Fuevun kẹ Jihova

1, 2. Diesorọ ugbeyan rẹ Jonatan vẹ Devid vwọ dia omamọ udje rẹ evun-ẹfuọn?

OKA rẹ udu ro rhe Devid gbe Jonatan unu. Devid hwe Golayat, o de mu “uyovwi rẹ ohwo ri Filistia na” rhe Sọl, ọsẹ rẹ Jonatan, rọ dia ovie rẹ Izrẹl. (1 Samuẹl 17:57) Jonatan riẹnre nẹ Ọghẹnẹ vẹ Devid herọ, nẹ ọke yena yanran, Jonatan vẹ Devid da dia uvi rẹ igbeyan. Ayen de ve nẹ ayen cha fuevun kẹ ohwohwo ọkieje. (1 Samuẹl 18:1-3) Jonatan fuevun kẹ Devid re te ẹdẹ ughwu rọyen.

² Jonatan fuevun kẹ Devid dede nẹ Jihova jẹ Devid reyọ nẹ ọ dia ovie rẹ Izrẹl ukperẹ Jonatan. O kpokpo Jonatan ẹwẹn mamọ ọke rẹ Sọl vwọ guọnọ hwe Devid. Ọ riẹnre nẹ Devid hẹ aton rẹ Horẹsh, ọtiọyena ko phiuduphiyawọ rọyen nẹ ọ vwẹroso Jihova. Jonatan da vuẹ Devid: “Wọ djẹ oshọ-ọ; kidie obọ ri Sọl ọsẹ mẹ che se te we e; wọ cha dia ovie vwẹ Izrẹl, ke me vwọ kpahe owẹ.”—1 Samuẹl 23:16, 17.

3. Die yen ma ghanre kẹ Jonatan vrẹ rọ vwọ fuevun kẹ Devid, kẹ mavọ avwanre ru riẹn? (Ni uhoho rẹsosuọ na.)

³ Oma rẹ ihwo re fuevun vwerhen avwanre. Kidie nẹ Jonatan fuevun kẹ Devid kọyensorọ oma rọyen vwọ vwerhen avwanre? Ẹjo, evun-ẹfuọn kẹ Jihova ọyen obo re ma ghanre kẹ Jonatan. Vwọrẹ uyota, ọna yen sorọ ọ vwọ fuevun kẹ Devid ukperẹ ọ vwọ rioma kpahọn, dede nẹ Devid yen cha dia ovie ukperẹ ọyen. Jonatan tobọ chọn Devid uko vwọ vwẹroso Jihova. Ayen ihwo ivẹ na fuevun kẹ ohwohwo, ayen je fuevun kẹ Jihova. Ayen ru nene uve rayen: “Ọrovwohwo dia uvwre mẹ vẹ owẹ, vẹ uvwre rẹ emọ mẹ vẹ ewẹn, bẹdẹ.”—1 Samuẹl 20:42.

4. (a) Die yen cha nẹrhẹ oma vwerhen avwanre? (b) Die yen e che yono vwevunrẹ uyono nana?

⁴ Ofori nẹ avwanre fuevun kẹ orua, igbeyan kugbe iniọvo rẹ avwanre rehẹ ukoko na. (1 Tẹsalonaika 2:10, 11) Jẹ ọ rọ ma rho, Jihova yen avwanre fuevun kẹ. Ọyen kẹ avwanre arhọ! (Ẹvwọphia 4:11) Siẹrẹ a da fuevun kẹ Jihova, oma cha vwerhen avwanre. Ẹkẹvuọvo, avwanre riẹnre nẹ ofori ra vwọ fuevun kẹ Jihova tobọ vwẹ ọke rọ da bẹn kẹ avwanre. Vwevunrẹ uyono nana, e che yono kpahen oborẹ udje rẹ Jonatan cha chọn avwanre uko vwọ fuevun kẹ Jihova vwẹ ẹdia ẹne: (1) avwanre de roro nẹ ohwo rọhẹ ẹdia rẹ usuon fo ohwo re muọghọ kẹ-ẹ, (2) avwanre da guọnọ jẹ ohwo rẹ avwanre cha fuevun kẹ, (3) siẹrẹ oniọvo rọ vwẹrote ẹdia ọvo vwevunrẹ ukoko na de ru avwanre chọ, kugbe (4) avwanre de roro nẹ e che se ru obo re veri-i.

AVWANRE DE RORO NẸ OHWO RỌHẸ ẸDIA RẸ USUON FO OHWO RE MUỌGHỌ KẸ-Ẹ

5. Diesorọ ọ vwọ bẹn kẹ ihwo rẹ Izrẹl rẹ ayen vwọ fuevun kẹ Ọghẹnẹ ọke rẹ Sọl vwo suẹn?

⁵ Jonatan vẹ ihwo rẹ Izrẹl hẹ ẹdia rẹ obẹnbẹn. Ovie Sọl, rọ dia ọsẹ rẹ Jonatan, nyupho rẹ Jihova-a, ọtiọyena Jihova da siọn. (1 Samuẹl 15:17-23) Dedena, Ọghẹnẹ je vwẹ uphẹn kẹ Sọl nẹ o sun ikpe buebun. Kọ rhe bẹn rẹ ihwo na vwọ fuevun kẹ Ọghẹnẹ kidie ohwo re vwo mu ovie vwẹ “ekete rẹ Ọrovwohwo” ruẹ erọnvwọn re brare.—1 Ikun Rivie 29:23.

6. Die yen djerephia nẹ Jonatan fuevun kẹ Jihova?

⁶ Jonatan fuevun kẹ Jihova. Roro kpahen obo ro ruru ọke rẹ Sọl ghwe vwo chukoku Ọghẹnẹ nu. (1 Samuẹl 13:13, 14) Vwẹ ọke yena, isodje rẹ Filistia ri te 30,000 da rhe họnre Izrẹl. Isodje 600 ọvo yen Sọl vwori, jẹ Sọl vẹ Jonatan ọvo yen vwo ekuakua rẹ ofovwin. Dedena, Jonatan djoshọ-ọ. Ọ karophiyọ ota rẹ ọmraro Samuẹl, rọ tare nẹ: “Kidie Ọrovwohwo cha sa djẹ ihwo rọye kufia-a, fiki rẹ odẹ rọye rode.” (1 Samuẹl 12:22) Jonatan da ta kẹ ọvo usun rẹ isodje na nẹ: “Kidie emuọvo sa da Ọrovwohwo obọ ji ro vwo sivwi-i owenẹ oburu eyẹ ọhavwere.” Ayen ihwo ivẹ da ra họnre ihwo rẹ Filistia, ayen de hwe omarẹ isodje rẹ Filistia 20. Jonatan vwẹroso Jihova, ọtiọyena o de bruba kẹ. Jihova da nẹrhẹ otọ na kpogho, oshọ de mu isodje rẹ Filistia na. Kẹ ayen hwe ohwohwo, ihwo rẹ Izrẹl de phikparobọ.—1 Samuẹl 13:5, 15, 22; 14:1, 2, 6, 14, 15, 20.

7. Ẹro vọ yen Jonatan vwo ni ọsẹ rọyen?

⁷ Dede nẹ ọkieje yen Sọl vwo chukoku Jihova, Jonatan je davwẹngba ro vwo nyupho rẹ ọsẹ rọyen. Kerẹ udje, ayen ihwo ivẹ họnre kugbe vwọ chochọ rẹ ihwo rẹ Jihova.—1 Samuẹl 31:1, 2.

8, 9. Idjerhe vọ yen avwanre vwọ fuevun kẹ Ọghẹnẹ siẹrẹ e de muọghọ kẹ ihwo rehẹ ẹdia rẹ usuon?

⁸ Kerẹ Jonatan, avwanre sa fuevun kẹ Jihova siẹrẹ e de nyupho rẹ ogangan rẹ usuon rọhẹ ẹkuotọ rẹ avwanre. Jihova vwẹ uphẹn kẹ “ogangan rẹ isuesun” nẹ ayen sun avwanre, ọtiọyena, ọ je guọnọ nẹ e muọghọ kẹ ayen. (Se Rom 13:1, 2.) Kọyensorọ o vwo fo nẹ e muọghọ kẹ ohwo rọhẹ ẹdia rẹ usuon, ọ da tobọ dianẹ o shenyẹ avwanre yẹrẹ avwanre niro nẹ o fo ohwo re muọghọ kẹ-ẹ. Vwọrẹ uyota, ofori nẹ avwanre muọghọ kẹ ihwo eje rẹ Jihova rhọnvwe kẹ nẹ i sun.—1 Kọrẹnt 11:3; Hibru 13:17.

⁹ Olga, rọ dia oniọvo rẹ aye vwẹ South America, dje evun-ẹfuọn rọyen vwọ kẹ Jihova ọke ro vwo muọghọ vwọ kẹ ọshare rọyen dede nẹ ọ vwẹ oja riọ.^[1] (Ni eta rẹ odjefiotọ.) Ọkiọvo, ọ rhọnvwa ta ota kẹ aye na-a yẹrẹ ọ harhọn kidie aye na Oseri ri Jihova. Ọ tobọ vuẹ nẹ ọ vẹ emọ na cha kua nẹ uwevwin na. Ẹkẹvuọvo, Olga “vwẹ umwemwu hwa osa re umwemwu-u.” Ọ davwẹngba rọ vwọ dia omamọ rẹ aye. O chere emu kẹ, ọ fọnrhọn emwa rọyen, ọ je vwẹrote ihwo rẹ orua rẹ ọshare na. (Rom 12:17) Ọshare na da kọn bru igbeyan vẹ ihwo rẹ orua rọyen, aye na ji nene ra ọkiọvo. Kerẹ udje, ọke rẹ ọshare na che vwo shi ọsẹ rọyen vwẹ orere ọfa, aye na de muegbe rẹ erọnvwọn eje rẹ ayen guọnọre vwọ kẹ oyan na. Ọke re vwo mu orivwin na te ishọshi, aye na da hẹrhẹ vwẹ otafe. Ikpe buebun vwọ wan nu, ọshare rẹ Olga de wene uruemu rọyen kidie Olga vwo odirin, o ji muọghọ kẹ ọkieje. Asaọkiephana, oma vwerhen ọshare na nẹ aye na kpo uyono, o ji muo yanran. Ọkiọvo ọ tobọ nene chidia, ọ me kerhọ.—1 Pita 3:1.

AVWANRE DA GUỌNỌ JẸ OHWO RẸ AVWANRE CHA FUEVUN KẸ

10. Mavọ yen Jonatan vwọ riẹn ohwo rọ cha fuevun kẹ?

¹⁰ Ọke rẹ Sọl vwọ tanẹ o che hwe Devid, Jonatan ko rhi hirharoku orhiẹn-ebro rọ pha bẹnbẹn. Ọ guọnọ fuevun kẹ ọsẹ rọyen, ọ ji guọnọ fuevun kẹ Devid. Jonatan riẹnre nẹ Ọghẹnẹ sen ọsẹ rọyen, ọ da jẹ Devid reyọ, ọtiọyena ọ da fuevun kẹ Devid. Jonatan da vuẹ Devid nẹ o siomanu, ọ da rha vuẹ Sọl nẹ ọ yanjẹ Devid vwo.—Se 1 Samuẹl 19:1-6.

11, 12. Mavọ yen ẹguọnọ avwanre kpahen Ọghẹnẹ sa vwọ chọn avwanre uko vwo brorhiẹn ra vwọ fuevun kẹ?

¹¹ Alice, rọ dia oniọvo rẹ aye vwẹ Australia, che brorhiẹn rẹ ohwo rọ cha fuevun kẹ. Ọke ro vwo yono Baibol na, ọ vuẹ ihwo rẹ orua rọyen kpahen obo ro yono na. Ọ je vuẹ ayen nẹ o che nene ayen ru Ikrismasi-i, vẹ oboresorọ. O mu ayen ẹro ọke ẹsosuọ-ọ, ukuko na ophu de mu ayen gangan. Kẹ ayen roro nẹ Alice rhe vwo ẹguọnọ raye-en. Oni rọyen da vuẹ nẹ ọ rha guọnọ mrẹ Alice ọfa-a. Alice da ta: “O gbevwunu mamọ, ọ je da vwẹ dẹn kidie mi ghini vwo ẹguọnọ rẹ orua mẹ. Dedena, mi brorhiẹn mi vwo phi Jihova vẹ Jesu phiyọ ẹdia ẹsosuọ vwẹ akpeyeren mẹ, ọtiọyena mi de bromaphiyame vwẹ osikoko rẹ avwanre rare.”—Matiu 10:37.

¹² E jẹ avwanre vwẹ uphẹn kẹ orọnvwọn vuọvo kerẹ ihwo ri fa ibọrọ, isikuru, yẹrẹ ẹkuotọ nẹ ọ reyọ ẹdia rẹ evun-ẹfuọn rẹ avwanre vwọ kẹ Jihova-a. Kerẹ udje, Henry te chess mamọ vwọ kẹ isikuru rọyen, (e te chess vwẹ enu rẹ ophapha kerẹ apele) ọ guọnọre nẹ isikuru rọyen mu uko rẹ eha na. Kidie nẹ o te chess vwẹ oba rẹ udughwrẹn, ọ rha mrẹ ọke vwo kpo uyono vẹ aghwoghwo-o. Henry da tanẹ isikuru rọyen kọyen ọ ma fuevun kẹ vwọ vrẹ Ọghẹnẹ. Ọtiọyena, ọ da dobọ rẹ chess ete ji.—Matiu 6:33.

13. Mavọ yen evun-ẹfuọn sa vwọ chọn avwanre uko vwo yerin ghene ebẹnbẹn rẹ orua?

¹³ Ọkiọvo ọ sa bẹn ra vwọ fuẹvun kẹ ihwo sansan rehẹ evunrẹ orua avwanre. Kerẹ udje, Ken da ta: “Me guọnọ kọn bru oni mẹ ra kọke kọke, me je guọnọ nẹ o nene avwanre dia ọkiọvo. Ẹkẹvuọvo, oni mẹ vẹ aye mẹ gba-a. Obo mi ruẹ kẹ ọvo vwerhen ọ ro chekọ oma-a.” Ken de roro kpahen oborẹ Baibol na tare, kọ rhe mrẹvughe nẹ ofori nẹ ọ fuevun kẹ aye rọyen. Ọ da rhe riẹn obo ro ru rere oma vwọ vwerhen aye na. Ọ da vuẹ aye na oboresorọ o vwo fo nẹ o vwo ẹguọnọ rẹ oni rọyen. Ọ da je vuẹ oni rọyen oboresorọ o vwo fo nẹ o muọghọ kẹ aye rọyen.—Se Jẹnẹsis 2:24; 1 Kọrẹnt 13:4, 5.

SIẸRẸ ONIỌVO RỌ VWẸROTE ẸDIA ỌVO VWEVUNRẸ UKOKO NA DE RU AVWANRE CHỌ

14. Idjerhe vọ yen Sọl vwo gbe Jonatan ku?

¹⁴ Avwanre sa je fuevun kẹ Jihova siẹrẹ oniọvo rọ vwẹrote ẹdia ọvo vwevunrẹ ukoko na de ru avwanre chọ. Ọghẹnẹ yen vwẹ Sọl vwo mu ovie, dedena, o de gbe ọmọ rọyen ku. O riẹn oboresorọ Jonatan vwo vwo ẹguọnọ rẹ Devidi-i. Kọyensorọ, ọke rẹ Jonatan vwọ guọnọ chọn Devid uko, ivun de miovwo Sọl mamọ, ọ da phọphọ ọmọ rọyen vwẹ irharo rẹ ihwo buebun. Ẹkẹvuọvo, Jonatan ji muọghọ kẹ ọsẹ rọyen. Ọ je fuevun kẹ Jihova vẹ Devid, ohwo rẹ Ọghẹnẹ jẹreyọ nẹ ọ cha dia ovie rẹ Izrẹl.—1 Samuẹl 20:30-41.

15. Oniọvo de gbe avwanre ku, die yen ofori nẹ avwanre ru?

¹⁵ Nonẹna, iniọvo re vwẹrote ẹdia sansan vwevunrẹ ukoko na guọnọ gbe ohwo vuọvo ku kakaka-a. Ẹkẹvuọvo, iniọvo nana gbare-e. Ọkiọvo ayen che se ghwe vwo ẹruọ rẹ oboresorọ avwanre vwo ru erọnvwọn evo-o. (1 Samuẹl 1:13-17) Ọtiọyena, ayen da tobọ vwẹ ẹro ọchọchọ vwo ni oborẹ avwanre ruru, ẹ jẹ avwanre je fuevun kẹ Jihova.

AVWANRE DE RORO NẸ E CHE SE RU OBO RE VERI-I

16. Vwẹ ẹdia vọ yen a da guọnọ evun-ẹfuọn kẹ Ọghẹnẹ, ọ da tobọ bẹn kẹ avwanre?

¹⁶ Sọl guọnọre nẹ Jonatan dia ovie rẹ Izrẹl ukperẹ Devid. (1 Samuẹl 20:31) Ẹkẹvuọvo, Jonatan vwo ẹguọnọ rẹ Jihova, ọ je fuevun kẹ. Ọtiọyena, ukperẹ o vwo nene ojevwe romobọ rọyen, Jonatan da dia ugbeyan rẹ Devid, o de ji ru obo ro ve kẹ. Vwọrẹ uyota, kohwo kohwo ro vwo ẹguọnọ rẹ Jihova, rọ je fuevun kẹ, de “duvwu iyori kẹ omobọ rọye ọ da dia obo re miavwọ dede o gbi se kuẹ rhẹriẹ-ẹ.” (Une Rẹ Ejiro 15:4) Avwanre ruẹ obo ra tare kidie avwanre fuevun kẹ Ọghẹnẹ. Kerẹ udje, avwanre vẹ ohwo da ghwobọphiyọ ọbe ofori nẹ e ru obo ra tare na, ọ da tobọ bẹn kẹ avwanre. E de hirharoku ebẹnbẹn vwevunrẹ orọnvwe, ẹguọnọ vwọ kẹ Jihova che mu avwanre vwọ fuevun kẹ ọshare yẹrẹ aye rẹ avwanre.—Se Malakae 2:13-16.

17. Erere vọ yen wọ mrẹ nẹ uyono nana rhe?

¹⁷ Kerẹ Jonatan, e jẹ a fuevun kẹ Ọghẹnẹ tobọ vwẹ ọke rẹ ebẹnbẹn. E jẹ a fuevun kẹ iniọvo rẹ avwanre, ọ da tobọ dianẹ ayen gbe avwanre ku. Ọke yena, oma kọ cha vwerhen Jihova, oma kọ je cha vwerhen avwanre. (Isẹ 27:11) Avwanre vwo imuẹro nẹ ọ cha vwẹrote avwanre, ji ru ọdavwẹ rẹ avwanre ọkieje. Vwẹ uyono rọ vwọ kpahen ọnana, avwanre cha mrẹ obo re se yono mie ihwo evo vwẹ ọke rẹ Devid re fuevun vẹ e re jẹ evun ẹfuọn.