Một ngôn ngữ thanh sạch cho mọi dân
“Vì bấy giờ ta sẽ ban môi-miếng [ngôn ngữ] thanh-sạch cho các dân, hầu cho chúng nó thảy đều kêu-cầu danh Đức Giê-hô-va, đặng một lòng hầu việc Ngài” (SÔ-PHÔ-NI 3:9).
1, 2. a) Đức Giê-hô-va đang làm gì trong thời kỳ nầy để làm ứng nghiệm lời trong Sô-phô-ni 3:9? b) Muốn hiểu rõ lời tiên tri của Sô-phô-ni có ảnh hưởng thế nào trên chúng ta, thì cần trả lời các câu hỏi nào?
GIÊ-HÔ-VA ĐỨC CHÚA TRỜI trong thời kỳ nầy đang thực hiện một công việc thật là kỳ diệu. Ngài đang hiệp nhất mọi người từ mọi nước. Như đã báo trước từ lâu trong Kinh-thánh, Ngài hiệp nhất mọi người lại bằng cách dạy cho họ một ngôn ngữ mới (Sô-phô-ni 3:9).
2 Ngôn ngữ mới đó là gì? Tại sao ngôn ngữ nầy là cần thiết? Việc học ngôn ngữ nầy đòi hỏi gì nơi cá nhân chúng ta?
Lời nói là sự ban cho
3. a) A-đam được phú cho một món quà kỳ diệu nào? b) A-đam đã nói ngôn ngữ nào?
3 Khả năng nói với nhau bằng lời nói là sự ban cho của Đức Chúa Trời làm cho loài người vượt lên trên hẳn mọi loài thú vật. Người đầu tiên, A-đam, được tạo ra với một trí óc có khả năng suy nghĩ thông minh. Ông được phú cho những dây thanh âm, lưỡi và môi để nói thành lời, cũng như được ban cho một ngữ vựng và khả năng tạo thêm những chữ mới. A-đam có thể hiểu khi Đức Giê-hô-va nói với ông, và đồng thời A-đam cũng có thể bày tỏ ý tưởng bằng lời nói (Sáng-thế Ký 1:28-30; 2:16, 17, 19-23). Ngôn ngữ ban cho A-đam hiển nhiên sau nầy được gọi là tiếng Hê-bơ-rơ. Ít nhất trong 1.757 năm đầu từ khi có loài người, tất cả nhân loại dường như tiếp tục nói cùng một thứ tiếng (Sáng-thế Ký 11:1).
4. Điều gì xảy ra trong thời của Nim-rốt có ảnh hưởng đến ngôn ngữ của nhân loại?
4 Rồi đến thời của Nim-rốt, để làm rối loạn các nổ lực [nỗ lực] của kẻ ác, Đức Giê-hô-va làm lộn xộn ngôn ngữ của những người đã góp phần trong việc xây tháp Ba-bên (Sáng-thế Ký 11:3-9). Dường như Đức Giê-hô-va đã xóa hẳn trong ký ức họ thứ ngôn ngữ chung mà họ nói khi trước và đặt những ngôn ngữ mới trong trí họ. Điều nầy liên hệ không những đến các ngữ vựng mới mà còn đến văn phạm và lối suy tưởng mới nữa. Từ các ngôn ngữ mà Đức Giê-hô-va đã ban cho tại Ba-bên, dần dần các ngôn ngữ khác đã phát triển cho đến thời kỳ chúng ta, thể theo hàn lâm viện ngôn ngữ, ngày nay người ta nói chừng 3.000 thứ tiếng trên khắp đất.
5. Làm sao chúng ta có thể xác định việc nói “ngôn ngữ thanh sạch” có nghĩa gì?
5 Cho những người nói các thứ tiếng khác nhau nầy, việc nói “ngôn ngữ thanh sạch” có đòi hỏi họ loại bỏ tiếng mẹ đẻ của họ và học thứ tiếng nguyên thủy mà Đức Chúa Trời đã ban cho A-đam không? Để giúp trả lời câu hỏi nầy, chúng ta hãy xem các hoàn cảnh xung quanh khi ban cho lời tiên tri nầy.
Nhu cầu về ngôn ngữ thanh sạch
6-8. a) Về tôn giáo, tình trạng nào đã phát triển trong xứ Giu-đa trước khi Đức Chúa Trời ban lời tiên tri trong Sô-phô-ni 3:9?
6 Thời đó có vua Ma-na-se rồi đến vua A-môn cai trị xứ Giu-đa, họ lập những bàn thờ cho Ba-anh, xem sao mà bói (chiêm tinh) và khuyến khích những sự thực hành đồng cốt (II Các Vua 21:1-6; II Sử-ký 33:21-23). Kết quả là trong đời trị vì của con trai và kẻ kế tự vua A-môn là vua Giô-sia, Đức Giê-hô-va đã giao phó cho nhà tiên tri Sô-phô-ni sứ mạng đi răn bảo cho họ biết là Ngài sắp làm sự đoán phạt trong xứ (Sô-phô-ni 1:1, 2).
7 Dù người Giu-đa biết qua lịch sử của họ và qua Kinh-thánh rằng Đức Giê-hô-va là Đức Chúa Trời Thật, họ vẫn đắm mình trong những nghi thức vô luân của sự thờ phượng Ba-anh. Họ sấp mình thờ lạy mặt trời, mặt trăng và các chòm sao hoàng đạo tức những việc vi phạm trắng trợn luật pháp của Đức Chúa Trời (Phục-truyền Luật-lệ Ký 4:19; II Các Vua 23:5). Ngoài ra, họ còn tham gia vào sự hòa đồng tôn giáo, coi như tất cả các tôn giáo đều giống nhau, bằng cách chỉ danh Đức Giê-hô-va cũng như danh thần giả Minh-côm II Các Vua 23:13 mà thề. Thái độ của họ là “Đức Giê-hô-va chẳng xuống phước, cũng chẳng xuống họa” (Sô-phô-ni 1:4-6, 12). Còn những nước ở xung quanh Giu-đa, tất cả đều có quá trình chống nghịch cùng Đức Giê-hô-va và dân tộc của Ngài, vì vậy họ cũng đứng vào hàng những kẻ phải chịu sự đoán phạt công bình của Đức Chúa Trời (Sô-phô-ni 2:4-15).
8 Chính là trong bối cảnh lịch sử đó mà Đức Giê-hô-va đã tiên tri rằng Ngài sẽ “ban môi-miếng [ngôn ngữ] thanh-sạch cho các dân, hầu cho chúng nó thảy đều kêu cầu danh Đức Giê-hô-va, đặng một lòng [vai kề vai] hầu việc Ngài” (Sô-phô-ni 3:9). Vậy thì ngôn ngữ thanh sạch đó là gì?
9. a) Tại sao ngôn ngữ thanh sạch không phải là tiếng Hê-bơ-rơ hay chỉ đơn thuần là Lời Đức Chúa Trời? b) Ngôn ngữ thanh sạch đó là gì, và có ảnh hưởng thế nào đến đời sống của những người nói ngôn ngữ đó?
9 Có phải là tiếng Hê-bơ-rơ không? Không; những người Giu-đa đã nói thứ tiếng nầy rồi, nhưng những gì họ nói và làm rõ ràng là không thanh sạch và chính đáng trước mắt Đức Giê-hô-va. Và nếu ngôn ngữ thanh sạch không chỉ đơn thuần là Lời của Đức Chúa Trời. Họ cũng đã có Lời của Ngài rồi. Nhưng điều họ cần là sự hiểu biết chính xác lẽ thật về Đức Chúa Trời và ý định của Ngài, và chỉ một mình Đức Giê-hô-va mới có thể cung cấp sự hiểu biết đó qua thánh linh Ngài. Khi họ học để nói ngôn ngữ thanh sạch nầy, lối suy nghĩ, lời nói và hành vi của họ đều đặt trọng tâm vào việc họ nhận biết sự kiện Đức Giê-hô-va là Đức Chúa Trời có một và thật (Sô-phô-ni 2:3). Họ đặt tin cậy nơi Ngài và ủng hộ quyền thống trị của Ngài. Ngày nay điều nầy đặc biệt đáng chú ý. Tại sao?
Những người được ban cho ngôn ngữ thanh sạch
10. Vào thời điểm nào lời tiên tri trong Sô-phô-ni 3:9 sẽ phải được ứng nghiệm?
10 Để chỉ lời tiên tri sẽ được ứng nghiệm vào một thời điểm đặc biệt, Sô-phô-ni 3:9 nói: “Vì bấy giờ ta sẽ ban môi-miếng [ngôn ngữ] thanh-sạch cho các dân”. Lúc đó là lúc nào? Câu 8 trả lời rằng đó là vào lúc Đức Giê-hô-va “thâu-góp các dân-tộc”, trước khi Ngài “đổ sự nóng-giận trên chúng nó”, Ngài cho những người hiền từ trên đất có được một ngôn ngữ thanh sạch.
11. a) Trước thời kỳ ngày nay, lời tiên tri trong Sô-phô-ni 3:9 đã có hai sự ứng nghiệm nào? b) Sự ứng nghiệm ngày nay của lời tiên tri nầy khác như thế nào?
11 Vào thời vua Giô-sia, trước khi Đức Giê-hô-va cho phép quân đội Ba-by-lôn hành quyền đoán phạt, nhiều người đã bỏ sự thờ phượng giả và quay về phụng sự Đức Giê-hô-va (II Sử-ký 34:3-33). Thêm lần nữa, trong thế kỷ thứ nhất tây lịch, trước khi thành Giê-ru-sa-lem bị quân La-mã tiêu hủy, hằng ngàn người học biết lẽ thật về Đức Chúa Trời và ý định của Ngài và họ đã trở nên hợp nhất trong công việc phụng sự Ngài. Vào lúc đó, ngôn ngữ lẽ thật được thêm phong phú rất nhiều nhờ những gì Giê-su Christ đã làm để ứng nghiệm ý định của Đức Giê-hô-va. Nhưng chính trong thời của chúng ta mà lời tiên tri của Sô-phô-ni mới được ứng nghiệm trên một bình diện rộng lớn trên khắp đất. Hiện nay tất cả mọi nước đang được thâu góp để tham gia chiến tranh trong ngày lớn của Đức Chúa Trời Toàn năng tại Ha-ma-ghê-đôn (Khải-huyền 16:14, 16). Sự thâu góp nầy thực hiện từ khi Nước Trời được thành lập vào năm 1914. Và cũng trong thời kỳ nầy Đức Giê-hô-va đã ban cho các dân khắp nơi trên thế giới một ngôn ngữ thanh sạch để làm ứng nghiệm lời tiên tri nầy. Học hỏi ngôn ngữ nầy là tối quan trọng vì những người sống sót qua khỏi hoạn nạn lớn sắp tới sẽ là những người đã thật sự lấy ngôn ngữ thanh sạch làm ngôn ngữ riêng của họ (Giô-ên 2:32).
12. a) Sự hiện thấy ghi trong Ê-sai đoạn 6 có ảnh hưởng nào trên lời tiên tri nói về ngôn ngữ thanh sạch? b) Tại sao số người xức dầu còn sót lại cần được giúp đỡ nếu họ muốn tiếp tục được Đức Giê-hô-va chấp nhận trong việc phụng sự Ngài?
12 Hòa hợp với điều nầy, vào đầu khoảng thời gian sau Thế Chiến thứ I, Đức Giê-hô-va đã bắt đầu mở mắt các tôi tớ xức dầu của Ngài để hiểu sự hiện thấy tuyệt diệu ghi trong Ê-sai đoạn 6 (Câu 1-4). Sự hiện thấy nầy nhấn mạnh đến tầm quan trọng về việc chúng ta phải có môi miệng thanh sạch để phụng sự Đức Giê-hô-va hầu được Ngài chấp nhận. Sự hiện thấy nầy chỉ rõ rằng Đức Giê-hô-va là thánh theo nghĩa tuyệt đối. Các tôi tớ của Ngài cũng phải phản ảnh đức tính nầy (I Phi-e-rơ 1:15, 16). Nhưng số người xức dầu còn sót lại cần được giúp đỡ về phương diện nầy. Trong Thế Chiến thứ I, họ đã tự làm nhơ bẩn phần nào vì có dính líu đến các chuyện thế gian. “Sự kính-sợ Đức Giê-hô-va là trong-sạch”, hay sạch sẽ, nhưng họ đã để sự sợ hãi loài người và các tổ chức của loài người ảnh hưởng đến môi miệng của họ, làm họ nín lặng không rao truyền lời Đức Chúa Trời trong một mức độ rộng lớn (Thi-thiên 19:9). Qua sự liên lạc với các tôn giáo tự xưng theo đấng Christ số người sót lại vẫn còn bị các lời truyền khẩu và thực hành của các tôn giáo đó nhiễm lây.
13, 14. a) Số người sót lại đã tỏ có thái độ đúng như thế nào, và Đức Giê-hô-va đã hành động ra sao cho họ? b) Đức Giê-hô-va đã ban cho số người sót lại một ngôn ngữ thanh sạch qua cách nào?
13 Nhận biết được tình trạng của họ, số người sót lại đã nói như nhà tiên tri Ê-sai: “Khốn-nạn cho tôi! Xong đời tôi rồi! Vì tôi là người có môi dơ-dáy, ở giữa một dân có môi dơ-dáy, bởi mắt tôi đã thấy Vua, tức là Đức Giê-hô-va vạn-quân!” (Ê-sai 6:5). Họ nhận thấy tình trạng của họ không thể chấp nhận được. Họ không tỏ ra yếu ớt cố theo con đường xấu hay là cứng đầu từ chối sự sửa phạt của Đức Giê-hô-va. Họ không hùa theo giới lãnh đạo tôn giáo khi những người nầy chỉ nói miệng là phụng sự Nước Trời nhưng rồi lại thừa nhận Hội Quốc Liên coi đó như là Nước Trời vậy.
14 Vì thái độ ăn năn của số người còn sót lại khiêm nhường đó, nên Đức Giê-hô-va đã thương xót làm sạch môi miệng của họ. Ê-sai 6:6, 7 nói: “Bấy giờ một sê-ra-phin bay đến tôi, tay cầm than lửa đỏ mà đã kiềm gấp nơi bàn-thờ, để trên miệng ta, mà nói rằng: Nầy, cái nầy đã chạm đến môi ngươi; lỗi ngươi được bỏ rồi, tội ngươi được tha rồi”. Chính thông điệp từ lời Đức Chúa Trời đã thiêu hủy như bởi lửa các lời truyền khẩu và sự dạy dỗ của loài người. Thông điệp ấy tẩy sự sợ hãi loài người ra khỏi lòng họ và thay vào đó một lòng sốt sắng để dùng môi miệng của họ mà tôn vinh Đức Giê-hô-va. Như vậy Đức Giê-hô-va đã làm ứng nghiệm lời hứa của Ngài “ban môi-miếng thanh sạch cho các dân, hầu cho chúng nó thảy đều kêu-cầu danh Đức Giê-hô-va” (Sô-phô-ni 3:9).
15. Sự đáp ứng của số người sót lại hòa hợp thế nào với lý do mà Đức Giê-hô-va ban cho họ một ngôn ngữ thanh sạch?
15 Vì vậy, khi lớp người Ê-sai thời nay bắt đầu nghe tiếng Đức Giê-hô-va hỏi, như ghi trong Ê-sai 6:8: “Ta sẽ sai ai đi? Ai sẽ đi cho chúng ta?” họ đều hân hoan trả lời: “Có tôi đây; xin hãy sai tôi”. Không phải là dễ cho tất cả những người trong họ bắt đầu rao giảng công khai, nhưng họ muốn được Đức Chúa Trời dùng với tư cách là một dân cho danh Ngài. Thánh linh của Ngài làm cho họ vững mạnh. Họ gia tăng nhân số.
16. a) Công việc rao giảng của số người sót lại mang đến kết quả bất ngờ nào? b) Đám đông cho thấy như thế nào là giờ đây họ cũng nói ngôn ngữ thanh sạch?
16 Với thời gian hiển nhiên sự rao giảng của họ đem lại kết quả không ngờ. Qua số người sót lại, Đức Giê-hô-va giúp một nhóm khác học biết ngôn ngữ thanh sạch (Ê-sai 55:5). Những người nầy không có hy vọng sống trên trời, nhưng họ xem là đặc ân được làm bạn đồng hành với số người sót lại thừa hưởng Nước Trời và cùng sánh vai với họ để tuyên bố về Nước Trời. Những người nầy lũ lượt kéo đến từ “mọi nước, mọi chi-phái, mọi dân-tộc, mọi tiếng”, đến bây giờ họ hợp thành một “đám đông” lên đến hàng triệu người. Lời nói từ miệng họ không phải là lời để liệt họ vào hàng tương đương với tất cả thành phần chia rẽ nào của thế gian nầy. Họ không đặt hy vọng trên bất cứ người nào hay tổ chức nào của loài người. Trái lại, họ “cất tiếng lớn kêu rằng: Sự cứu-rỗi thuộc về Đức Chúa Trời ta là Đấng ngự trên ngôi, và thuộc về Chiên Con” (Khải-huyền 7:9, 10).
Học ngôn ngữ đòi hỏi gì nơi chúng ta
17. Tại sao quan trọng phải học ngôn ngữ thanh sạch cho giỏi và cải tiến khả năng chúng ta dùng ngôn ngữ đó?
17 Bất kể chúng ta đã biết tổ chức của Đức Giê-hô-va được bao lâu, chúng ta vẫn có thể cải tiến sự hiểu biết về ngôn ngữ thanh sạch và khả năng để dùng ngôn ngữ đó cho giỏi. Điều quan trọng là sự gắng sức để nói ngôn ngữ đó. Tại sao? Bởi vì đây là dấu hiệu cho thấy lòng yêu thương của chúng ta đối với lẽ thật.
18, 19. a) Tại sao quan trọng nên vun trồng lòng yêu chuộng đối với lẽ thật ngay từ thoạt đầu? b) Tại sao quan trọng nên tiếp tục nuôi dưỡng lòng yêu chuộng đó?
18 Thoạt đầu, lòng yêu thương đó giúp mở lòng và trí của một người để người đó có thể hiểu những câu Kinh-thánh mà mình thấy được; điều đó đưa người đến gần Đức Giê-hô-va và quí trọng tổ chức của Ngài. Vì vậy, lòng yêu thương đối với lẽ thật là một chìa khóa giải thoát ra khỏi xiềng xích của tôn giáo giả. Một số người nói rằng họ chú ý đến thông điệp của Kinh-thánh nhưng không bao giờ thật sự từ bỏ hẳn mọi liên hệ với tôn giáo giả và lối sống phóng túng mà tôn giáo đó cho phép. Tại sao không? Như II Tê-sa-lô-ni-ca 2:10 nói, họ không “nhận-lãnh sự yêu-thương của lẽ thật để được cứu-rỗi”. Thật là tối quan trọng để chúng ta có sự yêu thương đó!
19 Một khi chúng ta nắm vững lẽ thật, việc nuôi dưỡng lòng yêu thương đó là một sự kiện quan trọng để chúng ta phát triển về thiêng liêng. Hãy nhớ là Đức Giê-hô-va nói lẽ thật là một “ngôn ngữ”. Khi một người học một ngoại ngữ, người đó phải siêng năng cố gắng ghi nhớ ngữ vựng, phát âm cho đúng, học những chi tiết văn phạm, v.v...Yêu chuộng ngôn ngữ mới và những người nói thứ tiếng đó sẽ giúp người đó tiến bộ lên. Người đó có thể nói phần nào thứ tiếng mới đó trong vòng vài tháng, nhưng cần nhiều năm dốc lòng cố gắng mới nói được như người bổn xứ. Phải cần có sự cố gắng tương tợ như thế để nắm vững ngôn ngữ thanh sạch.
20. a) Điều gì làm cho ngôn ngữ thanh sạch thật sự thanh sạch? b) Tại sao mỗi một người trong chúng ta cần phải rất thận trọng?
20 Điều đặc biệt đáng chú ý là ngôn ngữ mà Đức Chúa Trời ban cho tôi tớ Ngài được nói là thanh sạch. Điều nầy là đúng, chẳng phải bởi vì cách cấu kết văn phạm, nhưng vì nó cho thấy rõ sự trong sạch về luân lý và thiêng liêng. Không chỗ nào trong ngôn ngữ nầy cho phép nói dối, lường gạt hay có lưỡi lắt léo. Những người nói ngôn ngữ nầy phải luôn luôn nói sự thật (Sô-phô-ni 3:13; Ê-phê-sô 4:25). Lời nói của họ cũng phải phản ảnh tiêu chuẩn cao của Đức Giê-hô-va về luân lý tính dục (Ê-phê-sô 5:3, 4). Kinh-thánh cũng cho chúng ta biết mọi sự liên hệ đến Ba-by-lôn Lớn, đế quốc tôn giáo giả trên thế giới, đều là ô uế (Khải-huyền 18:2-4). Sự miêu tả về các thần của tôn giáo giả được gọi là “hình-tượng [ô-uế]” (Giê-rê-mi 50:2). Vậy thích hợp là những ai học ngôn ngữ thanh sạch phải vứt bỏ hết các hình tượng và dụng cụ của sự thờ phượng giả, từ bỏ sự dạy dỗ của họ, thoát ra khỏi mọi lễ lộc, và cũng loại trừ ảnh hưởng của lối suy nghĩ sai lầm trong cách nói năng của họ. Ngoài những điều nầy ra, theo Khải-huyền 16:13-16 chúng ta được cảnh giác là sự tuyên truyền đang nhóm các nước để chống lại Nước Đức Chúa Trời cũng là ô uế, bị ma-quỉ điều động. Vậy chúng ta cần phải cảnh giác, không để bất cứ những thứ ô uế nào trong những điều nầy tiêm nhiễm đến lời nói của chúng ta.
21. Thêm vào lời nói, ngôn ngữ thanh sạch còn có gì nữa?
21 Những gì chúng ta học được gọi là một ngôn ngữ là đúng thay, nhưng điều đó không có nghĩa là những người nói tiếng ấy chỉ học cho biết cách dùng những thành ngữ phổ thông cho dân tộc Đức Giê-hô-va mà thôi. Giọng nói, vẻ mặt và điệu bộ cũng rất quan trọng. Những thứ nầy có thể chuyển đạt tín hiệu mà chỉ riêng lời nói mà thôi thì không làm được. Chúng thường phản ảnh những gì thật sự ở bên trong chúng ta. Chúng có thể cho thấy chúng ta đã thật tình gạt bỏ hết sự ghen tương, tranh cạnh và nóng giận hay không, tất cả những tính đó là việc làm của xác thịt tội lỗi. Khi thánh linh của Đức Chúa Trời hoạt động tự do trong đời sống của chúng ta, bông trái của thánh linh thể hiện trong cách chúng ta nói chuyện với những người khác (Ga-la-ti 5:19-23; Ê-phê-sô 4:31, 32).
22. Khi chúng ta học ngôn ngữ thanh sạch rành rẽ, nó có ảnh hưởng thế nào đến các quyết định của chúng ta?
22 Bất cứ người nào có học qua một ngôn ngữ mới cũng đều biết rằng mình đã đạt được một bước tiến quan trọng khi người đó thấy mình thật sự suy nghĩ trong thứ tiếng mới thay vì dịch qua dịch lại trong đầu với tiếng tiếng mẹ đẻ. Cũng vậy, khi chúng ta học lẽ thật, hết sức cố gắng áp dụng nó trong đời sống của chúng ta, và đều đặn chia xẻ lẽ thật với người khác, dần dần chúng ta thấy mình suy nghĩ theo đường lối lẽ thật. Chúng ta không cần phải so sánh điều cũ với điều mới hoài và dằng co về quyết định nào đó. Ngay cả trong những điều nhỏ, các nguyên tắc Kinh-thánh cũng nẩy lên trong trí để cung cấp sự hướng dẫn cần thiết (Châm-ngôn 4:1-12).
23. Bất kể tiếng mẹ đẻ của họ là gì, điều gì cho thấy các Nhân-chứng Giê-hô-va trên khắp đất cùng nói thứ ngôn ngữ thanh sạch?
23 Dù cho thật sự loài người nói hằng ngàn thứ tiếng nhưng tất cả các thứ tiếng nầy đều có thể dùng để diễn tả ngôn ngữ thanh sạch. Các Nhân-chứng Giê-hô-va trên khắp đất đều đồng tâm nhất trí tận dụng ngôn ngữ thanh sạch nầy trong lúc họ cùng sánh vai làm chứng công khai để đem vinh hiển cho Đức Giê-hô-va, Đức Chúa Trời yêu thương của chúng ta.
Câu hỏi ôn lại
◻ Sự ban cho khả năng nói bao hàm điều gì?
◻ Ngôn ngữ thanh sạch là gì?
◻ Lời Sô-phô-ni 3:9 được ứng nghiệm đối với ai?
◻ Chúng ta có thể chứng tỏ thế nào chúng ta thật sự yêu mến ngôn ngữ thanh sạch?
[Hình nơi trang 22]
Những người biết ngôn ngữ thanh sạch chia xẻ ngôn ngữ nầy với người khác
[Hình nơi trang 24]
Dù tiếng mẹ đẻ của họ là gì đi nữa, các Nhân-chứng Giê-hô-va trên khắp thế giới nói cùng một ngôn ngữ thanh sạch