anonvahererya mmatatani mwa amalapo, wiira oveehiwe, owaxuliwe ni iiviwe vamwirini.+ Masi onrowa ohihimuxiwa nihiku na neeraru”.+
20 Okathi owo, mwaarawe Zebedeyo ni anaawe anli,+ yaahimwaattamela Yesu, uurama ohoolo wawe, onanvekela etthu.+ 21 Yesu aahimukoha wiira: “Muniphavela exeeni?” Muthiyana ole aahaakhula oriki: “Kiniveka wiira anaaka ala anli yakilaathi vamosa ni nyuwo Moomweneni mwanyu,+ mmosa moono anyu woolopwana, mukina moono anyu woothiyana”. 22 Yesu aahaakhula wiira: “Nyuwosa khamunsuwela eniveka anyu. Niireke munoowerya owurya ele kihanle aka owurya?”+ Awo yaahimwaakhula, ariki: “Nnoowerya”. 23 Yesu aahaahimeerya oriki: “Tthiri munoowerya owurya.+ Masi okilaathi moono aka woolopwana ni woothiyana, khahiyo miyo kinivaha, maana ale aneemereriwa okilaathi mapuro awo, taale anithanliwa ni Tiithi aka”.+
24 Nuumala awiixutti ale akina 10 wiiwa mwaha ole, yaahinanariwa ni awiixutti ale anli.+ 25 Vano, Yesu aahaathukumanya awiixutti awe ootheene, onaahimeerya wiira: “Nyuwo munnisuwela wiira anamalamulela a mulaponi annaapuherya atthu aya. Nave makhulupale annaawerya atthu awo.+ 26 Nto nyuwosa muhiireke siiso.+ Masi ole oniphavela okhala muulupale eriyari anyu, ohaana okhala murumeyi anyu.+ 27 Nave ole oniphavela okhala oopacerya eriyari anyu, ohaana okhala epottha anyu.+ 28 Siiso-tho, Mwaana a Mutthu khorwenle orumeeliwa, masi orwenle orumeela+ ni ovaha okumi awe, wiira owoopole* atthu anceene”.+
29 Okathi yaakhuma aya oYeriko, muttitthi muulupale wa atthu waahimutthara Yesu. 30 Vano, alopwana anli oohoona yaakilanthi mukerekhere mwa estaraata, yaahiiwa wiira Yesu anvira. Nto yaahikhuwela ariki: “Pwiya, Mwaana a Davidi, munimorele ikharari!”+ 31 Masi muttitthi ole wa atthu, waahaapwapwela, waaleelaka wiira amaale. Vano awo yaamutepa okhuwela ariki: “Pwiya, Mwaana a Davidi, munimorele ikharari!” 32 Nto Yesu aaheemela, owiitthana, onaakoha oriki: “Muniphavela wiira kiwiiriheni exeeni?” 33 Awo yaahimwaakhula wiira: “Pwiya, nimphavela wiira maitho ahu atthukuwe”. 34 Nto Yesu aahimoriwa ikharari, okwannya maitho aya.+ Niinaano-ru, yaanoona, anamutthara.
21 Okathi yaattamela aya oYerusalemu, yaahiphiya muttetthe wa oBethifaxe, vamwaako Olivera. Nto Yesu aahaaruma awiixutti awe anli,+ 2 aahimeeryaka wiira: “Murowe muttetthe ori ohoolo wanyu, mukelaka-ru munomphwanya puuru oothiyana, otthukweleliwe ene, ori ene ni mwaaxaana awe. Nto mwaataphule, mukiruuhele. 3 Akhala mutthu onrowa wookohani etthu, mmwaakhule so: ‘Apwiya tanaaphavela’. Siiso, mutthu owo onimoohiyani wiira mwaakuxe”.
4 Tthiri, etthu ela ehiiraneya wiira emaliheriwe ele Muluku aalavunle awe omurumeelaka profeta awe, oriki: 5 “Mmuleele mwaana mwaamuthiyana a oSiyoni* wiira: ‘Mwiiwe! Mwene anyu onnoorwa wa nyuwo.+ Owo toowiiyeviha, oomaala+ ni onirwa onwenle ene puuru, aayo, mwaaxaana a puuru’”.+
6 Tivo, awiixutti ale yaahirowa, khupaka siisaale Yesu aarumale awe.+ 7 Awo yaahimuruuha puuru owo ni mwaaxaana awe, yaahaatala malaya aya a ota vasulu va apuuru awo.+ Nto Yesu aahinwela mwaaxaana a puuru. 8 Anamunceene a muttitthi ole wa atthu yaanaatala malaya aya a ota mustaraatani,+ akina yaaninta makukhu a mikole, anaatala mustaraatani. 9 Nave-tho, mittitthi saari ohoolo wawe, vamosa ni ale yaamutthara ottuli, yaanikhuwela yiiraka: “Khoo Muluku, ninnoovekelani, mmoopole Mwaana a Davidi!+ Ooreelihiwa tuule onirwa mwa nsina na Yehova!*+ Khoo Muluku, ninnoovekelani, mmoopole, nyuwo munikhala wiirimu!”+
10 Okathi Yesu aaphiyale awe oYerusalemu, atthu ootheene a epooma ele yaahixenkereya, anakohana wiira: “Mutthu ola ti pani?” 11 Mittitthi iye sa atthu saanihimya wiira: “Ola Yesu, profeta+ onikhuma oNazarethi wa oGalileya!”
12 Yesu aahikela mutemplo, onapacerya owoomola atthu ootheene yaatumiha ni yaathuma mutemplo memmo. Nave, aahipittula meesa a atthu yaaturuka musurukhu ni aahipittula ikhatera sa atthu yaatumiha ipompa.*+ 13 Nto aahaahimeerya wiira: “Voolempwa wiira: ‘Empa aka, enrowa ohimmwaka okhala empa ya mavekelo’.+ Masi nyuwo mookhaliha empa ya alatarau”.+ 14 Nave-tho, alipa-oohoona ni oorakala yaanirwa okumana ni Yesu mutemplo. Nto owo aanaapenuxa.
15 Makhulupale a anamukuttho ni alipa-oowiixuttiha nlamulo, yaahinanariwa vanceene,+ nuumala oweha miiriirya Yesu aapanke awe ni owiiwa anamwane yaakhuwela mutemplo ariki: “Khoo Muluku, ninnoovekelani, mmoopole Mwaana a Davidi!”+ 16 Nave yaahimukoha Yesu, wiira: “Niireke munniiwa ele anamwane ala anihimya aya?” Owo aahiwaakhula, oriki: “Aayo, kinniiwa. Masi nyuwo khamunasome moolumo anihimya wiira: ‘Nyuwo moowiiriha anamwane acikhaani ni anamwane a mmatatani woottottopelani’?”+ 17 Yesu aahaahiya atthu ale, onarowa epooma ya oBethania, khuviriha weiwo ohiyu wootheene.+
18 Okathi aatthikela awe oYerusalemu oxaka, Yesu aahivoliwa etala.+ 19 Nto aahiweha mwiri wa ifiiku mustaraatani, aahaattamela, masi aaphwannye makukhu-ru paahi.+ Vano aahiirela mwiri ole wiira: “We, khoniima-tho mihokorokho”.+ Mwiri owo wa ifiiku waahuuma niinaano-ru. 20 Nuumala awiixutti woona etthu ele, awo yaahitikinihiwa vanceene, anahimya so: “Mwiri ola wa ifiiku, wuumale sai niinaano-ru?”+ 21 Yesu aahiwaakhula wiira: “Kinooleelani ekeekhai wiira, mwakhalana waamini, muhinahoverya etthu, munoowerya opaka ele epanke aka ni mwiri ola wa ifiiku. Nave-tho munoowerya oruma mwaako ola wiira: ‘Nvenye-va, mmorele mphareya’, nto eyo enimwiiraneya.+ 22 Nave, sootheene sinrowa anyu ovekela ni waamini, munoovahiwa”.+
23 Yesu aahikela mutemplo, onawiixuttiha atthu. Okathi owo, makhulupale a anamukuttho ni makhulupale a ayuda, yaahimwaattamela anamukoha wiira: “Owerya wawani oniwiirihani opaka itthu iya? Murummwale naani?”+ 24 Yesu aahiwaakhula wiira: “Ni miyo-tho kinimookohani etthu emosa. Mwakileela, miyo-tho kinimooleelani ole okivanhe owerya wiira kipake itthu iya. 25 Opatiso wa Yohani waakhumme vai? Wa Muluku* aahiiso wa atthu?” Awo yaahipacerya ovaanela yaawo-ru ariki: “Naakhula wiira: ‘Wa Muluku’,* owo onoonikoha wiira: ‘Nto xeeni muhalaka ohimwaamini Yohani?’+ 26 Masi naakhula wiira: ‘Wa atthu’, nooveke muttitthi ola, maana atthu ala ootheene annimoona Yohani okhala profeta”. 27 Tivonto, yaahimwaakhula Yesu ariki: “Khaninsuwela”. Nto Yesu aahaaleela wiira: “Ni miyo-tho nkinooleelani ole okivanhe owerya wiira kipake itthu iya.
28 “Munoonela sai? Mulopwana mmosa aahikhalana anamwane anli. Aahimphwanya mwaana oopacerya, onamwiirela: ‘Mwanaka, olelo murowe mwavare muteko omatta wa ewuuva’. 29 Mwaana owo aahaakhula, oriki: ‘Nkiniphavela’. Masi, nuuvira okathi, aahituruka muupuwelo awe, khurowa. 30 Aahimphwanya-tho a nenli, khumuhimeerya etthu emosa-ru. Vano owo aahiwaakhula apapawe wiira: ‘Kinoorowa’, masi khuhirowa. 31 Wa anaawe ale anli, tuuvi aapanke etthu aaphavela paapa awe?” Awo yaakhunle so: “Ole oopacerya”. Nto Yesu aahaaleela wiira: “Kinooleelani ekeekhai wiira, alipa-ooliviha mpoosito ni anamararuwa, anookela Moomweneni mwa Muluku, nyuwo muhinatthi okela. 32 Tthiri Yohani aahirwa, oothoonyeryani ephiro ya xariya, masi nyuwo khuhimwaamini. Alipa-ooliviha mpoosito ni anamararuwa ti yaamwaaminni.+ Vano nyuwo hata moonale ene itthu iya, khamurukununxe murima wiira mmwaamini.
33 “Nwiriyane nlikanyiho nikina: Aahikhala mulopwana mmosa aarina ematta awe ya ewuuva.+ Aahitekelela ematta yootheene ni aahithipa nipuro naanyakattiwa ewuuva.+ Nave-tho, aahiteka empa yoorakamela osulu* mmatta-mmo. Nuumala-vo, aahaahiyerya alimi, khurowa elapo ekina.+ 34 Okathi mihokorokho saattokotthale aya, aahaaruma arumeyi awe orowa okumana ni alimi ale, wiira akuxe mihokorokho sawe. 35 Masi alimi ale, yaahaavara arumeyi awe, mmosa yaahimmana, mukina yaahimwiiva, mukina-tho yaahinvonyakasa maluku.+ 36 Aahaaruma-tho arumeyi awe akina anceene, waavikana ale oopacerya. Masi, awo-tho yaahiwiiriha etthu emosa-ru.+ 37 Wookiseryani, aahimuruma mwanawe, uupuwelaka so: ‘Awo anoomuttittimiha mwanaka’. 38 Nuumala alimi ale onweha mwaana owo, yaahihimeeryana wiira: ‘Ola tonrowa ohalana ematta ela.+ Nrowe nimwiive, nihalane itthu sootheene!’ 39 Nto awo yaahinvara, ampurulela ota wa ematta ya ewuuva, khumwiiva.+ 40 Vano, mwaneene ematta eyo aarwaaka, onrowa owiiriha exeeni alimi ale?” 41 Siiso, makhulupale a anamukuttho ni makhulupale a ayuda, yaahimwaakhula, yiiraka: “Okhala wiira awo tootakhala, onrowa owiivakasa ni onimwaahiyerya ematta awe ya ewuuva alimi akina, yaawo anrowa onvahaka mihokorokho sawe, sattokottha vale”.
42 Yesu aahaaleela, oriki: “Soolempwa sinihimya wiira: ‘Nluku nenlo alipa-ooteka empa yaakhontte aya, nookhalihiwa nluku nuulupale na alisenso.+ Nluku nlo ninkhuma wa Yehova,* ni ti nootikiniha vamaithoni vahu’. Niireke nyuwo khamunasome moolumo ala?+ 43 Tivo kinooleelani wiira, Muluku onoowaakhani Omwene awe, aavahe atthu anipaka ele eniphavela awe. 44 Nave, mutthu onimorela nluku nla, onimuntakaseya.+ Ole onrowa omoreliwa ni nluku nla, onoonyakattiwa”.+
45 Okathi makhulupale a anamukuttho ni afarisi yaiwale aya malikanyiho awe, yaahisuwela wiira Yesu aahimya yaawo.+ 46 Nnaamwi awo yaaphavela onvara Yesu, yaanoova mittitthi sa atthu, maana atthu awo yaanimoona Yesu okhala profeta.+
22 Yesu aahitthikela olavula ni atthu orumeelaka malikanyiho, iiraka: 2 “Omwene wa wiirimu pooti olikanyihiwaka ni efesta ya ekasamento,* yeeyo mwene mmosa ampakenle awe+ mwanawe mwaamulopwana. 3 Nto mwene owo aahaaruma arumeyi awe owiitthana atthu aalattunle awe efesta eyo. Masi atthu ale yaahikhootta orowa.+ 4 Vano aahaaruma arumeyi awe akina, iiraka: ‘Mwaaleele atthu alattuliwe, wiira: “Yoolya yoolikana. Ipooyi saka ni inama sikina sooneneva, soohitiwa. Itthu sootheene soolikana. Murwe ofestani wa ekasamento”’. 5 Masi awo khiyaathokorenrye, mmosa khurowa omatta wawe, mukina khurowa omwiira nakoso awe.+ 6 Nave akina yaahaavara arumeyi awo, yaahaamana, khuwiiva.
7 “Mwene ole aahinanariwa vanceene, aahaaruma anakhotto awe orowa waapwetexa anawiive awo ni opaha epooma aya.+ 8 Nuumala-vo, aahaahimeerya arumeyi awe wiira: ‘Efesta ya ekasamento yoolikana,* masi atthu yaalattuliwe khiyaaphwanelela.+ 9 Tivonto, murowe istaraata suulupale sinikhuma mpooma, mwaalattule atthu ootheene anrowa anyu waaphwanya wiira arowe efesta ya ekasamento’.*+ 10 Siiso, arumeyi awo yaahirowa istaraata iyo, yaathukumanya atthu ootheene yaaphwannye aya, ootakhala ni ooreera murima. Nto opuro ole waapakiwa efesta ya ekasamento* yaahisareya atthu yaalya.*
11 “Okathi mwene aakenle awe wiira aawehe* atthu yaalattuliwe, aahimoona mulopwana mmosa ahaawanre nlaya na ekasamento. 12 Tivo, aahimukoha wiira: ‘Mpatthani, mukenle sai muhirina nlaya na ekasamento?’ Nto owo khaakhunle etthu. 13 Mwene aahiwiirela arumeyi awe wiira: ‘Mmutthukwe mutthu ola metto ni matata, mmurihele ota, weepiphini. Weiwo tonrowa awe wunla ni olumanyiha maino awe’.
14 “Atthu oolattuliwa khareere, masi ale athanliwe ari vakhaani”.
15 Nto afarisi yaahikhuma opuro ole, anavaanela moota wonvara Yesu ni moolumo awe.+ 16 Vano yaahaaruma awiixutti aya vamosa ni atthu yaamutthara Herodi,+ orowa omuleela wiira: “Mwiixuttihi, noosuwela wiira okathi wootheene munilavula ekeekhai ni muniixuttiha ekeekhai ya Muluku ni khamunimuthanla mutthu, okhala wiira khamuniweha makhalelo a atthu. 17 Nkahaya munleele moonelo anyu: Niireke vannireerela omuliva mpoosito Seesari wala nnaari?” 18 Yesu osuwelaka muupuwelo aya wootakhala, aahiira: “Nyuwo anawoothe, xeeni munikeehererya anyu? 19 Mukooniherye musurukhu wa mpoosito”. Awo yaahimuruuhela etenaario* emosa. 20 Yesu aahaakoha wiira: “Elatarato ela ni nsina nilempwale-va, ti yawani?” 21 Awo yaahaakhula wiira: “Ti ya Seesari”. Nto Yesu aahaahimeerya wiira: “Weeso, munvaheke Seesari ekhanle ya Seesari, nave munvaheke Muluku ekhanle ya Muluku”.+ 22 Nuumala wiiwa eyo, yaahitikinihiwa vanceene ni yaahimuhiya Yesu, anarowasa.
23 Nihiku nenlo, asaduki, yaawo anihimya wiira alipa-ookhwa khanihihimuxiwa,+ yaahimwaattamela Yesu, anamukoha yiiraka:+ 24 “Mwiixuttihi, Moise aahihimya wiira: ‘Mulopwana akhwa ohaayanre anamwane, munnawe ohaana omuthela naamukhweli owo, wiira omuyarele anamwane ole okhwiiye’.+ 25 Nto yaahikhala eriyari ahu, axinna 7. Ole oopacerya aahimuthela mwaarawe, okhwa ohiyaranne mwaana. Siiso, munnawe aahimuthela muthiyana ole. 26 Munnawe owo a nenli aahikhwa ohiyanre. Nave-tho a neeraru aahikhwa, mpakha ole a neethanu nenli. 27 Wookiseryani waya, muthiyana ole aahikhwa. 28 Vano, okathi anrowa aya ohihimuxiwa alipa-ookhwa, wa alopwana ale 7, tuuvi onrowa omukuxa muthiyana owo? Maana ootheene aya, yaahimuthela”.
29 Yesu aahiwaakhula oriki: “Nyuwo munimwiiwoka, okhala wiira khamunsuwela Soolempwa nnakhala owerya wa Muluku.+ 30 Okathi alipa-ookhwa anrowa aya ohihimuxiwa, alopwana khanrowa othelaka, nnakhala athiyana khanrowa otheliwaka, maana anrowa olikanaka ni malaikha ari wiirimu.+ 31 Vano, mwaha woohihimuxiwa wa alipa-ookhwa, khamunasome ele Muluku oohimenryaaweni, iiraka: 32 ‘Miyo ka Muluku a Abrahamu, Muluku a Isaakhi ni Muluku a Yakobe’?+ Owo khahiyo Muluku aalipa-ookhwa, masi Muluku a atthu akumi”.+ 33 Nuumala wiiwa eyo, mittitthi iye sa atthu saahitikinihiwa vanceene ni mwiixuttiho awe.+
34 Afarisi vaiwale aya wiira Yesu aahaamaaliha asaduki, yaahithukumanasa. 35 Mmosa a yaawo, aanisuwela saana Nlamulo. Nto, aahimweehererya Yesu omukohaka so: 36 “Mwiixuttihi, tiivi eri yooruma yuulupalexa ya Nlamulo?”+ 37 Yesu aahimwaakhula wiira: “‘Mumphenteke Yehova* Muluku anyu ni murima anyu wootheene ni okumi anyu wootheene ni muupuwelo anyu wootheene’.+ 38 Ela teri yooruma yuulupalexa ni yoopacerya. 39 Yooruma ya nenli, yeeyo enlikana ni yoopacerya, tiila: ‘Mumphenteke mukhwiinyu ntoko muniiphenta anyu’.+ 40 Nlamulo na Moise ni soowiixuttiha sa Maprofeta, sinlipa ni sooruma iya piili”.+
41 Nlelo afarisi athukumanne ene, Yesu aahaakoha wiira:+ 42 “Nyuwo munuupuwela wiira Kristu mwaana awani?” Awo yaahimwaakhula wiira: “Mwaana a Davidi”.+ 43 Yesu aahaakoha oriki: “Nto moota xeeni Davidi eettihiwaka ni ikuru soowaarya,+ onimuhimya awe Kristu okhala Pwiya, oriki: 44 ‘Yehova* oomuleela Pwiya aka wiira: “Mukilaathi moono aka woolopwana, mpakha miyo waapweha awanani inyu vathi va inawu sanyu”’?+ 45 Akhala wiira Davidi onimuhimya Kristu okhala Pwiya, vaniweryaneya sai okhala mwanawe?”+ 46 Nto khuuvo mutthu aawerya omwaakhula etthu okhuma nihiku nenle, nave khuuvo aawerya omukoha-tho etthu.
23 Okathi ole, Yesu aahilavula ni mittitthi sa atthu, vamosa ni awiixutti awe, oriki: 2 “Alipa-oowiixuttiha nlamulo ni afarisi, anikupali wiira aniixuttiha ele Moise aixuttiha awe. 3 Tivonto, itthu sootheene anooleelaayani, nvareke, masi muhivareke itthu anivara aya, maana khanivara ele aniixuttiha aya.+ 4 Awo annitthukwa miritti soolemela, anaakapattiha atthu akina.+ Masi awo aneene khaniphavela okwannya, hata ni ekatha aya.+ 5 Awo annipaka itthu sootheene aphavelaka wooniwa ni atthu paahi.+ Nto, wiira yiixaakihe itthu sootakhala, annincererya ikaaxa saamukhaani* aniwara aya,+ nave annirakamiha malaya aya.+ 6 Awo waasivela okilaathi mapuro oosuwanyeya ofestani. Nave waasivela okilaathi musinagoga,* mapuro oohoolo.*+ 7 Nave-tho, waasivela okhomasiwa ni nttittimiho mapuro oowaatta atthu* ni wiitthaniwaka Rabi.* 8 Masi nyuwo muhiireliweke Rabi,* okhala wiira Mwiixuttihi anyu ori mmosa.+ Nto, nyuwo ootheene mwa axinna. 9 Ohikhale munimwiirela anyu paapa vathi-va, okhala wiira Tiithi inyu ori mmosa,+ yoowo ori wiirimu. 10 Hata muhiireliweke ahooleli, okhala wiira Muhooleli anyu ori mmosa, Kristu. 11 Masi, ole ori muulupalexa eriyari anyu, ohaana okhala murumeyi anyu.+ 12 Ole oniixinnuwiha, onooyevihiwa,+ nave ole oniiyeviha, onimwinnuwihiwa.+
13 “Mootakhaliwa nyuwo alipa-oowiixuttiha nlamulo ni afarisi, anawoothe! Nyuwo munnaawalela atthu mukhora wa Omwene wa wiirimu; tthiri nyuwo aneene khamunkela-mo, nave munnaakhoottiherya ale aniphavela okela.+ 14* ——
15 “Mootakhaliwa nyuwo alipa-oowiixuttiha nlamulo ni afarisi, anawoothe!+ Nyuwo munneetteetta mphareya ni valaponi mumphavelaka mutthu oomukeliha etiini ya ayuda. Vano mwamphwanya vale, munnimwiiriha mutthu owo orowa oGehena* ni okhalana nthowa ninceene, woovikanani nyuwo.
16 “Mootakhaliwa nyuwo, muniweettiha akhwiinyu muhoonaka,+ muhimyaka wiira: ‘Akhala mutthu onilapha oromolaka etemplo, khahiyo etthu. Masi akhala mutthu onilapha oromolaka eweero ya mutemplo, mutthu owo ohaana opaka ele olamphe awe’.+ 17 Nyuwo alolo ni alipa-oohoona! Yuulupale tiivi? Niireke eweero aahiiso etemplo, yeeyo eniiriha eweero eyo okhala yooreera vamaithoni va Muluku? 18 Nave, nyuwo munihimya wiira: ‘Akhala mutthu onilapha omuromolaka altaari, khahiyo etthu. Masi akhala mutthu onilapha oromolaka yoovaha eri valtaari, mutthu owo ohaana opaka ele olamphe awe’. 19 Nyuwo alipa-oohoona! Yuulupale tiivi? Niireke yoovaha aahiiso altaari, yoowo oniiriha yoovaha eyo okhala yooreera vamaithoni va Muluku? 20 Tivonto, ole onilapha aaromolaka altaari, onaalaphela altaari awo ni itthu sootheene siri vaavo. 21 Ole onilapha oromolaka etemplo, khahiyo onilaphela etemplo paahi, masi-tho onimulaphela Muluku yoowo onikhala mutemplo-mmo.+ 22 Nave, ole onilapha oromolaka erimu, onilaphela ehice ya Muluku ni onimulaphela Muluku, yoowo okilanthi veehiceni vaavo.
23 “Mootakhaliwa nyuwo alipa-oowiixuttiha nlamulo ni afarisi, anawoothe! Nyuwo munnivaha epantta ya namuloko ya ortelaani* ni entro, vamosa ni ekomiinyu.*+ Masi munnithanya myaha suulupale sa Nlamulo, ntoko exariya,+ omoriwa ikharari+ ni ororomeleya. Iya ti itthu munireerela anyu weettela, masi muhihiyaka sikina.+ 24 Nyuwo ahooleli oohoona.+ Nyuwo munnimukikittha pwilimwithi,+ masi munnimirya ekamelo!+
25 “Mootakhaliwa nyuwo alipa-oowiixuttiha Nlamulo ni afarisi, anawoothe! Nyuwo munnirapiha ekoopho ni eparatho ota-ru,+ masi muhina mwaya moosareya ohiphiyeriwa+ ni ophavela wiihakalaliha paahi.+ 26 Nyuwo nfarisi oohoona, mpaceryeke orapiha ekoopho ni eparatho muhina mwaya, wiira nave ota waya sikhale sooreera.
27 “Mootakhaliwa nyuwo alipa-oowiixuttiha nlamulo ni afarisi, anawoothe!+ Nyuwo munlikana ni mahiye ootteelihiwa,+ yaawo ota waya anooneya oreera, masi muhina mwaya asareyale ene makhuva a atthu ookhwa ni itthu sootheene soonanara. 28 Siiso-tho, vamaithoni va atthu, nyuwo munikhala ntoko anaxariya, masi vamurimani vanyu moosareya wootha ni itthu sootakhala.+
29 “Mootakhaliwa nyuwo alipa-oowiixuttiha nlamulo ni afarisi, anawoothe!+ Nyuwo munniteka mahiye a maprofeta ni munnireeriha mahiye a anaxariya.+ 30 Nave munnihimya wiira: ‘Naakhanle okathi wa amuhavinre ahu, khinaarowa waakhaliherya owiiva maprofeta’. 31 Siiso, nyuwo munniihimya mmansinyu okhala anaaya atthu ale yaawiivale maprofeta.+ 32 Tivo, mmaliherye miteko amuhavinre anyu apacenrye aya.
33 “Nyuwo inowa, nloko na ivili,+ munrowa owerya sai otthyawa ophukeliwa ni oriheliwa oGehena?*+ 34 Tivo, kinimooruuhelani maprofeta,+ alipa a miruku ni alipa-oowiixuttiha.+ Akina munoowiiva,+ akina munimwaakhomela vamwirini,+ akina-tho munimwaawaxula musinagoga* mwanyu, nave akina munimwaalupattha+ khula epooma. 35 Siiso, enimoomorelani ephome yootheene ya atthu a xariya yiiviwe mulaponi, okhuma Abeli+ mpakha ephome ya Zakariya, mwaana a Barakhiya, yoole omwiivale anyu eriyari ya empa ya Muluku ni altaari.+ 36 Kinooleelani ekeekhai wiira, itthu iya sootheene sinimwaakhumelela atthu a mahiku ala.
37 “Yerusalemu! Nyuwo Yerusalemu! Nawiive a maprofeta ni munaavonyakasa maluku atthu muruuheliwe anyu ni Muluku!+ Koophavela ikwaha sinceene waathukumanya aniinyu, siisaale mwalyakhu onaathukumanya awe axaana awe mmapuphani mwawe! Masi nyuwo khuhiphavela.+ 38 Tivo, Muluku onoohiya empa* anyu.*+ 39 Veekeekhai, kinooleelani wiira, okhuma okathi yoola khamunikoona-tho, mpakha nihiku ninrowa anyu ohimya wiira: ‘Ooreelihiwa tuule onirwa mwa nsina na Yehova!’”*+
24 Okathi Yesu aakhuma awe mutemplo, awiixutti awe yaahimwaattamela wiira amooniherye etemplo. 2 Nto Yesu aahaahimeerya wiira: “Kiira munnoona itthu iya sootheene? Vano kinooleelani ekeekhai wiira, tthiri anoophiya mahiku nihinrowa aya ohala vale nluku nimosa vasulu va nluku nikhwaaya, nihimoroxeliwe vathi”.+
3 Okathi Yesu aakilanthi awe vamwaako Olivera, awiixutti yaahimwaattamela wiiphiini, anamukoha wiira: “Munileele: okathi xeeni sinrowa aya okhumelela itthu iya? Nave tiivi eri ethoonyeryo ya otthika* wanyu+ ni omala wa olumwenku?”*+
4 Yesu aahiwaakhula oriki: “Mwiikasoope wiira ohikhale onoohapuxani,+ 5 okhala wiira atthu anceene animoorwa arumeelaka nsina naka, ariki: ‘Kristu ti miyo’. Nave animwaahapuxa atthu anceene.+ 6 Munrowa wiiwa silavuliwaka ikhotto mapuro oovirikana. Muhituthuwe, okhala wiira itthu iya sihaana okhumelela, masi khahiyo ti omala wa olumwenku.+
7 “Nloko ninrowa owana ni nloko nikina, elapo* ni elapo*+ ekina. Nave-tho, enoothowaka yoolya+ ni sinookhumelela itetere mapuro oovirikana.+ 8 Masi itthu iya sinooniherya wiira iwo woopaceryani wa ohaawa.*
9 “Atthu animookumiheryani maxakha+ ni owiivani.+ Nave atthu a maloko ootheene anrowa woonyokhani mwaha wa nsina naka.+ 10 Okathi owo, atthu anceene anoohiya omwaamini Muluku. Nave anrowa waavarihaka akhwaaya ni anrowa onyokhanaka. 11 Anookhumelela maprofeta manceene oowootha, yaawo anrowa waahapuxaka atthu anceene.+ 12 Mwaha wa wuncerereya otakhala, ophenta wa anamunceene onoovukuwa. 13 Masi, ole onivilela mpakha wookiseryani, tonrowa woopowa.+ 14 Nave-tho, ihapari iya sooreera sa Omwene, sinoolaleiwa elapo yootheene,+ wiira atthu a maloko ootheene yiiwe.* Vano, olumwenku ola omaleke.
15 “Tivonto, mwaweha etthu yoonanara enihonona itthu, yeeyo yaahimmwale ni profeta Daniyeli, eri ene nipuro noowaarya,+ (ole onisoma, ohaana okhalana ankhili wiira iiwexexe moolumo ala), 16 ale anikhala oYudeya, apaceryeke otthyawela omiyaakoni.+ 17 Ole ori vasulu va empa,* ohikhuruwe wiira okuxe mireerelo sawe. 18 Ole ori omatta, ohitthike wiira okuxe nlaya nawe na ota. 19 Mahiku awo, anootakhaliwa athiyana oorupala ni ale animwaamwiha mwaana! 20 Muthipeleleke ovekela wiira okathi munrowa anyu otthyawa ehikhale eyiita, nnakhala nihiku na saabadu.* 21 Tthiri okathi owo, anookhala maxakha maalupale,+ ahinakhumelele okhuma woopaceryani wa olumwenku mpakha vano, nnakhala ahinrowa-tho okhumelela.+ 22 Mweekeekhai, mahiku awo yahaavukuliwe, khuuvo aarowa woopowa. Masi mwaha wa atthu oothanliwa, mahiku awo anoovukuliwa.+
23 “Akhala mutthu onooleelani wiira: ‘Mooneke, Kristu ori va’,+ aahiiso ‘Ori iwe!’, muhikupali.+ 24 Anookhumelela akristu oowootha ni maprofeta oowootha,+ yaawo anrowa opaka miiriirya suulupale ni soovirikana,+ wiira vaweryaneya, yaahapuxe hata ale oothanliwa. 25 Mwiiwe saana! Kihooleelani sihinatthi okhumelela. 26 Vano, atthu yooleelani wiira: ‘Owo ori moothakoni!’, muhirowe, aahiiso, ‘Owo ori mpaani!’, muhikupali.+ 27 Veekeekhai, ntoko etari enipacerya aya onikhuma nsuwa, enaarya mpakha onikela nsuwa, siiso-tho, tonrowa aya wiiraneya otthika* wa Mwaana a Mutthu.+ 28 Vari murutthu, vaavo tanithukumana aya amurumaasi.+
29 “Amalaka-ru mahiku awo a maxakha, nsuwa nnoottipha,+ mweeri onoohiya waarya, nave itheneeri sinoomora wiirimu. Vano itthu siri wiirimu sinoottikinyiwa.+ 30 Nto ethoonyeryo ya Mwaana a Mutthu enookhumelela wiirimu. Nave atthu a mahimo ootheene a vathi-va animwiikhupanyerya+ ni anoomoona Mwaana a Mutthu+ orwaaka mmeekuni wiirimu, ni owerya ni ovuwa wuulupale.+ 31 Ni oruma wuulupale wa nlope, owo onooruma malaikha awe wiira yaathukumanye atthu aathanlale awe, anikhuma ipantta ixexe* sa olumwenku, okhuma woopaceryani wa erimu mpakha wookiseryani waya.+
32 “Mwiixutte etthu ni nlikanyiho na mwiri wa ifiiku: Okathi iritta saya isya sinipacerya aya ophuwa, nto makukhu aya anakhumela ota, munnisuwela wiira elimwe ehaattamela.+ 33 Siiso-tho, moonaka-ru sikhumelelaka itthu iya sootheene, musuweleke wiira Mwaana a mutthu ori vakhiviru, vamukhora.+ 34 Kinooleelani ekeekhai wiira atthu a mahiku ala, tthiri khanrowa omala, itthu iya sootheene sihikhumelenle. 35 Erimu ni elapo sinoomala, masi moolumo aka, khanimala nnakhala vakhaani.+
36 “Vano, nihiku nene ni ewoora ene khuuvo onisuwela,+ nnakhala malaikha a wiirimu hata Mwaana a Muluku, masi Tiithi paahi tonisuwela.+ 37 Ntoko yaari aya mahiku a Nowe,+ siiso-tho, onimwiiraneya okathi onitthika* awe Mwaana a Mutthu.+ 38 Tthiri, mahiku awo ehinatthi orupa epula ya mutaaseke, atthu yaanilya, yaaniwurya, alopwana yaanithela ni athiyana yaanitheliwa, mpakha nihiku Nowe aakenle awe mukalawani.+ 39 Awo khiyaacala etthu, mpakha ophiya epula ya mutaaseke, yaakhupa atthu ootheene.+ Siiso, vanimwiiraneya okathi onitthika* awe Mwaana a Mutthu. 40 Vano alopwana anli anookhala mmatta. Mmosa onookuxiwa, mukina onrowa ohiiwa. 41 Nave athiyana anli anrowa oxilaka vanxiloni. Mmosa onookuxiwa, mukina onrowa ohiiwa.+ 42 Tivonto, muthipeleleke owehaweha, okhala wiira khamunsuwela nihiku ninrwa awe Pwiya anyu.+
43 “Musuwele etthu ela: Mwaneene etthoko aasuwenle okathi wa ohiyu onrwa awe latarau,+ khaarupa. Masi aamulipelela ni khaamuhiya latarau okelaka mpaani mwawe.+ 44 Tivonto, mukhaleke oolikana ene,+ okhala wiira Mwaana a Mutthu onimoorwa ewoora muhinuupuwela anyu.
45 “Ti pani tthiri ori murumeyi oororomeleya ni a ankhili,* yoowo othanliwe ni pwiya awe wiira oweettiheke anamuteko awe a vatthokoni, aakawelaka yoolya okathi wooreerela?+ 46 Oohakalala ti murumeyi yoole oniira pwiya awe aarwaaka, onamphwanya ovaraka muteko!+ 47 Kinooleelani ekeekhai wiira, pwiya owo onoomuthanla murumeyi owo wiira eettiheke muhakhu awe wootheene.
48 “Masi vakhala wiira murumeyi owo onookhala ootakhala, onahimya vamurimani vawe wiira: ‘Pwiya aka onnipisa orwa’,+ 49 onapacerya waamanakasa arumeyi akhwaawe ni onalya ni owurya vamosa ni anamuhapaliwa; 50 pwiya a murumeyi owo, onimoorwa nihiku ohinlipelela awe, ni ewoora ohinsuwela awe.+ 51 Nto onoomuhaaxa vanceene, onoomurihela opuro wa anawoothe. Weiwo tonrowa awe wunla ni olumanyiha maino awe.+
25 “Omwene wa wiirimu pooti olikanyihiwaka ni imwali* 10, seiyo saakunxe ixamaniiya saya,+ khurowa okumana ni mutheli.+ 2 Imwali thanu khisaarina ankhili, masi thanu saahikhalana ankhili.*+ 3 Iye sahaarina ankhili, saahikuxa ixamaniiya saya, masi khisaakunxe makhura* makina. 4 Nto iye saarina ankhili, saahikuxa ixamaniiya saya, ni saahikuxa-tho makhura makina. 5 Okathi mutheli aapisa awe orwa, imwali iye sootheene, saahiphwanya ikhove, sirupa. 6 Ohiyu eriyari, vaahikhuweliwa wiira: ‘Mutheli oophiya! Murowe mwakumane nuuwo’. 7 Nto imwali iye sootheene saahivenya, silokiherya ixamaniiya* saya.+ 8 Vano imwali sahaarina ankhili, saahiwiirela ale yaarina ankhili wiira: ‘Munivahe makhura anyu vakhaani, okhala wiira ixamaniiya sahu sihanle ottipha’. 9 Nto imwali saarina ankhili, saahaakhula siiraka: ‘Noovahani vale, woonasa wene khanrowa oniphiyerya ootheene ahu. Murowe opuro onitumihiwa aya, mwathumeke awinyu’. 10 Okathi yaaronwe aya othuma makhura, mutheli aahiphiya. Imwali iye saari soolikana ene, saahikela nuuwo efesta ya ekasamento,*+ nto mukhora khuwaliwa. 11 Nuuvira okathi, imwali iye sahaarina ankhili, saahitthika sinahimya wiira: ‘Mutheli, mutheli, munihulele!’+ 12 Owo aahiwaakhula iiraka: ‘Kinooleelani ekeekhai wiira, miyo nkinoosuwelani’.
13 “Tivonto, muthipeleleke owehaweha,+ okhala wiira khamunsuwela nihiku, nnakhala ewoora.+
14 “Nave-tho, Omwene wa Muluku onlikana ni mulopwana mmosa aaphavela weetta mukwaha woorakama. Ohinatthi okhuma, aahiwiihana arumeyi awe, aahiyerya mireerelo sawe.+ 15 Mmosa aahinvaha italento* thanu, mukina italento piili, nave mukina-tho aahinvaha etalento emosa. Aahinvaha khula mmosa ntoko saawerya awe, vano aahivenya onarowa. 16 Moohipisa, murumeyi ole aakhenle italento thanu, aahimweetta nakoso, ophwanya-tho italento sikina thanu. 17 Siiso-tho, ole aakhenle italento piili, aahiphwanya-tho italento piili. 18 Masi ole aakhenle etalento emosa, aahithipela musurukhu* wa pwiya awe.
19 “Nuuvira okathi munceene, pwiya aya arumeyi ale aahitthika, onapacerya opaka ikontha naawo.+ 20 Nto murumeyi aakhenle italento thanu, aahiruuha italento sikina thanu, onahimya wiira: ‘Pwiya, mwaakihiyenrye italento thanu, vano, mooneke, koophwanya italento sikina thanu’.+ 21 Pwiya awe aahimuleela wiira: ‘Muhiira saana, murumeyi ooloka ni oororomeleya! Nyuwo moororomeleya ni itthu vakhaani. Nto kinrowa woororomelani itthu sinceene.+ Mutteeliweke murima ni pwiya anyu’.+ 22 Nuumala-vo, murumeyi aakhenle italento piili, aahiruuha italento sikina piili, onahimya wiira: ‘Pwiya, mwaakihiyenrye italento piili, vano, mooneke, koophwanya italento sikina piili’.+ 23 Pwiya awe aahimuleela wiira: ‘Muhiira saana, murumeyi ooloka ni oororomeleya! Nyuwo moororomeleya ni itthu vakhaani. Nto kinrowa woororomelani itthu sinceene. Mutteeliweke murima ni pwiya anyu’.
24 “Wookiseryani, aahirwa murumeyi ole aakhenle etalento emosa, onahimya wiira: ‘Pwiya, miyo kihoosuwelani okhala mutthu ooxankiha, maana munnihepha opuro ohaalale anyu, nave munnithukumanya ipyo muhithanlenle anyu.+ 25 Tivo, kaanoova, nto kithipela etalento anyu. Mukuxeke ela mwaakihiyenrye anyu’. 26 Pwiya awe aahimwaakhula iiraka: ‘Nyuwo mwa murumeyi ootakhala ni oolosowa! Kiira mwaanisuwela wiira kinnihepha muhaalale aka, ni kinnithukumanya ipyo kihithanlenle aka? 27 Weeso mwaahaana oroiha musurukhu* aka opanko, wiira kaatthikaka, kiphwanye wuncereriwe ene.
28 “Nto pwiya ole aahihimya wiira: ‘Mmwaakhe etalento eyo erina awe, munvahe ole orina italento 10.+ 29 Tthiri ole orina, onimuncereriwa ni onookhalana soowaatta. Vano ole ohirina, hata ele erina awe, onimwaakhiwa.+ 30 Mmukuxe murumeyi owo ohirina efaita, mmurihele ota, weepiphini. Weiwo tonrowa awe wunla ni olumanyiha maino awe’.
31 “Okathi Mwaana a Mutthu+ onirwa awe ni ovuwa wawe, vamosa ni malaikha awe,+ onrowa okilaathi veehiceni vawe yoowaarya. 32 Nave atthu a maloko ootheene anoothukumanyiwa ohoolo wawe. Owo onimwaavalaanya atthu wiira akhale ikurupu piili, siisaale makampusi onivalaanya awe ipwittipwitthi ni ipuri. 33 Vano, onookhaliha ipwittipwitthi+ moono awe woolopwana, masi ipuri moono awe woothiyana.+
34 “Nto Mwene onimwaaleela ale ari moono awe woolopwana wiira: ‘Murweeke, nyuwo mureelihiwe ni Tiithi aka. Mwaakhele Omwene mulokiheriwa anyu olumwenku ohinatthi opattuxiwa.* 35 Tthiri miyo kaahivoliwa etala, nyuwo mukivaha yoolya. Kaahivoliwa ntthona, nyuwo mukivaha maasi. Khimwaakisuwela, nave nkaarina opuro wookhala, masi mwaahikaakhela saana vate vanyu.+ 36 Kaahithaaleliwa,* nyuwo mukivaha ikuwo.+ Kaahiwereiwa, nyuwo mukikhapelela. Kaahitthukweliwa mukhatteya, nyuwo mukixukurya’.+ 37 Vano anaxariya anoomwaakhula, yiiraka: ‘Pwiya, noowehaleni silini, nvoliwe ene etala, hiyo noovahani yoolya, aahiiso nvoliwe ene ntthona, noovahani maasi?+ 38 Noowehaleni silini, muhirina opuro wookhala, niwaakhelani saana vate vahu, aahiiso, muthaaleliwe ene, nto hiyo noovahani ikuwo? 39 Noowehaleni silini, nwereiwaka aahiiso mutthukweliwe ene mukhatteya, nto hiyo nooxukuryani?’ 40 Mwene onoowaakhula iiraka: ‘Kinooleelani ekeekhai wiira, okhala wiira moomwiirela mmosa a axinnaka ala acikhaani, mukiirenle miyo’.+
41 “Nto Mwene onimwaaleela ale ari moono awe woothiyana, wiira: ‘Mukhumase-va,+ nyuwo mulamuliwe, murowe omooroni ohinttipha,+ olokiheriwe awe Satana ni malaikha awe.+ 42 Miyo kaahivoliwa etala, nyuwo muhikivaha yoolya. Kaahivoliwa ntthona, nyuwo muhikivaha maasi. 43 Khimwaakisuwela, nave nkaarina opuro wookhala, masi khimwaakaakhenle saana vate vanyu. Kaahithaaleliwa, nyuwo muhikivaha ikuwo. Kaahiwereiwa ni kaahitthukweliwa mukhatteya, masi nyuwo muhikikhapelela’. 44 Nave-tho awo animwaakhula, yiiraka: ‘Pwiya, noowehaleni silini, nvoliwe ene etala wala ntthona, muhirina opuro wookhala, muthaaleliwe ene, nwereiwaka, aahiiso mutthukweliwe ene mukhatteya, hiyo nihookhaliheryani?’ 45 Mwene onoowaakhula wiira: ‘Kinooleelani ekeekhai wiira, okhala wiira khimmwiirenle mmosa a acikhaani ala, khamukiirenle miyo’.+ 46 Nto ala anrowa opwetexiwa voomalela,*+ masi anaxariya anrowa ophwanya okumi woohimala”.+
26 Nuumala Yesu ohimya itthu iya sootheene, aahaaleela awiixutti awe wiira: 2 “Nyuwo munnisuwela wiira anihala mahiku manli wiira iiraneye Paasikha,+ nto Mwaana a Mutthu onrowa ovahereriwa wiira iiviwe vamwirini”.+
3 Vano, makhulupale a anamukuttho ni makhulupale a ayuda, yaahithukumana vate va namukuttho muulupale, yoowo aihaniwa Kaifa.+ 4 Nto awo yaahiiwanana+ omootherya Yesu, wiira anvare nuulavilavi ni amwiive. 5 Masi, yaanihimeeryana wiira: “Ohikhale okathi wa efesta, wiira ohikhumelele onyakulihana eriyari ya atthu”.
6 Okathi Yesu aari awe oBethania, vatthokoni va Simoni, yoowo khalai aarina makokho,*+ 7 aahiphiya muthiyana mmosa, aakunxe ekarafa* ya makhura oowunkhela ni a musurukhu munceene. Nto aahipacerya omuhela Yesu mmuru okathi aalya awe.* 8 Awiixutti awehaka-ru etthu ele, khiyaasiveliwe. Vano yaanihimya wiira: “Xeeni ahalaka oyiihiwa makhura ala mahala ene? 9 Tthiri makhura ala yaamutumihiwa musurukhu munceene, akaweliwe alipa-oohaawa”. 10 Yesu, osuwelaka etthu yaalavula aya, aahiwiirela: “Xeeni munimulavula anyu siiso muthiyana ola? Ola ookiirela etthu yooreera. 11 Okathi wootheene munrowa okhalaka ni alipa-oohaawa,+ masi khamunrowa okhalaka ni miyo imaara sootheene.+ 12 Muthiyana ola ookihela makhura, ophavelaka olokiherya erutthu aka, okathi kinrowa aka ovithiwa.+ 13 Kinooleelani ekeekhai wiira, khula opuro onrowa aya olaleiwaka ihapari sooreera olumwenku wootheene, atthu anoolavulaka ele opanke awe muthiyana ola, wiira uupuweleliweke”.+
14 Vano, mmosa a arummwa 12, yoowo aihaniwa Yuda Isikariyoti,+ aahirowa okumana ni makhulupale a anamukuttho,+ 15 onahimya wiira: “Munrowa okivaha exeeni koovahereryani Yesu?”+ Awo yaahiiwanana onvaha musurukhu 30 wa eparatha.+ 16 Okhuma nihiku nle, Yuda aaniphavelasa okathi wooreerela wiira onvarihe Yesu.
17 Nihiku noopacerya na Efesta ya Iphaawu Soohiheliwa Eferemento,+ awiixutti yaahimukoha Yesu, ariki: “Muniphavela wiira nalokiherye woowi yoolya ya Paasikha?”+ 18 Nto Yesu aahiira: “Murowe opooma, munomphwanya mutthu mmosa, mwamuhimeerye wiira: ‘Mwiixuttihi onihimya wiira: “Okathi aka ohanle ophiya. Kinrowa omulya Paasikha vatthokoni vanyu ni awiixutti aka”’”. 19 Siiso, awiixutti yaahipaka ele Yesu aarumme awe. Awo yaahimulokiherya Paasikha.
20 Vailaka-ru,+ Yesu aahikilaathi ohamenle ene meesa ni awiixutti awe 12.+ 21 Nto alyaaka siisaale, Yesu aahaahimeerya wiira: “Kinooleelani ekeekhai wiira, mmosa a nyuwo onookivariha”.+ 22 Awo yaahiriipiwa murima vanceene, anapacerya mmosa-mmosa omukoha Yesu, iiraka: “Pwiya, kiireke toko ti miyo?” 23 Yesu aahiwaakhula wiira: “Ole onreryana aka vamosa mutixelani,* ti yoowo onrowa okivariha.+ 24 Veekeekhai, Mwaana a Mutthu onoorowa, ntoko silempwale aya.+ Masi ootakhaliwa mutthu ole onrowa onvariha Mwaana a Mutthu!+ Fataari mutthu owo ahaayariwe”.+ 25 Yuda, yoowo aahala vakhaani onvariha Yesu, aahaakhula oriki: “Rabi,* kiireke toko ti miyo?” Yesu aamwaakhunle wiira: “Ti nyuwo munihimya”.
26 Nto elyaaka siisaale, Yesu aahikuxa ephaawu. Nuumala ovekela, aahikawanya,+ onaavaha awiixutti awe, iiraka: “Mukuxe, mukhuureke. Ela enithoonyerya erutthu aka”.+ 27 Siiso, aahikuxa ekaalisi ya eviinyu, aahivekela. Nuumala-vo, aahaavaha awiixutti awe, iiraka: “Nwuryaseke ootheene anyu,+ 28 maana ela enithoonyerya ‘ephome aka+ ya nivarihano’,+ yeeyo enrowa omwarexiwa wiira sileveleliwe itampi+ sa atthu anceene.+ 29 Masi kinooleelani wiira: Nkiniwurya-tho eviinyu ela, mpakha nihiku nenlo kinrowa aka owurya ni nyuwo eviinyu esya Moomweneni mwa Tiithi aka”.+ 30 Nuumala wiipa isipo,* awo yaahirowa omwaako Olivera.+
31 Vano Yesu aahaaleela awiixutti awe, wiira: “Ohiyu ola, ootheene anyu munookikhootta, maana voolempwa wiira: ‘Kinoomwiiva makampusi, nto ipwittipwitthi sawe sinoomwareya’.+ 32 Masi kahihimuxiwa, kinoohoola kirowaka oGalileya”.+ 33 Vano Pedru aahaakhula wiira: “Hata ootheene yoohiyakani, miyo nkinoohiyani!”+ 34 Yesu aahimuhimeerya wiira: “Kinooleelani ekeekhai wiira, ohiyu yoola, muthupi ohinatthi wiipa, nyuwo munookikhootta ikwaha tthaaru”.+ 35 Pedru aahimuhimeerya wiira: “Tthiri miyo nkinookhoottani, hata kikhwaaka ni nyuwo”.+ Nave awiixutti akina ootheene, yaahihimya etthu emosa-ru.
36 Nto Yesu aahirowa ni awiixutti awe nipuro naihaniwa Xeseemani,+ aahimeerya wiira: “Mukilaathi-va, miyo kinrowa vale ovekela”.+ 37 Vano aahimukuxa Pedru ni anamwane anli a Zebedeyo. Okathi owo Yesu aahipacerya oriipiwa murima vanceene.+ 38 Nto aahaahimeerya wiira: “Kooriipiwa murima vanceene, kinahala okhwa. Muhale vaava, muthipeleleke owehaweha ni miyo”.+ 39 Orowaka ohoolo vakhaani, Yesu aahikokhora, uuramela vathi, onavekela iiraka:+ “Tiithi, vaaweryaneyaka, muhiye ekaalisi*+ ela eviraka. Vano, ehiiraneye ntoko kiniphavela aka, masi yiiraneye ntoko muniphavela anyu”.+
40 Aahitthikela vaari awiixutti awe, aaphwanya arupaka, nto aahimuhimeerya Pedru wiira: “Khanwenrye owehaweha ni miyo nnakhala ewoora emosa paahi?+ 41 Muthipeleleke owehaweha,+ nvekeleke voohihiyererya,+ wiira muhimore mweehereriwaka.+ Murima onniphavela tthiri, masi erutthu teri yootteettheya”.+ 42 Nave, Yesu aahirowa ovekela ekwaha ya nenli, iiraka: “Tiithi, vaahiweryaneyeke ohiya ekaalisi* ela eviraka, weeso yiireye eniphavela anyu”.+ 43 Aahitthika-tho, aaphwanya awiixutti arupaka, okhala wiira ikhove saahaaveliha. 44 Yesu aahaahiya, khurowa-tho ovekela ekwaha ya neeraru, ohimyaka etthu emosa-ru. 45 Nuumala-vo, aahitthikela vaari awiixutti, onaahimeerya wiira: “Okathi ntoko ola, nyuwosa munoorupa ni ophumurya? Moone wiira, ewoora yoophiya wiira Mwaana a Mutthu ovahereriwe mmatatani mwa anatampi. 46 Nvenye, nrowe. Ole onikivariha oophiya!” 47 Yesu olavulaka nlelo, aahiphiya Yuda, mmosa a arummwa 12. Owo aahirwa ni muttitthi muulupale wa atthu, waakunxe ispaata* ni ikopo. Atthu awo yaarummwale ni makhulupale a anamukuttho ni makhulupale a ayuda.+
48 Vano, ole aarowa onvariha Yesu aahaavaha esinaale,* oriki: “Ole onrowa aka onvaha epeexo, ti yoowo. Munvareke”. 49 Nto orowaka vaari Yesu, owo aahiira: “Ihaali Rabi!”* Vano, aahinvaha epeexo. 50 Masi Yesu aahimuhimeerya wiira: “Murwenleni-va?”+ Nto muttitthi ole waahinvara Yesu, khimukuxa. 51 Vano, mmosa a atthu ale yaari ni Yesu, aahikumiha espaata* awe, omwiikittha niyaru murumeyi a namukuttho muulupale.+ 52 Yesu aahimwiirela so: “Mpwehe espaata anyu nipuro naari aya,+ maana ale anirumeela espaata, animwiiviwa ni espaata.+ 53 Nyuwo munoona wiira nkiniwerya onvekela Tiithi aka wiira okiruuhele niinaano-va, malaikha ikonto sinceene?*+ 54 Vano kiira siiso, vanrowa omaliheriwa sai Soolempwa sinihimya wiira itthu iya sihaana wiiraneya siisa?” 55 Okathi ene yoole, Yesu aahaaleela atthu ale oriki: “Nyuwo murwenle okivara ni ispaata ni ikopo ntoko latarau? Khula nihiku, kaanikilaathi mutemplo kiixuttihaka,+ masi nyuwo khimwaakivanre.+ 56 Vano, itthu iya sootheene sihiiraneya wiira simaliheriwe itthu silempwale ni maprofeta”.+ Nto awiixutti ootheene yaahimuhiya, etthyawa.+
57 Atthu yanvanre Yesu, yaahimuroiha wa Kaifa,+ namukuttho muulupale, weiwo waathukumanne aya alipa-oowiixuttiha nlamulo ni makhulupale a ayuda.+ 58 Masi Pedru aanimutthara Yesu omurakamenle ene, mpakha ophiya vate va namukuttho muulupale. Nuumala ophiya, aahikilaathi ni anamuteko a vatthokoni, wiira owehe etthu yaarowa wiiraneya.+
59 Vano, makhulupale a anamukuttho ni eSineedrio* yootheene, yaaniphavela itthu soomootherya Yesu, wiira amwiivihe.+ 60 Masi awo khiyamphwanyanne etthu, nnaamwi yaakhumelenle anamoona anceene oowootha.+ Ohoolo waya, yaahikhumelela anli, 61 anahimya wiira: “Mulopwana ola oohimya wiira: ‘Miyo kinniwerya opwexa etemplo ya Muluku ni oteka-tho, muhina mwa mahiku mararu’”.+ 62 Nuumala wiiwa eyo, namukuttho muulupale aaheemela, onamukoha Yesu oriki: “Nyuwo khamunaakhula etthu? Niireke khamuniiwa ele enihimya aya atthu ala?”+ 63 Masi Yesu aaroomaala.+ Nto namukuttho muulupale, aahimuhimeerya wiira: “Mwaahiphaveleke onwoka Muluku mukumi, munileele ekeekhai. Niireke nyuwo mwa Kristu, Mwaana a Muluku?”+ 64 Yesu aahimwaakhula wiira: “Ti nyuwo munihimya. Masi kinooleelani wiira: Okhuma vano orowa ohoolo, munonweha Mwaana a Mutthu+ okilanthi ene wiirimu moono woolopwana wa Muluku Oowerya+ ni munonweha orwaaka mmeekuni”.+ 65 Vano, namukuttho muulupale aahikhera malaya awe a ota, onahimya wiira: “Ola onveeha Muluku! Kiireke vannireerela waaphavela-tho anamoona akina? Nyuwo moomwiiwa onveehaka Muluku. 66 Munoonela sai?” Awo yaahaakhula ariki: “Ola oniphwanela wiiviwa”.+ 67 Nto, yaahimusenela owiitho+ ni yaahimmana.+ Akina yaahimmana owiitho,+ 68 anahimya wiira: “Nyuwo Kristu, mwaari profeta, munileele ti pani oomanneni?”
69 Vano Pedru iira okilanthi ene vate, mukintaali. Nto murumeyi mmosa mwaamuthiyana aahimwaattamela, khumwiirela wiira: “Nyuwo-tho mwaari ni Yesu, mugalileya!”+ 70 Masi Pedru aahikhootta ohoolo wa atthu ootheene, iiraka: “Nkinisuwela enihimya anyu”. 71 Okathi Pedru aakhumme awe orowaka vamukhora, muthiyana mukina ahinweha, onaaleela atthu yaari vaavale oriki: “Mulopwana ola aari ni Yesu, munazarethi”.+ 72 Pedru aahikhootta-tho, olaphaka wiira: “Miyo nkinimusuwela mulopwana ole!” 73 Nuuvira okathi vakhaani, atthu yaari vaavale yaahimwiirela Pedru, wiira: “Mweekeekhai nyuwo-tho mwa mmosa a yaawo, hata elavulelo anyu, ennoosuwanyeihani”. 74 Nto Pedru aahipacerya olapha, ohimyaka wiira: “Miyo nkinimusuwela mulopwana ole!” Niinaano-ru, muthupi waahiipa. 75 Pedru aahuupuwela moolumo Yesu aahimmye awe, oriki: “Muthupi ohinatthi wiipa, nyuwo munookikhootta ikwaha tthaaru”.+ Nuumala-vo, Pedru aahikhumela ota, onanla oriipiwe ene murima vanceene.
27 Nuumala oxa, makhulupale a anamukuttho ootheene ni makhulupale a ayuda, yaahikohana moota yaarowa aya omwiiva Yesu.+ 2 Awo yaahimutthukwa Yesu, amuroiha wa kuvernatoro Pilato.+
3 Nto Yuda, yoowo anvarihale Yesu, voonale awe wiira Yesu aahilamuliwa wiiviwa, aahoova, aahokoloxerya makhulupale a anamukuttho ni makhulupale a ayuda, musurukhu aya 30 wa eparatha.+ 4 Owo aahaahimeerya wiira: “Koottheka okhala wiira konvariha mutthu ohitthenke”. Awo yaahimwaakhula so: “Owo mulattu anyu, khahiyo wawihu!” 5 Nto, Yuda aahirihela musurukhu wa eparatha mutemplo, onakhuma. Nuumala-vo, aahirowa wiihopha.+ 6 Masi makhulupale a anamukuttho, yaahikuxa musurukhu ole wa eparatha, anahimya wiira: “Khivanreerela opweha musurukhu ola opuro onisukiwa musurukhu mutemplo, okhala wiira ola musurukhu wa ephome”. 7 Nuumala okohana, yaahikuxa musurukhu ole athumana ematta* wiira yaavitheke anamurwa. 8 Tivonto, ematta eyo eniitthaniwa aya Ematta ya Ephome+ mpakha olelo-va. 9 Vano yaahiiraneya ele yaahimmwale ni profeta Yeremiya, oriki: “Nave awo yaahikuxa musurukhu 30 wa eparatha, esisapo yaaliveriwe mulopwana, yoowo esisapo awe yaahimmwale ni aisarayeli. 10 Nave yaahithumana ematta, ntoko Yehova* aakirumme awe”.+
11 Vano Yesu aaheemela ohoolo wa Pilato, nto Pilato aahimukoha wiira: “Niireke nyuwo mwa Mwene a ayuda?” Yesu aahaakhula oriki: “Ti nyuwo munihimya”.+ 12 Masi okathi ootheriwa awe ni makhulupale a anamukuttho ni makhulupale a ayuda, Yesu khaakhunle etthu.+ 13 Pilato aahimukoha Yesu wiira: “Niireke khamuniiwa itthu iya sinceene atthu ala anihimya aya?” 14 Masi Yesu khaamwaakhunle, nnakhala nuulumo nimosa. Tivo Pilato aahitikinihiwa vanceene.
15 Nto khula efesta ya paasikha, Pilato aahilimalela omutaphula mutthu mmosa aatthukweliwe, yoowo muttitthi wa atthu wamphavela aya.+ 16 Mahiku awo, aahikhala mulopwana mmosa aatthukweliwe oosuwelexiwa, yoowo iihaniwa Baraba. 17 Tivo, okathi atthu yaathukumanne aya, Pilato aahaakoha wiira: “Tuuvi oniphavela anyu wiira kimutaphule? Munimphavela Baraba aahiiso Yesu, yoowo oniihaniwa Kristu?” 18 Tthiri, Pilato aanisuwela wiira atthu ale yaahinvariha Yesu mwaha wa nrima. 19 Nave-tho, okathi Pilato aakilanthi awe opuro waaphukiwa milattu, mwaarawe aahimuroihela muhupi ohimyaka wiira: “Muhiikelihe mulattu wa naxariya owo, maana ohiyu ovinre nkireere ohaawa moolohani mwaha wa yoowo”. 20 Masi makhulupale a anamukuttho ni makhulupale a ayuda, yaahaawoka atthu a mittitthi iye wiira amuthanle Baraba,+ ni amwiivihe Yesu.+ 21 Vano Pilato, aahaakoha wiira: “Wa atthu ala anli, tuuvi muniphavela anyu wiira kimutaphule?” Awo yaahaakhula ariki: “Baraba”. 22 Aahaakoha-tho oriki: “Muniphavela wiira kimwiirihe exeeni Yesu, yoowo oniihaniwa Kristu?” Ootheene yaahaakhula wiira: “Okhomeliwe vamwirini!”*+ 23 Nto Pilato aahikoha oriki: “Mwaha wa xeeni? Otthenke-ni?” Nlelo awo yaamutepa okhuwela ariki: “Okhomeliwe vamwirini!”+
24 Pilato oonale awe wiira khaawerya opaka etthu, ni atthu yaamutepa onyakula, aahikuxa maasi onyawa ohoolo wa muttitthi ole, onahimya wiira: “Miyo nkirina mulattu ni ephome ya mulopwana ola. Nyuwo ti murina mulattu”. 25 Atthu ootheene yaahaakhula, yiiraka: “Ephome awe enimorele hiyo ni aniihu”.+ 26 Nto Pilato aahimutaphula Baraba, masi aahiruma owaxuliwa Yesu,+ ni aahaavahererya wiira yamukhomele vamwirini.+
27 Vano atoropa a Pilato yaahimukuxa Yesu, enamuroiha owannyawe Pilato. Nto yaahaathukumanya atoropa ootheene, amurukurerya Yesu.+ 28 Yaahimurula malaya awe, amukhuneela ni ekuwo ya ekoore violeeta.+ 29 Yaahipaka ekhara ya miiwa, anwariha mmuru, nave yaahinvareliha mutathi moono awe woolopwana. Vano akokhoraka ohoolo wawe, yaaninveeha ariki: “Ihaali, nyuwo Mwene a ayuda!” 30 Awo yaahimusenela+ ni yaahikuxa mutathi anammana vamuru. 31 Nuumala onveehasa, awo yaahimurula ekuwo eyo yooxeerya, anwariha-tho malaya awe a ota, anamuroiha okhomeliwa vamwirini.+
32 Akhumaka opuro ole, yaahimphwanya mulopwana mmosa a oKirene, aihaniwa Simoni. Awo yaahimukhanyererya mulopwana owo oteexa mwiri wa nihaaxeryo* wa Yesu.+ 33 Nuumala ophiya nipuro niihaniwa oGolgotha, eyo piiyo, Muru Ohanle Makhuva-ru,+ 34 awo yaahinvaha eviinyu yaatakaaheriwe ni makukhu oowaawa wiira owurye.+ Masi nuumala Yesu olawiha, aahikhootta owurya. 35 Nuumala omukhomela Yesu vamwirini, atoropa ale yaahikawana malaya awe a ota, yaavereryaka esoorti.*+ 36 Nave yaahikilaathi vaavo ananwehaweha. 37 Vasulu va muru awe, yaahipweha nipawe naahimya mulattu ene aakhomeliwa awe. Nipawe nlo naalempwe so: “Ola Yesu, Mwene a ayuda”.+
38 Yaahikhomeliwa-tho vamwirini alatarau anli vamosa nuuwo. Mmosa moono awe woolopwana, mukina moono awe woothiyana.+ 39 Nto atthu yaavira, yaaninveeha Yesu+ attikinyaka muru,+ 40 yiiraka: “Nyuwo mwaahimya wiira munoopwexa etemplo ni mwanwerya oteka-tho muhina mwa mahiku mararu,+ mwiixoopole! Mwaari mwaana a Muluku, mukhuruwe vamwirini wa nihaaxeryo-vo!”*+ 41 Nave-tho, makhulupale a anamukuttho, alipa-oowiixuttiha nlamulo ni makhulupale a ayuda, yaaninveeha, ariki:+ 42 “Ola oowerya owoopola atthu akina, masi khoniwerya wiixoopola! Ola Mwene a Isarayeli,+ mmuhiye okhuruwe vamwirini wa nihaaxeryo* vale, nto hiyo nnoomukupali. 43 Ola onimuroromela Muluku; nto vakhala wiira Muluku owo onnimoonela vatthu, weeso omoopole,+ maana ola oohimya wiira: ‘Miyo ka Mwaana a Muluku’”.+ 44 Siiso-tho, hata alatarau yaakhomeliwe vamosa nuuwo, yaaninveeha.+
45 Okhuma 12 oora,* elapo ele yootheene yaahikhumelela ewiriphi* mpakha 15 oora.*+ 46 Yeettaka 15 oora,* Yesu aahikhuwela ni nsu noowiiwanyeya, oriki: “Eli, Eli, lama sabakthani?”, eyo piiyo, “Muluku aka, Muluku aka, xeeni muhalaka okinyanyala?”+ 47 Atthu akina yeemenle opuro ole, nuumala omwiiwa, yaahiira: “Ola onimwiihana Eliya”.+ 48 Niinaano-ru, mutthu mmosa aahitthimakela exiponxa,* khuxuweya nviinyuni yoonyuunya, otthukwelela vamutathini, onanvaha Yesu wiira owurye.+ 49 Masi akina yaahimya wiira: “Mmuhiye! Noone vakhala wiira Eliya onimoorwa omoopola”. 50 Yesu aahitthikela-tho okhuwela ni nsu noowiiwanyeya, nuumala-vo, aahikhwa.*+
51 Nto, ekortiina ya mutemplo+ yaahikhereya+ okhuma osulu mpakha vathi.+ Nave-tho, elapo ele yaahitetereya, ni myala saahiphweeya. 52 Vano mahiye yaahitthukuwa, mirutthu sinceene sa ale oororomeleya,* yaawo yaakhwiiye, saahiriheliwa ota, 53 sinooniwa ni atthu anceene. (Atthu yaakhuma omahiye nuumala Yesu ohihimuxiwa, yaahikela epooma yoowaarya.*) 54 Nto, okathi mukhulupale a anakhotto ni atthu aarina awe anwehawehaka Yesu, voonale aya etetere ni itthu siiraneya, yaahoova vanceene, anahimya wiira: “Tthiri, ola aari Mwaana a Muluku”.+
55 Vaavo, yaahikhala athiyana anceene, yeemenle ottaiwene, awehaka. Athiyana awo, yaahimutthara Yesu okhuma oGalileya, anvarelaka muteko.+ 56 Mwa yaawo, aahikhala Maria Madalena, Maria maama awe Yakobo ni Yosefe, vamosa ni maama aya anamwane a Zebedeyo.+
57 Vano, nihinatthi okela nsuwa, aahirwa mulopwana mmosa thaaciri, aihaniwa Yosefe, a elapo ya wArimathaya, yoowo aari mwiixutti a Yesu.+ 58 Mulopwana ole aahirowa wa Pilato, onvekela murutthu wa Yesu.+ Nto Pilato owo aahiruma wiira ovahiwe.+ 59 Yosefe aahikuxa murutthu wa Yesu, ovitikelela ni ekuwo ya eliinyu yooreera,+ 60 ni aahivitha mmahiye masya,+ yaathimpwale vamwala. Nuumala-vo, aahipirikixa nluku nuulupale, khuttiyela mukhora wa mahiye awo, onarowa. 61 Masi, Maria Madalena ni Maria mukina, yaahihala vaavale, akilanthi ene ohoolo wa mahiye.+
62 Itthu iya siiraneyale nihiku naalokiheriwa aya esaabadu.+ Mmeeloni mwaya, makhulupale a anamukuttho ni afarisi, yaahithukumana ni Pilato. 63 Awo yaahihimya wiira: “Pwiya, ninnuupuwela wiira nawoothe ole, ori ene mukumi aahihimya wiira: ‘Yavira mahiku mararu, kinoohihimuxiwa’.+ 64 Tivonto, murume wiira mahiye ale awehawehiweke saana mpakha nihiku na neeraru, wiira awiixutti awe ahirowe wiiya murutthu awe,+ vano yaahimeeryeke atthu wiira: ‘Owo oohihimuxiwa mookhwaani!’ Nto wootha nno, waarowa okhala wootepa otakhala ovikana wootha wawe woopacerya”. 65 Siiso, Pilato aahihimya wiira: “Mwaakuxeke makwarta. Muroweke mwawehaweheke ntoko munoona anyu oreerela”. 66 Nto yaahirowa olipiha nluku naattiyeliwe mahiye, ni yaahaapweha makwarta.
28 Vaavirale aya esaabadu, oxaka wa nihiku noopacerya na esumana,* Maria Madalena ni Maria mukina, yaahirowa oxukurya mahiye.+
2 Niinaano-ru, yaahikhumelela etetere yuulupale, maana nlaikha na Yehova* naahikhuruwa wiirimu, nipirikixa nluku naari vamukhora va mahiye, nikilaathela.+ 3 Nlaikha nlo naanaarya ntoko etari, nave ikuwo saya saari sootteelexa.+ 4 Alipa-oowehaweha, yaahoova vanceene, khupacerya othukumela, anakhala ntoko arimookhwa.
5 Masi, nlaikha naahaaleela athiyana ale wiira: “Muhoove, maana koosuwela wiira munimphavelasa Yesu, yoowo aiviwe vamwirini.+ 6 Owo khokhanle vaava, oohihimuxiwa, ntoko aahimmye awe.+ Murwe, moone opuro aavithiwe awe. 7 Nto mwaakuveke, mwaaleele awiixutti awe wiira owo oohihimuxiwa mookhwaani. Nave-tho, owo onoohoola orowaka oGalileya.+ Weiwo tonrowa anyu onweha. Ela ti etthu kaarina aka wooleelani”.+
8 Tivo, athiyana awo yaahivenya omahiye iwe, yoovaka ni atteeliwe ene murima vanceene, anatthimaka orowa waaleela awiixutti a Yesu.+ 9 Nto, Yesu aahikumana naawo, onaahimeerya so: “Ihaali!” Awo yaahimwaattamela, anvara inawu sawe ni yuurama ohoolo wawe. 10 Vano, Yesu aahaahimeerya wiira: “Muhoove! Murowe mwaaleele axinnaka wiira aroweke oGalileya, weiwo tanrowa aya okiweha”.
11 Athiyana ale nlelo ari ene mphironi, makwarta makina+ yaahirowa opooma waaleela makhulupale a anamukuttho itthu sootheene siiraneyale. 12 Nuumala makhulupale a anamukuttho othukumana ni makhulupale a ayuda, yaahiiwanana waavaha atoropa ale yaari makwarta, musurukhu munceene wa eparatha, 13 yiiraka: “Muhimye wiira: ‘Awiixutti awe yaahirwa ohiyu nirupaka, yiiya murutthu awe’.+ 14 Nto akhala wiira Pilato onimwiiwa etthu ela, hiyo nnoomutthokiherya,* vano nyuwo muhixanke”. 15 Tivonto, makwarta ale yaahaakhela musurukhu owo, apaka ntoko yaatthokiheriwe aya. Siiso, wootha nno woosuweliwa ni ayuda ootheene mpakha olelo-va.
16 Vano, awiixutti 11 yaahirowa oGalileya,+ omwaako Yesu aahimenrye awe wiira yakumane.+ 17 Vaamoonale aya Yesu, awiixutti akina yaahuurama ohoolo wawe, masi akina yaanimuhoverya. 18 Yesu aahiwaattamela, onaahimeerya wiira: “Muluku ookivaha okhulupale wootheene, wiirimu ni vathi-va.+ 19 Tivonto, murowe mwawiixuttiheke atthu a ilapo sootheene wiira akhale awiixutti aka,+ mwaapatisaka+ mwa nsina na Tiithi, ni na Mwaana, ni na ikuru soowaarya. 20 Mwawiixuttiheke weettela itthu sootheene koorumalyaakani.+ Vano, miyo kiri ni nyuwo mahiku ootheene mpakha olumwenku* ola omala”.+
Aahiiso, “Mesiya; Oothanliwa”.
Aahiiso, “aahaakameliwa”.
Aahiiso, “omuhiya voohisuweliwa”.
Ikwaha 237 nsina na Muluku noowi Yehova, ninrwa aya Soolempwa sa Ekereku sa Ekristau mbiibiliyani-mu, ola opuro onipacerya aya orwa nsina nlo. Munwehe Apentise A5.
Nsina nla, nttaava na eheeperi nniiriwa Yeexuuwa aahiiso Yooxuuwa, nenlo nintaphulela “Yehova ti woopowa”.
Munwehe Apentise A5.
Munwehe Apentise A5.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “atthu anisoma itheneeri wiira awehe aahiiso ahimye itthu sa muhoolo”.
Aahiiso, “okokhora ohoolo wawe”.
Aahiiso, “Mesiya; Oothanliwa”.
Epwanyaasi aahiiso esenya yoowuumelela, eniira yapahiwa enankhela vanceene.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Munwehe Apentise A5.
Munwehe Apentise A5.
Munwehe Apentise A5.
Waanyiheryasa, nuulumo nla ninkhuma nttaava na eheeperi, nenno nintaphulela “ophuwa”.
Munwehe Apentise A5.
Aahiiso, “yaanipwinihiwa; yaanixuweiwa”.
Aahiiso, “Epaso yoolikana”.
Aahiiso, “ikokhola”.
Aahiiso, “ikokhola”.
Aahiiso, “ekhuntta”.
Aahiiso, “otthukwaka”.
Aahiiso, “onamutteha-tteha”.
Munwehe Apentise A5.
Ekereku, “muttetthe woowaarya”.
Munwehe Apentise A5.
Munwehe Apentise A5.
Aahiiso, “munvareleke muteko Muluku”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “ecile-cile”.
Aahiiso, “muttetthe wa Ipooma 10”.
Aahiiso, “oowiiyeviha”.
Ekereku, “anivoliwa etala ni ntthona”.
Aahiiso, “esestu”.
Eyo piiyo, eSineedrio ya ayuda.
Opuro waapahiwa ikokhola, ota wa oYerusalemu. Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “mutthokelela”.
Ekereku, “ekwatrante yookiserya”. Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “ninnookwattulihani”.
Aahiiso, “mukumihe”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, “ninnookwattulihani”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, porneía. Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Munwehe Apentise A5.
Eyo piiyo, Muluku.
Aahiiso, “mmutheteerye”.
Munwehe Apentise B14.
Aahiiso, “muhaareryeke ettuli; muhaahuluweke; muhaakhootteleke”.
Eyo piiyo, okopha voohilipelela oliva ovikana ele ekomphe awe.
Aahiiso, “nipetta”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “nithokoreriweke okhala noowaarya”.
Ekereku, “ephaawu”.
Ekereku, “okopha”.
Ekereku, “annikophela”.
Aahiiso, “murawa”.
Aahiiso, “murawa”.
Aahiiso, “osareya waarya”.
Aahiiso, “nakhalana nrima”.
Aahiiso, “axinuuni”.
Mwiri onirumeeliwa wiira evathiwe empa.
Nluku na efaita yuulupale.
Ekereku, “opwetexiwa”.
Aahiiso, “orukula”.
Aahiiso, “mmalaxini”.
Aahiiso, “namakuttula; namaretta”.
Aahiiso, “makuttula; maretta”.
Aahiiso, “ettekuxa”.
Aahiiso, “ettekuxa”.
Aahiiso, “axinuuni”.
Aahiiso, “oxepani”.
Aahiiso, “vakhaamani”.
Aahiiso, “ekhaama anyu”.
Aahiiso, “aari awe vameesa”.
Aahiiso, “anakhala vameesa”.
Murupa waapakiwa ni esapala ya enama.
Aahiiso, “enoomwareya”.
Aahiiso, “iflauta”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “nanthiti”.
Aahiiso, “anamakuttula; anamaretta”.
Ekereku, “piili”.
Ayuda yaakohana ihaali so: “murettele okhale ni nyuwo”.
Aahiiso, “ikhuntta”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, “Belizebuli”. Onihimmwa muhooleli, aahiiso namalamulela a malaikha ootakhala.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, “musurukhu mmosa wa asaario”. Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “xoowa”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, “acikhaani”.
Aahiiso, “Anamakuttula; Anamaretta”.
Aahiiso, “namuhupi”.
Ekereku, “vamaithoni vanyu”.
Aahiiso, “iflauta”.
Aahiiso, “khammanne vapeeto mooniheryaka oriipiwa murima”.
Ekereku, “osulu”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “mukhulumunwe”.
Ekereku, “mweemererye exuuku aka”. Nuulumo noowi “exuuku”, onihimmwa mwiri aahiiso eyuuma, yaaheliwa mmakhatani mwa mutthu aahiiso inama, wiira sikapatteke miritti soolemela.
Ekereku, “Weemererya exuuku aka”. Nuulumo noowi “exuuku”, onihimmwa mwiri aahiiso eyuuma, yaaheliwa mmakhatani mwa mutthu aahiiso inama, wiira sikapatteke miritti soolemela.
Eyo piiyo, Nlamulo na Moise.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “osinsa”.
Ekereku, “Belizebuli”. Onihimmwa muhooleli, aahiiso namalamulela a malaikha ootakhala.
Ekereku, “Belizebuli”. Onihimmwa muhooleli, aahiiso namalamulela a malaikha ootakhala.
Aahiiso, “okathi ola”. Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “atthu a okathi ola”.
Aahiiso, “okuusini”.
Aahiiso, “axinuuni”.
Aahiiso, “athupa”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “Olumwenku”.
Aahiiso, “munikhipiryani; mwaarumasiya; vantathani”.
Aahiiso, “enuku eniitthaniwa mostarda”, yeeyo eniphwanyaneya wIsarayeli. Eyo enninnuwa mpakha ophiya imeeturu xexe ni yookhalana iritta.
Aahiiso, “axinuuni”.
Aahiiso, “ephepa”.
Aahiiso, woonasa wene: “woopaceryani wa olumwenku”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “Olumwenku”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “Olumwenku”.
Aahiiso, “efornu ya mooro”.
Nluku na efaita yuulupale.
Nluku na efaita yuulupale.
Aahiiso, “musestuni”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “Olumwenku”.
Aahiiso, “efornu ya mooro”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “awo yaahikhumuwa mwaha wa yoowo”.
Eyo piiyo, Herodi Antipa. Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “aarina awe vameesa”.
Aahiiso, “mapattuxa yaahanle”.
Aahiiso, “isestu”.
Ekereku, ‘okathi wa neexexe’. Okathi Yesu aari awe valaponi, ‘okathi wa neexexe’, waapacerya ewoora ya neeraru ya voosiisu mpakha nsuwa okhuma.
Aahiiso, “omireya; opwina”.
Afarisi ni ayuda yaaninyawa attharihelaka soolema saya.
Aahiiso, “onaaramusa”.
Ekereku, porneía. Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Afarisi ni ayuda yaaninyawa attharihelaka soolema saya.
Aahiiso, “axineene aya”.
Aahiiso, “ahilyiiye etthu”.
Aahiiso, “mapattuxa yaahanle”.
Aahiiso, “isestu; ittanka saaheliwa yoolya”.
Aahiiso, “naanayaka”.
Aahiiso, “atthu a okathi ola”.
Aahiiso, “isestu”.
Aahiiso, “isestu; ittanka saaheliwa yoolya”.
Ekereku, “Hades”. Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “mihulelo”.
Ekereku, “otthukwa”.
Ekereku, “yootthukweya”.
Ekereku, “otaphula”.
Ekereku, “yootaphuliwa”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “yaahitteela”.
Aahiiso, “iheema”.
Aahiiso, “ecile-cile”.
Aahiiso, “enuku eniitthaniwa mostarda”, yeeyo eniphwanyaneya wIsarayeli. Eyo enninnuwa mpakha ophiya imeeturu xexe ni yookhalana iritta.
Munwehe Apentise A3.
Ekereku, “itraakima piili”, seiyo saaphwanyiwa mahiku manli a muteko. Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “itraakima piili”, seiyo saaphwanyiwa mahiku manli a muteko. Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “estaater”. Estaater eyo yaarina esisapo ya itraakima xexe. Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “ninnookwattulihani”.
Ekereku, “ninnookwattulihani”.
Aahiiso, “mukumihe”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Munwehe Apentise A3.
Aahiiso, woonasa wene: “inyu”.
Ekereku, “mutthu a mulaponi”.
Italento 10.000 sa eparatha sirina esisapo ya idenaario 60.000.000. Munwehe Apentise B14.
Aahiiso, “aahikokhora”.
Munwehe Apentise B14.
Aahiiso, “aahikokhora”.
Nuulumo na ekereku, nintaphulela “ophitaanya oratteene, ntoko ekoola”.
Ekereku, porneía. Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Eyo piiyo, oomalela vamaithoni va Muluku.
Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “ewoora ya neeraru [nuumala nsuwa okhuma]”.
Ekereku, “ewoora ya neethanu namosa [nuumala nsuwa okhuma]”.
Ekereku, “ewoora ya neethanu neexexe [nuumala nsuwa okhuma]”.
Ekereku, “ewoora ya namuloko namosa [nuumala nsuwa okhuma]”.
Ekereku, “ewoora ya namuloko namosa [nuumala nsuwa okhuma]”.
Munwehe Apentise B14.
Munwehe Apentise B14.
Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “niitho nanyu”, ninthoonyerya yoophavela ya mutthu.
Aahiiso, “okhala oovaha”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “Yoowoopola”.
Ela pooti wiira yaahimya muttetthe wa oYerusalemu, yoowo waari vasulu va mwaako Siyoni, aahiiso pooti wiira yaahimya atthu yaakhala muttetthe owo.
Munwehe Apentise A5.
Aahiiso, “ikhuntta”.
Ekereku, “wiirimu”.
Ekereku, “wiirimu”.
Ola opuro waawehawehiwa ematta, wiira alatarau aahiiso inama sihikele mmatta.
Munwehe Apentise A5.
Aahiiso, “niira na othela”.
Aahiiso, “Niira na othela noolikana”.
Aahiiso, “niira na othela”.
Aahiiso, “niira na othela”.
Aahiiso, “yaari vameesa”.
Aahiiso, “aatokose”.
Munwehe Apentise B14.
Munwehe Apentise A5.
Munwehe Apentise A5.
Ikaaxa iyo saamukhaani, saanikhalana ipantta sa Soolempwa Soowaarya, nave yaawara vayuuci ni yaaniwara moono aya woothiyana.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “ooreerexa”.
Aahiiso, “omerkaatu”.
Aahiiso, “Mwiixuttihi”.
Aahiiso, “Mwiixuttihi”.
Munwehe Apentise A3.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ortelaani, ti etempeero enirumeeliwa wiira esivihiwe yoolya.
Ortelaani, entro ni ekomiinyu, ti itempeero sinirumeeliwa wiira esivihiwe yoolya.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Eyo piiyo, etemplo.
Aahiiso, woonasa wene: “enookhala milepe”.
Munwehe Apentise A5.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa ani: “Olumwenku”.
Ekereku, “omwene”.
Ekereku, “omwene”.
Onlikana ni owereya muthiyana onoona awe aahalaka oyara.
Ekereku, “evahiwe onamoona”.
Ipa sinceene, vasulu vaya vaakhala ntoko etarato ni atthu yaanirumeela wiira avareke miteko sinceene.
Nlamulo na Moise nanaakhoottiherya atthu weetta mikwaha soorakama nihiku na saabadu.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, “ipheyo ixexe”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Aahiiso, “a miruku”.
Nuulumo nla na ekereku, nimmuhimya muthiyana ohitonko orupa ni mulopwana.
Aahiiso, “miruku”.
Ixamaniiya saarumeeliwa khalai, saaheliwa makhura a olivera.
Aahiiso, “ikhanttiyero”.
Aahiiso, “niira na othela”.
Etalento ya ekereku, yaalemela ikiilo 20.4. Munwehe Apentise B14.
Ekereku, “eparatha”.
Ekereku, “eparatha”.
Nuulumo noowi olumwenku ohinatthi opattuxiwa, anihimmwa anamwane a Adamu ni Eva.
Aahiiso, “Nkaawanre voomalela”.
Ekereku, “wiikitthiwa; okwasiwa”.
Aahiiso, “makuttula; maretta”.
Ekereku, “ekarafa ya alabastro”. Murinki mwaamukhaani, waapakiwa ni nluku, nenlo naaphwanyaneya waattamela muttetthe wa Alabastron, wExiitu.
Aahiiso, “aari awe vameesa”.
Aahiiso, “mmuhasani”.
Aahiiso, “Mwiixuttihi”.
Aahiiso, “isaalimu”.
Ekaalisi, enithoonyerya wiira Muluku aahiphavela weemererya wiira Yesu iiviwe, ootheriwaka onveeha Muluku.
Ekaalisi, enithoonyerya wiira Muluku aahiphavela weemererya wiira Yesu iiviwe, ootheriwaka onveeha Muluku.
Aahiiso, “axoowa”.
Aahiiso, “ethoonyeryo”.
Aahiiso, “Mwiixuttihi”.
Aahiiso, “xoowa”.
Ekereku, “ilexiyawu 12”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, “Ematta ya mulipa-onivarihela muteko oloko”. Waanyiheryasa, yaari ematta alipa-anivarihela muteko oloko, yaavara aya muteko.
Munwehe Apentise A5.
Aahiiso, “Iiviwe vamwirini”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Yaari yoolema, atthu yaahela aya maluku macikhaani mukoophoni, nuumala oxukuxa, mwaneene nluku naamorela vathi, taalola.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.
Ekereku, “ewoora ya neethanu namosa [nuumala nsuwa okhuma]”.
Aahiiso, “elapo ele yootheene yaahiriipela”.
Ekereku, “ewoora ya neethanu neexexe [nuumala nsuwa okhuma]”.
Ekereku, “ewoora ya neethanu neexexe [nuumala nsuwa okhuma]”.
Etthu enlikana ni munyeenyere woowuuma, yeeyo ennuula maasi.
Aahiiso, “aahihiya omumula”.
Ekereku, “ale oowaarya”.
Eyo piiyo, oYerusalemu.
Nla ti nihiku nenno olelo-va ninsuweliwa okhala Ettiminku. Naari nihiku noopacerya na esumana ya ayuda.
Munwehe Apentise A5.
Ekereku, “nnoomukupaliha”.
Nwehe Moolumo Ootthokiheriwa.