Iyono Vwo nẹ Aroẹmrẹ rẹ Jekọp Mrẹre Ọke ro Che Vwo Ghwu—Ẹbẹre 1

1-2. Die yen Jekọp ruru ọke ughwu rọyen vwo siẹkẹrẹ re, kẹ diesorọ? (Ni uhoho na.)

OMARẸ ẹgbukpe 17 yen wanre rẹ odibo ri Jihova rọ fuevun re se Jekọp vẹ evwruwevwin rọyen vwo vrẹn nẹ Kenan kpo Ijipt. (Jẹn. 47:28) Vwẹ uvwre rẹ ọke yena, oma vwerhenrọ ọ vwọ rhoma mrẹ Josẹf je mrẹ emọ rọyen eje re dia kuẹgbe. Jẹ enẹna, Jekọp niro nẹ o rhe che kri ọyen ki ghwuu. Ọtiọyena, o de se emọ rọyen eje vwọ kẹ echidiotọ ọghanghanre ọvo.—Jẹn. 49:28.

² Vwẹ ọke rẹ awanre, ọyen obo ra mrẹ ọgbuyovwin rẹ orua vwo koko ihwo rẹ orua rọyen eje je ta eta rẹ uchebro vwọ kẹ ayen tavwen o ki ghwu. (Aiz. 38:1) Vwẹ echidiotọ tiọyena, ọ je sa rionbọ phiyọ ohwo rọ cha vwẹrote orua na kerẹ ọgbuyovwin siẹrẹ o de ghwu nu.

3. Vwo nene obo rehẹ Jẹnẹsis 49:1, 2, diesorọ eta ri Jekọp na vwọ ghanre mamọ?

³ Se Jẹnẹsis 49:1, 2. Ẹkẹvuọvo, ọnana dia echidiotọ ghevweghee. Jekọp ọmraro. Vwẹ echidiotọ nana, Jihova reyọ ẹwẹn ọfuanfon rọyen vwo mu odibo rọyen vwọ ta eta re pha ghanghanre kpahen obo re cha phia kẹ emọ rọyen vwẹ obaro na. Fikirẹ ọtiọyena, ọkievo e se eta ri Jekọp na aroẹmrẹ.

4. Die yen ofori nẹ a kọn phiyọ ẹwẹn ra vwọ fuẹrẹn aroẹmrẹ ri Jekọp na? (Ni ekpeti na “Orua ri Jekọp.”)

⁴ Vwẹ uyono nana, a cha ta ota kpahen oborẹ Jekọp ta vwọ kẹ emọ rọyen ẹne: Rubẹn, Simiọn, Livae kugbe Juda. Vwẹ uyono rọ vwọ kpahen ọnana, ka rha cha ta ota kpahen oborẹ Jekọp vuẹ emọ rọyen ẹrenren ri chekọ. Kirobo ra cha mrẹ, ọ dia emọ ri Jẹkọp ọvo yen ọ ta ota kpaheen, ẹkẹvuọvo ji te emọ ri che nẹ uvwiẹ rayen rhe, re rhe dia ẹgborho rẹ Izrẹl rẹ awanre. Siẹrẹ a da fuẹrẹn ikuegbe rẹ ẹgborho rẹ Izrẹl, a cha mrẹ oborẹ aroẹmrẹ ri Jekọp rugba wan. A da je fuẹrẹn eta rọyen, a cha mrẹ iyono eghanghanre re cha vwẹ ukẹcha kẹ avwanre vwo ru obo re vwerhen Ọsẹ rẹ avwanre Jihova rọhẹ obodjuvwu oma.

RUBẸN

5. Die yen Rubẹn se rhẹro rọyen nẹ o che te ọyen obọ vwẹ oborẹ ọsẹ rọyen vwori?

⁵ Rubẹn yen ohwo rẹsosuọ rẹ Jekọp ta ota kẹ, ọ da vuẹ nẹ: “Wẹwẹ yen ọmọkpako mẹ.” (Jẹn. 49:3) Kerẹ ọmọkpako, ọ sa dianẹ Rubẹn rhẹro nẹ ẹkẹn ivẹ yen che tẹ ọyen vwẹ oborẹ ọsẹ rọyen vwori. Ọ je sa dianẹ, o rhẹro nẹ ọyen je cha dia ọgbuyovwin rẹ orua na siẹrẹ ọsẹ rọyen de ghwu nu, nẹ womarẹ ọyen yen uphẹn ọtiọyen ji che vwo te emọ ri nẹ uvwiẹ rọyen rhe vwẹ obaro na.

6. Diesorọ uphẹn rẹ Rubẹn vwori kerẹ ọmọkpako vwọ vabọ? (Jẹnẹsis 49:3, 4)

⁶ Ẹkẹvuọvo, uphẹn rẹ Rubẹn vwori kerẹ ọmọkpako da vabọ. (1 Ikun 5:1) Diesorọ? Ikpe evo vwẹ obuko re, o nene ọsen ri Jekọp re se Bilhah vwerhẹn. Ọyen odibo ri Reshẹl, aye ri Jekọp ro vwo ẹguọnọ kpahen ro ghwu re. (Jẹn. 35:19, 22) Rubẹn ọyen ọmọ rẹ aye ri Jekọp re se Leah. Ọ sa dianẹ, urhurusivwe rẹ ehware yen muro vwo nene vwerhẹn, yẹrẹ o gbe Bilhah ẹgua rere Jekọp vwọ kpairoro vrẹ, o rhe che vwo ẹguọnọ rọyen yẹrẹ reyọ ẹdia oni rọyeen. O toro obo ro vwori vwẹ ẹwẹẹn, obo ro ruru na miovwin Jihova vẹ ọsẹ rọyen ivun mamọ.—Se Jẹnẹsis 49:3, 4.

7. Die yen phia kẹ Rubẹn vẹ uvwiẹ rọyen? (Ni ekpeti na “Aroẹmrẹ ri Jekọp.”)

⁷ Jekọp da vuẹ Rubẹn: “Wọ cha karoo.” Eta yena rugba. O vwo asan vuọvo vwẹ Baibol na ro djerephia nẹ emọ ri Rubẹn dia ovie, orherẹn yẹrẹ ọmraroo. Dedena, Jekọp sen Rubẹn nẹ ọ rha dia ọmọ rọyeen, ọ je ghare uku te, emọ rọyen da rhe dia uvwiẹ vwẹ Izrẹl. (Jos. 12:6) O ji vwo ẹdia efa rẹ Rubẹn de dje omamọ rẹ iruemu phia, ọ je họhọ nẹ ọ rha vwanriẹn orharhe uruemu tiọyena ọfaa.—Jẹn. 37:20-22; 42:37.

8. Die yen e se yono nẹ obo re phia kẹ Rubẹn rhe?

⁸ Die yen e se yono norhe? Ofori nẹ a davwẹngba mamọ re vwo sun oma rẹ avwanre je sen ọfanrhiẹn. Siẹrẹ e de hirharoku ọdavwini re vwo ru umwemwu, e jẹ a fọ ji roro kpahen oborẹ uruemu rẹ avwanre cha so ọmiaovwẹ kẹ Jihova, orua avwanre kugbe ihwo efa. Ofori nẹ avwanre je karophiyọ nẹ “kemu kemu rẹ ohwo kọn ọyen o ji che vun.” (Gal. 6:7) Vwọ vrẹ ọyena, obo re phia kẹ Rubẹn nẹrhẹ avwanre karophiyọ arodọnvwẹ ri Jihova. Dede nẹ Jihova che sivwin avwanre nẹ obo ri nẹ obuko rẹ oruchọ avwanre rhee, o che bruba kẹ avwanre e de kurhẹriẹ ji ru obo ri yovwirin.

SIMIỌN KUGBE LIVAE

9. Die yen mu Jekọp vwọ ta eta gbaegbae kẹ Simiọn vẹ Livae? (Jẹnẹsis 49:5-7)

⁹ Se Jẹnẹsis 49:5-7. Rọ vwọ ta ota kẹ Simiọn vẹ Livae, Jekọp ta eta ri gbaegbae vwo djephia nẹ ọyen vwo utuoma kpahen oborẹ ayen ruru. Ikpe evo vwẹ obuko re, ọshare ri Kenan ọvo re se Shikẹm da gba ọmọtẹ ri Jekọp re se Dinah du. Vwọrẹ uyota, obo re ruẹ oniọvo rayen ọmọtẹ na miovwo emọ ri Jekọp ivun mamọ, ẹkẹvuọvo Simiọn vẹ Livae se sun ophu rayeen. Ayen da phiẹn eshare ri Shikẹm nẹ ayen da rhọnvwe nẹ ayen cha yanvwe kẹ ayen che nene ayen rhuẹrẹ kugbe. Eshare na da rhọnvwe. Ọke rẹ asan ra yanvwe ayen na je vwọ miavwa ayen kidie i ji rhi kpoo, Simiọn vẹ Livae “ayen ọvuọvo da reyọ ọlọkọ rọyen, ayen da ro orere na ọrhan, ayen de hwe eshare na eje.”—Jẹn. 34:25-29.

10. Mavọ yen eta rẹ aroẹmrẹ ri Jekọp kpahen Simiọn vẹ Livae rugba wan? (Ni ekpeti na “Aroẹmrẹ ri Jekọp.”)

¹⁰ Oborẹ emọ ri Jekọp ivẹ ruru na kpokpiro ẹwẹn mamọ. Ọ mraro nẹ ayen cha hra nene Izrẹl eje. Eta yena rugba ikpe 200 vwọ wan nu ọke rẹ ihwo rẹ Izrẹl vwọ ro Otọ rẹ Ive na nu. Ibro etọ rehẹ ekogho ri Juda ri siomanu yen a vwọ kẹ uvwiẹ ri Simiọn kerẹ uku rayen. (Jos. 19:1) Irere 48 re hrahra nene Izrẹl eje yen a vwọ kẹ uvwiẹ ri Livae kerẹ uku rayen.—Jos. 21:41.

11. Erhọ yen erhuvwu evo rẹ uvwiẹ ri Simiọn vẹ Livae ruru?

¹¹ Emọ ri Simiọn vẹ Livae nama vwẹrokere oborẹ esẹ rayen ruruu. Uvwiẹ ri Livae fuevun vwẹ ẹga kẹ Jihova. Ọke rẹ Mosis vwo bru Jihova ra vwẹ Ugbenu ri Sinae da ra reyọ Urhi na, ihwo rẹ Izrẹl da vwẹ ẹga kẹ ọmọ rẹ erhuẹn, ẹkẹvuọvo ihwo ri Livae de bicha Mosis je vwẹ ukẹcha kẹ vwo hwe ihwo ri vwobọ vwẹ edjọẹgọ na. (Eyan. 32:26-29) Jihova da jẹ uvwiẹ ri Livae reyọ, je vwẹ uphẹn ọghanghanre kẹ ayen, ayen vwọ dia irherẹn. (Eyan. 40:12-15; Ukeri 3:11, 12) Ọke vwọ yanran na, ihwo ri Simiọn da vwomaba ihwo ri Juda vwọ họnre vwọso ihwo ri Kenan ji phi ayen kparobọ vwẹ Otọ rẹ Ive na vwo nene ọhọre ri Jihova.—Iguẹ. 1:3, 17.

12. Erhọ yen erọnvwọn evo re se yono vwo nẹ obo re phia kẹ Simiọn vẹ Livae?

¹² Die yen e se yono norhe? Wọ vwẹ uphẹn kẹ ophu rere o sun erhiẹn vẹ obo wo ruẹẹ. Ọ da dianẹ wẹwẹ yẹrẹ ohwo ru wo vwo ẹguọnọ yen e shenyẹ ophu ghini se mu ohwo, ọ dia obo re chọree. (Une 4:4) Jẹ, ofori a karophiyọ nẹ oma cha vwerhen Jihova a da ta eta ophu yẹrẹ ru obo re cha so ọmiaovwẹ kẹ ohwo ro gbe avwanre kuu. (Jems 1:20) Siẹrẹ e de nene oshenyẹ muabọ—ọ dia evunrẹ ukoko na yẹrẹ otafe, avwanre nene odjekẹ ri Baibol rere a sa vwọ kẹnoma kẹ eta je vrabọ rẹ oborẹ ophu ọgangan ghwa cha. (Rom 12:17, 19; 1 Pita 3:9) Ọ da dianẹ ọsẹ vẹ oni wẹn ru erọnvwọn rẹ Jihova vwo omavwerhovwẹn kpaheen, karophiyọ nẹ a gba wẹ nẹ wo nene udje rayeen. Ọtiọyena, wo rhe no nẹ ọ wẹn reri, nẹ wọ rha cha sa mrẹ ebruba ri Jihova ọfaa. Jihova cha vwẹ ukẹcha kẹ wẹ ji bruba ẹgbaẹdavwọn ru wo vwo ru obo ri yovwirin.

JUDA

13. Diesorọ oshọ vwo mu Juda ọke ọsẹ rọyen vwọ guọnọ ta ota kẹ?

¹³ Juda yen ọmọ rẹne rẹ ọsẹ rọyen ta ota kẹ. Ọ sa dianẹ oshọ mu Juda ro vwo nyo oborẹ ọsẹ rọyen ta kẹ iniọvo rọyen rẹ ekpako nu. Kidie o ji ru erọnvwọn evo re chọre. Uyota nẹ ọyen jehẹ usun rẹ ihwo re ra ghwẹ ekuakua rẹ ihwo ri Shikẹm reyọ. (Jẹn. 34:27) Ọ je vwomaba iniọvo rọyen vwọ shẹ Josẹf kerẹ ọviẹn je phiẹn ọsẹ rayen nẹ o ghwuru. (Jẹn. 37:31-33) Ọke vwọ yanran na, o ji nene aye ọmọ rọyen re se Tema vwerhẹn, kidie o vwiro roro igberadja.—Jẹn. 38:15-18.

14. Erhọ yen erhuvwu evo rẹ Juda ruru? (Jẹnẹsis 49:8, 9)

¹⁴ Dedena, ẹwẹn ọfuanfon na de mu Jekọp vwo jiro ji bruba kẹ. (Se Jẹnẹsis 49:8, 9.) Juda vwo ọdavwẹ rẹ ọsẹ rọyen rọ ghwore mamọ. O ji gbe arodọnvwẹ kẹ oniọvo rọyen otete Bẹnjamin.—Jẹn. 44:18, 30-34.

15. Idjerhe vọ yen aroẹmrẹ ra mrẹ kpahen Juda rugba wan?

¹⁵ Jekọp mraro nẹ Juda cha dia osun vwẹ uvwre rẹ iniọvo rọyen. Ẹkẹvuọvo, ọ cha reyọ ọke aroẹmrẹ yena ki rugba. E ki rhi djunute Juda nẹ ọ cha kobaro jẹ omarẹ ikpe 200 wanvrẹ re, ọna yen ọke rẹ uvwiẹ ri Juda vwọ kobaro kẹ uvwiẹ ri chekọ na vwọ wan aton na ra ro Otọ rẹ Ive na rẹ ayen vwo vrẹn nẹ Ijipt nu. (Ukeri 10:14) Ikpe evo vwọ wan nu, Juda da je kobaro vwọ họnre vwọso ihwo ri Kenan ji phi Otọ rẹ Ive na kparobọ. (Iguẹ. 1:1, 2) Devid, ro nẹ orua ri Juda rhe, yen ohwo rẹsosuọ re vwo mu ovie ro nẹ uvwiẹ yena rhe. Ẹkẹvuọvo, aroẹmrẹ nana ji rugba vwẹ idjerhe efa.

16. Mavọ yen aroẹmrẹ rọhẹ Jẹnẹsis 49:10 rugba wan? (Ni ekpeti na “Aroẹmrẹ ri Jekọp.”)

¹⁶ Jekọp je tanẹ Osun ri bẹdẹ rẹ ihworakpọ che nẹ uvwiẹ ri Juda rhe. (Se Jẹnẹsis 49:10 kugbe eta rehẹ obotọ.) Osun yena yen Jesu Kristi, rẹ Jekọp seri Shailo. Vwọ kpahen Jesu, amakashe ọvo da ta: “Jihova Ọghẹnẹ cha vwẹ ekete ri Devid rọ dia ọsẹ rọyen vwọ kẹ.” (Luk 1:32, 33) E ji se Jesu “Okpohrokpo rẹ uvwiẹ ri Juda.”—Ẹvwọ. 5:5.

17. Mavọ yen a sa vwọ vwẹrokere Jihova vwẹ ẹro re vwo nẹ ihwo efa?

¹⁷ Die yen e se yono norhe? Jihova bruba kẹ Juda dede nẹ o vwo erọnvwọn evo ro ruru re chọre. Iniọvo ri Juda ekpako se roro vwẹ ẹwẹn nẹ die yen Jihova mrẹ vwẹ oma rọyen? O toro obo rọ wanree, Jihova mrẹ erhuvwu vwẹ oma ri Juda, o de bruba kẹ fiki rọyen. Mavọ yen a sa vwọ vwẹrokere udje ri Jihova? Uphẹn rẹ ẹga de te oniọvo obọ, ẹsosuọ ọ sa dianẹ jẹgba rẹ oniọvo na yen a cha tẹnrovi. E jẹ a karophiyọ nẹ Jihova vwo omavwerhovwẹn kpahen iruemu iyoyovwin rẹ oniọvo na. Erhuvwu rẹ idibo rọyen yen Jihova nẹ. Ọtiọyena, e jẹ a davwẹngba vwo ru ọtiọyen.

18. Diesorọ a vwọ guọnọ edirin?

¹⁸ Ọrọnvwọn ọfa re se yono vwo nẹ obo re phia kẹ Juda rhe yen ofori re vwo vwo edirin. Ọkieje yen Jihova vwo ruẹ ive rọyen gba, jẹ ọ dia ọkieje yen o vwo ruẹ nene oborẹ avwanre guọnọre yẹrẹ re rhẹro rọyeen. Ọ dia ẹsosuọ na yen emọ ri Juda vwọ dia isun vwẹ uvwre rẹ ihwo rẹ Ọghẹnẹẹ. Ayen bicha ihwo rẹ Jihova vwo mu nẹ i ru ọtiọyen, owenẹ Mosis ohwo ri Livae, Joshua ohwo rẹ Ifrem, yẹrẹ Ovie Sọl rọ dia ohwo ri Bẹnjamin. E jẹ e bicha kohwo kohwo rẹ Jihova vwo mu nẹ o sun avwanre nonẹna.—Hib. 6:12.

19. Die yen e se yono kpahen Jihova vwo nẹ obo ra ta kpahen aroẹmrẹ rẹ Jekọp mrẹre ọke ro che vwo ghwu?

¹⁹ Die yen e yono re vwo nẹ aroẹmrẹ rẹ Jekọp mrẹre ọke ro che vwo ghwu? O phẹnre dẹn nẹ “Ọ dia ẹro rẹ ohwo vwo nẹ emu yen Ọghẹnẹ vwo noo.” (1 Sam. 16:7) Jihova vwo edirin ji vwo ghovwo mamọ. Dede nẹ o vwo omavwerhovwẹn kpahen obo re braree, jẹ ọ dia ọyen ọ je vwọ rhẹro ogbagba mie idibo rọyeen. O se bruba kẹ kohwo kohwo ro ru obo re brare vwẹ obuko re siẹrẹ ayen de kurhẹriẹ nẹ ubiudu rhe ji ru obo ri yovwirin. Vwẹ uyono rọ vwọ kpahen ọnana, a cha ta ota kpahen oborẹ Jekọp vuẹ emọ rọyen ẹrenren ri chekọ.