Omarẹ Ẹgbukpe 70 Yen Me Ga Jihova Vwẹ Cuba Cha Re

Me karophiyọ nẹ akpeyeren vwẹ ọmọko yena fuoma. Avwanre vẹ ihwo rẹ orua kerẹ iniọvo rẹ ọsẹ mẹ rẹ eya vẹ eshare kugbe ọsẹ vẹ oni mẹ rode dia kẹrẹ ohwohwo. Avwanre vwo emu buebun rẹ avwanre ria, avwanre ji yeren uvi rẹ akpọ.

Me vwọ hẹ omarẹ ẹgbukpe iyorin, ọsẹ vẹ oni mẹ da ton uyono ri Baibol phiyọ vẹ Walton Jones. Ọyen oghwoghwota vẹ oruru rọ cha vwẹ omarẹ inọke ihwe vwọ yan kidie ọ guọnọ te ọko rẹ avwanre. Kọke kọke rọ da rhe, ihwo buebun vwẹ orua rẹ avwanre ki siomakoko vwẹ uwevwin rẹ ọsẹ mẹ rode vwẹ inọke buebun rẹ ayen vwo nene yono Baibol na kuẹgbe. Kidie nẹ ọsẹ vẹ oni mẹ kugbe iniọvo rẹ ọsẹ mẹ Pedro vẹ Ela vwo omavwerhovwẹn kpahen oborẹ ayen yono, o rhe kri ayen ki bromaphiyame kerẹ Iseri ri Jihovaa. Ela dino te omarẹ ẹgbukpe 100 re, jẹ ọ je ga kerẹ ọkobaro ọkieje vwẹ Cuba.

Vwẹ ọke yena, Iseri ri Jihova vwo ọmuvwiẹ rẹ ayen vwọ ga ẹga vwẹ Cuba. A nabọ riẹn avwanre phiyọ ihwo ri ghwoghwota nuwevwin kpuwevwin, ri ji mu ikpu vẹ ẹbe ra fan nẹ Baibol rhe. Ọmọrhiẹ oyan yen avwanre yanree! Me je karophiyọ ọke eghene mẹ me vwọ ga Jihova vẹ omavwerhovwẹn vwẹ “ọke ro shephiyọ.” Ẹkẹvuọvo “ọke ro shephiyọ-ọ” je cha vwẹ obaro.​—2 Tim. 4:2.

ỌKE ỌGANGAN DA RHE VWOMAPHIA

Me vwọ hẹ ẹgbukpe iyorin, ọsẹ mẹ vẹ oniọvo rọyen ọshare de kpo osikoko vwẹ ẹbẹre ọfa vwẹ omokere na. Ọ da ohwo mamọ nẹ vwevunrẹ oyan na, ayen de mu ọga ri typhoid fikirẹ orharhe ame rẹ ayen dare. Me karophiyọ nẹ ọke rẹ ayen vwo rhivwin rhe nu, ẹto uyovwin rẹ oniọvo ọsẹ mẹ eje da kpahen she, jẹ o ghwuruu. Ẹkẹvuọvo ọsẹ mẹ de ghwu. Ẹgbukpe 32 ọvo yen ọ hepha ọke ro vwo ghwu.

Ọsẹ mẹ vwo ghwu nu, oni mẹ da kua bru oniọvo rọyen rọ dia ọko ri Lombillo de rhe nene dia. Ọyena mudiaphiyọ nẹ avwanre cha yanjẹ ihwo rẹ orua rẹ avwanre vwo, te ọsẹ vẹ oni mẹ rode rẹ avwanre vwo ẹguọnọ rayen mamọ. Dedena avwanre ji ga Jihova kerẹ orua ọvo.

Vwẹ August 26, 1957, e de bru vwe phiyame vwẹ ẹtẹrhe ame ọvo rọ kẹrẹ Lombillo. Ẹgbukpe ihwe me hepha vwẹ ọke yena. Me nama riẹn nẹ o rhe che te ẹgbukpe ivẹ rẹ akpeyeren rẹ Iseri ri Jihova vwẹ Cuba ki che wenee. Vwẹ 1959, usuon ri Cuba de wene, usuon ri communist da reyọ ẹdia.  

Avwanre da mrẹ oma rẹ avwanre vwẹ otọ rẹ usuon ro titi irueru rẹ isodje. Ọnana nẹrhẹ akpeyeren gan kẹ ihwo ri Jihova vwẹ otọ na eje re rhọnvwe vwomaba oseghe rẹ usuon vẹ eta ri shekpahen irueru rẹ isodjee. Fikirẹ ọnana, ọmuvwiẹ rẹ ẹga rẹ avwanre vwori ọke grongron re da rhe va avwanre abọ. Ọke vwọ yanran na, usuon na da dobọ rẹ irueru rẹ avwanre ji, e de ji mu iniọvo avwanre eshare buebun kpo uwodi. Kọke kọke yen ayen vwo hwe ayen, ayen je kẹ ayen emuu. Ọkievo, ayen je vwẹ ọbara vwọba emu rẹ ayen vwọ kẹ ayen, rẹ Baibol na rhọnvwephiyọọ.

Vwevunrẹ ebẹnbẹn nana eje, avwanre ji siomakoko vwọ vwẹ ẹga ki Jihova. (Hib. 10:25) Avwanre tobọ ruẹ isikoko vwevunrẹ ẹghwa kugbe asan sansan vwẹ ẹkuotọ na. Me karophiyọ ọke rẹ oniọvo ọshare vwọ reyọ asan ọvo rọ pha rhuarho kẹ avwanre nẹ avwanre reyọ vwo ru osikoko. Avwanre se ru asan na fon yẹrẹ mu igodẹ na nẹ evun rọyeen. Ọtiọyena, te avwanre te igodẹ keyen gbe ru osikoko na kugbe!​—Maika 2:12.

Avwanre vwo ọdavwaro kpahen owian ọgangan rẹ iniọvo na wianre rọ nẹrhẹ avwanre sa reyọ Ota rẹ Ọghẹnẹ vwọ ghẹrẹ oma. Kerẹ udje, e ru ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ osikoko na phiyọ evunrẹ ikasẹti, a me ghare ayen nene ẹkuotọ na. Ọkiọvo, iniọvo eshare ivẹ yen a vwẹ eta rẹ osikoko na kẹ nẹ i muegbe rayen, ta ji ru ayen phiyọ uhworo. Kidie nẹ odjahọn yen iniọvo na de ru eta na phiyọ uhworo, ọkievo ke nyo edo rẹ ehọ ri bo kugbe edo efa ri fovwon ohwo phiyọ ehwẹ. Ọ da dianẹ urhukpẹ ẹlẹtriki rha hẹ asan re de che ru osikoko naa, oniọvo ọshare kọ chahẹn ọjọrọn rẹ idjighere ra gba mu ejini re se dynamo rere ọ sa vwọ reyo urhukpẹ ẹlẹtriki vwọphia. Vwẹ idjerhe ọtiọna, ke se hworo eta re ru phiyọ uhworo na phia vwevunrẹ osikoko na. Dede nẹ avwanre vwo ugbomọphẹ kugbe ẹbe rẹ iniọvo rẹ avwanre rehẹ ẹkuotọ efa vworii, jẹ Ota rẹ Ọghẹnẹ kanrẹ avwanree. Aphro herọọ nẹ avwanre mrẹ omavwerhovwẹn rẹ avwanre vwọ ga Jihova kuẹgbe.​—Neh. 8:10.

AVWANRE EMIỌVWỌN KUGBE EKOBARO

Ẹgbukpe 18 me hepha ọke me vwọ ton iruo rẹ ọkobaro ọkieje phiyọ vwẹ orere ri Florida. Omarẹ ẹgbukpe ọvo vwọ wan nu, a da vwẹ ovwẹ vwo mu ọkobaro rẹ oghẹresan vwẹ otorere ri Camagüey. Etiyin me da mrẹ oniọvo aye Emilia, ro nẹ Santiago de Cuba rhe, o vwo erhuvwu mamọ. Avwanre da ton oyan ẹyan phiyọ, o te ẹgbukpe ọvoo, avwanre da rọvwọn.

Me da ton owian phiyọ vwẹ ikọpini rẹ igọmẹti re de ruẹ oyibu. Dede nẹ me vẹ Emilia rha ga kerẹ ekobaroo, jẹ avwanre rhuẹrẹ ọke phiyọ rere avwanre se vwobọ vwẹ irueru rẹ ukoko na. Mi ru ọrhuẹrẹphiyotọ me vwọ wian ighọjọ 3:00 edegburhiọke re fiẹ ighọjọ 11:00 rẹ urhiọke. Re vwo vrẹn edegburhiọke ghwe je vwee, jẹ ọrhuẹrẹphiyotọ nana nẹrhẹ mi vwobọ vwẹ iruo aghwoghwo na ji nene Emilia kpo uyono ọkieje.

Vwẹ 1969, avwanre de vwiẹ ọmọshare rẹ avwanre rẹsosuọ re se Gustavo. A je vuẹ vwẹ nẹ me vwẹ iruo rẹ oniruo okinriariẹ vwọ rhoma ton ẹga ọkieje phiyọ. Vwẹ ọke yena vwẹ Cuba, ra vwọ vwẹrote emọ je ga kerẹ oniruo rẹ ọkinriariẹ, ọyen obo ra mrẹ mamọ. Ọke yena yen ọke rẹ avwanre ma vwọ wian je mrẹ omavwerhovwẹn vwẹ akpeyeren. Okpuphẹn rode yen te vwe vẹ Emilia obọ rẹ avwanre vwọ ga iniọvo avwanre vwẹ idjerhe ọtiọna. Iruo rẹ ikiekin na yen avwanre de vwiẹ ọmọshare rẹ avwanre Obed, Abner, ọtiọyen ji te ọmọtẹ rẹ avwanre Mahely ikpe evo vwọ wan nu.

Mi de ni kpuko vwẹ ikpe nana eje rẹ avwanre ghwọrọre vwẹ iruo rẹ ikiekin kugbe oborẹ Jihova bruba kẹ ihwo rọyen vwẹ Cuba, kọ nẹrhẹ oma vwerhen ovwẹ. O ji bruba ẹgbaẹdavwọn rẹ avwanre kerẹ emiọvwọn vwọ kọn ẹguọnọ ri Jihova phiyọ ubiudu rẹ emọ avwanre. Jẹ, ji mi gbikun oborẹ akpeyeren hepha ọke yena vwọ kẹ vwẹ vẹ Emilia rẹ avwanre vwo ruiruo rẹ ikiekin na.

A JE DOBỌ RẸ IRUO IKIEKIN JI

Erọnvwọn da rhe ganphiyọ ra vwọ dobọ rẹ iruo rẹ avwanre ji nu. E gbi se kpo Eguan rẹ Uviee. A djẹ iniọvo rẹ avwanre rẹ imishọnare nẹ ẹkuotọ na. E mu iniọvo avwanre re dia ighene eshare buebun kpo uwodi. A da je kanre oghọn ukoko rohẹ Havana.

Fikirẹ iruo rẹ avwanre ra dobọ rọyen ji na, oba rẹ udughwrẹn ọvo kọyen avwanre vwo kiẹn ikoko na. Ọtiọyena, avwanre de kin ayen vwẹ oba rẹ udughwrẹn ọvo, kẹ avwanre rhoma bru ayen ra vwẹ oba rẹ udughwrẹn rọ vwọ kpahọn. Kidie nẹ idjighere yen avwanre djẹ, eghwa rẹ avwanre muẹ rhe te emuọvoo, rọ vwọ dianẹ ọyena idjerhe aghwanre rẹ avwanre se vwo nẹ ukoko ọvo kpo ọfa. Vwọrẹ uyota, e ghwoghwo ẹcha rẹ avwanre vwọ kẹ otu naa. Avwanre ruo kerẹsiẹ a da mrẹ nẹ ihwo rẹ orua avwanre yen avwanre brẹ ra. Re vwo ru ọtiọyen yen ma lọhọ. Kidie nẹ avwanre yerẹn kerẹ orua, avwanre jomaotọ ji vwo oniso nẹ ikoko yen avwanre re kin. (Mak 10:29, 30) Vwọba, o ji fo avwanre vwọ vwẹ aghwanre ruiruo, kidie ọkieje yen elọkpa vwọ nọ avwanre enọ ji nene avwanre. Imuoshọ herọ nẹ e se mu oniọvo rẹ avwanre nene dia na siẹrẹ a da mrẹ avwanre.​—Rom 16:4.

Vwẹ uvwre ọke nana, avwanre mrẹ iniọvo buebun ri ruẹse kẹ avwanre dede nẹ oborẹ rẹ ayen vwori te emuọvoo. Vwẹ asan evo, ọ họhọre nẹ inwen rehẹ etiyin bun nẹ ihwo re herọ, ẹkẹvuọvo, iniọvo na me kẹ avwanre ibọkpọ vuọvo rẹ ayen vwori rere avwanre sa vwerhẹn riẹin vwẹ ason. Efa vwo owenvwe rẹ ayen vwo phi avwanre phiyọ uwevwin dede nẹ emu rẹ ayen vwori te emuọvoo. Uyota nẹ, o ji vwo ọkievo rẹ avwanre vwo muẹ emu nene oma rẹ avwanre vẹ ayen re re.

Avwanre se muẹ emọ avwanre eje nene oma siẹrẹ avwanre de re kiẹn ikokoo. Ọtiọyena kẹ avwanre muẹ ọvo nene oma, oni mẹ vẹ oniọvo mẹ rẹ ọmọtẹ ke rha vwẹrote i ri chekọ. Vwọrẹ uyota, ọyena ochọnvwe siẹrẹ avwanre de mu ọmọboba nene oma. O vwo ẹdẹ ọvo rẹ elọkpa vwọ hiẹ guọnọ ẹbe rẹ avwanre, ayen sa mrẹ emuọvoo kidie avwanre si ayen nu vwẹ ekpu rẹ emwa igbegbe rẹ ọmọ hepha​—asan rẹ avwanre riẹnre nẹ ayen cha sa hiẹẹ.

Oma rẹ Emilia vwerhen ovwẹ mamọ fikirẹ obo ro ruru vwọ vwẹrote emọ rẹ avwanre ji bicha vwẹ ikpe nana eje rẹ mi vwo ruiruo ọkieje na. Vwọ kẹ vwẹ, me nabọ rhuẹrẹ ọke phiyọ vwẹ idjerhe mi di se ruiruo rẹ ikọpini mẹ ji ruiruo rẹ okinriariẹ na vwẹ ọke vuọvo na. Vwẹ idjerhe vọ? Ọkievo, mi ruiruo ason vẹ ọ rẹ urhiọke ofuọvo obọ ọvo yẹrẹ abọ ivẹ udughwrẹn rere mi se vwo vwo uphẹn vwẹ oba rẹ udughwrẹn na. Ọke vwọ yanran, ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ iruo mẹ de rhi wene. A da rhe vwẹ ovwẹ vwo mu ọgbuyovwin je vuẹ vwẹ nẹ ẹdẹ ighwrẹn kudughwrẹn kudughwrẹn yen me cha vwọ wian. Me sa sen ọrhuẹrẹphiyotọ nanaa. Ẹkẹvuọvo, me da rhe mrẹvughe nẹ me da vwẹ owian buebun kẹ ihwo re wian vwẹ obotọ mẹ nẹ ayen ru vwẹ oba rẹ udughwrẹn na, ayen rhe che gbe juvwe nẹ me rhe iruoo, ọtiọyena ke me sa mrẹ ọke re vwo kin ikoko na. Kirobo re me riẹnre, ega mẹ nama riẹn nẹ me wian vwẹ oba rẹ udughwrẹn naa!

ME SERỌ AGHỌGHỌ MẸ ỌKE RẸ ERỌNVWỌN VWO WENE

Ẹdẹ ọvo vwẹ ukpe ri 1994, iniọvo re kobaro vwẹ ukoko na vwẹ Cuba de se avwanre kpo echidiotọ rẹ oghẹresan vwẹ Havana​—avwanre iniruo okinriariẹ 80 yen e seri. Mavọ yen ọ vwerhen oma te, avwanre vwọ mrẹ ohwohwo ikpe yena eje vwo wan nu! Vwẹ echidiotọ yena, ewene evo re vwomaphia vwẹ ukoko na yen avwanre ka ta ota kpahen. Vwọba, e de ghwoghwo aghwoghwo ro gbe avwanre unu. Iniọvo na da vuẹ avwanre nẹ ayen guọnọ vwẹ edẹ rẹ avwanre vwọ kẹ ihwo ri suẹn! Diesorọ ovwan vwọ guọnọ vwẹ edẹ rẹ avwanre kẹ ayen?

Ayen da tanẹ ayen vẹ ihwo ri mudia kẹ usuon vwoma abọ buebun re, rere ayen vẹ Iseri ri Jihova sa vwọ nabọ vughe ohwohwo. Ihwo ri suẹn na da tanẹ a vwẹ edẹ rẹ iniruo okinriariẹ eje vwọ kẹ ayen. Avwanre eje de si edẹ rẹ avwanre kẹ ayen. Nẹ ọke yena yanran, omẹvwa rayen na da ghwa erhuvwu buebun rhe.

Ukuotọ rọyen, avwanre ki se ghwoghwo vwẹ azagba ji kpo uyono dede nẹ urhi ji kuenu kẹ avwanre nẹ avwanre sa ga ẹga odededee. Ọke vwọ yanran na, avwanre da rhe mrẹvughe nẹ ihwo ri suẹn riẹn edẹ rẹ iniruo okinriariẹ evo jovwo re, jẹ ayen de guọnọ nẹ a vwẹ edẹ avwanre kẹ ayen sẹ e vẹ e rẹ ayen vwori ọvuọvo.

Vwẹ 1994, a da vwẹ uphẹn kẹ avwanre nẹ avwanre rhoma rhie oghọn ukoko na. Kirobo rẹ erọnvwọn wanre, uwevwin rẹ avwanre yan jovwo ẹgbukpe 20 soso re na, kọyen a rhoma reyọ vwo ru oghọn ukoko.

Vwẹ ukpe ri 1996, e de se vwẹ vẹ Emilia vwẹ ifonu nẹ avwanre rhe ga vwẹ Bẹtẹl. Udu ke bru avwanre, jẹ ẹwẹn mẹ vwo totọ nu, mi de se iniọvo na nẹ mi vwo emọ ivẹ rẹ me vwẹrote. Iniọvo na vwọ nabọ fuẹrẹn ẹdia mẹ nu, ayen da tanẹ ayen je guọnọ nẹ avwanre rhe ga vwẹ Bẹtẹl. Avwanre da rhọnvwe je ton egbemuo rẹ avwanre vwọ kua kpo Havana kerẹ orua phiyọ.

Uyota nẹ, ẹga ri Bẹtẹl ke je vwẹ ẹsosuọọ. Kidie nẹ me ghwọrọ ikpe buebun vwevunrẹ iruo rẹ ikiekin na re, ẹwẹn vẹ ubiudu mẹ iruo aghwoghwo na kọyen ọ hepha. Ọ bẹn kẹ vwẹ mi vwo chidia ọfisi de wian. Ẹkẹvuọvo, iniọvo re me vẹ ayen gba ga vwẹ Bẹtẹl, ma rho kẹ aye mẹ vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vwo wene iroro mẹ. Ukuko na, me da rhoma rhi vwo aghọghọ, asaọkiephana me ga vẹ omavwerhovwẹn vwẹ Bẹtẹl.

Te vwe te Emilia rha dia imitetee. Siẹrẹ avwanre de roro kpahen iniọvo eya vẹ eshare rẹ avwanre vugheri ji nene ga vwẹ ikpe nana eje rhire na, ẹwẹn rẹ avwanre kọ mwavwan vẹ aghọghọ. Oma je vwerhan avwanre mamọ, avwanre da mrẹ emọ avwanre, ọtiọyen ji te ivwrọmọ rẹ avwanre re vwẹ ẹga kẹ Jihova. Oma ruẹ avwanre kerẹ ọyinkọn Jọn rọ tare nẹ: “O vwo orọnvwọn ọfa rọ kẹ vwẹ aghọghọ vrẹ ọnana-a: ri mi vwo nyo nẹ emọ mẹ yan vwevunrẹ uyota na.”​—3 Jọn 4.

Enẹna me vẹ Emilia vwọ ga vwẹ Bẹtẹl omarẹ ẹgbukpe 30 re na, avwanre davwẹngba vwo ruiruo ra vwọ kẹ avwanre dede nẹ avwanre nene ebẹnbẹn rẹ ọghwo vẹ ọga ri kansa ghwa cha muabọ. Dede nẹ avwanre vwo ebẹnbẹn evo vwẹ ikpe nana eje rẹ avwanre vwọ ga Jihova cha na, ọ vwerhen oma nẹ avwanre sa ga “Ọghẹnẹ rẹ oma vwerhan” na omarẹ ikpe 70 soso vwẹ omokere ri Cuba nana!​—1 Tim. 1:11; Une 97:1.