ILAIBRI RỌHẸ INTANẸTI
Ilaibri
RỌHẸ INTANẸTI
Urhobo
  • BAIBOL
  • ẸBE
  • EMẸVWA
  • bt uyovwinrota 8 aruọbe 60-67
  • Ukoko na “ro Ọke rẹ Ufuoma”

Ividio herọ vwọ kẹ ọnana wọ sanere naa.

Wọ ghwọọ, emuọvo shechọ ividio na vwọ guọnọ rhie.

  • Ukoko na “ro Ọke rẹ Ufuoma”
  • “Soseri ro Fiotọ Kpahen Uvie rẹ Ọghẹnẹ”
  • Iyovwinreta Itete
  • Ọfa ro ji Vwo Ovuẹ Na
  • “Diesorọ Wo Vwo Muẹkpahan Ovwẹ?” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:​1-5)
  • “Sọl, Oniọvo, Ọrovwori . . . Ji Vwe Bru We Rhe” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:6-17)
  • “Ko Ghwoghwo Kpahan Jesu” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:​18-30)
  • “Ihwo Buebun De Se . . . Gbuyota” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:​31-43)
  • Jesu Jẹ Sọl Reyọ
    Obo Wo Se Yono Vwẹ Baibol Na
  • Devid vẹ Sọl
    Obo Wo Se Yono Vwẹ Baibol Na
“Soseri ro Fiotọ Kpahen Uvie rẹ Ọghẹnẹ”
bt uyovwinrota 8 aruọbe 60-67

UYOVWINROTA 8

Ukoko na “Ro Ọke rẹ Ufuoma”

Sọl ro muẹkpahen ihwo rhe dia oghwoghwota vẹ oruru

E muro kpahen Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:​1-43

1, 2. Die yen Sọl guọnọ ruẹ vwẹ Damaskọs?

IHWO evo rẹ opharo rayen muoshọ yan kpo Damaskọs, rọ dia asan rẹ ayen da guọnọ ru erọnvwọn ebrabra evo. Ayen cha vwọ tua idibo ri Jesu vwo nẹ uwevwin rayen, mu ayen, phọphọ ayen, ji kpono ayen kpo Jerusalẹm rere Sanhẹdrin na vwo gboja kẹ ayen.

2 Onini rẹ ẹko na re se Sọl, vwobọ vwẹ ughwu rẹ ohwo ọvo jovwo re.a O kri nọ-ọ na, o nẹ inogbozighi rẹ ihwo ri Ju re dia irivẹ rọyen ọke ayen vwo phi Stivin rọ dia odibo ri Jesu rọ fuevun hwe. (Iru 7:57–8:1) Idibo ri Jesu ri Sọl muẹkpahan vwẹ Jerusalẹm te vwọ kẹ-ẹ, o ji muegbe ro vwo kpo irere efa re mukpahen idibo efa. Ọ guọnọ si ẹko rẹ ihwo nana re se “Idjerhe Na” vwo nẹ otọrakpọ na.​—Iru 9:​1, 2; ni ekpeti na “Uturhi ri Sọl Vwori Vwẹ Damaskọs.”

3, 4. (a) Die yen phia kẹ Sọl? (b) Enọ vọ yen a cha fuẹrẹn?

3 Siẹvuọvo na, urhukpẹ ọvo de lo mu Sọl riariẹ phiyọ. Ihwo re vẹ ọyen gbe kpo oyan na vwọ mrẹ urhukpẹ na ayen de ghwu mudia. Sọl de rhuẹro, o de she teyen otọ. Ọ gbe mrẹ orẹ-ẹ, ẹkẹvuọvo o de nyo urhuru ọvo ro nẹ odjuvwu rhe rọ ta kẹ nẹ: “Sọl, Sọl, diesorọ wo vwo muẹkpahan ovwẹ?” Vẹ ẹwẹn rẹ oshọ, Sọl da nọ nẹ: “Ono yen owẹ, Ọrovwori?” O muẹro nẹ ẹkpahọnphiyọ ri Sọl nyori gbe re unu dẹn: “Mẹvwẹ Jesu, ohwo ru wo muẹkpahan na.”​—Iru 9:​3-5; 22:9.

4 Die yen avwanre se yono vwo nẹ eta ri Jesu ka ta kẹ Sọl na? Erere vọ yen a sa mrẹ siẹrẹ a da fuẹrẹn obo re phiare ọke ri Sọl vwo kurhẹriẹ? Die yen avwanre se yono vwo nẹ oborẹ iniọvo na reyọ ọke rẹ ufuoma na vwo ruiruo vọnvọn ri Sọl vwo kurhẹriẹ nu?

UTURHI RI SỌL VWORI VWẸ DAMASKỌS

Mavọ yen Sọl wan vwo uturhi ro vwo mu Inenikristi vwẹ orere ọrhorha? Sanhẹdrin na vẹ orherẹn rode na vwo uturhi vwẹ enu rẹ ihwo ri Ju vwẹ kasan kasan rẹ ayen hepha eje, orherẹn rode na ji vwo ẹgba ro vwo siobọnẹ ohwo rọ churhi vwọ kẹ ẹdjọeguo. Ọtiọyena, ekpako ri sinagọg vwẹ Damaskọs che ru nene ileta sansan ri nẹ obọ rẹ orherẹn rode na rhe.​—Iru 9:​1, 2. 

Ihwo ri Rom vwẹ ẹgba vwọ kẹ ihwo ri Ju rẹ ayen se vwo guẹdjọ romobọ rayen. Ọnana dje oboresorọ rẹ ihwo ri Ju sa vwọ fa ọyinkọn Pọl “uphiaphia ọvo nuro 40” abọ iyorin soso. (2Kọ 11:24) Ọbe ri 1 Maccabees ji djunute ileta rẹ osun ri Rom ọvo si rhe Ptolemy VIII rẹ Ijipt vwẹ 138 B.C.E., ọ tare nẹ, “eshare ri gbozighi da djẹ nẹ ẹkuotọ rayen [Judaea] rhe ẹkuotọ wẹn, gbe siobonẹ ayen kẹ Saimọn rẹ orherẹn rode na rere o gboja kẹ ayen vwo nene urhi rayen.” (1 Macc. 15:21) Vwẹ 47 B.C.E., Juliọs Siza da nabọ hwe upẹrẹn mu uphẹn rẹ orherẹn rode na vwori jovwo vẹ uturhi rọ vwọ rhuẹrẹ eta re vwomaphia vwo nene ẹkuruemu rẹ ihwo ri Ju phiyọ.

“Diesorọ Wo Vwo Muẹkpahan Ovwẹ?” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:​1-5)

5, 6. Die yen avwanre se yono vwo nẹ eta ri Jesu ta kẹ Sọl na?

5 Ọke ri Jesu vwọ dobọ ri Sọl ji vwẹ idjerhe ro vwo kpo Damaskọs, ọ dia Jesu nọrọ: “Diesorọ wo vwo muẹkpahen idibo mẹ-ẹ?” Kirobo rọ tare vwẹ obenu, ọ nọrọ: “Diesorọ wo vwo muẹkpahan ovwẹ?” (Iru 9:4) Vwọrẹ uyota, ọ da Jesu mamọ rọ vwọ mrẹ oja ra vwọ re idibo rọyen na.​—Mt 25:​34-40, 45.

6 Ọ da dianẹ e muẹkpahan owẹ kidie nẹ wo vwo esegbuyota kpahen Kristi, jẹ o muwẹro nẹ Jihova vẹ Jesu riẹn obo wo hirharokuẹ na. (Mt 10:​22, 28-31) Ọ sa dianẹ Jihova che ghwe siẹ ebẹnbẹn na no ugege yena-a. Karophiyọ nẹ Jesu mrẹ Sọl ọke rọ vwọ vwomaba ihwo vwo hwe Stivin, Jesu je mrẹ Sọl ọke ro vwo kpono idibo re fuevun vwo nẹ iwevwin rayen vwẹ Jerusalẹm. (Iru 8:3) Dedena, Jesu chochọn rayen vwẹ ọke yena-a. Dede nẹ enana eje phiare, jẹ Jihova womarẹ Kristi vwọ vwẹ ogangan ri Stivin vẹ idibo efa na guọnọre vwọ kẹ ayen rere ayen sa vwọ fuevun.

7. Die yen wo che ru vwo chirakon rẹ omukpahen?

7 Wo ji se chirakon rẹ omukaphen siẹrẹ wo de ru enana: (1) Muegbe wọ vwọ fuevun ọkieje, o toro obo re phiare-e. (2) Yare ukẹcha ri Jihova. (Fil 4:​6, 7) (3) Yanjẹ orukeri vwo vwọ kẹ Jihova. (Ro 12:​17-21) (4) Vwẹroso Jihova nẹ ọ cha kẹ wẹ ogangan rẹ wọ guọnọre wo se vwo chirakon re te ọke ro vwo siẹ ebẹnbẹn na no.​—Fil 4:​12, 13.

“Sọl, Oniọvo, Ọrovwori . . . Ji Vwe Bru We Rhe” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:6-17)

8, 9. Ẹwẹn vọ yen Ananayas se vwo kpahen owian ra vwọ kẹ na?

8 Ọ vwọ kpahenphiyọ onọ ri Sọl “Ono yen owẹ, Ọrovwori?” nu, Jesu da vuẹ: “Vrẹn wọ ro evunrẹ orere na, ka cha vuẹ wẹ obo wo che ru.” (Iru 9:6) E sun Sọl rẹ ẹro rọyen rhuru na kpo asan ro che wonphiyọ vwẹ Damaskọs rọ dia asan ro de chiri owẹnvwe je nẹrhovwo ẹdẹ erha. Ọ vwọ hẹ etiyin na, Jesu da vuẹ odibo ọvo vwẹ orere na re se Ananayas kpahen Sọl. Damaskọs yen ọshare nana dia, ọyen ohwo “rẹ ihwo ri Ju eje re dia etiyin nẹ omamọ iyẹnrẹn kpahan.”​—Iru 22:12.

9 Vwẹ ẹwẹn roro oborẹ oma ru Ananayas kpahen owian nana! Asaọkiephana, Jesu Kristi rọ dia Ọgbuyovwin rẹ ukoko na ta ota kẹ, ọ da vwẹ owian rẹ oghẹresan vwọ kẹ. Ọghọ rode yen e bruphiyọ oma na, jẹ ọnana okpowian dẹn! Jesu vwọ vuẹ nẹ ọyen cha ta ota kẹ Sọl, Ananayas da kpahen: “Ọrovwori, mi nyo mie ihwo buebun kpahen ọshare nana re, vwọ kpahen omaẹwan eje rọ so kẹ ihwo efuanfon wẹn vwẹ Jerusalẹm. Ọ rhe etinẹ vẹ uturhi rẹ irherẹn ride na vwọ kẹ ro vwo mu ihwo eje ri se odẹ wẹn.”​—Iru 9:​13, 14.

10. Die yen avwanre yono mie Jesu kpahen obo rọ ta ota vwọ kẹ Ananayas wan?

10 Jesu ghwọku Ananayas kidie nẹ ọ ta ẹwẹn rọyen phia-a. Ẹkẹvuọvo, Jesu vwẹ odjekẹ vwọ kẹ. Jesu brọghọ phiyọ oma rọ vwọ vuẹ oboresorọ o che vwo ruiruo nana. Jesu da ta kpahen Sọl: “Ọshare nana ochẹ re me sanere kẹ oma mẹ, ro che ghwoghwo odẹ mẹ kẹ ẹgborho na, ọtiọyen ji te ivie kugbe ihwo rẹ Izrẹl. Kidie me cha nabọ dje erọnvwọn buebun rọ cha rioja rọyen fikirẹ odẹ mẹ kẹ phephẹn.” (Iru 9:​15, 16) Ananayas rha ghwọrọ ọke-e, o de ru nene oborẹ Jesu vuẹrẹ na. Ọ guọnọ Sọl ro muẹkpahen ihwo na mrẹ, ọ da ta kẹ: “Sọl, oniọvo, Ọrovwori Jesu rọ vwomaphia kẹ wẹ wọ vwọ hẹ idjerhe cha na, ji vwe bru we rhe rere wọ vwọ mrorẹ, wọ je vwọ vọn vẹ ẹwẹn ọfuanfon na.”​—Iru 9:17.

11, 12. Die yen avwanre se yono vwo nẹ obo re phiare vwẹ uvwre ri Jesu, Ananayas kugbe Sọl?

11 Avwanre rhi vwo ẹruọ rẹ erọnvwọn evo vwo nẹ obo re phiare vwẹ uvwre ri Jesu, Ananayas kugbe Sọl. Kerẹ udje, Jesu yen vwẹrote iruo rẹ aghwoghwo na kirobo ro veri. (Mt 28:20) Dede nẹ Jesu ta ota kẹ ohwo ọvuọvo phiọngun nonẹna-a, jẹ ọ vwẹrote iruo rẹ aghwoghwo na womarẹ odibo rọ fuevun ro vwo mu nẹ ọ vwẹrote evwruwevwin rọyen na. (Mt 24:​45-47) Womarẹ odjekẹ rẹ Ẹko Rọvwẹrote na, ke se jẹ ighwoghwota kugbe ekobaro ra guọnọ ihwo ri vwo ẹwẹn esiri re vwọ riẹn kpahen Kristi. Kirobo re djunute vwẹ uyovwinrota rọ wanre na, buebun rẹ ihwo nana vwọ nẹrhovwo vwọ yare ukẹcha rẹ Ọghẹnẹ nu, Iseri ri Jihova de ghwoghwo ota na vwọ kẹ ayen.​—Iru 9:11.

12 Ananayas vwomakpotọ rhiabọreyọ owian ra vwọ kẹ je mrẹ ebruphiyọ. Wọ yan nene iji re vwo soseri ro fiotọ na, ọ da tobọ dianẹ iruo nana cha nẹrhẹ wọ ro ẹnwan? Vwọ kẹ ihwo evo, e vwo nẹ uwevwin kpo uwevwin je mrẹ erhorha sa so ẹnwan kẹ ayen. Ihwo efa mrẹ bẹnbẹn ayen vwo ghwoghwo ota kẹ ihwo vwẹ asan rẹ ayen da chueki, irhuvwu, vwẹ ifonu yẹrẹ womarẹ ileta. Ananayas phi oshọ ro muo na kparobọ, o ji vwo uphẹn rọ vwọ chọn Sọl uko vwo rhiabọreyọ ẹwẹn ọfuanfon na.b Ananayas phikparobọ kidie ọ vwẹroso Jesu ji nẹ Sọl kerẹ oniọvo rọyen. Avwanre se phi oshọ kparobọ kerẹ Ananayas siẹrẹ e de vwo imuẹro nẹ Jesu yen vwẹrote iruo rẹ aghwoghwo na, e de dje erorokẹ vwọ kẹ ihwo, ji nẹ ihwo ri muoshọ kerẹ ihwo re sa dia iniọvo rẹ avwanre.​—Mt 9:36.

“Ko Ghwoghwo Kpahan Jesu” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:​18-30)

13, 14. Die yen wo se yono vwo nẹ udje ri Sọl, ọ da dianẹ wo yono Baibol na jẹ wo ji rhi bromaphiyame-e?

13 Sọl vwẹ obo ro yonori vwo ruiruo kpakpata. E vwo sivwon nu, ọ da vwomakpahotọ nẹ e bro ọyen phiyame, ghwe vwo nẹ ọke yena yanran, ọkieje kọyen ọ vwọ vwomaba idibo rehẹ Damaskọs na. Ẹkẹvuọvo, oborẹ o ruru vrẹ ọtiọyen. “Ugege yena ko ghwoghwo kpahan Jesu vwevunrẹ sinagọg sansan, nẹ ohwo nana yen Ọmọ rẹ Ọghẹnẹ na.”​—Iru 9:20.

14 Ọ da dianẹ wo yono Baibol na jẹ wo ji rhi bromaphiyame-e, wo se ru kerẹ Sọl wọ vwọ jowọ kpakpata vwọ reyọ obo wo yono vwo ruiruo ji bromaphiyame? Vwọrẹ uyota, Sọl komobọ rhiẹromrẹ igbevwunu ri Jesu ruru, o muẹro nẹ ọnana muro vwo ru ewene ro fori. Ẹkẹvuọvo, ihwo efa ji rhiẹromrẹ igbevwunu ri Jesu ruru. Kerẹ udje, ihwo ri Farisi mrẹ Jesu ọke ro vwo sivwin ọshare ọvo rẹ obọ rọyen sida, ihwo ri Ju buebun je riẹn nẹ Jesu kpare Lazarọs vwo nẹ ughwu. Dedena, buebun rayen davwerhọ-ọn, ayen tobọ vwọso Jesu. (Mk 3:​1-6; Jọ 12:​9, 10) Vwọ fẹnẹ ayen, Sọl kurhẹriẹ. Die yen mu Sọl vwo kurhẹriẹ ọke rẹ ihwo efa vwọ vwẹ abọ fa erhọn? Kidie o vwo oshọẹdjẹ rẹ Ọghẹnẹ vwọ vrẹ ihworakpọ, o ji vwo ọdavwaro okokodo kpahen arodọnvwẹ ri Kristi dje kẹ. (Fil 3:8) Wo de ji ru ọtiọyen, wọ cha vwẹ uphẹn kẹ emu vuọvo nẹ ọ da wẹ obọ ji wo vwo jẹ aghwoghwo na e vwobọ vwọ ji muwan vwọ kẹ omaebrophiyame-e.

15, 16. Die yen Sọl ruru vwẹ sinagọg na, kẹ die yen ihwo ri Ju na ru kpahọn?

15 Wọ sa vwẹ ẹwẹn roro uguegue, ivun emiovwo kugbe obo ro gbe otu na unu te ọke ayen vwọ mrẹ Sọl ro ghwoghwo kpahen Jesu vwẹ sinagọg na? Ayen da nọ: “Ọ dia ọshare nana yen kpokpo ihwo ri se odẹ nana vwẹ Jerusalẹm?” (Iru 9:21) Ọke ro vwo dje obo ri muro vwo wene ẹwẹn kpahen Jesu, Sọl da “nabọ dje phephẹn nẹ ọnana yen Kristi na.” (Iru 9:22) Ẹkẹvuọvo, ọ dia ihwo eje yen vwo imuẹro kpahen ota ra nabọ dje phephẹ-ẹn. O che se wene iroro rẹ ihwo ri muomaphiyọ ẹkuruemu rẹ asan rẹ ayen nurhe yẹrẹ ihwo re kparoma re guọnọ wene-e. Dedena, oma rhọ Sọ-ọl.

16 Ẹgbukpe erha wan nure, jẹ ihwo ri Ju rehẹ Damaskọs je vwọso Sọl. Ukuotọ rọyen, kẹ ayen guọnọ teyọn hwe. (Iru 9:23; 2Kọ 11:​32, 33; Ga 1:​13-18) Ọke ri Sọl vwọ riẹn kpahen iroroẹjẹ rayen na, o de dje uruemu aghwanre phia ro vwo vrẹn nẹ orere na womarẹ ọ vwọ rhọnvwe nẹ e mu ọyen phiyọ obere rere a lọrọ ọyen wan asan ọvo ro rhiephiyọ vwẹ igbẹhẹ rẹ orere na won otọ. Luk djisẹ rẹ ihwo re vwẹ ukẹcha vwọ kẹ Sọl vwẹ ason yena kerẹ “idibo [ri Sọl].” (Iru 9:25) Ọ họhọre nẹ eta yena djerephia nẹ ihwo evo re kerhọ kẹ ota ri Sọl vwẹ Damaskọs rhiabọreyọ ovuẹ ro ghwoghwori, ayen da dia idibo ri Kristi.

17. (a) Idjerhe vọ yen ihwo vwo rhiabọreyọ uyota ri Baibol na? (b) Die yen ofori nẹ avwanre ru ọkieje, kẹ diesorọ?

17 Ọke rẹsosuọ wo tu vwọ vuẹ ihwo rẹ orua wẹn, igbeyan kugbe ihwo efa erọnvwọn iyoyovwin rẹ wo yono na, ọ sa dianẹ wo rhẹro rọyen nẹ kohwo kohwo che rhiabọreyọ uyota ri Baibol na kidie wọ nabọ dje phephẹn. Ọ sa dianẹ ọtiọyen ihwo evo ruru, ẹkẹvuọvo buebun rayen ru ọtiọye-en. Vwọrẹ uyota, ọkiọvo ihwo rẹ orua wẹn evo nene uwe yerin kerẹ ivwighrẹn. (Mt 10:​32-38) Ẹkẹvuọvo, wo de ruẹ yovwẹnphiyọ kpahen ona wo vwo dje Baibol na phephẹn je sẹro rẹ omamọ rẹ uruemu rẹ Onenikristi, ọkiọvo ihwo re vwọso wẹ dede se rhi wene iruemu rayen.​—Iru 17:2; 1Pi 2:12; 3:​1, 2, 7. 

18, 19. (a) Die yen nuro rhe ọke ri Banabas vwọ chochọn ri Sọl? (b) Mavọ yen a sa vwọ vwẹrokere Banabas kugbe Sọl?

18 Ọke ri Sọl vwọ ro Jerusalẹm, o mu idibo na ẹro nẹ Sọl rhe dia odibo re-e. Eriyina, Banabas da chochọn ri Sọl, iyinkọn na de rhiabọreyọ, ọ vẹ ayen da dia vwẹ ọmọke evo. (Iru 9:​26-28) Sọl ọvwaghwanre, dedena oma rẹ iyẹnrẹn esiri na vorọ-ọ. (Ro 1:16) Ọ nabọ fiudugberi ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na vwẹ Jerusalẹm, rọ dia asan ro de mukpahen idibo ri Jesu Kristi mamọ. O ghini gbe ihwo ri Ju re dia Jerusalẹm unu rẹ ayen vwọ mrẹvughe nẹ onini rayen rẹ ayen rorori nẹ o che si Inenikristi nẹ Jerusalẹm rhe dia Onenikristi re. Ọtiọyena, kẹ ayen guọnọ teyọn hwe. Baibol na da ta: “Ọke rẹ iniọvo na vwọ riẹn kpahen ọnana, ayen da reyọ [Sọl] rhe Sizaria, ayen de jo kpo Tasọs.” (Iru 9:30) Sọl vwomakpotọ nene odjekẹ ri Jesu kirobo rẹ ukoko na tare. Sọl vẹ ukoko na mrẹ erere.

19 Noso nẹ Banabas ọyen jowọ rọ vwọ vwẹ ukẹcha kẹ Sọl. O muẹro nẹ oka rẹ ukẹcha nana toroba omamọ rẹ oyerinkugbe rọ rhe dia vwẹ uvwre rẹ idibo ri Jihova nana ri vwo oruru na. Kerẹ Banabas, wo vwo owenvwe wọ vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo kpokpọ rehẹ ukoko na, womarẹ wo vwo nene ayen wian vwẹ iruo rẹ aghwoghwo na je chọn ayen uko ayen sa vwọ yanphiaro vwẹ ẹga ri Jihova? Wọ cha mrẹ erere siẹrẹ wo de ru ọtiọyen. Ọ da dianẹ wẹwẹ oghwoghwota kpokpọ, wo rhiabọreyọ ukẹcha ra vwọ kẹ wẹ kerẹ Sọl? Wo de nene ighwoghwota ri tedje wian, ọ cha nẹrhẹ ena ru wo vwo ruiruo vwẹ aghwoghwo na yovwinphiyọ, aghọghọ ru wọ cha mrẹ che bunphiyọ, ọ je cha nẹrhẹ wo vwo oyerinkugbe rọ kpẹkpẹre rọ je cha dia bẹdẹ.

“Ihwo Buebun De Se . . . Gbuyota” (Iruo rẹ Iyinkọn Na 9:​31-43)

20, 21. Mavọ yen idibo rẹ Ọghẹnẹ rẹ ọke awanre vẹ ọke avwanre na vwọ nabọ reyọ “ọke rẹ ufuoma” na vwo ruiruo vọnvọn?

20 Ọke ri Sọl vwo kurhẹriẹ ji vrẹn nẹ Damaskọs gbẹrhẹnẹdẹ nu “ikoko na eje rehẹ Judia, Galili kugbe Sameria da ro ọke rẹ ufuoma.” (Iru 9:31) Mavọ yen idibo na vwọ reyọ ọke ro shephiyọ nana vwo ruiruo? (2Ti 4:2) Ikuegbe na tare nẹ a da “bọn ayen gan.” Iyinkọn na vẹ iniọvo efa ri ji tedje da bọn esegbuyota rẹ idibo na gan, ji mu usiokọ rẹ ukoko na rẹ ayen vwọ “yan vwẹ oshọẹdjẹ ri Jihova kugbe uchebro rẹ ẹwẹn ọfuanfon na.” Kerẹ udje, Pita reyọ ọke yena vwọ bọn idibo rehẹ Lida rọhẹ Otọ Ọriẹriẹriẹ ri Sharọn gan. Ẹgbaẹdavwọn rọyen nẹrhẹ ihwo buebun re dia ekogho na “se Ọrovwori na gbuyota.” (Iru 9:​32-35) Idibo na vwẹ uphẹn kẹ erọnvwọn efa nẹ i muẹ ẹwẹn rayen reyọ-ọ, ukperẹ ọtiọyen ayen davwẹngba vwọ vwẹrote ohwohwo ji ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na. Ukuotọ rọyen, ukoko na ko “buẹnphiyọ.”

21 Vwẹ omarẹ oba rẹ ẹgbukpe ujorin uje, Iseri ri Jihova vwẹ ẹkuotọ buebun da ro “ọke rẹ ufuoma.” Isuon ri shenyẹ ihwo rẹ Ọghẹnẹ vwẹ ikpe buebun rhire na de rhi toba. E ji siẹ obọẹdajo rẹ iruo rẹ aghwoghwo na kpotọ yẹrẹ no kakare. Iseri ri Jihova buebun reyọ uphẹn nana vwo ghwoghwo ota vwẹ azagba, omamọ rẹ iyẹnrẹn nuro rhe.

22. Mavọ wọ sa vwọ reyọ ugbomọphẹ rẹ wo vwori vwo ruiruo?

22 Wọ nabọ reyọ ugbomọphẹ wo vwori vwo ruiruo? Ọ da dianẹ ẹkuotọ ro vwo ugbomọphẹ ẹga yen wọ hepha, Eshu cha reyọ ẹvwọtua rẹ ekuakua rẹ akpeyeren vwọ riẹriẹ owẹ ukperẹ wọ vwọ ga Jihova. (Mt 13:22) Wo jẹ emu vuọvo muẹ ẹwẹn wẹn reyọ-ọ. Nabọ reyọ uphẹn rẹ ọke rẹ ufuoma ru wo vwori asaọkiephana vwo ruiruo vọnvọn. Reyọ uphẹn nana vwo soseri ro fiotọ, wọ me je vwọ bọn ukoko na gan. Karophiyọ nẹ ẹdia wẹn se wene siẹvuọvo.

23, 24. (a) Die yen avwanre yono vwo nẹ obo re phia kẹ Tabita rhe? (b) Die yen orhiẹn-ebro avwanre?

23 Roro kpahen obo re phia kẹ odibo ọvo re se Tabita yẹrẹ Dọkas. Jọpa rọ dia orere rọ kẹrẹ Lida yen ọ diare. Oniọvo aye nana rọ fuevun na reyọ ọke vẹ ekuakua rọyen vwo ruiruo vwẹ idjerhe aghwanre, kidie “iruo esiri ro ruru kugbe okẹ rẹ arodọnvwẹ” rọ vwọ kẹ ihwo bunru mamọ. Kpregede na, o de shero ọga ji ghwu.c Ughwu rọyen na so omaemuophiyọ rode kẹ idibo na vwẹ Jọpa, ma rho kẹ eyauku ro ru emuesiri kẹ. Ọke ri Pita vwọ ro uwevwin re mu orivwin rọyen phiyọ, Pita de ru emu rẹ igbevwunu rẹ oghẹresan vwẹ uvwre iyinkọn ri Jesu Kristi. Pita da nẹrhovwo, ọ da kpare Tabita nẹ ughwu! Wọ sa vwẹ ẹwẹn roro aghọghọ rẹ eyauku vẹ idibo ichekọ na vwori ọke ri Pita vwo se ayen ro uvun na ji dje Tabita rọ kpare nẹ ughwu na kẹ ayen? Aphro herọ-ọ nẹ obo re phiare na muegbe rayen hẹrhẹ edavwini re cha vwẹ obaro na! O muẹro nẹ, “ihwo ejobi rehẹ Jọpa da rhe riẹn kpahọn, ihwo buebun de se Ọrovwori na gbuyota” fikirẹ igbevwunu na.​—Iru 9:​36-42.

Oniọvo aye rọ vwẹ idodo vwọ kẹ oniọvo aye rọ kpakore rẹ oma rọyen ghwa gan te-e.

Mavọ yen wọ sa vwọ vwẹrokere Tabita?

24 Avwanre yono erọnvwọn eghanghanre ivẹ vwo nẹ obo re phia kẹ Tabita na. (1) Akpeyeren pha krẹnkrẹn. Ọyen obo re ghanre mamọ re vwo vwo omamọ odẹ vẹ Ọghẹnẹ ra vwọ herọ yerẹn na! (Agh 7:1) (2) Iphiẹrophiyọ rẹ evrẹnushi na muẹro. Jihova vwo oniso rẹ emu esiri ri Tabita ruru, ọ da hwosa kẹ. Ọ da dianẹ avwanre ghwuru tavwen Amagidọn ke rhe, Jihova cha karophiyọ owian ọgangan rẹ avwanre wianre je kpare avwanre nẹ ushi. (Hib 6:10) Tẹ ọ dianẹ avwanre chirakon rẹ “ọke ro shephiyọ-ọ” yẹrẹ riavwerhen rẹ “ọke rẹ ufuoma” enẹna, e jẹ avwanre muomaphiyọ iruo re vwo soseri ro fiotọ kpahen Kristi.​—2Ti 4:2.

SỌL OHWO RI FARISI

“Eghene ọshare ọvo re se Sọl” re djunute ọke re vwo phiẹ Stivin hwe vwẹ ọbe ri Iruo rẹ Iyinkọn Na nẹ Tasọs rhe. Tasọs ọyen otorere ri Silisha rọhẹ otọ rẹ usuon ri Rom, ọ hẹ obọrhen ọnre ri Turkey nonẹna. (Iru 7:58) Ihwo ri Ju buebun yen dia orere yena. Vwo nene oborẹ Sọl siri, ọ tare nẹ “a yanvwe ovwẹ vwẹ ẹdẹ rẹrenren, mẹvwẹ ohwo rẹ Izrẹl ro nẹ uvwiẹ ri Benjamin rhe, ohwo ri Hibru rẹ ihwo ri Hibru vwiẹre. Vwọ kpahen urhi, mẹvwẹ Farisi.” Fikirẹ ọnana, ọ sa dianẹ a nabọ muọghọ kẹ kerẹ ohwo ri Ju!​—Fil 3:5.

Sọl ohwo ri Farisi.

Orere rode ra da chueki rọ dia asan rẹ ẹkuruemu rẹ ihwo ri Grik da vwẹ owọ muotọ yen Sọl dia ghwanre. Ọ vwọ dianẹ Tasọs yen Sọl dia ghwanre na, kọyen ọ riẹn obo ra jẹ ephẹrẹ ri Grik. Ọ sa dianẹ isikuru rẹ ihwo ri Ju yen ọ rare vwẹ ọkiemọ. Sọl yono obo re rhuon ibọkpọ, ọnana iruo rẹ ihwo rehẹ ekogho na riẹn kpahen mamọ. Ọ sa dianẹ ọke ri Sọl vwọ hẹ eghene yen o vwo yono ona nana vwo mie ọsẹ rọyen.​—Iru 18:​2, 3.

Ọbe rẹ Iruo rẹ Iyinkọn Na ji dje nẹ e vwiẹ Sọl kerẹ ọmotọ ri Rom. (Iru 22:​25-28) Ọnana mudiaphiyọ nẹ ọvo usun rẹ esẹ rọyen ride ka dia ọmotọ ri Rom jovwo re. A ghwa riẹn oborẹ orua ri Sọl wan dia emotọ ri Romu-u. O toro obo rọ wanre-e, uphẹn nana rẹ ayen vwori na cha nẹrhẹ ayen dia usun rẹ ihwo re muọghọ kẹ vwẹ ekogho rẹ ayen dia. Asan ri Sọl dia ghwanre vẹ isikuru rọ rare chọnruko vwọ nabọ riẹn ẹkuruemu erha soso, eyen ẹkuruemu rẹ ihwo ri Ju, Grik kugbe Rom.

Ọ sa dianẹ Sọl je rhe vrẹ ẹgbukpe 13 ọke rọ vwọ yan imaili 520 vwo kpo Jerusalẹm re yono ẹbe kpobarophiyọ-ọ. Vwẹ orere yena, Sọl de yono mie ọshare ọvo re se Gamaliẹl rọ dia oyono ra nabọ muọghọ kẹ. Ọshare nana nabọ riẹn ẹkuruemu rẹ ihwo ri Farisi na fiotọ.​—Iru 22:3.

Isikuru nana pha kerẹ yunivasiti ri nonẹna. O churobọ si uyono rẹ Isiesi Ọfuanfon na vẹ urhi rẹ ihwo ri Ju na, ọnana ji churobọ si ra vwọ riẹn ayen kuẹ uyovwin. E se rhẹro rọyen nẹ ohwo ri Gamaliẹl yonori rọ nabọ yan obaro che yeren omamọ rẹ akpọ. Sọl ọyen ọvo usun rẹ ihwo ọtiọyena. O de si: “Me je nabọ yan obaro vwẹ ẹga rẹ ihwo ri Ju na vwọ vrẹ edje mẹ buebun vwẹ ẹkuotọ mẹ, kidie mi vwo oruru kpahen ẹkuruemu rẹ esẹ mẹ vwọ vrẹ ayen shesheri.” (Ga 1:14) Vwọrẹ uyota, oruru ri Sọl vwori kpahen ẹkuruemu rẹ ihwo ri Ju yen nẹrhẹ o mukpahen ukoko rẹ Inenikristi kpokpọ na vẹ ẹwẹn ri djọghrọdjọghrọ.

TABITA​—“IRUO ESIRI RO RURU . . . BUNRU MAMỌ”

Tabita ruẹse vwọ kẹ ohwo ọvo rọ guọnọ ukẹcha.

Tabita ọyen ọvo usun rẹ iniọvo rehẹ ukoko ri Jọpa rọ dia orere rẹ ikuna de duvwẹ. Iniọvo na vwo ẹguọnọ rọyen fikirẹ “iruo esiri ro ruru kugbe okẹ rẹ arodọnvwẹ” rọyen. (Iru 9:36) Kirobo rẹ ihwo ri Ju buebun re dia ekogho rẹ Ihwo rẹ Ikeferi hepha vwo edẹ ivẹ ye, ọtiọyen Tabita ji vwo edẹ ivẹ, ọvo ọ ri Hibru yẹrẹ Aramia, ọ ro chekọ ke rha odẹ ri Grik yẹrẹ Latin. A fan odẹ ri Grik rọyen Dọkas kpo “Tabita” vwẹ Aramia. Edẹ rọyen ivẹ na mudiaphiyọ “Orhua.”

Tabita shero ọga ji ghwu. Kirobo rẹ ẹkuruemu rẹ ihwo na hepha, ayen da họ ugboma rọyen tavwen ayen ki sho. Ọ sa dianẹ ubruwevwin rọhẹ obenu rẹ ayen muro phiyọ na uwevwin romobọ rọyen. Aruọke ri Middle East na rhorha mamọ, ọtiọyena, kẹ ayen sho ohwo ro ghwuru vwẹ ẹdẹ ro ghwuru yẹrẹ ẹdẹ rọ vwọ kpahọn. Inenikristi rehẹ Jọpa nyori nẹ ọyinkọn Pita kẹrẹ Lida re. Ọke je herọ ri Pita vwọ rhe Jọpa tavwen e ki shi Tabita kidie imaili 11 ọvo yen uvwre rẹ irere ivẹ na, kọyen ọ cha reyọ omarẹ unọke ẹne tavwen o ki te Jọpa siẹrẹ ọ da vwẹ owọ yan. Eriyina, iniọvo na de ji eshare ivẹ bru Pita nẹ ọ rhe kpakpata. (Iru 9:​37, 38) Ohwo ọvo ro yono ẹbe kodo da ta: “Ọyen ẹkuruemu rẹ ihwo ri Ju rẹ ayen vwo ji ihwo ivẹ uwevwin, rere ọvo se vwo toroba iyẹnrẹn rẹ ọvo usun rayen na cha nẹ.”

Die yen phiare ọke ri Pita vwọ rhe? Baibol na da ta: “Ayen da reyọ kpo ubruwevwin rọhẹ obenu na; eyauku na eje de bro rhe, jẹ ayen viẹ ji dje iwun buebun kugbe iwun rẹ obotafe kẹ, ri Dọkas ko kẹ ayen ọke rọ je vwọ hẹ akpọ.” (Iru 9:39) Ọvo usun rẹ erọnvwọn ri Tabita ruru rọ nẹrhẹ iniọvo na vwo ẹguọnọ rọyen mamọ yen emwa ro ko kẹ ayen. O ko iwun re kuẹ phiyọ obevun kugbe iwun re kuẹ phiyọ obotafe re kuẹ rhurhẹ ọ rẹ obevun. Baibol na ghwa vuẹ avwanre sẹ Tabita yen vwẹ igho rọyen vwọ dẹ emwa na yẹrẹ ayen dẹrẹ kẹ ko-o. Obo rọ wanre eje, e vwo ẹguọnọ rọyen fikirẹ uruemu esiri kugbe “okẹ rẹ arodọnvwẹ” rọyen na.

Oborẹ Pita mrẹ vwẹ ubruwevwin rọhẹ obenu na muro vwo muomaphiyọ. Ohwo ọvo ro yono ẹbe kodo re se Richard Lenski da ta: “Uvweri nana fẹnẹ ọ re vweri vwẹ uwevwin ri Jairọs rọ vọnre vẹ ihwo ra hwosa kẹ ri do ji hworo iflutu. Uvweri nana dia ọ rẹ omeru-u kerẹ e rẹ ayen vweri vwẹ uwevwin ri Jairọsu-u.” (Mt 9:23) Ọnana dia ọ rẹ omeru kakaka-a. Ọ vwọ dianẹ e ghwe djunute ọshare rọyen na-a, ihwo buebun ki ghwe no nẹ Tabita rọvwọnre-e.

Ọke ri Jesu vwọ vwẹ iji vwọ kẹ iyinkọn rọyen, ọ da vwẹ ogangan kẹ ayen nẹ, ayen “rhọvwọn ihwo ri ghwuru.” (Mt 10:8) Pita mrẹ ọke ri Jesu vwo ru ọkpọ rẹ igbevwunu tiọyen ji te ọ rẹ ọmọtẹ ri Jairọs rọ kpare nẹ ughwu, ẹkẹvuọvo, o vwo asan vuọvo vwẹ Baibol na rọ vuẹ avwanre nẹ iyinkọn na kpare ihwo nẹ ughwu tavwen a ke mrẹ ọ ri Dọkas na-a. (Mk 5:​21-24, 35-43) Pita da vuẹ ihwo rehẹ ubruwevwin rọhẹ obenu na nẹ ayen ro otafe, ọ vwọ nẹrhovwo gangan nu, Tabita de rhiẹro phiyọ ji vrẹn chidia. Mavọ yen oma vwerhen Inenikristi rehẹ Jọpa te ọke ri Pita vwọ kpare Tabita nẹ ughwu ji dje kẹ ihwo efuanfon kugbe eyauku na!​—Iru 9:​40-42.

a Ni ekpeti na “Sọl Ohwo ri Farisi.”

b Kirobo rọ hepha, a vwẹ okẹ rẹ ẹwẹn ọfuanfon na vwọ kẹ iyinkọn na. Ẹkẹvuọvo, vwẹ ẹdia nana ra fobọ mrẹ-ẹ na, Jesu da vuẹ Ananayas nẹ ọ vwẹ okẹ rẹ ẹwẹn ọfuanfon na vwọ kẹ Sọl. O vwo kurhẹriẹ nu, ọ rha vwomaba iyinkọn 12 na vwẹ ọmọke evo-o. Ẹkẹvuọvo, ọ họhọre nẹ Sọl kuomafia vwẹ uvwre rẹ ọke yena-a. Ọtiọyena, Jesu da kẹ Sọl ẹgba ro vwo ruiruo rẹ aghwoghwo na.

c Ni ekpeti na “Tabita​—‘Iruo Esiri ro Ruru . . . Bunru Mamọ.’ ”

    Ẹbe Urhobo Ejobi (2001-2026)
    Vrẹn No
    Ruọ
    • Urhobo
    • Vwọ kẹ Ohwo
    • Isẹtini Obo Wọ Guọnọre nẹ Ọ Dia
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Obo re Vwo Ruiruo Wan
    • Urhi ro Suẹn Evuẹ rẹ Romobọ
    • Isẹtini Obo Wọ Guọnọre nẹ a Vwẹ Evuẹ Wẹn Ruiruo Wan
    • JW.ORG
    • Ruọ
    Vwọ kẹ Ohwo