Ọbe rẹ Ẹvwọphia—Obo ro Mudiaphiyọ Vwọ kẹ Ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ

1. Die yen ọbe Ẹvwọphia ta kpahen ihwo rẹ Ọghẹnẹ?

ỌBE rẹ Ẹvwọphia vuẹ avwanre nẹ a vwẹ Uvie rẹ Ọghẹnẹ mu vwẹ odjuvwu re, a da rha djẹ Eshu nẹ odjuvwu rhe. (Ẹvwọ. 12:1-9) Ẹdjẹ ra djẹrẹ na nẹrhẹ ihwo rehẹ odjuvwu vwo ufuoma, ọ da rha so ebẹnbẹn vwọ kẹ ihwo rehẹ otọrakpọ na. Diesorọ? Kidie nẹ ivun miovwo kọ vwọso idibo rẹ Ọghẹnẹ re fuevun ga vwẹ otọrakpọ na.—Ẹvwọ. 12:12, 15, 17.

2. Die yen sa chọn avwanre uko vwọ fuevun kẹ Jihova?

² Mavọ yen avwanre se vwo mudiagan fuevun ga Jihova dede nẹ Eshu vwọso avwanre? (Ẹvwọ. 13:10) Emuọvo rọ sa chọn avwanre uko yen a vwọ riẹn obo re cha phia vwẹ obaro na. Kerẹ udje, vwẹ ọbe Ẹvwọphia, ọyinkọn Jọn nabọ djekpahen ebruphiyọ ra cha riavwerhen rọyen kẹrẹkpẹ. Ọvo usun rẹ ebruphiyọ na yen oghwọrọ rẹ ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ. E jẹ a fuẹrẹn oborẹ Ẹvwọphia ta kpahen ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ kugbe obo re cha phia vwọ kẹ ayen.

A REYỌ ‘EKA’ VWO DJEKPAHEN IVWIGHWRẸN RẸ ỌGHẸNẸ

3. Erhọ yen eka evo re djunute vwẹ ọbe Ẹvwọphia?

³ Owọ rẹsosuọ rẹ ọbe Ẹvwọphia vuẹ avwanre nẹ a reyọ evuẹ re che se kpahen na vwo ru ‘eka’ yẹrẹ vwo djudje. (Ẹvwọ. 1:1) A reyọ eka vwo dje ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ. Avwanre se kpahen eranvwe sansan ri mudiaphiyọ ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ. Kerẹ udje, a mrẹ “eranvwe ọvo ro yoro nẹ evun rẹ abadi na cha.” O vwo “ighoro ihwe kugbe iyovwi ighwrẹ.” (Ẹvwọ. 13:1) O vwo “eranvwe ọfa ro yoro nẹ otọ na rhe” ro nene. Eranvwe yena ta ota kerẹ okpodje, o de “se erhanre nẹ odjuvwu” rhe. (Ẹvwọ. 13:11-13) A je mrẹ eranvwe ọfa, “ọvwavware,” rẹ igberadja aye chidia enu royẹn djẹ. Eranvwe erha nana mudiaphiyọ ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ re vwọso Jihova vẹ Uvie rọyen ọke grongron rhire. Ọtiọyena, ọyen obo re ghanre e vwo vughe ayen.—Ẹvwọ. 17:1, 3.

4-5. Mavọ yen oborẹ a ta vwẹ Daniẹl 7:15-17 chọn avwanre uko vwo vwo ẹruọ rẹ eka nana?

⁴ Tavwen a ke sa riẹn ivwighwrẹn nana, o fori nẹ e vwo ẹruọ oborẹ eka na mudiaphiyọ. Idjerhe ọvo ra sa vwọ riẹn, ọyen a da vwẹ uphẹn kẹ Baibol na nẹ ọ vuẹ avwanre komobọ. Eka buebun ra mrẹ vwẹ ọbe Ẹvwọphia na, ẹbe efa vwẹ Baibol na ka ta ota kpahen ayen re. Kerẹ udje, ọmraro Daniẹl vwerhẹn evwerhẹn rọ da mrẹ ‘eranvwe ride ẹne ri nẹ evun rẹ abadi na rhe.’ (Dan. 7:1-3) Daniẹl da vuẹ avwanre oborẹ i mudiaphiyọ. Eranvwe ride ẹne na mudiaphiyọ “ivie,” yẹrẹ isuon. (Se Daniẹl 7:15-17.) Odjefiotọ yena cha chọn avwanre uko vwo vwo ẹruọ nẹ eranvwe re djunute vwẹ Ẹvwọphia na mudiaphiyọ ẹgba rẹ usuon.

⁵ E gbe jẹ a fuẹrẹn eka evo re djunute vwẹ ọbe Ẹvwọphia na. E che vwo ru ọtiọyena, e gbe ja mrẹ oborẹ Baibol na chọn avwanre uko vwo vwo ẹruọ oborẹ eka nana mudiaphiyọ. A cha vwẹ eranvwe sansan re djunute na vwọ tuọnphiyọ. Ẹsosuọ, e ja riẹn usuon ra vwẹ eranvwe ọvuọvo na vwo dje. Vwọba, ka cha mrẹ obo re cha phia kẹ eranvwe na. Ukuotọ rọyen, ka cha ta ota kpahen oborẹ emu na eje mudiaphiyọ vwọ kẹ avwanre.

OBO RE VWO VUGHE IVWIGHWRẸN ỌGHẸNẸ

6. Die yen eranvwe vẹ iyovwin ighwrẹn re djunute vwẹ Ẹvwọphia 13:1-4 mudiaphiyọ?

⁶ Die yen eranvwe vẹ iyovwin ighwrẹn na mudiaphiyọ? (Se Ẹvwọphia 13:1-4.) Avwanre vwo oniso nẹ eranvwe nana họhọ ubido, awọ rọyen da họhọ okorhi, unu rọyen da rha họhọ ọ rẹ okpohrokpo, o de rhe vwo ighoro ihwe. Eranvwe ẹne re djunute vwẹ Daniẹl uyovwin 7 ji vwo erọnvwọn nana eje. Dedena, vwẹ ọbe Ẹvwọphia, eranvwe ọvo yen vwo erọnvwọn nana eje ọ dia eranvwe ẹne ọvuọvo re djunute na-a. Ọ dia usuon ọvo yẹrẹ egba rẹ usuon ro suẹn vwẹ enu isun efa yen eranvwe nana mudiaphiyọ-ọ. Jọn je tanẹ o suẹn “vwẹ enu rẹ orua korua kugbe ihwo kugbe ephẹrẹ kugbe ẹgborho.” Kọyen ọ rho nẹ ẹgba rẹ usuon efa re herọ. (Ẹvwọ. 13:7) Ọtiọyena, eranvwe nana mudiaphiyọ ẹgba rẹ usuon eje ri sun ihworakpọ nẹ awanre rhe rhi te ọke nana.b—Aghwo. 8:9.

7. Die yen iyovwin ighwrẹn na ọvuọvo rẹ eranvwe na mudiaphiyọ?

⁷ Die yen iyovwin ighwrẹn na ọvuọvo mudiaphiyọ? Ẹvwọphia uyovwin 17, chọn avwanre uko vwọ mrẹ ẹkpahọnphiyọ na kidie ọ nabọ dje oborẹ eranvwe re djunute vwẹ Ẹvwọphia uyovwin 13 na họhọre. Vwẹ Ẹvwọphia 17:10, e de se: “Ayen je hẹ ivie ighwrẹn, iyori rẹ ayen she nure, ọvo je herọ, ọ ro chekọ je rhe-e, yẹ ọke rọ da rhe kọ dia emerha.” Usun rẹ ẹgba rẹ usuon nana eje rẹ Eshu reyọ vwo ruiruo re na, a vwẹ ighwrẹn vwo dje “iyovwi” kidie ayen vwo ẹgba mamọ. Ẹgba rẹ usuon nana sun ihwo rẹ Ọghẹnẹ yẹrẹ ji shenyẹ ayen re. Ọke rẹ ọyinkọn Jọn vwọ hẹ akpọ, iyorin usun rẹ ayen shere: Egypt, Assyria, Babylon, Medo-Persia, kugbe Greece. Ẹgba rẹ usuon ri Rome rọ dia ọ rẹ esan yen herọ ọke ra vwọ vwẹ ẹvwọphia nana vwọ kẹ Jọn. Usuon vọ yen cha dia ọ rẹ ighwrẹn kugbe ọ rọ koba, yẹrẹ uyovwin?

8. Ẹgba rẹ usuon vọ yen uyovwin ighwrẹn rẹ eranvwe na mudiaphiyọ?

⁸ Kirobo ra cha mrẹ, aroẹmrẹ rọhẹ ọbe ri Daniẹl cha chọn avwanre uko vwo vughe uyovwin ighwrẹn vẹ ọ rẹ koba rẹ eranvwe na. Ẹgba rẹ usuon vọ yen suẹn vwẹ ọke rẹ oba re de yerẹn na rọ dia “ẹdẹ rẹ Ọrovwohwo na”? (Ẹvwọ. 1:10) E yehẹ ivie ivẹ ri kuomakugbe re dia United Kingdom vẹ United States of America, ra riẹn phiyọ ẹgba usuon rẹ Anglo-America. Ukuotọ rọyen ka sa tanẹ ọ yehẹ uyovwin ighwrẹn rẹ eranvwe re djunute vwẹ Ẹvwọphia 13:1-4 na.

9. Die yen eranvwe ro “vwo ighoro ivẹ kerẹ omogodẹ” na mudiaphiyọ?

⁹ Ẹvwọphia uyovwin 13 da vuẹ avwanre nẹ uyovwin ighwrẹn nana, ra riẹn phiyọ ẹgba usuon rẹ Anglo-America na, ji ruẹ kerẹ eranvwe ro “vwo ighoro ivẹ kerẹ omogodẹ kọ ta ota kerẹ okpodje.” Eranvwe nana “ru eka ride, ọ tobọ se erhanre nẹ odjuvwu rhe akpọ na vwẹ irharo rẹ ihwo ejobi.” (Ẹvwọ. 13:11-15) Ẹvwọphia uyovwin 16 vẹ 19 dje eranvwe nana phiyọ ‘ọmraro rẹ efian.’ (Ẹvwọ. 16:13; 19:20) Daniẹl je ta ota rọ họhọ tiọyen nẹ, ẹgba usuon rẹ Anglo-America kọ “cha guọghọ ẹguọghọ ro muoshọ.” (Dan. 8:19, 23, 24) Ọnana ghwa obo re phiare vwẹ Ofovwin rẹ Akpọeje II. Ibọmbu ivẹ ra reyọ vwo phi oba phiyọ ofovwin re phiri vwẹ asan re se Pacific, egbaerianriẹn ri British vẹ e rẹ America yen ru ayen. Fikirẹ ibọmbu nana ayen ruru na, ẹgba usuon rẹ Anglo-America de “se erhanre nẹ odjuvwu” rhe.

10. Die yen “oma rẹ eranvwe na” mudiaphiyọ? (Ẹvwọphia 13:14, 15; 17:3, 8, 11)

¹⁰ A da rhoma mrẹ eranvwe ọfa. Ọnana dino họhọ ọ ro vwo iyovwin ighwrẹn na, jẹ ofẹnẹ rọ herọ ọ pha vwavware. E se re “oma rẹ eranvwe na” je reyọ vwo dje ovie “rẹ ẹrenre.”c (Se Ẹvwọphia 13:14, 15; 17:3, 8, 11.) A reyọ ‘ovie’ nana vwo dje ọ rọ herọ jovwo jẹ ọ gbe herọ-ọ jẹ ọ je cha rhe. Idjedje nana ghwa nabọ fo ukoko rẹ United Nations, ro titi ọdavwẹ rẹ isuesun rehẹ akpọneje! Ẹsosuọ a riẹnrẹ phiyọ League of Nations. Ọke re vwo phi Ofovwin rẹ Akpọeje II, o de siomareyọ. Ọke vwọ yanran na, ọ da rhe vwomaphia kerẹ United Nations.

11. Die yen ihwo ri suẹn cha phiẹn ihwo vwo ru, diesorọ e vwo jẹ oshọ rayen ẹdjẹ?

¹¹ Womarẹ efian rọyen, eranvwe yẹrẹ ihwo ri suẹn ke cha phiẹn ihwo rere ayen vwọso Jihova vẹ idibo rọyen. Kirobo rẹ Jọn tare, kọ cha họhọ nẹ ọ “hrabọ bru ivie rẹ akpọ na ejobi” re se ayen koko vwọ hẹrhẹ ofovwin Amagidọn “rẹ ẹdẹ rode rẹ Ọghẹnẹ Ọrovwoẹgba na.” (Ẹvwọ. 16:13, 14, 16) Jẹ, o fori nẹ a djoshọ rẹ emu vuọvo-o. Jihova Ọghẹnẹ ro me kpenu na, cha nama ghwọrọ ọke-e, o che sivwin ihwo ri bicha usuon rọyen.—Izi. 38:21-23.

12. Die yen cha phia vwọ kẹ eranvwe na eje?

¹² Die yen phia kẹ eranvwe na eje? Ẹvwọphia 19:20 da ta: “E de mu eranvwe na, kugbe emraro rẹ efian na ri ruẹ emu rẹ igbunu kẹ mrẹ na re vwọ phiẹn ihwo ra ka oka rẹ eranvwe na phihọ na kugbe ihwo re gọ oma rọyen. E de mu ayen ivẹ na ọkpokpọ teye ẹtẹrhe rẹ erhanre rọ torhẹ vẹ ibiosio rẹ erhanre.” Kọyen ọke rẹ ayen da je hẹ ẹdia rẹ usuon ji suẹn na, ka cha ghwọrọ ayen kufia bẹdẹ bẹdẹ.

13. Ebẹnbẹn vọ yen ihwo ri suẹn so vwọ kẹ Inenikristi?

¹³ Die yen ọnana mudiaphiyọ kẹ avwanre? Kerẹ Inenikristi, a guọnọre nẹ avwanre fuevun kẹ Ọghẹnẹ kugbe Uvie rọyen. (Jọn 18:36) Rere e se vwo ru ọtiọyen, ko fori nẹ a ka ẹbẹre vuọvo rẹ akpọ na-a. Vwọrẹ uyota, e vwo jẹ ẹbẹre ọvo rẹ akpọ na ẹka pha bẹnbẹn, kidie isun rẹ akpọ na guọnọre nẹ avwanre bicha ayen vwọrẹ ota vẹ uruemu. Ihwo re vwo uphẹn kẹ okeke nẹ o mu ayen rọ ji bicha isun rẹ akpọ na, vwẹ oka rẹ eranvwe na. (Ẹvwọ. 13:16, 17) Kohwo kohwo ro vwo oka na cha mrẹ aroesiri rẹ Ọghẹnẹ-ẹ, uphẹn rẹ arhọ ri bẹdẹ na je cha va abọ. (Ẹvwọ. 14:9, 10; 20:4) Mavọ yen ọghanre te, avwanre ohwo ọvuọvo vwọ kẹnoma kare kare, rere e vwo jẹ ayen biẹcha o toro okeke rẹ avwanre hirharoku-u!

OPHỌPHỌVWE RO CHE TE IGBERADJA RODE NA OMA

14. Kirobo re djunute vwẹ Ẹvwọphia 17:3-5, emu rẹ igbevwunu vọ yen ọyinkọn Jọn rhoma mrẹ?

¹⁴ Ọyinkọn Jọn djunute orọnvwọn ọvo rọ mrẹre ro ‘gbere unu gangan’. Ọyen die? Ọ mrẹ aye ọvo rọ djẹ vwẹ enu rẹ eranvwe nana. (Ẹvwọ. 17:1, 2, 6) E djere kerẹ “igberadja” e ji se “Babilọn Rode” na. O de rhe nene “ivie rẹ akpọ na ejobi . . . mroma.”—Se Ẹvwọphia 17:3-5.

15-16. Ono yen “Babilọn Rode” na, mavọ yen avwanre ru riẹn?

¹⁵ Ono yen “Babilọn Rode” na? Aye nana che se mudiaphiyọ ẹgba rẹ usuo-on kidie a tarọ jovwo nẹ o nene ihwo ri suẹn mroma. (Ẹvwọ. 18:9) Kidie nẹ, ọ djẹ vwẹ enu eranvwe na eje, ọyena ghwa hẹ odjephia nẹ ọ davwan rere o vwo sun ayen. Vwọba, o ji che se mudiaphiyọ ikoko ride rẹ ekiẹchuọ rehẹ akpọ Eshu nana-a. E se ayen vwẹ ọbe Ẹvwọphia nẹ “ineki rẹ akpọ na.”—Ẹvwọ. 18:11, 15, 16.

¹⁶ Vwẹ Baibol na, ubiota na “igberadja” se mudiaphiyọ ihwo ri roro nẹ ayen ga Ọghẹnẹ ẹkẹvuọvo ayen vwobọ vwẹ edjọẹgọ yẹrẹ vwo ugbeyan mu akpọ na vwẹ idjerhe sansan. (1 Ikun 5:25; Jems. 4:4) Vwọ fẹnẹ ayen, a da rha vwẹ ihwo re fuevun ga Ọghẹnẹ vwo dje “omamọ” yẹrẹ “ọpha.” (2 Kọr. 11:2; Ẹvwọ. 14:4) Babylon rẹ awanre ọyen odjigbo rẹ ẹga rẹ efian. Ọtiọyena, Babilọn Rode ko rhe mudiaphiyọ koka koka rẹ ẹga re efian eje. Vwọrẹ uyota, ọyehẹ okugbe rẹ ẹga efian eje.—Ẹvwọ. 17:5, 18; ni uyovwinrota rọhẹ jw.org “What Is Babylon the Great?”

17. Die yen cha phia kẹ Babilọn Rode?

¹⁷ Die yen cha phia kẹ Babilọn Rode? Ẹvwọphia 17:16, 17 da kpahenphiyọ onọ nana vwẹ idjerhe ọtiọna: “Ighoro ihwe ru wọ mrẹre na, ayen vẹ aye na ki che tuoma rẹ igberadja na; ayen ke kua fiotọ a me ban phihọ, ayen me re uvwo rọyen ayen me vwẹ erhanre torhẹ kidie Ọghẹnẹ phiro phihọ udu rayen rere ayen vwo ru iroro rọyen.” E, Jihova yen che mu ẹgborho na vwọ reyọ eranvwe ọvwavware na, kọyen United Nations reyọ vwọso okugbe rẹ ẹga efian eje je ghwọrọ phrẹphrẹphrẹ tototo.—Ẹvwọ. 18:21-24.

18. Mavọ yen avwanre sa vwọ davwẹngba vwọ kẹnoma kẹ kemu kemu ro churọbọ si Babilọn Rode?

¹⁸ Die yen ọnana mudiaphiyọ kẹ avwanre? O fori nẹ a sẹro “omamọ rẹ egagọ ro jẹ ẹgua evwo vwẹ obaro rẹ Ọghẹnẹ rẹ avwanre.” (Jems. 1:27) E jẹ avwanre vwẹ uphẹn kẹ iyono rẹ efian, erẹ refian, iruemu ri jodo jodo, kugbe uruemu rẹ orhan rehẹ Babilọn Rode nẹ i mu avwanre rọ-ọ! O fori nẹ e ji si ihwo efa orhọn nẹ ayen “vrẹn no rhe,” rere ayen sa vwọ vrabọ abe rẹ umwemwu rọyen vwẹ obaro rẹ Ọghẹnẹ.—Ẹvwọ. 18:4.

ORHIẸN RE BRU HWE ỌVWEGHWRẸN RODE RẸ ỌGHẸNẸ

19. Ono yen “okpodje ọvwara wei” na?

¹⁹ Ọbe Ẹvwọphia ji djekpahen “okpodje ọvwara wei.” (Ẹvwọ. 12:3) Okpodje nana họnre vwọso Jesu vẹ emekashe rọyen. (Ẹvwọ. 12:7-9) Ọ je vwọso ihwo rẹ Ọghẹnẹ, ọ da rha vwẹ ẹgba vwọ kẹ eranvwe na. (Ẹvwọ. 12:17; 13:4) Ono yen okpodje nana? Ọyehẹ “ọrodekọ rẹ awanre na, re se Idẹbono kugbe Ukọn na.” (Ẹvwọ. 12:9; 20:2) Ọyehẹ obuko rẹ ivwighrẹn ri Jihova eje.

20. Die yen cha phia vwọ kẹ okpodje na?

²⁰ Die yen phia vwọ kẹ okpodje na? Ẹvwọphia 20:1-3 tare nẹ amakashe ọvo de do Idẹbono phiyọ ukpotọ ro vwo oba-a, rọ họhọ uwodi vwọ kẹ. E mu Idẹbono phiyọ ukpotọ ro vwo oba-a na, “rere o vwo jẹ ẹgborho rẹ akpọ na ẹphiẹn ọfa, [bẹsiẹ] ikpe uriori na vwọ gba.” Ukuotọ rọyen, ke che do Idẹbono vẹ emekashe rọyen “phihọ ẹtẹrhe rẹ erhanre kugbe ibiosio rẹ erhanre” na, ro mudiaphiyọ oghwọrọ ri bẹdẹ bẹdẹ. (Ẹvwọ. 20:10) Di vwẹ ẹro roro akpọ rẹ Idẹbono vẹ emekashe rọyen kanre. A cha mrẹ vwo dje omavwerhovwẹn rọ cha dia vwẹ ọke yena-a!

21. Diesorọ oma vwọ vwerhen avwanre kpahen obo re seri vwẹ ọbe Ẹvwọphia?

²¹ Mavọ yen ọ vwerhoma te e vwo vwo ẹruọ rẹ oborẹ eka nana re si phiyọ ọbe Ẹvwọphia na mudiaphiyọ! Enẹna, avwanre rhe riẹn ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ re kugbe obo re cha phia vwọ kẹ ayen. E, “ebruba kẹ ohwo ro se eta rẹ aroẹmrẹ na phia, kugbe ebruba kẹ ayen otu ri nyoro”! (Ẹvwọ. 1:3) Jẹ, a da ghwọrọ ivwighwrẹn rẹ Ọghẹnẹ no nu, ebruphiyọ vọ yen ihwo re fuevun cha riavwerhen rọyen? A cha fuẹrẹn onọ yena vwẹ uyono rọ koba vwẹ iyovwinreta rehẹ Uwevwin Orhẹrẹ nana.