Những nỗ lực chấm dứt nghèo khổ
Những nỗ lực nhằm chấm dứt sự nghèo khổ chỉ thành công đối với những nước giàu nhưng đã thất bại trên bình diện toàn cầu. Tại sao? Vì những người giàu thường không muốn quyền lợi của mình bị ảnh hưởng bởi bất cứ người nào hay bất cứ điều gì. Sa-lô-môn, một vị vua giàu có và khôn ngoan vào thời Kinh Thánh, nhận xét: “Xem kìa! Người bị bức hiếp, nước mắt đầm đìa! Nhưng không được ai an ủi. Kẻ bức hiếp cậy quyền hành bức hiếp họ!”.—Truyền-đạo 4:1, Bản Dịch Mới.
Vậy, những người nắm quyền lực có thể thay đổi xã hội và chấm dứt sự nghèo khổ trên thế giới không? Vua Sa-lô-môn cho biết: “Kìa, thảy đều hư không, theo luồng gió thổi. Vật chi đã cong-vẹo không thể ngay lại được” (Truyền-đạo 1:14, 15). Để hiểu rõ vấn đề này, chúng ta hãy xem qua những nỗ lực gần đây nhằm chấm dứt sự nghèo khổ.
Những học thuyết nhằm mang lại xã hội thịnh vượng
Vào thế kỷ 19, vài quốc gia trở nên rất giàu có nhờ ngành thương mại cũng như công nghiệp. Một số người có quyền lực bắt đầu quan tâm đến vấn đề đói nghèo trên thế giới và làm sao phân bố nguồn tài nguyên cách đồng đều hơn.
Chủ nghĩa xã hội hoặc chủ nghĩa cộng sản được đề xướng nhằm mang lại một xã hội không có giai cấp, phúc lợi được phân chia công bằng. Tất nhiên, người giàu không đồng tình với các học thuyết này. Nhưng khẩu hiệu “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” lại thu hút rất nhiều người. Họ hy vọng các nước sẽ đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, và thế giới sẽ đạt đến một xã hội lý tưởng. Một số nước giàu đã áp dụng vài khía cạnh của học thuyết xã hội chủ nghĩa, chẳng hạn họ thành lập hệ thống phúc lợi xã hội và hứa đảm bảo an sinh cho tất cả người dân “từ lúc sinh ra cho đến lúc qua đời”. Họ tuyên bố đã xóa được nạn nghèo khổ, không ai trong nước họ chết vì nghèo.
Tuy nhiên, mơ ước về một xã hội bất vị kỷ đã không trở thành hiện thực. Để mọi người dân làm việc cho lợi ích của cả cộng đồng là điều rất khó đạt được. Một số người bất bình khi phải trợ cấp cho người nghèo vì nghĩ rằng vài người trong số này sẽ trở nên lười lao động. Những lời trong Kinh Thánh thật đúng: “Chẳng có người công-bình ở trên đất làm điều thiện, mà không hề phạm tội... Đức Chúa Trời đã dựng nên người ngay-thẳng; song loài người có tìm-kiếm ra lắm mưu-kế”.—Truyền-đạo 7:20, 29.
Nhiều người khác thì tin vào Giấc mơ Mỹ—giấc mơ về một xã hội mà những ai làm việc chăm chỉ sẽ thành đạt. Nhiều nước đã áp dụng những chính sách mà họ nghĩ là đã giúp nước Mỹ thịnh vượng, chẳng hạn như chế độ dân chủ, tự do thương mại và tự do buôn bán. Tuy nhiên, không phải quốc gia nào cũng có thể lặp lại Giấc mơ Mỹ vì sự giàu có của Bắc Mỹ không chỉ đơn thuần là do hệ thống chính trị của họ. Nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và các tuyến đường giao thương thuận lợi cũng là những yếu tố rất quan trọng. Ngoài ra, mô hình kinh tế cạnh tranh toàn cầu không chỉ khiến nhiều người giàu có, mà còn làm bao người thất bại. Vậy nếu những nước giàu hỗ trợ các nước nghèo thì có thể giải quyết được vấn đề không?
Kế hoạch Marshall—Con đường chấm dứt nghèo khổ?
Sau Thế Chiến II, châu Âu bị tàn phá và đe dọa bởi nạn đói. Chính phủ Mỹ tỏ ra lo ngại về sự phát triển của chủ nghĩa xã hội ở châu Âu. Trong bốn năm, Mỹ đã đầu tư một số tiền khổng lồ nhằm khôi phục nền công nghiệp và nông nghiệp cho nước nào chấp nhận chính sách của Mỹ. Chương trình Phục hồi châu Âu, còn gọi là Kế hoạch Marshall, được xem là đã thành công. Tại Tây Âu, ảnh hưởng của Mỹ ngày càng tăng và sự nghèo khổ dần được xóa bỏ. Liệu đây có phải là giải pháp để chấm dứt sự nghèo khổ trên toàn thế giới không?
Nhờ sự thành công của Kế hoạch Marshall, chính phủ Mỹ đã mở rộng sự viện trợ đến các nước nghèo trên khắp thế giới. Các nước nghèo được giúp đỡ để phát triển nông nghiệp, y tế, giáo dục và giao thông. Tuy nhiên, nước Mỹ cũng thừa nhận rằng mục đích của những sự viện trợ này là vì lợi ích của chính nước Mỹ. Nhiều quốc gia khác cũng mở rộng ảnh hưởng của họ thông qua việc viện trợ. Sau 60 năm, dù số tiền viện trợ lớn gấp nhiều lần số tiền của Kế hoạch Marshall, nhưng kết quả không như mong muốn. Đành rằng một số nước nghèo, đặc biệt là tại vùng Đông Á, đã đạt đến sự thịnh vượng một cách ngoạn mục, nhưng ở nhiều quốc gia khác, sự viện trợ chỉ giúp giảm tỉ lệ trẻ em tử vong và tăng số trẻ em được đi học, còn tình trạng nghèo cùng cực thì vẫn tiếp diễn.
Tại sao sự viện trợ không đạt được mục tiêu?
Việc giúp các nước nghèo thoát khỏi sự khổ cực thì khó hơn nhiều so với việc giúp các quốc gia giàu phục hồi sau chiến tranh. Vì châu Âu đã có sẵn nền công nghiệp, thương mại và giao thông nên sau chiến tranh, họ chỉ cần khôi phục lại kinh tế. Còn tại những nước nghèo, cho dù được viện trợ để xây đường xá, trường học và bệnh viện, nhưng vẫn phải chịu đựng sự nghèo khổ cùng cực vì người dân thiếu việc làm, đất nước không có tài nguyên thiên nhiên và vị trí giao thương thuận lợi.
Vòng lẩn quẩn của sự nghèo khổ rất phức tạp và không dễ gì phá vỡ được. Thí dụ, bệnh tật dẫn đến sự nghèo khổ mà người nghèo thì hay bị bệnh. Những đứa trẻ suy dinh dưỡng bị yếu về mặt thể chất lẫn tinh thần sẽ trở thành những bậc cha mẹ không có khả năng chăm sóc con mình. Ngoài ra, khi những nước giàu đem số thực phẩm dư thừa đến cho các nước nghèo mà họ gọi là “sự viện trợ”, thì những nông dân và tiểu thương tại các nước nghèo không bán được sản phẩm, khiến cho nước đó ngày càng nghèo hơn. Việc trợ cấp tiền cho các chính phủ nghèo có thể tạo ra một vòng lẩn quẩn khác: Tiền trợ cấp dễ dàng bị biển thủ, dẫn đến nạn tham nhũng, và vấn nạn này lại khiến người dân càng nghèo hơn. Nói chung, sự viện trợ không đạt được mục tiêu vì nó không giải quyết được nguyên nhân sâu xa của sự nghèo khổ.
Nguyên nhân của sự nghèo khổ
Sự nghèo khổ cùng cực là hậu quả của việc mọi người, từ chính phủ cho đến người dân, chỉ quan tâm bảo vệ quyền lợi riêng của mình. Chẳng hạn, các nhà lãnh đạo tại nước giàu không xem việc chấm dứt sự nghèo khổ trên thế giới là ưu tiên vì họ được bầu cử một cách dân chủ nên trước hết phải làm hài lòng các cử tri. Do vậy, họ hạn chế việc nhập khẩu sản phẩm từ các nước nghèo để tránh sự mất giá của sản phẩm nội địa. Thêm vào đó, họ trợ cấp rất nhiều cho nông dân trong nước để cạnh tranh với sản phẩm của các nước nghèo.
Tóm lại, nguyên nhân của sự nghèo khổ là vì chính phủ và người dân có khuynh hướng bảo vệ quyền lợi riêng. Rõ ràng vấn nạn này là do con người gây ra. Vua Sa-lô-môn đã khẳng định: “Con người thống trị con người, và gây cho nhau bao thảm họa”.—Truyền-đạo 8:9, Các Giờ Kinh Phụng Vụ.
Vậy, có hy vọng nào để chấm dứt sự nghèo khổ không? Có chính phủ nào đủ khả năng thay đổi bản chất con người không?
[Khung nơi trang 6]
Một bộ luật ngăn ngừa sự nghèo khổ
Đức Chúa Trời có danh là Giê-hô-va đã ban cho dân Y-sơ-ra-ên thời xưa một bộ luật mà nếu vâng theo thì sẽ ngăn ngừa được sự nghèo khổ. Theo bộ luật này, mỗi gia đình, trừ những người thuộc dòng tế lễ Lê-vi, sẽ được chia một mảnh đất. Một gia đình sẽ không mất đi mảnh đất của mình vì nó không thể bị bán vĩnh viễn. Mỗi 50 năm, tức vào năm Hân hỉ, tất cả các mảnh đất phải được trả lại cho người chủ đầu tiên hoặc gia đình của người đó (Lê-vi Ký 25:10, 23). Nếu vì bệnh tật, tai ương hay lười biếng mà một người phải bán mảnh đất của mình thì vào năm đó, người ấy sẽ được nhận lại mà không phải trả bất kỳ chi phí gì. Vì thế, sẽ không một gia đình nào lâm vào cảnh nghèo đói truyền đời.
Luật pháp Đức Chúa Trời cũng có điều khoản liên quan đến việc một người nam bán mình làm nô lệ trong hoàn cảnh bắt buộc. Người đó sẽ được nhận trước số tiền bán mình để trả nợ. Nếu đến năm thứ bảy mà vẫn chưa có khả năng tự chuộc lại mình thì người ấy vẫn được trả tự do và nhận được hạt giống, vật nuôi hầu có thể bắt đầu lại nghề nông. Ngoài ra, Luật pháp nghiêm cấm dân Y-sơ-ra-ên lấy lãi khi cho người đồng hương nghèo khổ vay tiền. Luật pháp cũng quy định rằng khi thu hoạch, người dân không được gặt đến cuối bờ ruộng để người nghèo có thể mót những gì còn lại. Nhờ đó, không có người nào phải đi ăn xin.—Phục-truyền Luật-lệ Ký 15:1-14; Lê-vi Ký 23:22.
Tuy nhiên, lịch sử cho thấy một số người Y-sơ-ra-ên đã rơi vào tình trạng nghèo khổ. Tại sao điều này lại xảy ra? Vì họ không làm theo Luật pháp của Đức Giê-hô-va. Hậu quả là như các nước xung quanh, trong nước Y-sơ-ra-ên xuất hiện những địa chủ giàu có và những người nghèo không có đất. Vậy, sự nghèo đói xảy ra trong vòng dân Y-sơ-ra-ên là do một số cá nhân đã lờ đi Luật pháp của Đức Chúa Trời và đặt lợi ích của họ lên trên lợi ích của người khác.—Ma-thi-ơ 22:37-40.