Hẹl Ghini Herọ? Mavọ Yen Baibol na Djisẹ ri Hẹl Wan?
Ẹkpahọnphiyọ ri Baibol na
Efanfan ri Baibol rẹ Oyibo sansan ri kpo awanre re, kerẹ King James Version, reyọ ota na hẹl vwo ruiruo vwẹ awọreta evo. (Une rẹ Ejiro 16:10; Iruo rẹ Iyinkọn Na 2:27a) Kirobo rẹ uhoho rọhẹ uyovwinrota nana djephia, ihwo buebun vwo imuẹro nẹ hẹl ọyen ẹtẹrhe rẹ erhanre ra da cha vwẹ oja re irumwemwu bẹdi bẹdẹ. Ẹkẹvuọvo, ọyena yen oborẹ Baibol na yonori?
Vwẹ uyovwinrota nana
Hẹl ọyen asan ra da cha vwẹ oja re ihwo bẹdi bẹdẹ?
Ẹjo. Eta rẹsosuọ ra fan kpo “hẹl” vwẹ efanfan ri Baibol awanre evo (Hibru, “Sheol”; Grik, “Hades”) mudiaphiyọ “Ushi,” rọ dia asan re shi ihwo phiyọ. Baibol na djerephia nẹ ihwo rehẹ evunrẹ “Ushi” rhe yerẹ-ẹn.
Ihwo ri ghwure riẹn emuọvo-o, ayen je rioja rẹ ọmiaovwẹ vuọvo-o. “Vwẹ hẹl, o vwo iruo, yẹrẹ iroro, yẹrẹ aghwanre, yẹrẹ erianriẹ-ẹn.” (Aghwoghwo 9:10, Douay-Rheims Version) Hẹl dia asan rẹ ihwo de do fikirẹ oja ra vwọ re aye-en. Ukperẹ ọtiọyen, Baibol na tare nẹ: “E jẹn oma vo irumwemwu, jẹn ayen rhurhu unu vwevunrẹ ushi [hẹl, Douay-Rheims].”—Une rẹ Ejiro 31:17; King James Version (30:18, Douay-Rheims); Une rẹ Ejiro 115:17.
Ọghẹnẹ tare nẹ ughwu yen osa rẹ umwemwu, ọ dia ojaẹriọ vwevunrẹ ẹtẹrhe rẹ erhanre-e. Ọghẹnẹ vuẹ ọshare rẹsosuọ Adam nẹ, ọ da churhi rẹ Ọghẹnẹ, o che ghwu. (Jẹnẹsis 2:17) Ọ ta ota vuọvo kpahen ojaẹriọ ri bẹdi bẹdẹ vwẹ ẹtẹrhe rẹ erhanre-e. Ọke vwọ yanran rẹ Adam vwo ru umwemwu nu, Ọghẹnẹ da vuẹ obo rọ cha vwọ hwosa kẹ: “Otọ . . . wo nurhe, ekpẹn wo ji che hirhe ra.” (Jẹnẹsis 3:19) O rhe che yerin ọfa-a. Ọ da dianẹ ẹtẹrhe rẹ erhanre yen Ọghẹnẹ che muo Adam phiyọ jovwo, o rhe djunute. Ọghẹnẹ ji rhi wene osa rọ cha hwa kẹ ihwo re churhi rọye-en. Ọke grongron rẹ Adam vwo ru umwemwu nu, Ọghẹnẹ da vwẹ ẹwẹn ọfuanfon rọyen vwo mu ohwo ọvo vwo si: “Osa rẹ umwemwu hẹ ughwu.” (Rom 6:23) O rhe vwo osa ọfa ra cha vwọba-a, kidie “ohwo ro ghwu nure ya rharọ nẹ abe rẹ umwemwu.”—Rom 6:7.
Ọghẹnẹ vwo utuoma kpahen a vwọ vwẹ oja re ihwo bẹdẹ. (Jerimaya 32:35) Uruemu tiọyena vwọso oborẹ Baibol na yonori nẹ “Ọghẹnẹ hẹ ẹguọnọ.” (1 Jọn 4:8) Ọghẹnẹ guọnọre nẹ ẹguọnọ mu avwanre vwọ ga ọyen, ukperẹ oshọ rẹ oja ra cha vwọ re ohwo vwẹ ẹtẹrhe rẹ erhanre bẹdẹ.—Matiu 22:36-38.
Omamọ rẹ ihwo kpo hẹl. Efanfan ri Baibol sansan re vwẹ ota na “hẹl” vwo ruiruo, djere nẹ eshare re fuevun kerẹ Jekọp kugbe Job, rhẹro rọyen nẹ ayen che kpo hẹl. (Jẹnẹsis 37:35; Job 14:13) A tobọ tanẹ uvwre rẹ ọke ri Jesu Kristi vwo ghwu ji vrẹn nẹ ushi, o kpo hẹl. (Iruo rẹ Iyinkọn Na 2:31, 32) O phẹnre dẹn nẹ, efanfan ri Baibol sansan re djunute re na reyọ ota na “hẹl” vwo ruiruo, kidie Ushi yen o mudiaphiyọ.b
Die yen itẹ ri Jesu kperi kpahen ọdafe na vẹ Lazarọs mudiaphiyọ?
Jesu yen kpe itẹ nana, a je niyẹnrẹn rọyen phiyọ ọbe ri Luk 16:19-31. Itẹ eyen idje ri yono iyota eghanghanre yẹrẹ nẹrhẹ avwanre riẹn ẹro rẹ Ọghẹnẹ vwo ni emu. Itẹ rẹ ọdafe na vẹ Lazarọs dia ikuegbe rẹ obo re ghene phia-a. (Matiu 13:34) Wo se vwo yono kpobarophiyọ kpahen itẹ nana, ni uyovwinrota na “Ono Yen Lazarọs vẹ Ọdafe Na?”
Ohwo dahẹ hẹl, ko mudiaphiyọ nẹ ọ hẹrioma nẹ Ọghẹnẹ?
Ẹjo. Uyono ro yonori nẹ ihwo ri ghwure riẹnre nẹ ayen hẹrioma nẹ Ọghẹnẹ vwọso Baibol na. Baibol na djere phephẹn nẹ, ihwo ri ghwuru riẹn emuọvo-o.—Une rẹ Ejiro 146:3, 4; Aghwoghwo 9:5.
O vwo ohwo re siobọnu nẹ evunrẹ hẹl jovwo re?
E. Baibol na nabọ niyẹnrẹn rẹ ihwo irhinrin ri kpo Ushi (ra fan phiyọ “hẹl” vwẹ Baibol evo) ra je kpare nẹ ushi rhe akpọ.c Ọ da dianẹ ayen riẹn obo re phia kẹ ayen, ayen vwọ hẹ evunrẹ hẹl, mane ayen rha vuẹ ihwo kpahen oborẹ ayen rhiẹromrẹ. Ọ vwerhoma nẹ o vwo ohwo vuọvo vwẹ usun rayen rọ tare nẹ ọyen rioja rẹ emuọvo-o. Diesorọ? Kirobo rẹ Baibol na yonori, ayen pha kerẹ ihwo re vwerhẹn “ovwerhẹ” okokodo re riẹn obo re phia-a.—Jọn 11:11-14; 1 Kọrẹnt 15:3-6.
a Buebun rẹ efanfan ri Baibol rẹ Oyibo reyọ ota na “hẹl” vwo ruiruo-o, vwẹ Iruo rẹ Iyinkọn Na 2:27. Ukperẹ ọtiọyen, evo vwẹ eta kerẹ “ushi,” (New Century Version); “orho rẹ erivwin,” (New International Version); “irivwin” (The Passion Translation) vwo ruiruo. Efa vwẹ ota ri Grik na “Hades” vwo ruiruo.—Holman Christian Standard Bible, NET Bible, New American Standard Bible, English Standard Version.
b Ni ekpeti na “Eta ri Baibol vwẹ ejajẹ rẹsosuọ.”