Ukẹcha vọ Yen Ohwo rọ Rioja sa Mrẹ Vwo nẹ Ọbe ri Job Rhe

1-2. Erhọ yen iroro evo re sorọ e vwo se ọbe ri Job?

WO SE ọbe ri Job o krinọọ na? Dede nẹ omarẹ ikpe 3,500 re wanre yen e si ọbe awanre nana, jẹ a je riẹn phiyọ ọvo usun rẹ ẹbe ri me yovwin kparobọ re si vwẹ akpọ na re. Ọbe ọvo ra rionbọra se ohwo ro si ọbe ri Job na “ọwena” fikirẹ eta elọlọhọ vẹ ena rẹ isiesi re vwo sio. Mosis yen ohwo ro si ọbe nana, ẹkẹvuọvo Jihova Ọghẹnẹ yen vworo.—2 Tim. 3:16.

² Ọbe ri Job ọyen ọbe ọvo rọ ghanre mamọ vwẹ Baibol na. Diesorọ? Emuọvo rọ sorọ yen, ọ ta ota kpahen okpota rọhẹ otọ ro shekpahen ihworakpọ vẹ emekashe, kọyen orufon rẹ odẹ ri Jihova. O ji yono avwanre kpahen iruemu iyoyovwin ri Jihova, kerẹ ẹguọnọ, aghwanre, orhiẹn abavo kugbe ẹgba rọyen. Kerẹ udje, ọbe ri Job se Jihova ‘Ọromevwẹgba na’ abọ 31 soso, e de kere asan efa a da vwẹ odẹ nana vwo se Jihova vwẹ Baibol na eje, ọ rẹ ọbe ri Job na yen me bun. Ọbe ri Job na je kpahenphiyọ enọ buebun ri shekpahen akpeyeren, ji te ọvo ro ji kpokpo ẹwẹn rẹ ihwo te ọke na: Diesorọ Ọghẹnẹ vwọ vwẹ uphẹn kẹ ojaẹriọ?

3. Erhọ yen erere evo ra cha mrẹ e de se ọbe ri Job?

³ Kirobo rẹ ohwo rọhẹ enu rẹ ugbenu mrẹ asan eje fiotọ ye, ọtiọyen ọbe ri Job cha avwanre uko vwo nẹ ebẹnbẹn avwanre kirobo rẹ Jihova nẹ ayen. E jẹ a mrẹ oborẹ ọbe ri Job sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ avwanre vwẹ ọke ra da rioja. A cha ta ota kpahen erere emọ rẹ Izrẹl rha sa mrẹ nẹ ikuegbe na rhe vẹ erere ra sa mrẹ norhe nonẹna. E ji che yono obo ra sa vwọ reyọ ikuegbe ri Baibol nana vwọ cha ihwo efa uko.

ỌGHẸNẸ VWẸ UPHẸN KẸ JOB NẸ Ọ RIOJA

4. Ofẹnẹ vọ yen herọ uvwre rẹ Job vẹ ihwo rẹ Izrẹl rehẹ Ijipt?

⁴ O vwo ọshare ọvo re se Job rọ dia otọ ri Ọz, ọhọhọre nẹ Ọz hẹ ẹbẹre ọnre va nẹcha rẹ Otọ rẹ Ive na, ọ je kẹrẹ obohwẹre ọnre rẹ Arabia. Uvwre rẹ ọke nana, jẹ emọ rẹ Izrẹl rioja vwẹ Ijipt kerẹ eviẹn, ẹkẹvuọvo vwọ fẹnẹ emọ rẹ Izrẹl re ga edjọ vwẹ Ijipt, Job fuevun ga Jihova. (Jos. 24:14; Izi. 20:8) Jihova ta kpahen Job nẹ “ọrọ họherọ vwẹ akpọ na herọ-ọ.”a (Job 1:8) Job feri mamọ, ọyen e ji me muọghọ kẹ vwẹ ubrakpọ yena. (Job 1:3) O muẹro nẹ ivun miovwon Idẹbono rọ vwọ mrẹ nẹ ọshare nana ro titiri rẹ ihwo muọghọ kẹ na fuevun ga Jihova.

5. Diesorọ Jihova vwọ vwẹ uphẹn kẹ Job nẹ ọ rioja? (Job 1:20-22; 2:9, 10)

⁵ Eshu tare nẹ Job cha kpairoro vrẹ ẹga rẹ uyota siẹrẹ ọ da rioja. (Job 1:7-11; 2:2-5) Dede nẹ Jihova vwo ẹguọnọ ri Job mamọ, ọ vwẹ uphẹn kẹ Eshu rere ọ vwọ davwẹngba djephia sẹ obo rọ tare na uyota kidie obo rọ tare na nẹrhẹ eta eghanghanre buebun vwomaphia. (Job 1:12-19; 2:6-8) Eshu nẹrhẹ ichuru ri Job eje vabọ, o hwe emọ ihwe rọyen, je vwẹ irubẹ vwo muo vwo nẹ uyovwin ri te ẹhẹrhowọ rọyen. Ẹkẹvuọvo ẹgbaẹdavwọn rọ vwọ guọghọ ọyọnregan ri Job shefia. (Se Job 1:20-22; 2:9, 10.) Ọke vwọ yanran na, Jihova da vwẹ efe, omakpokpọ, emọ ihwe efa vwọ kẹ Job, ọ da rhoma rhi titi vrẹ obo ri jovwo. Jihova de phi ikpe 140 ba urhuarhọ ri Job, ọnana da nẹrhẹ ọ sa mrẹ uvwiẹ rẹne rẹ emọ rọyen. (Job 42:10-13, 16) Idjerhe vọ yen ikuegbe nana se vwo fierere kẹ idibo ri Jihova vwẹ ọke awanre, kẹ mavọ yen o se vwo fierere kẹ avwanre nonẹna?

6. Erere vọ yen rhe se te ihwo rẹ Izrẹl obọ kọ dianẹ ayen riẹn oboresorọ Ọghẹnẹ vwọ vwẹ uphẹn kẹ ojaẹriọ? (Ni uhoho na.)

⁶ Erere rẹ ihwo rẹ Izrẹl rha sa mrẹ. Akpeyeren lọhọ kẹ ihwo rẹ Izrẹl vwẹ Ijiptii. Kerẹ udje, Joshua vẹ Kelẹb ghwọrọ ọke eghene rayen kerẹ eviẹn. Ayen yanrhe yankpo vwevunrẹ aton na ẹgbukpe 40 soso dede nẹ ayen ru emuọvoo. Mane kẹ ihwo rẹ Izrẹl riẹn oja ri Job re re kugbe oborẹ Jihova bruba kẹ wan, aphro herọọ nẹ ọ rha sa vwẹ ukẹcha kẹ ayen vẹ uvwiẹ rẹ Izrẹl re vwọ kpahen ayen vwọ riẹn ohwo rọ sua ojaẹriọ. Ọ rha je cha ayen uko vwọ nabọ vwo ẹruọ rẹ oboresorọ Ọghẹnẹ vwọ vwẹ uphẹn kẹ ojaẹriọ kugbe ẹro ro vwo nẹ evun-ẹfuọn vẹ ọyọnregan rẹ ihworakpọ.

7-8. Mavọ yen ọbe ri Job sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo re rioja? Gbikun rẹ oborerhiẹromrẹ.

⁷ Erere a sa mrẹ. Ọ da ohwo nẹ ihwo buebun nonẹna vwo esegbuyota kpahen Ọghẹnẹẹ kidie ayen che se vwo ẹruọ oboresorọ erọnvwọn ebrabra vwọ phia kẹ emamọ ihwoo. Roro kpahen udje ri Hazelb ro nẹ Rwanda rhe. Nẹ ọkiemọ rhe yen o vwo se Ọghẹnẹ gbuyota. Ẹkẹvuọvo erọnvwọn de rhi wene. Ọsẹ vẹ oni rọyen fan orọnvwe, ọtiọyena ọshare ọfa rẹ oni rọyen rọvwọnre kọyen yọnrerọ ghwanre, ọ de ji gboja kẹ ukaroka. E gbere ẹgua ọke rọ vwọ hẹ eghene. Hazel de kpo asan rọ da ga ẹga, ẹkẹvuọvo ọ sa mrẹ ọbọngan rọ guọnọọ. Ọke vwọ yanran na o de si ileta rhe Ọghẹnẹ. Ọ da ta vwẹ ileta na: “Ọghẹnẹ me nẹrhovwo rhe we, me davwẹngba vwo ru obo ri yovwirin, ẹkẹvuọvo umwemwu wọ vwọ hwosa rẹ erhuvwu. Ọtiọyena me cha yanjẹ uwe vwo, me gbe cha vwẹ ẹga kẹ wẹ ọfaa, mi muegbe mi vwo ru kemu kemu rọ cha nẹrhẹ oma vwerhen ovwẹ.” Ọ da avwanre mamọ vwọ kẹ ihwo ri vwo ọkpọ rẹ ẹwẹn rẹ Hazel na, re gun efian kẹ rọ nẹrhẹ ayen vwo imuẹro nẹ Ọghẹnẹ yen so ojaẹriọ!

⁸ Avwanre yono vwo nẹ ikuegbe rẹ ọbe ri Job rhe nẹ ọ dia Ọghẹnẹ yen so ojaeriọọ—Idẹbono! E ji yono norhe nẹ ọ dia oborẹ ihwo ruru yen ayen rioja rọyeen. Baibol na tare nẹ kohwo kohwo sa rioja siẹrẹ erọnvwọn da phia vwẹ asan vẹ “ọke” re rhẹro rọyeen. (Aghwo. 9:11; Job 4:1, 8) Avwanre ji yono nẹ a da fuevun chirakon rẹ edavwini, Jihova kọ mrẹ obo rọ kpahen kẹ Idẹbono rọ reyọ vwọ jehwẹ. Ọyena je cha nẹrhẹ avwanre sa chochọn rẹ odẹ ri Jihova. (Job 2:3; Isẹ 27:11) E jẹ avwanre vwẹ ẹro okueku vwo nẹ obo re yonori naa kidie ọ cha vwẹ ukẹcha kẹ avwanre vẹ ihwo rẹ avwanre vwo ẹguọnọ kpahen vwọ riẹn oboresorọ avwanre vwọ rioja. Ọke vwọ yanran, Hazel vẹ Iseri ri Jihova de yono Baibol kugbe, o de rhi noso nẹ ọ dia Ọghẹnẹ yen so oja rọyen naa. Ọ da ta: “Me rhoma nẹrhovwo rhe Jihova nẹ otọ rẹ ubiudu mẹ rhe. Me ka vwọ vuẹ Jihova nẹ me rha cha vwẹ ẹga kẹẹ nẹ me cha yan jovwo ye, eta yena nẹ otọ rẹ ẹwẹn mẹ rhee. Me ta eta yena kidie me ghene riẹn jovwoo. Enẹna me rhe riẹn re nẹ Jihova vwo ẹguọnọ mẹ. Enẹna oma kọ vwerhen ovwẹ kidie ẹwẹn mẹ te otọ re.” Mavọ yen ọ vwerhoma te a vwọ riẹn oboresorọ Ọghẹnẹ vwọ vwẹ uphẹn kẹ ojaẹriọ! Enẹna, e jẹ a fuẹrẹn oborẹ ikuegbe ri Job na sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ avwanre ohwo ọvuọvo vwẹ ọke rẹ edavwini.

OBORẸ IKUEGBE RI JOB SA VWỌ VWẸ UKẸCHA KẸ AVWANRE VWO CHIRAKON

9. Mavọ yen wo che djisẹ rẹ Job ro vwo chidia iwurhie na? (Jems 5:11)

⁹ Vwẹ ẹwẹn roro Job rẹ ọyen ọvo chidia iwurhie, oma rọyen eje vọnre vẹ irubẹ re miavwọn. Ọga na nẹrhẹ ọ dia dọndọn, biebi je nẹrhẹ ohọroma rọyen eje si iriẹn. Ẹgba vuọvo re rhee, obo ro ruẹ ọvo yen ọ vwọ reyọ ẹmẹbẹre rẹ ẹvwẹrẹ vwọ kare oma rọyen jẹ o brenu kpahen ẹdia rọ hepha na. Jẹ ọ dia Job de hẹ akpọ ọvo riojaa, o ji chirakon fuevun kẹ Jihova. (Se Jems 5:11.) Die yen vwẹ ukẹcha kẹ Job vwo chirakon?

10. Oka rẹ oyerinkugbe vọ yen Job vẹ Jihova vwori? Djekpahọn.

¹⁰ Job ta ọdavwẹ rọyen eje kẹ Jihova. (Job 10:1, 2; 16:20) Kerẹ udje, vwẹ ọbe ri Job uyovwin 3, Job brenu mamọ kpahen obo re phia kẹ na kidie o rorori nẹ Jihova yen sorọ. Vwẹ aphro rọ vẹ igbeyan rọyen erha phroro, Job davwẹngba vwọ chochọn rẹ ọyọnregan rọyen, jẹ ukperẹ ọ vwọ kpahen eta kẹ ayen, Jihova kọyen o phi eta rhe. O vwo ọkievo rẹ Job vwo dje oma rọyen phiyọ ọvwata vrẹ Ọghẹnẹ vwẹ eta evo rọ tare. (Job 10:1-3; 32:1, 2; 35:1, 2) Vwọrẹ uyota, ọ rhọnvwere nẹ ọyen ta eta re hepha “gbaegbae” ọke rọ vwọ davwẹngba rọ vwọ chochọn oma rọyen. (Job 6:3, 26) Vwẹ uyovwin 31, Job guọnọre nẹ Ọghẹnẹ tanẹ ọyen riase. (Job 31:35) Vwọrẹ uyota, ọ da dianẹ Job roro nẹ Ọghẹnẹ cha kpahen kẹ phiọgun oboresorọ rọ vwọ rioja, ọyena ororochọ.

11. Die yen Jihova ruru ọke rẹ Job vwọ davwẹngba vwọ chochọn rẹ ọyọnregan rọyen?

¹¹ A da nabọ roro, a sa mrẹvughe nẹ ẹga rẹ Job vwọ kẹ Jihova kugbe iphiẹrophiyọ ro vwori nẹ o vwo emu vuọvo rọ brare rẹ Ọghẹnẹ che keri ba ọyen obọọ, yen nẹrhẹ ọ ta eta rọ tare na. Ukuko na, rẹ Jihova vwo kpahen kẹ Job vwo nẹ odju ọgangan rhe, Ọ nama ta eta vuọvo kpahen oboresorọ Job vwọ riojaa. Ọ je reyọ Job vwo guẹdjọ kpahen enuebro yẹrẹ eta rọ taree. Ẹkẹvuọvo, kirobo rẹ ọsẹ ruẹ, Jihova da kpọvi. Ọyen ghwa obo ri fori. Ukuotọ rọyen, Job de si eta rọyen reyọ je vwomakpotọ rhọnvwe nẹ ọyen ghene riẹn emuọvoo. (Job 31:6; 40:4, 5; 42:1-6) Idjerhe vọ yen ikuegbe nana se vwo fierere kẹ ihwo awanre, kẹ mavọ yen o se vwo fierere kẹ avwanre nonẹna?

12. Idjerhe vọ yen ihwo rẹ Izrẹl rha sa vwọ mrẹ erere nẹ ikuegbe ri Job?

¹² Erere ihwo rẹ Izrẹl rha sa mrẹ. Ihwo rẹ Izrẹl rhe se yono nẹ obo re phia kẹ Job rhe. Roro kpahen udje ri Mosis. O chirakon rẹ ebẹnbẹn buebun, o hirharoku ofudjevwe, abọ buebun yen ihwo rẹ Izrẹl kurophiyotọ ọke ro vwo sun ẹgborho rẹ Izrẹl. Vwọ fẹnẹ ihwo rẹ Izrẹl buebun ri gbevwọso, ri brenu kpahen Jihova, Mosis da ta ọdavwẹ rọyen eje kẹ Jihova. (Ẹyan. 16:6-8; Ukeri 11:10-14; 14:1-4, 11; 16:41, 49; 17:5) Mosis je guọnọ akoechiro ọke ra vwọ ghwọkuo. Kerẹ udje, ihwo rẹ Izrẹl vwo wonphiyọ Kedẹsh, ọ sa dianẹ omarẹ ẹgbukpe 40 rẹ ayen vwọ yan cha yan kpo vwevunrẹ aton na yen Mosis vwọ “ta eta gbagbagba,” o rhe brọghọ phiyọ Jihova omaa. (Une 106:32, 33) Fikirẹ obo ro ruru na, Jihova rha vwẹ uphẹn kẹ nẹ ọ ro Otọ rẹ Ive naa. (Diut. 32:50-52) Ọghwọku na da Mosis mamọ; dedena ọ vwomakpotọ rhiabọreyọ. Ikuegbe ri Job na rha sa vwẹ ukẹcha kẹ uvwiẹ rẹ Izrẹl re cha obaro vwo chirakon rẹ edavwini rẹ ayen hirharoku. Idibo ri Jihova re fuevun se yono obo ra ta ọdavwẹ rayen kẹ Jihova je kẹnoma kẹ uruemu re vwo guomariase siẹrẹ ayen de roro kokodo kpahen ikuegbe na. Ayen ji se yono obo ra vwomakpotọ rhiabọreyọ ọghwọku ri Jihova.

13. Mavọ yen ikuegbe ri Job sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ avwanre vwo chirakon? (Hibru 10:36)

¹³ Erere a sa mrẹ. Kerẹ Inenikristi, avwanre je guọnọ akoechiro. (Se Hibru 10:36.) Kerẹ udje, evo usun avwanre nene ẹdia egangan, ughwu rẹ ohwo re vwo ẹguọnọ kpahen, ọga yẹrẹ ẹnwan rẹ ọkamuka muabọ kugbe ebẹnbẹn efa. Ọkievo, eta rẹ ihwo ta kugbe oborẹ ayen ruẹ sa nẹrhẹ a mrẹ bẹnbẹn re vwo chirakon. (Isẹ 12:18) Ẹkẹvuọvo, avwanre yono nẹ ọbe ri Job rhe nẹ a sa ta ọdavwẹ avwanre kẹ Jihova, vẹ imuẹro nẹ o che nyo avwanre. (1 Jọn 5:14) Kerẹ Job, ọ da tobọ dianẹ eta rẹ avwanre pha “gbaegbae,” siẹrẹ avwanre da ta ọdavwẹ rẹ avwanre nẹ ubiudu cha, o che muophu kẹ avwanree. Ukperẹ ọtiọyen, ọ cha kẹ avwanre aghwanre vẹ ẹgba ra guọnọre e vwo chirakon. (2 Ikun 16:9; Jems 1:5) Kerẹ Job, ọ sa vwẹ ọghwọku ro fori vwọ kẹ avwanre. Ọbe ri Job yono avwanre obo re chirakon ọ da dianẹ ọkpọvi yẹrẹ ọghwọku nẹ Baibol na, ukoko Rọyen, ọtiọyen ji te igbeyan ri tedje rhe. (Hib. 12:5-7) Kirobo rẹ Job mrẹ erere rọ vwọ vwomakpotọ rhiabọreyọ ọkpọvi ye, ọtiọyen avwanre je mrẹ erere siẹrẹ a da kpọ avwanre vi. (2 Kọr. 13:11) Ọ dia ọmọrhiẹ iyono eghanghanre yen a mrẹ vwo nẹ ọbe ri Job rhee! E jẹ a mrẹ obo ra sa vwọ reyọ ikuegbe ri Job na vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo efa.

REYỌ ỌBE RI JOB VWỌ CHA IHWO EFA UKO

14. Ọrhọ yen ona ọvo re se vwo ruiruo vwẹ aghwoghwo na vwo djefiotọ kẹ ihwo oboresorọ a vwọ rioja?

¹⁴ Wọ mrẹ ohwo ọvo vwẹ iruo aghwoghwo na rọ nọ wẹ oboresorọ ihwo vwọ rioja re? Die wọ kpahen vwọ kẹ? Ọ sa dianẹ wọ rionbọ kpo obo re phiare vwẹ ogba rẹ Idẹn rẹ Baibol na niyẹnrẹn rọyen. Ọkiọvo wọ vuẹrẹ nẹ amakashe umwemwu ọvo re se Eshu yen gun efian kẹ aye vẹ ọshare rẹsosuọ rọ nẹrhẹ ayen gbevwọso Ọghẹnẹ. (Jẹn. 3:1-6) Vwọba, wọ vwọ vuẹ ayen nẹ Adam vẹ Ivi vwo gbevwọsuọ nu, akpọ na da rhe vọn vẹ ojaẹriọ kugbe ughwu. (Rom 5:12) Ọtiọyena, wọ da nabọ djefiotọ kẹ nẹ Ọghẹnẹ de phi ọke phiyotọ rere e vwo dje Eshu phiyọ ọvwọrofian ji ghwoghwo kẹ ihwo nẹ vwẹ obaro na ihworakpọ eje cha dia ihwo re gbare. (Ẹvwọ. 21:3, 4) Ọnana idjerhe ọvo ra sa vwọ kpahenphiyọ onọ na, ọ sa ghwa erhuvwu rhe.

15. Mavọ yen a sa vwọ reyọ ikuegbe ri Job vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ohwo rọ nọ kpahen oboresorọ a vwọ rioja? (Ni uhoho na.)

¹⁵ E jẹ a ta ota kpahen ona ọfa wọ sa reyọ vwo ruiruo vwẹ aghwoghwo wẹn ro nẹ ọbe ri Job rhe. Wo se jiro ohwo na fikirẹ onọ ọghanghanre tiọyen rọ nọre na. O ji vwo ọshare ọvo rọ nọ ọkpọ rẹ onọ tiọyena re se Job vwẹ obuko re. Ọ tobọ roro nẹ Ọghẹnẹ yen so ojaẹriọ rọyen. (Job 7:17-21) Oma sa vwerhen ohwo ru wọ ta ota kẹ nẹ ọ dia ọyen ọvo yen vwo oka iroro tiọyenaa. Wọ sa vwẹ aghwanre vuẹ nẹ ọ dia Ọghẹnẹ yen nẹrhẹ Job riojaa, ẹkẹvuọvo Eshu. Idẹbono ru ọtiọyen vwo djephia nẹ ihworakpọ de ga Ọghẹnẹ fikirẹ obo ro se ru vwọ kẹ ayen. Wọ je sa vuẹ nẹ Ọghẹnẹ de vwẹ uphẹn vwọ kẹ Job nẹ ọ rioja kidie Ọghẹnẹ vwẹroso ihworakpọ nẹ ayen che dje Eshu phiyọ ọvwọrefian dede nẹ ọ dia ọyen so ojaẹriọ ri Jobuu. Ukuko na, Ọghẹnẹ de bruba kẹ Job fikirẹ evun-ẹfuọn rọyen. Ọtiọyena, a sa vwẹ ọbọngan kẹ ihwo efa nẹ ọ dia obọ ri Jihova yen ojaẹriọ nẹ chaa.

16. Ukẹcha vọ yen ọbe ri Job vwọ kẹ ohwo ọvo rọ rioja, djudje rọyen.

¹⁶ Roro kpahen obo rẹ ọbe ri Job vwẹ ukẹcha vwọ kẹ Mario. O vwo ẹdẹ rẹ oniọvo aye ọvo vwo ruiruo rẹ aghwoghwo rẹ ifonu vwẹ 2021. Mario yen ohwo rẹsosuọ oniọvo na ke se vwẹ ẹdẹ yena, o de se ẹkpo ri Baibol ọvo kẹ je vuẹ nẹ ọ dia Ọghẹnẹ di nyo ẹrhovwo rẹ avwanre ọvoo, nẹ ọ je kẹ avwanre iphiẹrophiyọ kpahen obaro na. Rọ vwọ nọ nẹ die wo rorori, Mario da vuẹ nẹ ọyen ghwe si ovuẹ phiyotọ nu obọ kidie ọyen guọnọ churẹ ghwẹ ọke ro vwo se na. Ọ da ta, “Mi vwo esegbuyota kpahen Ọghẹnẹ, jẹ urhiọke na ki mi roro sẹ ọ kpairoro vrẹ vwẹ re.” Ro vwo se vwẹ ifonu obọ rivẹ, ayen da ta ota kpahen oja rẹ Job re re. Ọtiọyena, Mario de brorhiẹn ro vwo se ọbe ri Job na re kpaitoto. Oniọvo aye na da vwẹ ilinki rẹ New World Translation of the Holy Scriptures vwo rhe. Die yen nẹ obuko rọyen rhe? Mario de rhiabọreyọ uyono ri Baibol, o ji vwo omavwerhovwẹn ro vwo yono kpahen Ọghẹnẹ ro vwo ọdavwẹ rọyen kpobarophiyọ.

17. Diesorọ oma rẹ Jihova vwọ vwerhen owẹ kidie nẹ ọ vwẹ ọbe ri Job vwọba Baibol na? (Job 34:12)

¹⁷ O phẹnre dẹn nẹ, Ota rẹ Ọghẹnẹ vwo ẹgba ro vwo wene ihwo, ọtiọyen ji te ihwo re rioja. (Hib. 4:12) Mavọ yen ọ vwerhoma te rẹ Jihova vwọ vwẹ ọbe ri Job vwọba Baibol na! (Job 19:23, 24) Ọbe ri Job kẹ avwanre ‘imuẹro nẹ Ọghẹnẹ ruẹ obo re braree.’ (Se Job 34:12.) Ọ je vuẹ avwanre oboresorọ Ọghẹnẹ vwọ vwẹ uphẹn kẹ ojaẹriọ kugbe oborẹ avwanre se vwo chirakon. Ọ ji yono avwanre obo ra sa vwọ vwẹ uchebro kẹ ihwo re rioja. Vwẹ uyono rọ vwọ kpahen ọnana, a cha ta ota kpahen oborẹ ọbe ri Job sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ avwanre siẹrẹ a da vwẹ uchebro vwọ kẹ ihwo efa.