Ceci o Sukila Oku Linga Poku Liyaka Lekambo Liesunga

1-2. (a) Ovituwa vipi omanu valua va lekisa eci ovo ale omanu vakuavo va tatiwa lekambo liesunga? (b) Apulilo api tu sukila oku linga kokuetu muẽle?

TU KASI voluali lumue lueyuka ekambo liesunga. Omanu valua va siata oku tatiwa lekambo liesunga omo liuhũkui, ocitumãlo va citiwila, ovituwa kuenda ekova liavo. Handi vali, valua va tala ohali omo okuti vakualomĩlu olohuasi ale olombiali, va li sakalaisa lika loku nganyala olombongo vialua. Ekambo liaco liesunga, lia siatavo oku tu kokela ohali vosi yetu volonjila via litepa.

² Omanu valua va kasi lonyeño omo lioku tatiwa lekambo liesunga ale poku mola omanu vakuavo oku tatiwa lonjila yaco. Vosi yetu tu yongola oku tatiwa ciwa loku kala lombembua. Omanu vamue va seteka oku tetulula ovitangi va siata oku mola voluali ale vofeka yavo. Ovo va tunda volokololo oku lingila ombuanja olombiali kuenda ovihandeleko ale eci ku kala ocela, va nõla olombiali viopulitika vina vi likuminya oku malako ekambo liesunga. Pole, etu Tuakristão tua siata oku longisiwa oku yuvula oku ‘panga onepa koluali,’ loku kevelela okuti Usoma wa Suku owo u ka malako ekambo liosi liesunga. (Yoa. 17:16) Ndaño ndoco, tua siata oku sumua kuenda olonjanja vimue tu kuata onyeño eci tu mola omunu umue o kasi oku tatiwa lekambo liesunga. Tu sukila oku lipula ndoco: ‘Nye ndi pondola oku linga eci ku lipita ovina viaco? Kuli hẽ cimue ndi pondola oku linga oco ndi maleko ekambo liesunga cilo?’ Oco tu tambulule apulilo aco, tu fetika poku konomuisa ndomo Yehova kuenda Yesu va liyeva catiamẽla kekambo liesunga.

YEHOVA LA YESU VA SUVUKA EKAMBO LIESUNGA

3. Momo lie ka tu sanjukilila eci tu tatiwa lekambo liesunga? (Isaya 5:7)

³ Embimbiliya li lombolola esunga lieci ka tu sanjukilila oku tatiwa lekambo liesunga ale oku mola omanu vakuavo oku tatiwa lonjila yaco. Olio li lekisa okuti Yehova wa tu lulika lesetahãlo liaye. Eye “o sole esunga kuenda esombiso ka li kuete ocame.” (Osa. 33:5; Efet. 1:26) Yehova lalimue eteke a tata lãvi omanu kuenda ka yongola okuti umue o tata lãvi vakuavo! (Esin. 32:​3, 4; Mika 6:8; Sak. 7:9) Ndeci, kotembo yuprofeto Isaya, Yehova wa yeva “oku litetela kuohali” ya va Isareli valua va kala oku tatiwa lãvi la va Isareli vakuavo. (Tanga Isaya 5:7.) Omo liaco, Yehova wa kangisa vana va kala oku amamako oku sinila Ovihandeleko viaye kuenda oku tata vakuavo lekambo liesunga.—Isa. 5:​5, 13.

4. Yesu wa liyeva ndati eci a mola okuti ulume umue wa kala oku tatiwa lekambo liesunga? (Talavo ociluvialuvia.)

⁴ Ndeci Yehova, Yesu o solevo esunga kuenda wa suvuka ekambo liosi liesunga. Vepuluvi limue vokuenda kupange waye woku kunda palo posi, eye wa mola ulume umue wa kuatele eka lia siõsia. Yesu wa kuatela ohenda ulume waco kuenda wa sakula eka liaye. Pole, asongui vetavo eci va ci mola, va kuata onyeño yalua. Ovo va popia okuti Yesu ka kaile oku pokola kocihandeleko catiamẽla kesambata. Ovo ka va kapeleko ohali yulume waco. Yesu wa li yeva ndati omo liocituwa ovo va lekisa? Eye “wa sumua omo lioku tindila kuovitima viavo.”—Mar. 3:​1-6.

5. Nye tu sukila oku ivaluka eci tu kala lonyeño omo liekambo limue liesunga?

⁵ Omo okuti Yehova la Yesu va suvuka ekambo liesunga, ka cĩviko kokuetu oku liyevavo ndoco. (Va Efe. 4:26) Pole, tu sukila oku ivaluka okuti, ndaño tua kuata esunga lioku kuata onyeño, oyo ka yi ka malako ekambo liesunga. Nda tu amamako lonyeño vokuenda kuotembo yalua, tu pondola oku vela ale oku kuata esumuo lialua. (Osa. 37:​1, 8; Tia. 1:20) Oco hẽ, nye tu sukila oku linga eci etu ale omanu vakuavo tu tatiwa lekambo liesunga? Tu pondola oku lilongisila kongangu ya Yesu.

CECI YESU A LINGA ECI A MOLA OMANU OKU TATIWA LEKAMBO LIESUNGA

6. Eci Yesu a kala palo posi, omanu vamue va enda oku tatiwa ndati? (Talavo ociluvialuvia.)

⁶ Yesu eci a kala palo posi, wa mola omanu valua okuti va kala oku tatiwa lekambo liesunga. Eye wa molavo ndomo asongui vetavo va enda oku tata lãvi omanu vaño. (Mat. 23:​2-4) Handi vali, eye wa kũlĩhĩle ndomo olombiali vio Roma via enda oku tata lãvi omanu. Va Yudea valua, va yonguile oku liyovola kuviali wo Roma. Toke muẽle vamue va sokiya ovimunga oco va liyake la va Roma. Pole, Yesu ka pangele onepa kovimunga viaco via yaka oco vi pongolole uviali. Eci eye a limbuka okuti omanu va yonguile oku u lingisa osoma, wa tunda pokati kavo.—Yoa. 6:15.

7-8. Momo lie Yesu ka setekelele oku malako ekambo liesunga eci a kala palo posi? (Yoano 18:36)

⁷ Yesu eci a kala palo posi, ka setekele oku panga onepa kopulitika oco a tetulule ovitangi eye a enda oku mola. Momo lie? Momo eye wa kũlĩhĩle okuti omanu ka va kuete omoko ale unene woku li viala ovo muẽle. (Osa. 146:3; Yer. 10:23) Ovo ka va tẽlavo oku malako ono yohali yosi. Satana Eliapu eye o kasi oku viala oluali. Eye omondi kuenda omanu valua va siata oku u setukula poku lekisa ekambo liesunga. (Yoa. 8:44; Va Efe. 2:2) Ndaño muẽle omanu vana va molẽha ndu okuti vawa, ka va tẽla oku tetulula ovitangi violuali, momo halonjanja viosiko va lekisa esunga.—Uku. 7:20.

⁸ Yesu wa kũlĩhĩle okuti Usoma wa Suku, owo lika u ka malako ovitangi viosi via siata oku kokiwa lekambo liesunga. Omo liaco, eye wa pesila otembo yaye kuenda ongusu ‘koku kunda loku sandeka olondaka viwa Viusoma wa Suku.’ (Luka 8:1) Eye wa likuminya komanu vana “va kasi onjala lenyona liesunga” okuti, o ka malako ovitukiko kuenda ekambo liesunga. (Mat. 5:6; Luka 18:​7, 8) Ohuminyo yaco ka yi ka tẽlisiwa pocakati colombiali viomanu, pole, yi ka tẽlisiwa pocakati cuviali wokilu una “ka u pangi onepa koluali lulo.”—Tanga Yoano 18:36.

SETUKULA YESU POKU LIYAKA LEKAMBO LIESUNGA

9. Nye ci ku vetiya oku tava okuti Usoma wa Suku owo lika u ka malako ekambo liosi liesunga?

⁹ Koloneke vilo, ekambo liesunga lia livokiya calua okuti eci Yesu a kala palo posi ci sule. Pole, ndeci ca lipita koloneke via Yesu, ono yekambo liesunga “koloneke vilo via sulako,” Satana kuenda omanu vana va siata oku u setukula. (2 Tim. 3:​1-5, 13; Esit. 12:12) Ndeci Yesu, etu tua kũlĩha okuti Usoma wa Suku owo lika u ka malako ovitangi via kokiwa lekambo liesunga. Omo okuti tu kasi oku kuatisa Usoma waco, tu likala oku panga onepa koku lingila ombuanja olombiali violuali kuenda kalikolisilo akuavo oluali lulo oku malako ekambo liesunga. Kũlĩhĩsa ulandu wa manji umue ukãi o tukuiwa Stacy.a Osimbu ka lingile Ombangi ya Yehova, eye wa enda oku likongela kocimunga cimue ca enda oku linga ombuanja volokololo, locimãho coku malako ekambo liesunga. Pole, noke yotembo yimue, wa fetika oku kuata atatahãi kueci a kala oku linga. Eye wa popia ndoco: “Eci nda lingaile ovina viaco, nda enda oku lipula nda nda kala oku linga eci ca sunguluka. Cilo omo okuti ndi kasi oku kuatisa Usoma wa Suku, nda kũlĩha okuti ñasi oku linga eci ca sunguluka. Nda kũlĩha okuti Yehova o ka malako ohali yosi okuti, ocina cimue si pondola oku linga.”—Osa. 72:​1, 4.

10. Ndomo ca tangiwa kelivulu lia Mateo 5:​43-48, momo lie ka tu setekela oku pongolola ovihandeleko kuenda olombiali? (Talavo ociluvialuvia.)

¹⁰ Omanu valua koloneke vilo, va siata oku likongela kovimunga vina vi seteka oku pongolola olombiali. Valua pokati kavo va siata oku tema calua kuenje va liwekapo oku pokola kovihandeleko loku kokela ovitangi vakuavo. Pole, eci hacoko Yesu a tu longisa oku linga. (Va Efe. 4:31) Manji umue o tukuiwa Jeffrey wa popia hati: “Nda kũlĩha okuti eci omanu va tunda volokololo oku linga ombuanja, ovo lonjanga yalua va pondola oku tema kuenje va fetika oku nyõla ovina, oku nyana kuenda oku lilemẽha pokati.” Pole, Yesu o tu longisa oku tata omanu vosi locisola ndaño muẽle vana ka va tava kovina tu popia ale vana va tu lambalala. (Tanga Mateo 5:​43-48.) Omo okuti Tuakristão, tu likolisilako oku yuvula ovina viosi ka vi likuata longangu Yesu a tu sila.

11. Momo lie olonjanja vimue ka ca lelukile oku setukula ongangu ya Yesu?

¹¹ Ndaño tua kũlĩha okuti Usoma wa Suku owo u ka malako ekambo liesunga otembo ka yi pui, pamue tu pondola oku sima okuti ka ca lelukile oku setukula ongangu ya Yesu eci tu tatiwa lekambo liesunga. Eci oco ca lipita lamanji umue ukãi o tukuiwa Janiya, eci omanu vamue vo tata lãvi omo liekova liaye. Eye wa popia hati: “Ovina omanu va ndi sapuila via ndi sumuisa calua. Nda kuatavo onyeño yalua kuenda nda yonguile okuti omanu vaco va kangisiwa. Omo liaco, nda nõlapo oku tiamẽla kocimunga cimue ci teyuila olonepele viakova kuenda ocame. Nda simile okuti oku linga ovina viaco, ca ponduile oku ndi kuatisa oku liyeva ciwa.” Manji Janiya vokuenda kuotembo, wa limbuka okuti wa sukilile oku linga apongoloko. Eye hati: “Nda limbuka okuti sia kaile oku kolela ku Yehova, pole, nda fetika oku tava kovina omanu va enda oku popia loku kolela kokuavo. Noke, nda nõlapo oku siapo ovimunga viaco kuenda oku liwekapo oku panga onepa koku linga ombuanja.” Ndaño okuti tu kuata onyeño eci tu tatiwa lekambo liesunga ale ceci tu mola omanu vakuavo oku tatiwa lonjila yaco, tu sukila oku kuata utate oco tu likandangiye konyeño kuenda oku yuvula oku panga onepa kopulitika.—Yoa. 15:19.

12. Momo lie tu sukilila oku kuata utate lovina tu tanga, tu tala levi tu yevelela?

¹² Nye ci pondola oku tu kuatisa oku yuvula onyeño omo liekambo limue liesunga? Ocina cimue tu pondola oku linga, oku kuata utate lovina tu tanga, tu tala, ale ovina tu yevelela. Ovina vialua vi sandekiwa vo internet, vi kuete ocimãho coku sumuisa omanu kuenda oku va vetiya oku vangula ovina vĩvi viatiamẽla kombiali. Olonjanja vialua, vakuasapulo va lombolola ovisimĩlo viavo muẽle, okuti ovina via lipita havioko. Ndaño okuti ovolandu tua yeva atiamẽla kekambo limue liesunga ocili, anga hẽ oku amamako oku a yevelela ci pondola oku tu kuatisa? Ocili okuti, nda tua pita otembo yalua oku yevelela ale oku tanga asapulo aco, tu pondola oku kuata asakalalo, oku yeva esumuo kuenda onyeño. (Olosap. 24:10) Handi vali, tu pondola oku ivalako okuti Usoma wa Suku owo lika u ka malako ovitangi viosi otembo ka yi pui.

13. Oku kuata ocituwa coku tanga Embimbiliya eteke leteke, ci tu kuatisa ndati eci tu tatiwa lekambo liesunga?

¹³ Oku kuata ocituwa coku tanga Embimbiliya eteke leteke kuenda oku sokolola lutate kovina tua tanga, ci pondola oku tu kuatisa oku kũlĩha ovina tu linga eci tu tatiwa lekambo liesunga. Manji umue ukãi o tukuiwa Alia, wa yeva esumuo lialua eci a mola okuti omanu vovimbo liaye va kala oku tatiwa lãvi. Eye wa yeva onyeño momo, omanu vana va kala oku tata lãvi vakuavo ka va kaile oku kangisiwa. Eye wa popia hati: “Nda sukilile oku lipula ndoco: ‘Anga hẽ nda kolela muẽle okuti Yehova o ka tetulula ovitangi viaco?’ Vokuenda kuotembo yaco, nda tanga olondaka vi sangiwa kelivulu lia Yovi 34:​22-29. Ovinimbu viaco via ndi ivaluisa okuti Yehova o lete ovina viosi. Eye lika wa kũlĩha ndomo a ka sombisa omanu loku tetulula ovitangi vietu viosi.” Pole, osimbu tu lavoka oco Usoma wa Suku u tetulule ovitangi viosi, nye tu sukila oku linga cilo?

CECI TU PONDOLA OKU LINGA ECI TU TATIWA LEKAMBO LIESUNGA

14. Nye tu pondola oku linga oco tu yuvule oku panga onepa kekambo liesunga lia siata voluali? (Va Kolosai 3:​10, 11)

¹⁴ Ka tu pondola oku pongolola onjila ndomo omanu va tata vakuavo, pole, tu sukila oku tata ciwa vakuetu. Ndomo tua lilongisa, tu setukula Yesu poku lekisa ocisola. Ocisola caco ci pondola oku tu vetiya oku tata ciwa vakuetu, toke muẽle vana va tu lambalala. (Mat. 7:12; Va Rom. 12:17) Yehova o sanjuka calua eci tu tata omanu vakuavo lohenda kuenda esunga.—Tanga Va Kolosai 3:​10, 11.

15. Tu kuatisa ndati omanu eci tu va kundila ovina Embimbiliya li longisa?

¹⁵ Onjila ya velapo yoku liyaka lekambo liesunga, oku kundila omanu ocili Cembimbiliya. Momo lie tu popela ndoco? Momo, ‘ukũlĩhĩso wa Yehova’ u pondola oku kuatisa omunu umue oku linga apongoloko, oku lilongisa oku kala ukuahenda kuenda oku lekisa ocisola. (Isa. 11:​6, 7, 9) Manji umue o tukuiwa Jemal, osimbu ka lingile Ombangi ya Yehova, wa pangele onepa kocimunga cimue ca vakuesino, locimãho coku pongolola ombiali yo vofeka yaye momo kokuaye, ombiali yaco ka ya kaile yiwa. Eye wa popia hati: “Ove ku pondola oku kisika omanu oku linga apongoloko. Ame sia kisikiwile oku linga apongoloko, pole, nda linga apongoloko omo liocili Cembimbiliya nda kala oku lilongisa.” Ovina manji Jemal a lilongisa, vio vetiya oku liwekapo oku tiamẽla kocimunga caco. Eci ci lekisa okuti, eci tu longisa omanu ocili Cembimbiliya, tu pondola oku va kuatisa oku liwekapo oku linga ovina vi kokela ohali vakuavo.

16. Momo lie o yonguila oku sapuilako omanu vakuavo ovina Usoma wa Suku u ka linga?

¹⁶ Ndeci Yesu a linga, tu yongola oku sapuilako omanu okuti, Usoma wa Suku owo lika u ka malako ekambo liosi liesunga otembo ka yi pui. Elavoko liaco li pondola oku pamisa omanu vana va tatiwa lekambo liesunga. (Yer. 29:11) Manji Stacy wa tukuiwa ale, wa lombolola ndoco: “Omo nda kũlĩha okuti Suku o ka malako ohali, ndi pondola oku tula utima eci ndi tatiwa lekambo liesunga ale ceci ndi mola omanu vakuavo oku tatiwa lonjila yaco. Yehova o talavaya lesapulo Liembimbiliya oco a ece elembeleko.” Oco tu pitiye esapulo lielembeleko li sangiwa Vembimbiliya liokuti ka ku ka kala vali ekambo liesunga, tu sukila oku lipongiya ciwa. Nda okuti wa kũlĩha ciwa ovina Embimbiliya li popia viatiamẽla kohali, ekolelo liove kalongiso aco li ka livokiya. Kuenje ove o ka longisa omanu vakuavo ci kaile kosikola ale kupange, esunga lieci tu talela ohali kuenda ovina Yehova a ka linga oco a maleko ohali yosi.b

17. Yehova o tu kuatisa ndati eci tu liyaka lekambo liesunga?

¹⁷ Omo okuti Satana eye “ombiali yoluali lulo,” tu kamamako oku liyaka lekambo liesunga. Pole, tu pondola oku lavoka oloneke viwa momo, Yehova wa likuminya oku tu kuatisa cilo kuenda oku kundula Satana loku malako evĩho liosi. (Yoa. 12:31) Ndeci, Yehova pocakati Cembimbiliya, ka situlula lika esunga lieci ku kasilili ekambo lialua liesunga, pole, o lombololavo ndomo eye a liyeva catiamẽla kohali olio li koka. (Osa. 34:​17-19) Pocakati comõlaye, Yehova o tu longisa ovina tu pondola oku linga cilo, eci tu liyaka lekambo liesunga. Ndopo usoma waye u ka malako ohali yosi kuenda omanu ka va ka liyaka vali lekambo liesunga. (2 Pet. 3:13) Omo liaco, tu amamiko oku likolisilako oku kunda olondaka viwa viatiamẽla Kusoma wa Suku, osimbu tu lavoka otembo eci ongongo yosi yi keyuka ‘esunga kuenda esunguluko.’—Isa. 9:7.