“Ofovwi na ọ ri Jihova”

Aphro na tonphiyọ vwẹ 1999 ọke rẹ igọmeti ri France vwọ tanẹ oghọn ukoko ri France hwosa phiyọ itetero rẹ ayen mrẹre uvwre rẹ ukpe ri 1993 fiẹ 1996. Avwanre de mu ota na kpo aguare buebun vwẹ France, jẹ ayen se ru emu vuọvoo. E vwo bru hwe avwanre vwẹ aguare rẹ apili nu, igọmeti da reyọ igho re se euros rọ vrẹ oduduru ẹne gbe ubro ($6,300,000 U.S.) vwo nẹ akantu rẹ ibanki rẹ oghọn ukoko na. Uphẹn vuọvo avwanre vwori a sa vwọ rhoma mrẹ igho na yen e vwo mu ota na kpo ECHR. Jẹ, a ke ta ota na, ECHR na da tanẹ avwanre vẹ ilọya rẹ igọmẹti ri France kugbe ohwo ọvo ro mudia kẹ idiaguare rẹ ECHR gbe ru echidiotọ sẹ a sa ta ota na phiyọ ọvo vwẹ obaro rẹ ọ rọ vwẹrote iyẹnrẹn Aguare na, rọ dia ọvo usun rẹ ihwo ri ru ọrhuẹrẹphiyotọ vẹ irueru rẹ urhi tavwen ota ki kpo Aguare.

Avwanre rorori nẹ ohwo rọ vwẹrote iyẹnrẹn na cha gba avwanre vwọ hwa imigho evo rere a sa vwọ rhuẹrẹ ota na phiyọ. Jẹ, avwanre riẹnre nẹ ọ da tobọ dianẹ euro ọvo yen a hware, ọ vwọso odjekẹ ri Baibol. Iniọvo ru itetero na vwo bicha ọdavwẹ rẹ Uvie na, ọtiọyena, itetero rayen dia ọ rẹ igọmẹtii. (Mat. 22:21) Dedena, avwanre da ra vwo djephia nẹ avwanre muọghọ kẹ irueru rẹ Aguare na.

Avwanre vwoma vwẹ uvun oyoyovwin ọvo rọhẹ usun rẹ ivun rẹ Aguare na. Echidiotọ na ghwa vwerhoma a ka vwọ tuọnphiyọọ. Ugugege yena, aye rọ vwẹrote iyẹnrẹn na da tanẹ Iseri ri Jihova ri France cha hwa igho evo vwẹ osa uyovwin na. Siẹvuọvo na avwanre da nọ, “Wọ riẹnre nẹ igọmẹti ri France reyọ euros rọ vrẹ oduduru ẹne gbe ubro vwo nẹ akantu rẹ ibanki rẹ avwanre nure?”

O gbe re unu mamọ. Ọke rẹ ilọya rẹ usuon ri France vwọ tanẹ ayen ghene reyọ igho na, ẹwẹn rọyen kpahen ẹdjọ na de wene kakare. Ọ da ghwọku ayen ji phioba phiyọ echidiotọ na ugugege yena. Me da mrẹvughe vwẹ etiyin nẹ Jihova yen wene erọnvwọn eje vwẹ idjerhe rẹ avwanre rhẹro rọyeen rere avwanre se vwo phi ẹdjọ na kparobọ. Avwanre de nẹ etiyin vẹ omavwerhovwẹn, kidie obo re phiare na gbe avwanre unu.

Vwẹ June 30, 2011, idiaguare rẹ ECHR eje de brorhiẹn kẹ avwanre. Ayen brorhiẹn nẹ osa uyovwin ra tare nẹ avwanre hwa na vwọso urhi, nẹ igọmẹti ri France rhan igho rẹ ayen reyọre na rhivwin, ayen je vwẹ igho re vwo suon vwọba! Orhiẹn nana re bruru na rhe dia ọchọnvwe vwọ kẹ ẹga rẹ uyota vwẹ France rhi te nonẹna. Onọ yena rẹ avwanre di mu nọ na, pha kerẹ ubioragha rọ ro uyovwin ri Golayat na yen wene ẹdjọ na eje. Diesorọ avwanre vwọ riase? Kidie, kirobo rẹ Devid vuẹ Golayat, “ofovwi na ọ ri Jihova.”—1 Sam. 17:45-47.

Ọnana dia obọ rẹsosuọ avwanre vwo phi ẹdjọ kparobọ ree. Rhi te nonẹna, vwẹ ohri rẹ ẹvwọsuọ ro nẹ obọ re ẹgba usuon vẹ ẹga cha, avwanre ji phi ẹdjọ ri te 1,225 kparobọ re de brorhiẹn kẹ Iseri ri Jihova vwẹ aguare ri me kpenu rehẹ ẹkuotọ 70 vẹ umẹ rẹ idiaguare ri mudia kẹ ẹkuotọ sansan. Erhiẹn nana eyen ochọnvwe kẹ uturhi rẹ avwanre vwori, kerẹ uturhi rẹ avwanre vwori kerẹ ẹga rẹ urhi ku enu kẹ, re vwo vwobọ vwẹ iruo aghwoghwo na, ra vwọ sen nẹ e che vwobọ vwẹ irueru rẹ ẹkuotọọ, kugbe ra vwọ sen ọbara.

Kẹ, diesorọ me vwọ vwomaba ẹdjọeguo vwẹ Europe jẹ Esiri Ukoko rẹ Iseri ri Jihova rọhẹ New York, U.S.A. me da ga?

ORURU RẸ IMISHỌNARE YEN A KỌN PHIYỌ OVWẸ

Ọsẹ vẹ oni mẹ, George vẹ Lucille vwo wontọ nẹ iklasi 12 ri Giliẹd nu, rẹ ayen vwọ ga vwẹ Ethiopia, oboyin kọyen e de vwiẹ vwẹ vwẹ 1956. Ayen de mu odẹ rẹ oghwoghwota ọvo re se Philip vwẹ ẹgbukpe ujorin rẹsosuọ kẹ vwẹ. (Iruo 21:8) Vwẹ ukpe rọ vwọ kpahọn, igọmẹti da dobọ rẹ ẹga rẹ avwanre ji. Dede nẹ mẹvwẹ omotete, me karophiyọ ọke rẹ orua mẹ vwo ru irueru ẹga vwẹ odjahọn. Kerẹ ọmọ, mi rorori nẹ oyovwinri! Ọ da ohwo mamọ nẹ vwẹ 1960, ihwo ri suẹn da djẹ avwanre nẹ ẹkuotọ na.

Ọke rẹ orua avwanre vwọ kua kpo Wichita, Kansas, U.S.A., ọsẹ vẹ oni mẹ de mu orọnvwọn ọghanghanre ọvo nene oma—oruru rayen vwọ kpahen iruo rẹ imishọnare na. Ayen yeren akpọ vwo nene uyota na jẹ ọ dia o mẹvwẹ ọvo yen ayen kọn ẹguọnọ ri Jihova phiyọ ẹwẹẹn, te oniọvo mẹ ọkpako rẹ ọmọtẹ, Judy, kugbe oniọvo mẹ otete rẹ ọmọshare, Leslie, re ji vwiẹ vwẹ Ethiopia. Mi bromaphiyame me vwọ hẹ ẹgbukpe 13. Ẹgbukpe erha vwọ wan nu, orua mẹ da kua kpo asan ra da ma guọnọ ukẹcha vwẹ Arequipa, Peru.

Vwẹ 1974 me vwọ hẹ ẹgbukpe 18, oghọn ukoko ri Peru da vwẹ ovwẹ vẹ iniọvo ẹne efa vwo mu kerẹ ekobaro oghẹresan. Ekogho rẹ ohwo vuọvo ji rhi te jovwoo, vwẹ obenu Igbenu ri Central Andes yen avwanre de che ghwoghwo. Ọnana mudiaphiyọ nẹ avwanre ji che ghwoghwo kẹ emotọ re jẹ ephẹrẹ ri Quechua vẹ Aymara rehẹ ekogho yena. Avwanre da ro imoto rẹ ihwo se vẹ omavwerhovwẹn Okọ ri Noa kidie ọ pha kerẹ ekpeti. Oma vwerhen ovwẹ siẹrẹ me da reyọ Baibol na vwo dje kẹ emotọ na nẹ o rhe che krii, Jihova che si ọbẹnvwẹ, ọga, kugbe ughwu no. (Ẹvwọ. 21:3, 4) Buebun rhiabọreyọ ovuẹ rẹ Uvie na.

E DE MU VWE KPO ESIRI UKOKO

Uvwrẹ ukpe ri 1977 oniọvo Albert Schroeder, ọvo usun rẹ Ẹko Rọvwẹrote Iruo rẹ Iseri ri Jhova vwọ rhe Peru, o de jiro kẹ vwẹ nẹ me ghwobọphiyọ ifọmu ri Bẹtẹl rọhẹ esiri ukoko. Mi de ru ọtiọyen. Ọmọke ọvo vwọ wan nu, vwẹ June 17, 1977, me da ton iruo phiyọ vwẹ Bẹtẹl rọhẹ Brooklyn. Ọ vrẹ ẹgbukpe ẹne re, yen me wian vwẹ Akon Iruo rẹ Orufon vẹ Erọevwote.

Vwẹ June 1978, me da mrẹ Elizabeth Avallone vwẹ ọghwẹkoko rẹ akpọeje vwẹ New Orleans, Louisiana. Ọsẹ vẹ oni re yọnrerọ ghwanre pha kerẹ e mẹ ri yeren akpọ nene uyota na. Ẹgbukpe ẹne yen Elizabeth ga kerẹ ọkobaro ọkieje re, ọ je guọnọ reyọ akpọ rọyen eje vwọ ga Jihova. Ọkieje avwanre si ovuẹ rhe ohwohwo. O kririi, avwanre de rhi vwo ẹguọnọ rẹ ohwohwo. Avwanre da rọvwọn vwẹ October 20, 1979, ọ da vwomaba vwẹ vwẹ ẹga ri Bẹtẹl.

Iniọvo eya gbe eshare rẹ ukoko avwanre rẹsosuọ, Brooklyn Spanish, vwo ẹguọnọ avwanre mamọ. Uvwre rẹ ikpe nana eje, ikoko erha efa rẹ avwanre da ga rhiabọdede ji bicha ẹga rẹ avwanre vwẹ Bẹtẹl. Ukẹcha rẹ ayen vwọ kẹ avwanre da avwanre aro, ọtiọyen ji te obicha rẹ igbeyan vẹ ihwo orua re cha avwanre uko vwọ vwẹrote esẹ vẹ ini rẹ avwanre vwẹ ọke ọghwo rayen.

ME VWOMABA AKON RẸ IRUO RỌ VWẸROTE ETA RI SHEKPAHEN URHI

O gbe vwe unu mamọ, e vwo mu vwe kpo Akon rẹ Iruo rọ Vwẹrote Eta ri Shekpahen Urhi rọhẹ Bẹtẹl vwẹ January 1982 da ra ga. Ẹgbukpe erha vwọ wan nu, e de ji uvwe kpo isikuru re de yono urhi rere mi se vwo muwan kerẹ ilọya rẹ urhi ku enu kẹ. O gbe vwe unu mi vwo yono vwẹ isikuru nẹ ọmuvwiẹ rẹ ihwo buebun vwori ri ni fie emu vwẹ United States vẹ ẹkuotọ efa naa, erhiẹn re bru kẹ Iseri ri Jihova yen nẹrhẹ ayen vwo ọmuvwiẹ ọtiọyen. A nabọ ghwọrọ ọke vwọ ta ota kpahen ẹdjọ etiọyena vwẹ iklasi.

Vwẹ 1986 me vwọ hẹ ẹgbukpe 30, a da vwẹ ovwẹ mu oniruo Akon rẹ Iruo rọ Vwẹrote Eta ri Shekpahen Urhi. Ọ vwọ dianẹ mẹvwẹ jehẹ omotete na, me ghwa riẹn oborẹ owian na cha gan te vwẹ obaro naa, oma vwerhen ovwẹ nẹ uphẹn tiọyen te vwe obọ jẹ oshọ ji mu vwe.

E ku enu kẹ vwẹ nẹ me wian kerẹ ilọya vwẹ 1988, je me nama riẹn oborẹ uyono rẹ isikuru na ru kẹ oyerinkugbe mẹ vẹ ọ ri Jihovaa. Isikuru ride sa nẹrhẹ ohwo vwo ẹwẹn ro vwo titẹ oma rọyen ji roro nẹ uvi erianrien ro vwori na nẹrhẹ o yovwin vrẹ ihwo efa ri kpo oka rẹ isikuru ọtiọyeen. Elizabeth kọyen rhe cha vwẹ uko. Ọ nẹrhẹ ovwẹ rhoma vwo ẹkuruemu ri mi vwori jovwo mi vwo yono Ota rẹ Ọghẹnẹ kọke kọke tavwen mi ki kpo isikuru na. Ọ reyọ ọke, jẹ ememerha na, oyerinkugbe mẹ vẹ Jihova da rhoma rhe ghwotọ. Me sa tanẹ ọ dia e vwo vwo afọnrhe rọ vọnre vẹ erianriẹn yen ma ghanre vwẹ akpeyereen. Oyerinkugbe ra vẹ Jihova vwori kugbe ẹguọnọ re vwo kpahọn vẹ ihwo rọyen yen ma ghanre.

RA VWỌ CHOCHỌN JE REYỌ IYẸNRẸN ESIRI NA VWO MUẸ VWO NENE URHI

Mi vwo ku isikuru na phiyọ nu, me da tẹnrovi obo mi se vwo ru ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ irueru rẹ urhi ra guọnọre vwẹ Bẹtẹl je chochọn ọdavwẹ rẹ Uvie na vwẹ aguare. Re vwo biẹcha ukoko nana rọ rhua je yan obaro vẹ ewene ọkieje na vwerhen oma, jẹ o je lọhọọ. Kerẹ udje, vwẹ ukpe ri 1990, a da vuẹ Akon rẹ Iruo rọ Vwẹrote Eta ri Shekpahen Urhi nẹ ayen ru ọrhuẹrẹphiyotọ ra vwọ dobọ rẹ ẹkuruemu ra vwọ vuẹ ihwo nẹ ayen se ru itetoro phiyọ ẹbe avwanre rẹ ayen reyọre ji. Ọke vwọ yanran na, Iseri ri Jihova ke vwẹ ẹbe na kẹ ihwo ababọ rẹ arhọghọ. Ọnana da nẹrhẹ owian ri Bẹtẹl vẹ aghwoghwo na lọhọ phiyọ rhi te nonẹna je nẹrhẹ a vrabọ rẹ osa uyovwin rẹ ọkamuka. Itu evo rorori nẹ ewene nana che siẹ igho avwanre kpotọ ji gbowọphiyọ iruo aghwoghwo na. Obo re phiare fẹnẹre. Uchunu rẹ ihwo re vwẹ ẹga kẹ Jihova rhanvwẹ ukpe ri 1990 rhe vwẹ asakuivẹ bunphiyọ, nonẹna ihwo ki se yono ẹbe avwanre ababọ rẹ arhọghọ. Me rhe mrẹvughe komobọ nẹ womarẹ ẹgba ri Jihova kugbe odjekẹ ro nẹ obọ rẹ odibo rọ fuevun na cha yen ukoko se vwo ruẹ ewene nana eje efẹrọvo.—Eyan. 15:2; Mat. 24:45.

Ase ra re re vwẹ aguare dia odjephia nẹ e vwo omamọ rẹ ilọyaa. Ọke buebun na, omamọ uruemu rẹ Iseri ri Jihova yen muẹ ihwo ri suẹn vwọ vwẹ ukẹcha kẹ avwanre. Me mrẹ udje rẹ ọnana vwẹ 1998 ọke rẹ iniọvo erha rehẹ Ẹko Rọvwẹrote na vẹ eya rayen vwo kpo eghwẹkoko rẹ oghẹresan vwẹ Cuba. Uruemu esiri vẹ ọghọ rẹ ayen djephia yen kẹ ihwo ri suẹn imuẹro nẹ avwanre vwomaba oseghe rẹ usuoon vrẹ oborẹ avwanre vuẹ ayen vwẹ echiodiotọ avwanre.

Ẹkẹvuọvo, a rha sa rhuẹrẹ ota na phiyọ vwọrẹ ufuomaa, avwanre ki kpo aguare ra ‘chochọn je reyọ iyẹnrẹn esiri na vwo muẹ vwo nene urhi.’ (Fil. 1:7) Kerẹ udje, igọmẹti rẹ Europe vẹ South Korea rhọnvwere nẹ avwanre vwo uturhi avwanre vwo sen iruo isodjee. Fikirẹ ọnana, iniọvo eshare evo ri bun te 18,000 vwẹ Europe kugbe iniọvo eshare re vrẹ 19,000 vwẹ South Korea da ghwọrọ ọke vwẹ uwodi kidie ayen senre nẹ ayen cha vwomaba iruo rẹ isodjee.

Ukuotọ rọyen, vwẹ July 7, 2011, ECHR na da vwẹ orhiẹn rẹ ẹdjọ ri Bayatyan vẹ Armenia vwọ kpahotọ nẹ e kuenu kẹ kohwo kohwo vwẹ Europe eje rọ senre fikirẹ obo ro segbuyota nẹ o se ruiruo ọfa ukperẹ iruo rẹ isodje. Oka rẹ orhiẹn ọtiọyen ji nẹ Constitutional Court ri South Korea rhe vwẹ June 28, 2018. Kọ dianẹ ọvo usun iniọvo eshare nana yọnre esegbuyota rọyen gaan, ophikparobọ vuọvo rhe se te avwanre obọọ.

Iniọvo re vwẹrote iruo nana vẹ e re vwẹrote eta ri shekpahen urhi vwẹ eghọn ukoko rehẹ akpọneje wian gangan vwọ chochọn rẹ ọdavwẹ rẹ Uvie na. Ọyen emu rẹ ọghọ avwanre vwo mudia kẹ iniọvo avwanre rẹ eya vẹ eshare ri hirharokuẹ ẹvwọsuọ vwẹ obọ rẹ igọmẹti. O torori sẹ e bru kẹ avwanre yẹrẹ e bru hwe avwanre vwẹ aguaree, ẹdjọ rẹ avwanre oseri vwọ kẹ isun, ivie kugbe ẹgborho na. (Mat. 10:18) Iguẹdjọ, ihwo ri mudia kẹ usuon, ihwo re ghwa iyẹnrẹn kugbe ihwo eje cha fuẹrẹn evuẹ rẹ avwanre siri kugbe ẹkpo ri Baibol rẹ avwanre rionbọ ra vwẹ ẹdjọeguo avwanre. Ọtiọyena, ihwo ri vwo ẹwẹn esiri ke sa riẹn oka rẹ ihwo Iseri ri Jihova hepha vẹ oborẹ ayen mu esegbuyota rayen kpahen. Evo usun rẹ ihwo nana nene avwanre ga Jihova asaọkiephana.

JIHOVA, WẸ KOBIRUO!

Uvwre rẹ ẹgbukpe 40 re wanre na, mi nene iniọvo wiowian rẹ eta ri shekpahen urhi vwẹ eghọn ukoko rẹ akpọeje vwẹ aguare ride kugbe obaro rẹ ihwo ride rẹ igọmẹti. Oma rẹ iniọvo ri mi nene wian vwẹ akon iruo nana rehẹ esiri ukoko vẹ oghọn ukoko vwẹ akpọneje vwerhen ovwẹ mamọ, ọtiọyen mi ji vwo ẹguọnọ rayen. Akpeyeren mẹ vọnre vẹ ebruphiyọ kugbe evunvọnvwẹ.

Elizabeth fuevun bicha vwẹ vwẹ ọke erhuvwu vẹ ọke ebẹnbẹn ẹgbukpe 45 soso re. Oma rọyen vwerhen ovwẹ mamọ kidie o vwo ọga ro nene muabọ rọ guọghọ ẹgba rọhẹ oma, ọtiọyena, o rhe vwo ogangaan.

Avwanre mrẹvughe komobọ nẹ ogangan vẹ ophikparobọ ọ dia ẹgba avwanre o nẹ chaa. Kirobo Devid tare, “Ọrovwohwo ọye ogangan rẹ ihwo rọye.” (Une 28:8) Vwọrẹ uyota, “ofovwi na ọ ri Jihova.”