Ekuakua Awanre ra Mrẹre Dje Asan rẹ Emọ rẹ Izrẹl Diare

Baibol na tare nẹ ọke rẹ emọ rẹ Izrẹl vwo phi ihwo re dia otọ rẹ ive na kparobọ je ghare otọ na nene uvwiẹ rayen nu, orua ihwe ri nẹ uvwiẹ ri Manasse rhe da reyọ etọ rehẹ ẹbẹre ọnre shera vwẹ Jodan, rọ fẹnẹ asan rẹ ivwiẹ ichekọ na dia. (Joshua 17:1-6) O vwo orọnvwọn awanre ra tọn mrẹ ro djerephia nẹ ikuegbe nana ghene phia?

Vwe ukpe rẹ 1910, a da tọn ẹbẹre rẹ echẹ re si eta phiyọ mrẹ vwẹ Sameria. Ẹbẹre rẹ echẹ nana vwo evuẹ ra vwẹ ephẹrẹ ri Hibru vwo si, rọ niyẹnrẹn rẹ ekuakua eghanghanre kerẹ udi kugbe ori, re mu kpo ọguan rẹ ovie rọhẹ otorere ri Sameria. Ẹbẹre rẹ echẹ re si eta phiyọ ri te 102 rọ herọ vwẹ egbukpe ujorin ẹrenren tavwen a ke mrẹ ọke ri Kristi yen a mrẹre, jẹ 63 ọvo yen a nabọ mrẹ fiotọ. E vwo ku evuẹ rehẹ ẹbẹre rẹ echẹ ri te 63 na kugbe, a da mrẹ nẹ e djunute ọke vẹ edẹ orua sansan phiyọ, ọtiọyen ji te edẹ rẹ ihwo ri muẹ ekuakua na rhe, vẹ e re mu ayen kẹ.

Uvwiẹ ri Manasse yen edẹ rẹ orua eje ra mrẹre vwẹ ẹbẹre rẹ echẹ rọhe Sameria nurhe. Ọbe re se NIV Archaeological Study Bible vwẹ evuẹ efa vwọ phia ri djere nẹ ọ rhọnvwephiyọ “oborẹ Baibol na ta kpahen asan re uvwiẹ ri Manasse diare.”

Ẹbẹre rẹ echẹ ra mrẹ vwẹ Sameria djerephia nẹ eta rẹ Emọs rọ dia ọvo usun rẹ ihwo ri si Baibol na ta vwọ kpahen ihwo ride rẹ ọke yena gbare, ọ tare nẹ ayen “vwẹ ọkpa da udi” je “vwẹ omamọ rẹ ori ọghaghare ghworo oma rayen.” (Emọs 6:1, 6) Ẹbẹre rẹ ikuta ra mrẹ vwẹ Sameria djerephia phẹphẹn nẹ, e mu ekuakua eghanghanre tiọyena kpo asan rẹ uvwiẹ rẹ ihwe ri Manasse diare.