Vun trồng nhân cách mới trong hôn nhân
“Anh em phải làm nên mới trong quyền lực thúc đẩy tâm trí anh em, và mặc lấy nhân cách mới” (Ê-PHÊ-SÔ 4:23, 24, NW).
1. Tại sao không nên coi nhẹ hôn nhân?
HÔN NHÂN là một trong những bước nghiêm trọng nhất của đời sống, vậy thì không bao giờ nên coi nhẹ hôn nhân. Tại sao vậy? Bởi vì hôn nhân là một sự ràng buộc trọn đời với một người khác. Điều này có nghĩa chia xẻ cả đời sống mình với người đó. Nếu muốn sự gắn bó được vững chắc thì cần phải suy xét chín chắn. Và cũng cần có một ảnh hưởng tích cực ‘thúc đẩy tâm trí và như thế uốn nắn nhân cách mới’. (Ê-phê-sô 4:23, 24; so sánh Sáng-thế Ký 24:10-58; Ma-thi-ơ 19:5, 6).
2, 3. a) Muốn chọn một người bạn đời cách khôn ngoan thì cần phải làm gì? b) Hôn nhân bao hàm gì?
2 Có nhiều lý do tốt để không nên quyết định kết hôn một cách vội vàng, bị lôi cuốn bởi lòng ham muốn mạnh mẽ của xác thịt. Cần có thời gian để phát triển nhân cách và tính nết cho được trưởng thành. Với thời gian ta có được thêm kinh nghiệm và sự hiểu biết là những điều có thể giúp làm nền tảng cho một sự suy xét khôn ngoan. Khi đó, việc lựa chọn một người bạn đời hợp với mình có lẽ dễ thành công hơn. Một câu ngạn ngữ Tây Ban Nha nói rõ ràng: “Thà đi độc thân trên đường đời còn hơn lấy vợ lấy chồng mà không hợp nhau” (Châm-ngôn 21:9; Truyền-đạo 5:2).
3 Chọn được một người bạn đời thích hợp hiển nhiên là điều căn bản để thành công trong hôn nhân. Do đó người tín đồ đấng Christ phải theo những lời chỉ dẫn của Kinh-thánh, chứ không nên để mình bị lôi cuốn bởi vẻ đẹp bề ngoài và những áp lực quá đáng về tình cảm và tình yêu lãng mạn. Hôn nhân không chỉ là hai thân thể kết hợp lại. Nhưng đó là sự kết hợp của hai người có hai nhân cách, hai kinh nghiệm đời sống gia đình và giáo dục khác nhau, và có thể hai văn hóa và ngôn ngữ khác nhau nữa. Hai người kết hợp với nhau trong hôn nhân chắc chắn cần phải dùng miệng lưỡi cách thích hợp; với khả năng ăn nói, chúng ta có thể dùng miệng lưỡi để xây dựng hay để phá đổ. Xem xét tất cả những điều này, chúng ta cũng thấy sự khôn ngoan trong lời khuyên của Phao-lô là phải ‘lấy vợ lấy chồng theo ý Chúa’, nghĩa là lấy người cùng đạo mình (I Cô-rinh-tô 7:39; Sáng-thế Ký 24:1-4; Châm-ngôn 12:18; 16:24).
Đối phó với những áp lực trong hôn nhân
4. Tại sao trong hôn nhân thỉnh thoảng có những va chạm và căng thẳng xảy ra?
4 Ngay cả khi có một nền móng tốt, hôn nhân cũng có những lúc va chạm, áp lực và căng thẳng. Những điều đó là bình thường cho bất cứ ai, dù đã lập gia đình hay chưa. Những vấn đề về kinh tế và sức khỏe có thể gây áp lực trong bất cứ mối liên lạc nào. Những thay đổi trong tâm trạng có thể dẫn đến sự va chạm ngay trong các hôn nhân tốt đẹp nhất. Một yếu tố khác là không ai có thể kiểm soát được lưỡi mình cách hoàn toàn, như Gia-cơ đã nói: “Chúng ta thảy đều vấp-phạm nhiều cách lắm. Nếu có ai không vấp-phạm trong lời mình, ấy là người trọn-vẹn, hay hãm-cầm cả mình... Cái lưỡi là một quan-thể nhỏ, mà khoe được những việc lớn. Thử xem cái rừng lớn chừng nào mà một chút lửa có thể đốt cháy lên!” (Gia-cơ 3:2, 5).
5, 6. a) Khi có sự hiểu lầm xảy ra thì cần làm gì? b) Có thể cần phải hành động thế nào để hàn gắn một sự sứt mẻ?
5 Khi có những áp lực xảy ra trong hôn nhân, làm sao chúng ta có thể kiểm soát được tình thế? Làm sao chúng ta có thể tránh đừng cho một sự hiểu lầm trở nên một cuộc cãi vã và một cuộc cãi vã trở nên một sự liên lạc bị cắt đứt? Đây là lúc mà quyền lực thúc đẩy tâm trí có một ảnh hưởng quan trọng. Cái tinh thần thúc đẩy này có thể hoặc tích cực hoặc tiêu cực, hoặc xây dựng và hướng về thiêng liêng hoặc đê hèn và bị lôi cuốn bởi những khuynh hướng xác thịt. Nếu tinh thần đó là xây dựng thì người trong cuộc sẽ hành động để hàn gắn sự sứt mẻ, để giữ cho hôn nhân tiếp tục đi đúng hướng. Những sự tranh cãi và bất đồng ý kiến không nên làm cho hôn nhân tan vỡ. Bằng cách áp dụng các lời khuyên của Kinh-thánh, cặp vợ chồng có thể cất bỏ đi mối bất hòa và khôi phục lại sự kính trọng và thông hiểu nhau (Rô-ma 14:19; Ê-phê-sô 4:23, 26, 27).
6 Trong những hoàn cảnh như thế lời của Phao-lô rất thích hợp: “Vậy anh em là kẻ chọn-lựa của Đức Chúa Trời, là người thánh và rất yêu-dấu của Ngài, hãy có lòng thương-xót. Hãy mặc lấy sự nhơn-từ, khiêm-nhượng, mềm-mại, nhịn-nhục, nếu một người trong anh em có sự gì phàn-nàn với kẻ khác, thì hãy nhường-nhịn nhau và tha-thứ nhau: như Chúa đã tha-thứ anh em thể nào, thì anh em cũng phải tha-thứ thể ấy. Nhưng trên hết mọi sự đó, phải mặc lấy lòng yêu-thương, vì là dây liên-lạc của sự trọn-lành” (Cô-lô-se 3:12-14).
7. Một số người có thể có vấn đề gì trong hôn nhân của họ?
7 Đoạn văn này đọc thì dễ, nhưng dưới áp lực của đời sống tân thời thì không phải luôn luôn dễ thực hành. Một vấn đề căn bản có thể là gì? Đôi khi vô tình một tín đồ đấng Christ có thể sống theo hai tiêu chuẩn khác nhau. Lúc ở Phòng Nước Trời, anh ở giữa những anh em thì anh cư xử tử tế và nhã nhặn. Rồi khi ở nhà, trong đời sống hàng ngày, anh có khuynh hướng quên đi mối liên lạc thiêng liêng. Lúc đó chỉ còn người chồng và người vợ, “chàng” và “nàng”. Và khi bị căng thẳng người chồng (hoặc người vợ) có thể nói những điều cộc cằn mà chắc không bao giờ thốt ra ở Phòng Nước Trời. Cái gì đã xảy ra vậy? Tạm thời nhân cách của người tín đồ đấng Christ đã biến đi mất. Một tôi tớ của Đức Chúa Trời đã quên rằng chàng (hoặc nàng) vẫn là một tín đồ đấng Christ khi ở nhà. Quyền lực thúc đẩy tâm trí đã trở nên tiêu cực thay vì tích cực (Gia-cơ 1:22-25).
8. Khi quyền lực thúc đẩy tâm trí là tiêu cực thì hậu quả có thể là gì?
8 Hậu quả là gì? Người chồng có thể ngưng không “tỏ điều khôn-ngoan ra trong sự ăn-ở với vợ mình, như là với giống yếu-đuối hơn”. Người vợ có thể không còn kính trọng chồng mình nữa, nàng đã để mất đi “tâm-thần dịu-dàng im-lặng”. Quyền lực thúc đẩy tâm trí đã trở nên vật chất thay vì thiêng liêng. Một “tâm-tình xác-thịt” đã lấn át. Vậy thì ta có thể làm gì để cho cái quyền lực thúc đẩy đó giữ tính chất thiêng liêng và tích cực? Chúng ta phải làm vững mạnh tình trạng thiêng liêng của chúng ta (I Phi-e-rơ 3:1-4, 7; Cô-lô-se 2:18).
Làm vững mạnh quyền lực đó
9. Trong đời sống hàng ngày, chúng ta phải làm những sự lựa chọn nào?
9 Quyền lực thúc đẩy đó là khuynh hướng trong tâm trí của chúng ta có ảnh hưởng khi chúng ta phải làm những quyết định hay những sự lựa chọn. Đời sống đưa ra một chuỗi dài những sự lựa chọn—tốt hay xấu, ích kỷ hay không ích kỷ, đạo đức hay vô luân. Cái gì sẽ giúp chúng ta làm những quyết định đúng? Đó chính là quyền lực thúc đẩy tâm trí chúng ta nếu chú trọng đến việc làm theo ý muốn của Đức Giê-hô-va. Người viết Thi-thiên đã cầu nguyện: “Hỡi Đức Giê-hô-va, xin chỉ-dạy tôi con đường luật-lệ Chúa, thì tôi sẽ giữ lấy cho đến cuối-cùng” (Thi-thiên 119:33; Ê-xê-chi-ên 18:31; Rô-ma 12:2).
10. Làm sao chúng ta có thể làm vững mạnh một cách tích cực quyền lực thúc đẩy tâm trí mình?
10 Một mối liên lạc chặt chẽ với Đức Giê-hô-va sẽ giúp chúng ta làm vừa lòng Ngài và xây khỏi điều ác, kể cả việc phạm tội ngoại tình. Y-sơ-ra-ên xưa được khuyến khích “làm điều tốt-lành và ngay-thẳng trước mặt Giê-hô-va Đức Chúa Trời”. Nhưng Đức Chúa Trời cũng khuyên bảo: “Hỡi những kẻ yêu-mến Đức Giê-hô-va, hãy ghét sự ác”. Vì lẽ điều răn thứ bảy trong Mười Điều Răn nói: “Ngươi chớ phạm tội tà-dâm”, người Y-sơ-ra-ên phải ghét việc ngoại tình. Điều răn này cho thấy quan điểm nghiêm nhặt của Đức Chúa Trời về sự chung thủy trong hôn nhân (Phục-truyền Luật-lệ Ký 12:28; Thi-thiên 97:10; Xuất Ê-díp-tô Ký 20:14; Lê-vi Ký 20:10).
11. Làm sao chúng ta có thể làm mạnh thêm nữa quyền lực thúc đẩy tâm trí chúng ta?
11 Làm sao chúng ta có thể làm vững mạnh thêm nữa quyền lực thúc đẩy tâm trí mình? Bằng cách quý trọng những hoạt động và giá trị thiêng liêng. Điều này có nghĩa chúng ta phải đáp ứng nhu cầu học hỏi Lời của Đức Chúa Trời một cách đều đặn và học biết thích thú trong việc bàn luận cùng nhau về các ý tưởng và lời khuyên bảo của Đức Giê-hô-va. Chúng ta nên có những cảm nghĩ thật lòng giống như người viết Thi-thiên: “Tôi hết lòng tìm-cầu Chúa. Chớ để tôi lạc các điều-răn Chúa. Tôi đã giấu lời Chúa trong lòng tôi, để tôi không phạm tội cùng Chúa. Hỡi Đức Giê-hô-va, xin chỉ-dạy tôi con đường luật-lệ Chúa, thì tôi sẽ giữ lấy cho đến cuối-cùng. Xin hãy ban cho tôi sự thông-sáng, thì tôi sẽ vâng theo luật-pháp Chúa, ắt sẽ hết lòng gìn-giữ lấy” (Thi-thiên 119:10, 11, 33, 34).
12. Những điều gì có thể khiến chúng ta hợp nhất trong việc phản ảnh tâm tình của đấng Christ?
12 Chúng ta có thể gìn giữ lòng quý trọng đối với các nguyên tắc công bình của Đức Giê-hô-va, không phải chỉ bằng cách học hỏi Kinh-thánh nhưng cũng bằng cách tham dự đều đều các buổi nhóm họp của tín đồ đấng Christ và cùng nhau tham gia trong công việc rao giảng. Hai việc này có ảnh hưởng mạnh mẽ là có thể luôn luôn làm vững mạnh quyền lực thúc đẩy tâm trí khiến cho nếp sống không ích kỷ của chúng ta luôn luôn phản chiếu tâm tình của đấng Christ (Rô-ma 15:5; I Cô-rinh-tô 2:16).
13. a) Tại sao cầu nguyện là một yếu tố quan trọng để làm vững mạnh quyền lực thúc đẩy tâm trí mình? b) Giê-su đã đặt ra gương mẫu nào về việc này?
13 Phao-lô nhấn mạnh đến một yếu tố khác trong lá thư viết cho người ở Ê-phê-sô: “Hãy nhờ Đức Thánh-Linh, thường thường làm đủ mọi thứ cầu-nguyện và nài-xin” (Ê-phê-sô 6:18). Vợ chồng cần phải cầu nguyện cùng nhau. Cầu nguyện như thế nhiều khi động vào lòng và dẫn đến những cuộc nói chuyện thẳng thắn giúp hàn gắn sự sứt mẻ nào nếu có. Những khi bị thử thách và cám dỗ, chúng ta cần phải hướng về Đức Chúa Trời và cầu nguyện xin Ngài trợ giúp, xin có sức mạnh thiêng liêng để làm những gì phù hợp với tâm tình của đấng Christ. Ngay cả Giê-su là hoàn toàn cũng nhiều lần quay về Cha ngài trong lời cầu nguyện và xin được sức mạnh. Lời cầu nguyện của ngài là từ đáy lòng và nhiệt liệt. Ngày nay cũng vậy, khi bị cám dỗ, chúng ta có thể lấy được sức mạnh để làm những quyết định đúng bằng cách kêu cầu Đức Giê-hô-va giúp đỡ chúng ta chống cự lại ý muốn làm theo xác thịt và phản bội lời hứa nguyện hôn nhân (Thi-thiên 119:101, 102).
Những gương về hạnh kiểm ngược lại nhau
14, 15. a) Giô-sép đã phản ứng thế nào trước sự cám dỗ? b) Điều gì đã giúp Giô-sép chống cự lại sự cám dỗ?
14 Làm sao chúng ta có thể đương đầu với sự cám dỗ? Về việc này, chúng ta có một sự khác biệt rõ ràng giữa đường lối của Giô-sép và đường lối của Đa-vít. Khi vợ của Phô-ti-pha cứ khăng khăng muốn quyến rũ chàng Giô-sép đẹp trai, hiển nhiên lúc đó còn độc thân, chàng cuối cùng trả lời bà: “Trong nhà nầy chẳng ai lớn hơn tôi, và chủ cũng không cấm chi tôi, trừ ra một mình ngươi, vì là vợ của chủ tôi. Thế nào tôi dám làm điều đại-ác dường ấy, mà phạm tội cùng Đức Chúa Trời sao?” (Sáng-thế Ký 39:6-9).
15 Cái gì đã giúp cho Giô-sép đi trong con đường đúng trong khi dễ dàng bị sa ngã như thế? Chàng có một quyền lực mạnh mẽ thúc đẩy tâm trí mình. Chàng có ý thức rõ rệt về mối liên lạc với Đức Giê-hô-va. Chàng biết rằng nếu phạm tội tà dâm với người đàn bà đam mê này thì thực ra sẽ là phạm tội không chỉ đối với chồng bà nhưng, quan trọng hơn, đối với Đức Chúa Trời (Sáng-thế Ký 39:12).
16. Đa-vít đã phản ứng thế nào trước sự cám dỗ?
16 Ngược lại, cái gì đã xảy ra cho Đa-vít? Ông là một người đàn ông có vợ, có nhiều vợ nữa như Luật pháp cho phép. Một buổi tối kia, ông ở trên nóc đền vua nhìn xuống thấy một người đàn bà đang tắm. Đó là nàng Bát-Sê-ba rất đẹp đẽ, vợ của U-ri. Đa-vít lúc đó rõ ràng có một sự lựa chọn—tiếp tục nhìn và để cho sự ham muốn nhục dục dấy lên trong lòng mình hoặc quay đi và xua đuổi sự cám dỗ. Ông đã chọn làm gì? Ông đã sai người đưa nàng đến đền vua và ông đã phạm tội ngoại tình với nàng. Tệ hơn nữa, ông còn đi đến độ gây cho chồng nàng bị giết chết (II Sa-mu-ên 11:2-4, 12-27).
17. Chúng ta có thể suy ra điều gì về tình trạng thiêng liêng của Đa-vít?
17 Vấn đề của Đa-vít là gì? Căn cứ trên lời thú nhận đầy ăn năn của ông trong bài Thi-thiên 51, chúng ta có thể suy luận ra được vài sự kiện. Ông nói: “Đức Chúa Trời ôi! Xin hãy dựng nên trong tôi một lòng trong-sạch, và làm cho mới lại trong tôi một thần-linh ngay-thẳng”. Rõ ràng là trong lúc ông bị cám dỗ đó, ông không có một tâm thần trong sạch và ngay thẳng. Có lẽ ông đã chểnh mảng trong việc đọc Luật pháp của Đức Giê-hô-va, và hậu quả là tình trạng thiêng liêng của ông đã bị yếu đi. Hoặc là ông đã để cho địa vị và quyền thế của ông với tư cách là vua làm hư hỏng lối suy nghĩ đến nỗi ông bị làm mồi cho sự ham muốn nhục dục. Chắc chắn quyền lực thúc đẩy tâm trí ông lúc bấy giờ là ích kỷ và tội lỗi. Vì thế, ông nhận biết rằng ông rất cần có một “thần-linh mới, ngay-thẳng” (Thi-thiên 51:10; Phục-truyền Luật-lệ Ký 17:18-20).
18. Giê-su đã cho lời khuyên nào về việc ngoại tình?
18 Một số hôn nhân của tín đồ đấng Christ đã bị đổ vỡ bởi vì một hay cả hai người hôn phối đã để cho mình rơi vào một tình trạng thiêng liêng yếu ớt giống như Vua Đa-vít. Gương của ông cảnh cáo chúng ta không nên nhìn đắm đuối một người đàn bà, hay đàn ông nào, bởi vì điều này có thể cuối cùng đưa đến việc phạm tội ngoại tình. Giê-su cho thấy ngài hiểu những cảm xúc của con người về phương diện này, vì ngài nói: “Các ngươi có nghe lời phán rằng: Ngươi chớ phạm tội tà-dâm. Song ta phán cho các ngươi biết: Hễ ai ngó đờn-bà mà động tình tham-muốn, thì trong lòng đã phạm tội tà-dâm cùng người rồi”. Trong trường hợp như thế, quyền lực thúc đẩy tâm trí là một quyền lực ích kỷ và xác thịt, chứ không phải thiêng liêng. Vậy thì tín đồ đấng Christ có thể làm gì để tránh phạm tội ngoại tình và giữ cho hôn nhân được hạnh phúc và thỏa lòng? (Ma-thi-ơ 5:27, 28).
Làm cho hôn nhân được vững mạnh
19. Làm sao ta có thể làm cho hôn nhân được vững mạnh?
19 Vua Sa-lô-môn đã viết: “Lại nếu kẻ ở một mình bị người khác thắng, thì hai người có thế chống-cự nó; một sợi dây đánh ba tao lấy làm khó đứt”. Chắc chắn trong một hôn nhân hòa hiệp, hai người có thể đứng cùng nhau để chống lại nghịch cảnh tốt hơn là một người. Nhưng khi dây liên lạc giữa họ giống như một dây thừng có ba sợi bằng cách có Đức Chúa Trời trong đó nữa, thì hôn nhân sẽ vững chắc. Và làm sao Đức Chúa Trời có thể ở trong hôn nhân được? Bằng cách cặp vợ chồng áp dụng các nguyên tắc và lời khuyên bảo của Ngài cho hôn nhân (Truyền-đạo 4:12).
20. Có những lời khuyên bảo nào trong Kinh-thánh có thể giúp một người làm chồng?
20 Chắc chắn nếu một người chồng áp dụng lời khuyên bảo trong những đoạn văn sau đây, thì hôn nhân của người sẽ có một căn bản tốt hơn để thành công:
“Hỡi người làm chồng, hãy tỏ điều khôn-ngoan ra trong sự ăn-ở với vợ mình, như là với giống yếu-đuối hơn; vì họ sẽ cùng anh em hưởng phước sự sống, nên phải kính-nể họ, hầu cho không điều gì làm rối-loạn sự cầu-nguyện của anh em” (I Phi-e-rơ 3:7).
“Hỡi người làm chồng, hãy yêu vợ mình, như Đấng Christ đã yêu Hội-thánh, phó chính mình vì Hội-thánh. Cũng một thể ấy, chồng phải yêu vợ như chính thân mình. Ai yêu vợ mình thì yêu chính mình vậy” (Ê-phê-sô 5:25, 28).
“Chồng nàng cũng chổi-dậy, và khen-ngợi nàng rằng: Có nhiều người con gái làm-lụng các tài-đức, nhưng nàng trổi hơn hết thảy” (Châm-ngôn 31:28, 29).
“Há có ai đi trên than lửa hực, mà chơn mình lại chẳng bị phồng chăng? Kẻ nào đi tới cùng vợ người lân-cận mình cũng vậy; phàm ai đụng đến nàng ắt chẳng được khỏi bị phạt. Kẻ nào phạm tội ngoại-tình với người đờn-bà,... khiến cho linh-hồn mình bị hư-mất” (Châm-ngôn 6:28, 29, 32).
21. Có những lời khuyên bảo nào trong Kinh-thánh có thể giúp một người làm vợ?
21 Nếu một người vợ chú tâm đến các điều răn sau đây của Kinh-thánh, điều này sẽ góp phần làm cho hôn nhân được lâu bền:
“Hỡi người làm vợ, hãy phục chồng mình, hầu cho nếu có người chồng nào không vâng theo Đạo, dẫu chẳng lấy lời khuyên-bảo, chỉ bởi các ăn-ở của vợ, cũng đủ hóa theo, vì thấy cách ăn-ở của chị em là tinh-sạch và cung-kính” (I Phi-e-rơ 3:1-4).
“Chồng phải làm hết bổn-phận [tình dục] đối với vợ, và vợ đối với chồng cũng vậy... Đừng từ-chối nhau, trừ ra khi hai bên ưng-thuận tạm-thời” (I Cô-rinh-tô 7:3-5).
22. a) Có những yếu tố khác nào có thể ảnh hưởng tốt trên hôn nhân? b) Đức Giê-hô-va xem việc ly dị như thế nào?
22 Kinh-thánh cũng cho thấy rằng tình yêu thương, sự nhân từ, thương xót, kiên nhẫn, thông cảm, nói lời khuyến khích và khen nhau cũng là những khía cạnh quan trọng góp phần vào hạnh phúc trong hôn nhân. Một hôn nhân mà không có những điều ấy thì giống như một cây không có ánh mặt trời và nước—cây đó rất ít khi trổ bông. Vậy thì, chúng ta hãy để cho quyền lực thúc đẩy tâm trí khiến chúng ta nói lời khuyến khích và làm khoan khoái cho nhau trong hôn nhân. Hãy nhớ rằng Đức Giê-hô-va ‘ghét việc ly-dị’. Nếu tình yêu thương của tín đồ đấng Christ được thực hành trong hôn nhân thì hẳn sẽ không có chỗ cho việc ngoại tình và hôn nhân đổ vỡ. Tại sao? Bởi vì “tình yêu thương chẳng thất bại bao giờ” (Ma-la-chi 2:16; I Cô-rinh-tô 13:4-8, NW; Ê-phê-sô 5:3-5).
Bạn có thể giải thích không?
◻ Điều gì là cốt yếu cho một hôn nhân hạnh phúc?
◻ Làm sao quyền lực thúc đẩy tâm trí có thể ảnh hưởng đến hôn nhân?
◻ Chúng ta có thể làm gì để làm vững mạnh quyền lực thúc đẩy tâm trí chúng ta?
◻ Giô-sép và Đa-vít đã phản ứng khác nhau như thế nào khi bị cám dỗ?
◻ Những lời khuyên bảo nào của Kinh-thánh sẽ giúp cho những người làm chồng và làm vợ để làm vững mạnh hôn nhân?
[Các hình nơi trang 18]
Chúng ta có sống theo hai tiêu chuẩn khác nhau—tử tế trong hội thánh nhưng gay gắt tại nhà không?