Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng vẻ vang
“Mắt ngươi sẽ được thấy [Đấng Dạy Dỗ Vĩ Đại, NW] ngươi. Và tai các ngươi sẽ nghe có tiếng đằng sau mình rằng: Nầy là đường đây, hãy noi theo” (Ê-SAI 30:20, 21).
1. Tại sao sự chỉ dẫn của Đức Giê-hô-va có thể đúng lý được gọi là sự dạy dỗ siêu phàm?
GIÊ-HÔ-VA Đức Chúa Trời là Nguồn gốc của sự dạy dỗ tốt nhất chúng ta có thể nhận được. Nếu lắng nghe Ngài nói, đặc biệt qua Lời Thánh của Ngài, thì Ngài sẽ là Đấng Dạy Dỗ Vĩ Đại của chúng ta (Ê-sai 30:20, NW). Văn bản Kinh-thánh phần tiếng Hê-bơ-rơ cũng gọi Ngài là “Đấng quyền-năng” (Thi-thiên 50:1). Vậy sự dạy dỗ của Ngài là sự dạy dỗ siêu phàm.
2. Theo ý nghĩa nào chỉ một mình Đức Chúa Trời là khôn ngoan?
2 Thế gian này hãnh diện vì có nhiều cơ sở giáo huấn, nhưng không nơi nào truyền đạt sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời. Thật vậy, mọi sự khôn ngoan của thế gian qua các thời đại chỉ là rất nhỏ bé so với sự chỉ dạy của Đức Giê-hô-va căn cứ trên sự khôn ngoan vô hạn của Ngài. Rô-ma 16:27 nói rằng chỉ một mình Đức Chúa Trời là khôn ngoan, và điều này đúng với ý nghĩa là chỉ một mình Đức Giê-hô-va có sự khôn ngoan tuyệt đối.
3. Tại sao Chúa Giê-su Christ là thầy dạy lớn nhất đã từng sống trên đất?
3 Chúa Giê-su Christ, Con của Đức Chúa Trời, là hiện thân của sự khôn ngoan và là Thầy dạy lớn nhất từng sống trên đất này. Chúng ta không ngạc nhiên! Từ lâu rồi ngài đã được Đức Giê-hô-va dạy dỗ ở trên trời. Thật ra, sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời bắt đầu khi Ngài khởi sự dạy tạo vật đầu tiên, Con độc sanh của Ngài. Bởi thế, Chúa Giê-su có thể nói: “Ta nói đều Cha ta đã dạy ta” (Giăng 8:28; Châm-ngôn 8:22, 30). Chính các lời của đấng Christ được ghi trong Kinh-thánh giúp ta biết nhiều hơn về sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời. Và khi những tín đồ đấng Christ được xức dầu truyền đạt những điều Chúa Giê-su đã dạy, đó là họ vâng lời Đấng Dạy Dỗ Vĩ Đại của họ. Ý muốn của Ngài là “sự khôn-sáng mọi đường của Đức Chúa Trời” được tỏ ra qua hội thánh (Ê-phê-sô 3:10, 11; 5:1; Lu-ca 6:40).
Tìm kiếm sự khôn ngoan
4. Người ta đã nói gì về khả năng của bộ não?
4 Muốn có sự khôn ngoan đến từ sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời, chúng ta phải siêng năng dùng khả năng suy luận mà Đức Chúa Trời ban cho. Chúng ta có thể làm điều này vì bộ não con người có năng lực phi thường. Sách The Incredible Machine nói: “Ngay cả những máy điện toán tinh vi nhất mà chúng ta có thể tưởng tượng được lại thô sơ so với sự phức tạp và uyển chuyển dường như vô hạn của bộ não con người—những đặc tính có được nhờ một hệ thống tín hiệu điện hóa học... phức tạp và đích xác. Mỗi giây có hàng triệu những tín hiệu truyền vô số tin tức đi khắp bộ não bạn. Chúng báo cho biết hoàn cảnh ở bên trong và ngoài cơ thể: về ngón chân bị nhức, hoặc mùi cà phê thơm, hay lời khôi hài của một người bạn. Trong khi những tín hiệu khác xử lý và phân tích tin tức, chúng tạo nên những cảm xúc, kí ức, ý nghĩ hay dự định dẫn đến chỗ quyết định. Gần như ngay lập tức, những tín hiệu từ bộ não điều khiển các bộ phận khác của cơ thể để hoạt động: ngọ nguậy ngón chân, uống cà phê, cười hay có lẽ pha trò cười lại. Trong khi đó, bộ não cũng theo dõi hơi thở, hóa chất trong máu, nhiệt độ và những tiến trình thiết yếu khác ngoài ý thức của bạn. Nó phát ra những chỉ dẫn để giữ cơ thể bạn được thăng bằng bất chấp những thay đổi xung quanh bạn. Nó cũng chuẩn bị cho những nhu cầu tương lai nữa” (trang 326).
5. Theo Kinh-thánh, sự khôn ngoan là gì?
5 Mặc dù bộ não con người chắc chắn có khả năng tuyệt diệu, làm sao chúng ta có thể dùng trí óc cách tốt nhất? Không phải bằng cách miệt mài nghiên cứu về ngôn ngữ, lịch sử, khoa học hay qua cách so sánh các tôn giáo. Chúng ta trước hết nên dùng khả năng suy luận để đón nhận sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời. Chỉ làm thế, chúng ta mới có sự khôn ngoan thật. Nhưng sự khôn ngoan thật là gì? Theo Kinh-thánh, sự khôn ngoan nhấn mạnh đến sự phán đoán đúng đắn căn cứ trên sự hiểu biết chính xác và sự thông hiểu thật sự. Sự khôn ngoan có thể giúp chúng ta dùng sự hiểu biết và thông hiểu hầu giải quyết các vấn đề, tránh hoặc ngăn chặn những sự hiểm nguy, giúp người khác và đạt được các mục tiêu. Điều đáng lưu ý là Kinh-thánh cho thấy sự tương phản giữa sự khôn ngoan với sự điên rồ và ngu dại—những tính nết chúng ta chắc hẳn muốn tránh (Phục-truyền Luật-lệ Ký 32:6; Châm-ngôn 11:29; Truyền-đạo 6:8).
Sách giáo khoa vĩ đại của Đức Giê-hô-va
6. Muốn biểu lộ sự khôn ngoan thật, chúng ta phải thông thạo dùng sách gì?
6 Sự khôn ngoan của thế gian đầy dẫy chung quanh chúng ta (I Cô-rinh-tô 3:18, 19). Thật vậy, thế gian này có các trường học và thư viện chứa hàng triệu cuốn sách! Trong số này, có nhiều sách giáo khoa về ngôn ngữ, toán học, khoa học và những lĩnh vực hiểu biết khác. Nhưng Đấng Dạy Dỗ Vĩ Đại đã cung cấp một cuốn sách vượt hẳn tất cả các sách khác—Lời được soi dẫn của Ngài, tức cuốn Kinh-thánh (II Ti-mô-thê 3:16, 17). Kinh-thánh không những chính xác, khi nói về những đề tài như lịch sử, địa dư và thực vật học, mà còn chính xác khi tiên tri về tương lai nữa. Ngoài ra, Kinh-thánh giúp chúng ta sống một đời sống hạnh phúc và lợi ích nhất ngay từ bây giờ. Vậy, giống như học sinh trong trường học ngoài đời cần phải dùng các sách giáo khoa, thì chúng ta cũng cần phải rất quen thuộc và dùng Sách Giáo Khoa vĩ đại của Đức Chúa Trời. Như thế chúng ta sẽ biểu lộ sự khôn ngoan thật của những người “được Đức Chúa Trời dạy-dỗ” (Giăng 6:45).
7. Tại sao chúng ta có thể nói rằng việc quen thuộc với nội dung Kinh-thánh chưa đủ?
7 Nhưng chỉ biết Kinh-thánh bằng trí óc không phải là sự khôn ngoan thật và đúng theo sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời. Để thí dụ: Trong thế kỷ 17 CN, một người Công giáo tên là Cornelius van der Steen cố gắng trở thành một tu sĩ dòng Tên, nhưng ông bị từ chối vì ông quá lùn. Trong sách The Jesuits—History & Legend of the Society of Jesus, ông Manfred Barthel nói: “Ủy ban báo cho ông van der Steen biết rằng họ sẵn sàng bỏ qua sự đòi hỏi về chiều cao, nhưng chỉ với điều kiện là ông học thuộc lòng cả cuốn Kinh-thánh. Câu chuyện này sẽ không đáng kể nếu như ông van der Steen không chấp nhận vâng theo sự đòi hỏi kiêu căng này”. Thật là một cố gắng lớn lao để học thuộc lòng cả cuốn Kinh-thánh! Tuy nhiên, hiểu biết Lời Đức Chúa Trời chắc chắn còn quan trọng hơn việc học thuộc lòng cả cuốn Kinh-thánh nhiều.
8. Điều gì sẽ giúp chúng ta được lợi ích từ sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời và biểu lộ sự khôn ngoan thật?
8 Muốn được lợi ích trọn vẹn từ sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời và biểu lộ sự khôn ngoan thật, chúng ta cần phải có sự hiểu biết chính xác về Kinh-thánh. Chúng ta cũng cần được thánh linh của Đức Giê-hô-va, hay sinh hoạt lực của Ngài hướng dẫn. Như thế chúng ta mới có thể học được những lẽ thật sâu xa, “những sự sâu-nhiệm của Đức Chúa Trời” (I Cô-rinh-tô 2:10). Vậy, chúng ta hãy siêng năng học hỏi Sách Giáo Khoa vĩ đại của Đức Giê-hô-va và cầu xin Ngài hướng dẫn chúng ta bằng thánh linh của Ngài. Phù hợp với Châm-ngôn 2:1-6, chúng ta hãy lắng tai nghe sự khôn ngoan, chuyên lòng về sự thông sáng, và kêu cầu sự hiểu biết. Chúng ta phải làm như thể tìm kiếm kho tàng giấu kín, vì chỉ như thế chúng ta mới “hiểu-biết sự kính-sợ Đức Giê-hô-va, và tìm được đều tri-thức của Đức Chúa Trời”. Xem xét một số lợi ích và những chiến thắng vẻ vang đến từ sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời sẽ giúp chúng ta càng biết ơn sự khôn ngoan đến từ Ngài.
Sự hiểu biết ngày càng rõ
9, 10. Đức Chúa Trời nói gì, như ghi nơi Sáng-thế Ký 3:15, và chúng ta hiểu đúng những lời này như thế nào?
9 Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng vẻ vang bằng cách ban cho dân sự Đức Giê-hô-va một sự hiểu biết ngày càng rõ về Kinh-thánh. Thí dụ, chúng ta đã biết rằng chính Sa-tan Ma-quỉ đã dùng con rắn trong vườn Ê-đen để cáo gian Đức Chúa Trời, nói rằng Ngài đã nói dối khi phán hễ ai ăn trái cấm chắc chắn sẽ chết. Chúng ta thấy rằng cãi lời Đức Chúa Trời quả thật đã đem lại sự chết cho nhân loại (Sáng-thế Ký 3:1-6; Rô-ma 5:12). Tuy vậy, Đức Chúa Trời ban cho nhân loại một niềm hy vọng khi Ngài nói cùng con rắn, và như thế với Sa-tan: “Ta sẽ làm cho mầy cùng người nữ, dòng-dõi mầy cùng dòng-dõi người nữ nghịch-thù nhau. Người sẽ giày-đạp đầu mầy, còn mầy sẽ cắn gót chơn người” (Sáng-thế Ký 3:15).
10 Những lời này chứa đựng một bí mật đã được tiết lộ dần dần qua sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời. Đức Giê-hô-va đã dạy dân sự Ngài rằng chủ đề của Kinh-thánh là sự biện minh cho quyền thống trị của Ngài qua Dòng Dõi, tức con cháu của Áp-ra-ham và Đa-vít có quyền cai trị trong Nước Trời (Sáng-thế Ký 22:15-18; II Sa-mu-ên 7:12, 13; Ê-xê-chi-ên 21:25-27). Đấng Dạy Dỗ Vĩ Đại cũng đã dạy chúng ta rằng Chúa Giê-su Christ là Dòng Dõi chính của “người nữ”, tổ chức hoàn vũ của Đức Chúa Trời (Ga-la-ti 3:16). Bất chấp mọi thử thách đến từ Sa-tan, Chúa Giê-su vẫn giữ lòng trung thành—ngay cả cho đến chết, đó là lúc Dòng Dõi bị cắn gót chân. Chúng ta cũng biết rằng 144.000 người đồng kế tự trong Nước Trời sẽ cùng với đấng Christ giày đạp đầu của Sa-tan, tức “con rắn đời xưa” (Khải-huyền 14:1-4; 20:2; Rô-ma 16:20; Ga-la-ti 3:29; Ê-phê-sô 3:4-6). Chúng ta quí trọng biết bao sự hiểu biết ấy về Lời Đức Chúa Trời!
Bước vào ánh sáng tuyệt diệu của Đức Chúa Trời
11. Tại sao chúng ta có thể nói rằng sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng vẻ vang bằng cách đưa người ta đến ánh sáng thiêng liêng?
11 Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng vẻ vang bằng cách đưa người ta đến ánh sáng thiêng liêng. Tín đồ đấng Christ được xức dầu đã trải qua kinh nghiệm đó, làm ứng nghiệm lời nơi I Phi-e-rơ 2:9: “Anh em là dòng-giống được lựa-chọn, là chức thầy tế-lễ nhà vua, là dân thánh, là dân thuộc về Đức Chúa Trời, hầu cho anh em rao-giảng nhơn-đức của Đấng đã gọi anh em ra khỏi nơi tối-tăm, đến nơi sáng láng lạ-lùng của Ngài”. Ngày nay, một đám đông “vô-số người”, những người sẽ sống đời đời trong địa đàng trên đất, cũng có ánh sáng mà Đức Chúa Trời ban cho (Khải-huyền 7:9; Lu-ca 23:43). Trong khi Đức Chúa Trời dạy dỗ dân sự Ngài, câu Châm-ngôn 4:18 tỏ ra đúng: “Con đường của người công-bình giống như sự sáng chiếu rạng, càng sáng thêm lên cho đến giữa trưa”. Cách thức học hỏi tăng dần này khiến chúng ta hiểu rõ hơn sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời, cũng như học sinh tiến bộ dần nhờ sự chỉ dạy tốt của thầy cô trong các môn như văn phạm, lịch sử hay một môn học nào khác.
12, 13. Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời đã che chở dân sự Ngài khỏi những giáo lý nguy hiểm nào?
12 Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng vẻ vang qua một cách khác nữa, đó là che chở những người khiêm nhường tiếp đón sự dạy dỗ ấy khỏi các “đạo-lý của quỉ dữ” (I Ti-mô-thê 4:1). Ngược lại, hãy xem các đạo tự xưng theo đấng Christ! Năm 1878, giám mục Công giáo La Mã là John Henry Newman viết: “Vì tin rằng đạo đấng Christ có quyền lực chống cự lại sự tiêm nhiễm của tà đạo, và có thể đổi các công cụ và đồ phụ thuộc của sự thờ phượng các quỉ để dùng trong mục đích truyền giáo,... cho nên các nhà lãnh đạo của Giáo hội từ thời ban đầu đã sẵn sàng, nếu cần, thâu nhận, bắt chước hay chấp nhận các nghi lễ và phong tục của dân chúng, cũng như triết lý của giới trí thức”. Ông Newman nói thêm rằng những thứ như nước thánh, y phục nhà tu và các hình tượng, “tất cả đều bắt nguồn từ tà giáo, và trở nên thánh sạch sau khi được Giáo hội chấp nhận”. Dân sự Đức Chúa Trời thật biết ơn vì sự dạy dỗ của Ngài che chở họ khỏi sự bội đạo ấy. Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời trội hơn mọi hình thức thờ các quỉ (Công-vụ các Sứ-đồ 19:20).
13 Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng mọi hình thức sai lầm của tôn giáo giả. Thí dụ, là những người được Đức Chúa Trời dạy dỗ, chúng ta không tin nơi giáo lý Chúa Ba Ngôi, nhưng nhìn nhận Đức Giê-hô-va là Đấng Chí Cao, Chúa Giê-su là Con Ngài, và thánh linh là sinh hoạt lực của Đức Chúa Trời. Chúng ta không sợ lửa địa ngục, vì biết rằng địa ngục trong Kinh-thánh có nghĩa là mồ mả chung của nhân loại. Và trong khi những kẻ theo tôn giáo giả nói rằng linh hồn con người bất tử, thì chúng ta biết rằng người chết không ý thức gì hết. Chúng ta có thể liệt kê nhiều lẽ thật mà chúng ta đã thâu thập nhờ sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời. Thật là một ân phước được giải thoát khỏi vòng nô lệ thiêng liêng của Ba-by-lôn Lớn, tức đế quốc tôn giáo giả thế giới! (Giăng 8:31, 32; Khải-huyền 18:2, 4, 5).
14. Tại sao các tôi tớ Đức Chúa Trời có thể tiếp tục bước đi trong ánh sáng thiêng liêng?
14 Bởi vì sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng sự sai lầm của tôn giáo giả, cho nên các tôi tớ của Đức Chúa Trời có thể bước đi trong ánh sáng thiêng liêng. Thật ra, họ nghe tiếng nói từ đằng sau họ: “Nầy là đường đây, hãy noi theo” (Ê-sai 30:21). Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời cũng che chở tôi tớ Ngài khỏi lối suy luận sai lầm. Khi các “sứ-đồ giả” gây chia rẽ trong hội thánh tại Cô-rinh-tô, sứ đồ Phao-lô viết: “Những khí-giới mà chúng tôi dùng để chiến-tranh là không phải thuộc về xác-thịt đâu, bèn là bởi quyền-năng của Đức Chúa Trời, có sức-mạnh để đạp-đổ các đồn-lũy: nhờ khí-giới đó chúng tôi đánh đổ các lý-luận, mọi sự tự-cao nổi lên nghịch cùng sự hiểu-biết Đức Chúa Trời, và bắt hết các ý-tưởng làm tôi vâng-phục Đấng Christ” (II Cô-rinh-tô 10:4, 5; 11:13-15). Các lý luận nghịch lại với sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời bị đánh đổ bởi sự chỉ dạy dịu dàng trong phạm vi hội thánh và bởi công việc rao giảng tin mừng cho những người ở bên ngoài (II Ti-mô-thê 2:24-26).
Thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật
15, 16. Thờ phượng Đức Giê-hô-va bằng tâm thần và lẽ thật có nghĩa gì?
15 Khi công việc rao giảng tiến triển thì sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng vẻ vang bằng cách chỉ cho những người khiêm nhường biết cách thờ phượng Đức Chúa Trời bằng “tâm-thần và lẽ thật”. Tại giếng Gia-cốp gần thành Si-kha, Chúa Giê-su nói với một bà Sa-ma-ri rằng ngài có thể cung cấp nước dẫn đến sự sống đời đời. Đề cập đến người Sa-ma-ri, ngài nói thêm: “Các ngươi thờ-lạy sự các ngươi không biết... Giờ hầu đến, và đã đến rồi, khi những kẻ thờ-phượng thật lấy tâm-thần và lẽ thật mà thờ-phượng Cha. Ấy đó là những kẻ thờ-phượng mà Cha ưa-thích vậy” (Giăng 4:7-15, 21-23). Rồi Chúa Giê-su xác nhận mình là đấng Mê-si.
16 Nhưng làm sao chúng ta có thể thờ phượng Đức Chúa Trời bằng tâm thần? Bằng cách thờ phượng Ngài với lòng biết ơn và đầy yêu thương, dựa trên sự hiểu biết chính xác về Lời Ngài. Chúng ta có thể thờ phượng Ngài bằng lẽ thật qua cách từ bỏ những sự giả dối về tôn giáo và làm theo ý muốn của Ngài, như được tiết lộ trong Sách Giáo Khoa vĩ đại của Đức Giê-hô-va.
Chiến thắng những thử thách và thế gian
17. Làm sao bạn có thể chứng minh rằng sự dạy dỗ của Đức Giê-hô-va đã giúp tôi tớ Ngài đối phó với thử thách?
17 Khi dân sự Đức Chúa Trời gặp phải những thử thách, sự dạy dỗ của Ngài luôn luôn chiến thắng. Hãy xem thí dụ này: Vào tháng 9 năm 1939, khi Thế Chiến II bắt đầu, tôi tớ của Đức Giê-hô-va cần có sự thông hiểu đặc biệt trong Sách Giáo Khoa vĩ đại của Ngài. Bài trong tạp chí Tháp Canh (Anh ngữ), số ra ngày 1-11-1939, đã giúp ích rất nhiều bằng cách trình bày rõ ràng sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời về vấn đề trung lập của tín đồ đấng Christ (Giăng 17:16). Tương tự như thế, vào đầu thập niên 1960, các bài trong Tháp Canh về việc phục tùng các nhà “cầm-quyền” một cách tương đối đã giúp dân sự Đức Chúa Trời vâng theo sự dạy dỗ của Ngài trước sự xáo trộn về mặt xã hội (Rô-ma 13:1-7; Công-vụ các Sứ-đồ 5:29).
18. Những người tự xưng theo đạo đấng Christ trong thế kỷ thứ hai và thứ ba CN nghĩ gì về sự giải trí đồi trụy, và ngày nay sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời giúp ta thế nào về lãnh vực này?
18 Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời giúp chúng ta chiến thắng những sự cám dỗ, chẳng hạn như sự quyến rũ để theo đuổi sự giải trí đồi trụy. Hãy lưu ý những người tự xưng theo đạo đấng Christ trong thế kỷ thứ hai và thứ ba CN đã nói gì. Ông Tertullian viết: “Chúng tôi không dính díu gì, dù qua lời nói, cách nhìn hay lắng nghe, đến những sự điên cuồng của tiết mục xiếc, sự trơ trẽn của sân khấu, sự man rợ của đấu trường”. Cùng thời đó, một tác giả khác nêu câu hỏi: “Làm sao một tín đồ trung thành có thể dính díu vào những điều này, khi anh ta ngay cả không thể nghĩ đến điều ác? Tại sao anh ta lại lấy làm vui thích nơi những hình thức của sự dâm dục?” Mặc dù những tác giả này sống nhiều năm sau tín đồ đấng Christ vào thế kỷ thứ nhất, họ lên án sự tiêu khiển đồi trụy. Ngày nay, sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời ban cho chúng ta sự khôn ngoan để tránh xa những thú tiêu khiển tục tĩu, vô luân và hung bạo.
19. Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời giúp chúng ta chiến thắng thế gian một cách vẻ vang như thế nào?
19 Vâng theo sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời giúp chúng ta chiến thắng cả chính thế gian nữa. Đúng vậy, áp dụng sự dạy dỗ của Đấng Dạy Dỗ Vĩ Đại khiến chúng ta chiến thắng các ảnh hưởng độc hại của thế gian này nằm dưới quyền Sa-tan (II Cô-rinh-tô 4:4; I Giăng 5:19). Ê-phê-sô 2:1-3 nói rằng Đức Chúa Trời đã làm cho chúng ta sống mặc dù chúng ta đã chết vì lầm lỗi và tội ác mình, lúc còn vâng phục kẻ cầm quyền chốn không trung. Chúng ta cám ơn Đức Giê-hô-va vì sự dạy dỗ của Ngài đã giúp chúng ta chiến thắng các sự tham dục của thế gian và trên tinh thần xuất phát từ kẻ thù chung của chúng ta và Đức Giê-hô-va—kẻ lừa dối siêu việt, Sa-tan Ma-quỉ!
20. Chúng ta nên xem xét những câu hỏi nào khác?
20 Như vậy, rõ ràng là sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời chiến thắng trên nhiều phương diện. Thật sự, ta không thể nào kể ra hết mọi chiến thắng. Sự dạy dỗ này ảnh hưởng người ta trên toàn cầu. Nhưng sự dạy dỗ này đang làm gì cho chính bạn? Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời đang ảnh hưởng đời sống bạn thế nào?
Bạn đã học được gì?
◻ Sự khôn ngoan thật có thể được định nghĩa như thế nào?
◻ Đức Chúa Trời đã tiết lộ dần dần những điều gì liên quan đến Sáng-thế Ký 3:15?
◻ Sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời đã chiến thắng vẻ vang về phương diện thiêng liêng như thế nào?
◻ Thờ phượng Đức Chúa Trời bằng tâm thần và lẽ thật có nghĩa gì?
◻ Sự dạy dỗ của Đức Giê-hô-va đã giúp tôi tớ Ngài chiến thắng qua thử thách và thế gian như thế nào?