Sẹro rẹ Aghọghọ Wẹn wọ da Vwẹrote Ihwo Efa

1-2. Ẹro vọ yen Jihova vwo nẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa? (Isẹ 19:17) (Ni ihoho na.)

ONIỌVO ọshare ọvo ro nẹ Korea rhe re se Jin-yeol tare nẹ: “Ọ vrẹ ẹgbukpe 32 me vẹ aye mẹ rọvwọnre. Ẹgbukpe iyorin soso re wanre na, ọyen me vwọ vwẹrote re. O vwo ọga afọnrhe re se Parkinson, ọ je bẹn rọ vwọ yan. Mi vwo ẹguọnọ rẹ aye mẹ mamọ, oma je vwerhen ovwẹ nẹ me vwẹrote. O vwo ehwa rẹ họspito rọhẹ uwevwin rẹ avwanre ro sherhẹn kason kason. Avwanre yọnrọn obọ rẹ ohwohwo siẹrẹ avwanre da vwerhẹn.”

² O vwo ohwo ru wo vwo ẹguọnọ kpahen wọ vwẹrote, kerẹ ọse vẹ oni, ọmọ, ọrivẹ rẹ orọnvwe yẹrẹ ugbeyan? Ọ da dia ọtiọyen, kọyen wo nẹ uphẹn nana ru wo vwori wọ vwọ vwẹrote ayen na ghanghanre. Wọ da vwẹrote ihwo ru wo vwo ẹguọnọ kpahen, jẹ wo djephia nẹ wọ vwẹ oma kpahotọ kẹ Jihova. (1 Tim. 5:4, 8; Jems 1:27) Ọkievo, wo se no nẹ wẹwẹ ọvo yen rioja, kidie wo hirharokuẹ egbabọse buebun rẹ ihwo efa tobọ nẹ suaa. Wọ sa hwẹ vwẹ otafe, jẹ owẹ ọvo da herọ wo se suẹn ameoviẹ wẹẹn. (Une 6:6) Ọ da tobọ dianẹ ihwo efa nẹ avwanre nẹ oborẹ avwanre mu ghwaa, Jihova riẹnre. (Ni Ẹyano 3:7.) Ameoviẹ kugbe ẹgbaẹdavwọn wẹn ghanre vwọ kẹ. (Une 56:8; 126:5) O vwo oniso rẹ kemu kemu rẹ wo ruẹ wọ vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ohwo ru wo vwo ẹguọnọ kpahen. O niro nẹ ọyen riosa wẹn, o ji ve nẹ ọyen cha hwosa na kẹ wẹ.​—Se Isẹ 19:17.

3. Diesorọ ọ vwọ bẹn vwọ kẹ Ebraham vẹ Sera ayen vwọ vwẹrote Tira?

³ Baibol na vọnre vẹ ikuegbe rẹ eya vẹ eshare re vwẹrote ihwo efa. Roro kpahen udje rẹ Ebraham vẹ Sera. Ẹgbukpe 200 yen ọsẹ rayen re se Tira hepha ọke ayen vwo vrẹn nẹ Ọr. Dedena, o ji nene ayen. Ayen ro ekẹkẹtẹ rọ vwẹ ayen yan oyan ro te iroko 960 (imaili 600) vwo kpo Heran. Aphro herọọ nẹ, oyan na bẹn vwọ kẹ Tira kidie ọ ghwore. (Jẹn. 11:31, 32) Roro obo rọ bẹn te vwọ kẹ Ebraham vẹ Sera ayen vwọ vwẹrote Tira ayen vwọ yan oyan na, jẹ kidie nẹ ayen vwo ẹguọnọ rọyen, ayen da vwẹrote. Ọ sa dianẹ o vwo ọkievo oma vwọ ghwọrọ ayen, yẹrẹ oma vwo bru ayen ku. O toro obo rọ wanree, Jihova kẹ ayen ẹgba rẹ ayen guọnọre. Kirobo rẹ Jihova vwẹrote Ebraham vẹ Sera, ọtiọyen ọ je cha vwẹ ọbọngan kẹ wẹ je vwẹrote we.​—Une 55:22b.

4. Die yen a cha ta ota kpahen vwẹ uyono nana?

⁴ Aghọghọ sa cha wẹ uko vwo chirakon wọ da vwẹrote ihwo efa. (Isẹ 15:13) Ohwo rẹ oma vwerhan sa sẹro rẹ aghọghọ rọyen o toro ẹdia rọ hephaa. (Jems 1:2, 3) Mavọ wo se vwo vwo aghọghọ tiọyena? Idjerhe ọvo yen wọ vwọ vwẹroso Jihova womarẹ ẹrhovwo je vuẹ nẹ ọ cha wẹ uko vwọ sẹro rẹ aghọghọ wẹn. Vwẹ uyono nana, a cha ta ota kpahen erọnvwọn efa rẹ ihwo re vwẹrote ihwo rẹ ayen vwo ẹguọnọ kpahen se ru vwọ sẹro rẹ aghọghọ rayen. A je cha ta ota kpahen oborẹ ihwo efa sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ayen. Ẹsosuọ, e jẹ a ta ota kpahen oboresorọ o vwo fo ihwo re vwẹrote ihwo efa vwọ sẹro rẹ aghọghọ rayen kugbe ebẹnbẹn re sa nẹrhẹ aghọghọ rayen va ayen abọ.

OBORESORỌ Ọ VWỌ BẸN E VWO VWO AGHỌGHỌ A DA VWẸROTE IHWO EFA

5. Diesorọ o vwo fo ihwo re vwẹrote ihwo efa vwọ sẹro rẹ aghọghọ rayen?

⁵ Oma rha vwerhan ihwo re vwẹrote ihwo efaa, oma se bru ayen ku. (Isẹ 24:10) Ọnana sa nẹrhẹ ayen siobọ rẹ erhuvwu rẹ ayen ruẹ kugbe ukẹcha rẹ ayen vwọ kẹ ayen kpotọ, kidie oma bru ayen ku re. Erhọ yen ebẹnbẹn evo re sa nẹrhẹ aghọghọ rẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa va ayen abọ?  

6. Diesorọ ihwo evo re vwẹrote ihwo efa vwo jẹ ẹgba evwo?

⁶ Ẹgba se jẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa erhe. Oniọvo aye ọvo re se Leah da ta: “Iruo ra vwọ vwẹrote ohwo mie ohwo ẹgba, ọ da tobọ dianẹ erọnvwọn eje shephiyọ vwẹ ẹdẹ yena, ọkieje yen oma vwo bru vwe kuẹ. Ọkievo dede, ẹgba me vwọ kpahenphiyọ ovuẹ rẹ ifonu rhe rhe vwee.” Efa mrẹ bẹnbẹn ayen vwọ mrẹ ọke vwọ nabọ vwerhẹn yẹrẹ rovwoma. Oniọvo aye ọvo re se Inés da ta: “Me sa nabọ vwerhẹẹn. Abọ buebun yen mi vrẹn kason kason vwọ vwẹrote oni orọnvwe mẹ. Me vẹ ọshare mẹ ji se rhi kpo omaerovwon vwẹ ikpe buebuun.” Kidie nẹ ihwo ra vwẹrote guọnọ ẹroevwote ọkieje, ihwo re vwẹrote ayen sa sian siẹrẹ e de durhie ayen kpo akpọẹriọ vẹ iruo ukoko na rere ayen sa vwọ mrẹ ọke vwọ vwẹrote ayen. Fikirẹ ọnana, ayen sa mrẹ oma rayen vwẹ ẹdia rẹ ọruvwohwo ji no nẹ ẹdia rayen na gba ayen siotọ.

7. Diesorọ ihwo evo re vwẹrote ihwo efa vwo muomaphiyọ yẹrẹ vwo ẹwẹn rẹ abe?

⁷ Ihwo re vwẹrote ihwo efa se muomaphiyọ yẹrẹ nene ẹwẹn rẹ abe muabọ. Oniọvo aye ọvo re se Jessica tare nẹ: “O vwo ebẹnbẹn romobọ mẹ ri mi nene muabọ. Ọtiọyena, me da reyọ ọke evo vwọ vwẹrote ebẹnbẹn romobọ mẹ, ẹwẹn mẹ ko kpokpo uvwe.” Ọkievo, ẹdia rẹ ihwo evo re vwẹrote ihwo efa hepha miovwo ayen ivun, ọnana kọ nẹrhẹ ẹwẹn rayen brẹ hwe ayen. Ẹwẹn kpokpo efa nẹ ayen ruẹ te oborẹ ofori nẹ ayen ru vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo rẹ ayen vwo ẹguọnọ kpaheen. Jẹ vwọ kẹ efa, ofudjevwe sa nẹrhẹ ayen ta erharhe eta kẹ ohwo rẹ ayen vwẹ ukẹcha kẹ na, ọnana me nẹrhẹ ẹwẹn kpokpo ayen. (Jems 3:2) Evo vwere uvweri ughwu rẹ ohwo rọ pha sasasa rẹ ayen vugheri jovwo. Oniọvo aye re se Barbara da ta: “Orọnvwọn ọvo rọ ma da vwẹ yen me vwọ mrẹ ohwo ri mi vwo ẹguọnọ kpahen rẹ ẹdia rọyen braphiyọ kẹdi kẹdẹ.”

8. Gbikun rẹ oborẹ eta rẹ akpẹvwẹ se ru vwẹ oma rẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa.

⁸ Ihwo evo re vwẹrote ihwo efa no nẹ a vwẹ ẹro ọjẹfia vwo nẹ ayen. Diesorọ? Kidie a fobọ kpẹvwẹ yẹrẹ jiri ihwo tiọyena kpahen omaevwoze vẹ owian ọgangan rẹ ayen wiaan. E de dje ọdavwaro kpahen oborẹ ayen ruẹ, ọnana sa nẹrhẹ oma vwerhen ayen. (1 Tẹsa. 5:18) Oniọvo aye re se Melissa da ta: “Ọkievo, ofu de dje vwe ke me viẹ. Ẹkẹvuọvo, oma vwerhen ovwẹ siẹrẹ ihwo re me vwẹrote da vuẹ vwẹ nẹ, ‘Wẹ kobiruo vwọ kẹ erọnvwọn eje wo ruẹ kẹ vwẹ!’ Eta tiọyena nẹrhẹ mi vrẹn ọke de rhie vẹ owenvwe me vwọ rhoma vwẹrote ayen.” Oniọvo ọshare ọvo re se Ahmadu dje oborẹ oma ruro ọke ra vwọ kpẹvwẹ. O vwo ọmọ oniọvo rẹ aye rọyen ro nene ayen dia, o she ewẹnwẹn, ọtiọyena ọ vẹ aye rọyen keyen vwẹrote. Ọ da ta: “Dede nẹ ọ ghwa riẹn oborẹ avwanre davwẹngba te rẹ avwanre vwọ vwẹrotee, ubiudu avwanre mwavwan vẹ aghọghọ siẹrẹ avwanre da mrẹ rọ vwọ davwẹngba rọ vwọ tanẹ ‘Mi vwo ẹguọnọ ovwan.’ ”

OBO RA SA VWỌ SẸRO AGHỌGHỌ

9. Idjerhe vọ yen ohwo rọ vwẹrote ihwo efa sa vwọ riẹn asan rẹ ẹgba rọyen muru?

⁹ Riẹn asan ẹgba wẹn muru. (Isẹ 11:2) Avwanre eje vwo ọke vẹ ẹgba re che vwo ru obo ra guọnọree. Ọtiọyena, avwanre yen che gbere ughwru phiyọ obo avwanre se ru kugbe obo rẹ avwanre che se ruu je sen ẹrọnvwọn evo nọke ra ruọke. Ọyena YOMA! O mudiaphiyọ nẹ wọ riẹn asan rẹ ẹgba wẹn muru. Ọ da dianẹ ihwo evo guọnọ vwẹ ukẹcha phia, rhiabọreyọ. Oniọvo ọshare re se Jay tare nẹ: “Omoborẹ avwanre se ru vwẹ ọmọke yen avwanre che ru. Ọtiọyena, wọ da riẹn asan ẹgba wẹn muru, wo rhe ru vrẹ omaa, kẹ wọ sa sẹro aghọghọ wẹn.”

10. Diesorọ ọ vwọ ghanre ihwo re vwẹrote ihwo efa vwo vwo ọmrẹvughe? (Isẹ 19:11)

¹⁰ Vwo ọmrẹvughe. (Se Isẹ 19:11.) Wọ da dia ohwo ro vwo ọmrẹvughe, siẹrẹ a da kpare ophu wẹn wọ cha fọ gbiẹi. Ohwo ro vwo ọmrẹvughe davwẹngba vwo vwo ẹruọ rẹ oboresorọ ohwo vwo ru erọnvwọn vwẹ oka idjerhe evo. Vwọrẹ uyota, ega evo sa nẹrhẹ ohwo ru erọnvwọn okoka evo vwọ fẹnẹ obo ro ruẹ jovwo. (Aghwo. 7:7) Kerẹ udje, ohwo rọ nabọ roro emu te ji dje uruemu esiri ki ihwo jovwo sa rhoma dia ohwo ro nene ihwo kunu je phraphro. Yẹrẹ ọ sa rhoma dia ohwo ro sianro, rọ vwẹ ihwo guẹdjọ yẹrẹ ohwo re se ruẹ ọhọre rọyeen. Ọ da dianẹ wọ vwẹrote ohwo rọ muọga, o yovwin wọ da riẹn kpahen ọga ro kpokpo na. Wo de ru ọtiọyen, ku wọ cha riẹn nẹ ẹdia rọ hepha yen sorọ ro vwo dje oka iruemu evo ri forii vwọphia, ọ dia ọyen yen oka rẹ ohwo rọ ghini hephaa.​—Isẹ 14:29.

11. Erhọ yen erọnvwọn re ma ghanre ro fori nẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa rhuẹrẹ ọke phiyọ rẹ ayen vwo ru kẹdi kẹdẹ? (Une rẹ Ejiro 132:4, 5)

¹¹ Rhuẹrẹ ọke phiyọ wo vwo ru oyerinkugbe wẹn vẹ Jihova ganphiyọ. Ọkievo, o fori wo vwo gbobọnyẹ erọnvwọn evo rere wọ sa vwọ vwẹrote “erọnvwọn re ma ghanre.” (Fil. 1:10) Ọvo usun erọnvwọn nana yen wo vwo ru oyerinkugbe wẹn vẹ ọ ri Jihova ganphiyọ. Ẹga ri Jihova yen Ovie Devid ma vwọ kenu vwẹ akpeyeren rọyen. (Se Une rẹ Ejiro 132:4, 5.) Ọyen obo re ghanre wọ vwọ rhuẹrẹ ọke phiyọ kẹdi kẹdẹ vwo se ẹkpo ri Baibol evo je nẹrhovwo. Oniọvo aye ọvo re se Elisha tare nẹ: “Ẹrhovwo ẹnẹ kugbe ẹkpo rẹ une rẹ ejiro sansan ri mi se ji roro kpahan nẹrhẹ me sẹro aghọghọ mẹ. Ẹrhovwo ẹnẹ yen obo re vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vwẹ akpeyeren. Ọkieje me vwọ nẹrhovwo rhe Jihova kẹdi kẹdẹ nẹ ọ kẹ vwẹ ẹwẹn ri dọe.”

12. Diesorọ ihwo re vwẹrote ihwo efa vwọ rhuẹrẹ ọke phiyọ vwọ vwẹrote omakpokpọ rayen?

¹² Rhuẹrẹ ọke phiyọ vwọ vwẹrote omakpokpọ wẹn. Ọ bẹn ihwo re vwẹrote ihwo efa vwọ vwẹrote omakpokpọ rayen kidie ayen mrẹ ọke vwo kpo eki da ra dẹ ji chere omamọ emu rẹ ayen re fikirẹ owian ọgangan rẹ ayen wiaan. Ra vwọ re omamọ emu je sasa oma ọyen obo re ghanre kẹ iroro vẹ omakpokpọ wẹn. Ọtiọyena, gba reyọ ọmọke ro rhe we vwo ruiruo vwẹ idjerhe ro fori womarẹ wọ vwọ re omamọ emu je sasa oma kọke kọke. (Ẹfe. 5:15, 16) Vwọba, nabọ vwerhẹn. (Aghwo. 4:6) Egbaerianriẹn evo tare nẹ ovwerhẹn se si erharhe ame nẹ afọnrhe ohworakpọ. Ọbe ọvo rọ ta ota kpahen omaesivwon ro vwo uyovwinrota na “How Sleep Can Affect Stress” tare nẹ, uvi rẹ ovwerhẹn se si ẹnwan kpotọ je nẹrhẹ e vwo ẹgba vwo yerin ghene ofudjevwe. O ji fo nẹ wọ rhuẹrẹ ọke phiyọ vwo kpo ehaẹha. (Aghwo. 8:15) Ohwo ọvo rọ vwẹrote ihwo efa gbikun rẹ obo re vwẹ ukẹcha kẹ vwọ sẹro aghọghọ rọyen. Ọ da ta: “Aruọke na de shephiyọ, ki mi kpo otafe je riavwerhen rẹ uvo na. Me je rhuẹrẹ ọke phiyọ me vẹ igbeyan vwọ riakpọ kuẹgbe, ọ da hanvwe obọ ọvo emeranvwe.”

13. Diesorọ o vwo yovwin ra vwọ hwẹ? (Isẹ 17:22)

¹³ Dia ohwo rọ jehwẹ. (Se Isẹ 17:22; Aghwo. 3:1, 4) Ehwẹ yovwin kẹ iroro vẹ omakpokpọ wẹn. Wọ da dia ohwo rọ vwẹrote ohwo ọfa, ọ dia ọkieje yen erọnvwọn che vwo shephiyọ abavo kirobo ru wo rhẹro rayeen. Jẹ, wọ da reyọ erọnvwọn re sa so ofudjevwe kẹ wẹ vwo ru ehwẹjẹ, ọ rha cha bẹn wo vwo chirakoon. Wọ vẹ ohwo ru wọ vwẹrote na da hwẹ kuẹgbe, ọnana cha nẹrhẹ oyerinkugbe rẹ ovwan kpẹkpẹ phiyọ.

14. Erere vọ yen se norhe siẹrẹ wọ da ta ota kẹ ugbeyan ru wọ vwẹroso?

¹⁴ Ta ota kẹ ugbeyan wọ vwẹroso. O ji vwo ọkievo ru wo che vwo muomaphiyọ ọ da tobọ dianẹ wọ davwẹngba wẹn eje oma vwọ vwerhen owẹ. Vwẹ ọke tiọyena, o yovwin wọ da ta ota kẹ ugbeyan ru wọ vwẹroso rọ cha reyọ owẹ vwo guẹdjọọ. (Isẹ 17:17) Eta rẹ ọbọngan vẹ erhọ ẹka rọyen sa dia obo wọ ghwa guọnọ ru wọ vwọ sẹro aghọghọ wẹn.​—Isẹ 12:25.

15. Idjerhe vọ yen wọ sa vwọ mrẹ aghọghọ siẹrẹ wọ da tẹnrovi iphiẹrophiyọ ru wo vwori?

¹⁵ Vwẹ ẹwẹn roro oborẹ akpeyeren rẹ ovwan cha dia vwẹ Iparadaisi. Karophiyọ nẹ owian wẹn kerẹ ohwo rọ vwẹrote ihwo efa, ọ rẹ ọmọke, ọyena dia owian rẹ Jihova guọnọre nẹ ihworakpọ ru vwẹ ẹsosuọọ. (2 Kọr. 4:16-18) “Uvi arhọ na” jehẹ obaro. (1 Tim. 6:19) Oma cha vwerhẹn owẹ siẹrẹ wẹ vẹ ohwo ru vwo ẹguọnọ kpahen da ta ota kpahen oborẹ ovwan che ru kugbe vwẹ Iparadaisi. (Aiz. 33:24; 65:21) Oniọvo aye ọvo re se Heather tare nẹ: “Ọkieje yen me vwọ vuẹ ihwo re me vwẹrote nẹ o rhe che krii, avwanre ki che ko emwa kugbe, nene ohwohwo djonẹ je djẹ idjighere kugbe. Avwanre cha kaka ibrẹdi ji chere emu kẹ ihwo rẹ avwanre vwo ẹguọnọ kpahen ra kpare nushi. Vwẹ ọke yena, avwanre eje ki che kuenu kugbe vwọ kpẹvwẹ Jihova vwọ kẹ iphiẹrophiyọ rẹ avwanre.”

OBORẸ IHWO EFA SA VWỌ VWẸ UKẸCHA PHIA

16. Mavọ yen avwanre sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ohwo rọ vwẹrote ihwo efa vwẹ ukoko rẹ avwanre? (Ni uhoho na.)

¹⁶ Vwẹ ukẹcha kẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa ayen se vwo vwo ọke kẹ oma rayen. Iniọvo rẹ ukoko na se bicha ohwo ra vwẹrote na. Womarẹ ọnana, ihwo re vwẹrote ihwo efa ke sa mrẹ ọke vwo rovwoma je mrẹ uphẹn vwo ru erọnvwọn efa ayen guọnọ ru. (Gal. 6:2) Iniọvo evo rhuẹrẹ ọke phiyọ ayen se vwo ru ọnana kudughwrẹn kudughwrẹn. Oniọvo aye ọvo re se Natalya, rọ vwẹrote ọshare rọyen rọ sa yaan da ta: “Oniọvo ọshare ọvo bru avwanre cha obọ ọvo yẹrẹ abọ ivẹ vwẹ udughwrẹn rere ọ vẹ ọshare mẹ sa vwọ ghwọrọ ọke kugbe. Ayen ruiruo aghwoghwo na kuẹgbe, ni ifimu ji gbikun kuẹgbe. Oma vwerhen ọshare mẹ mamọ ọke ọ da rhe, ọ je nẹrhẹ me mrẹ ọke vwo ruẹ erọnvwọn ri je vwe, kerẹ a vwọ yan omoyan.” Vwẹ ọke evo, wọ sa tobọ nene ohwo ra vwẹrote na dia kọkirhie rere ọ rọ vwẹrote na sa mrẹ ọke vwọ nabọ vwerhẹn.

17. Mavọ yen a sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa vwẹ uyono?

¹⁷ Vwẹ ukẹcha kẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa vwẹ uyono. Kidie nẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa ghwọrọ ọke vwọ vwẹrote ohwo rẹ ayen vwo ẹguọnọ kpahen, ayen gbe sa nabọ kerhọ vwẹ uyono, isikoko vẹ eghwẹkokoo. Iniọvo rẹ ukoko na sa vwẹ ukẹcha phia vwo chidia kẹrẹ ohwo ra vwẹrote na vwo nẹ ọtonphiyọ uyono na rhi toba yẹrẹ ẹbẹre evo rẹ uyono na. Ọ da dianẹ ohwo rọ guọnọ ukẹcha na se vrẹn nẹ uwevwiin, wo se bro ra kpo uwevwin, ovwan ihwo ivẹ de churu fi uyono na womarẹ ividio kọnfrẹsin. Ọtiọyena, ohwo rọ vwẹrote na ko se kpo uyono vwẹ Ọguan Ruvie.

18. Ọrhọ yen orọnvwọn ọfa re se ru kẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa?

¹⁸ Jiri wọ je nẹrhovwo kẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa. E jẹ ekpako vwẹ ọkieje vwọ kọn bru iniọvo re vwẹrote ihwo efa ra. (Isẹ 27:23) O toro ẹdia avwanre hephaa, kohwo kohwo vwevunrẹ ukoko na se jiri ihwo re vwẹrote ihwo efa ọkieje. A je sa rẹ Jihova nẹ ọ bọn ayen gan je vwẹ ukẹcha kẹ ayen vwọ sẹro rẹ aghọghọ rayen.​—2 Kọr. 1:11.

19. Die yen avwanre rhẹro rọyen vwẹ obaro na?

¹⁹ O rhe che krii, Jihova ko che rien ameoviẹ eje nẹ kẹro kẹro. Ega vẹ ughwu rha cha dia ọfaa. (Ẹvwọ. 21:3, 4) “Ukpono ko pho kerẹ uzo.” (Aiz. 35:5, 6) Ebẹnbẹn rẹ ọghwo ghwa cha kugbe ọmiaovwẹ rẹ ihwo re vwẹrote ihwo efa rhiẹromrẹ cha dia usun rẹ ‘ekuakua rẹ awanre ra gbe cha karophiyọọ.’ (Aiz. 65:17) Enẹna avwanre vwọ hẹrhẹ orugba rẹ ive nana, Jihova cha yanjẹ avwanre vwoo. A da vwẹrosuọ ọkieje nẹ ọ cha kẹ avwanre ẹgba, ọ cha cha avwanre uko vwo ‘chirakon vẹ edirin kugbe aghọghọ.’​—Kọl. 1:11.