Apulilo a Lingiwa la Vakuakutanga
Nye usonehi Wolosapo 30:18, 19 a yonguile oku popia lolondaka viokuti, “onjila yulume kumue lufeko umue” ka ya ‘ndombolokele?’
Omanu valua oku kongelamo vakuakukonomuisa Embimbiiliya, va siata oku lipula catiamẽla kelomboloko liovinimbu viaco. Catiamẽla kolondaka viosi viovinimbu viaco, Embimbiliya Epongoluilo Lioluali Luokaliye hati: “Kuli ovina vitatu okuti, si tẽla oku kuata elomboloko [ale “vi komõhisa calua kokuange,” etosi.] Kuenda vikuãla okuti, ka via ndombolokele: Onjila yongonga kovailu, onjila yonyõha kesenje, onjila yonaviyu vokalunga, kuenda onjila yulume kumue lufeko umue.”—Olosap. 30:18, 19.
Kosimbu, tua kuatele elomboloko liokuti, olondaka “onjila yulume kumue lufeko umue,” yi tiamisiwila kelinga limue lĩvi. Momo lie? Momo ovinimbu vikuavo viocipama caco, vi tukula ovina vimue vĩvi okuti lalimue eteke vi popia okuti, “ci tẽla.” (Olosap. 30:15, 16) Ocinimbu 20, ci tukula ‘ukãi ukuakahokolo’ una o popia hati, sia lingile lacimue cĩvi. Omo liaco, tua enda oku sima okuti, ndeci ongonga yimue yi palãlela kilu, onyõha yimue kesenje ale onaviyu yimue yendela vokalunga, ulume umue o pondola oku linga ocina cimue okuti vakuavo ka va ci limbuka. Locisimĩlo eci, tua kuatele elomboloko liokuti olondaka viokuti, “onjila yulume kumue lufeko umue,” yi tiamisiwila kulume umue ukuatutu wa ponduile oku yonja ufeko umue okuti ka limbuka eci ci kasi oku lipita laye.
Pole, citava okuti kuli asunga awa oku tava okuti, ovinimbu evi vi kasi oku lombolola catiamẽla kocina cimue ciwa. Usonehi waco wa kala lika oku lombolola ovina vio komõhisa calua.
Oviña vio Heveru vi lombololavo okuti, ovinimbu viaco vi ecavo elomboloko liocina cimue ciwa. Ndomo ca lomboluiwa vo Léxico Teológico yo Testamento Yale, ondaka yo Heveru yi sangiwa kelivulu Liolosapo 30:18, ya pongoluiwa okuti “si tẽla oku kuata elomboloko,” “yi tiamisiwila kocina cimue ci komõhisa ale kocina cimue ka ci tẽliwa oku kuata elomboloko liaco.”
Ulongisi umue wosikola ya velapo yo Harvard ko Estadus Unidus o tukuiwa Crawford H. Toy, wa lombololavo okuti, ovinimbu viaco Viembimbiliya ka vi eci elomboloko liocina cimue cĩvi. Eye wa popia hati: “Usonehi welivulu liaco, wa kala lika oku seteka oku lombolola ndomo ovina via tukuiwa vio komõhisa calua.”
Ca sunguluka oku popia okuti olondaka vi sangiwa Kolosapo 30:18, 19, vi lombolola ovina vi komõhisa calua okuti, oku kuata elomboloko liavio, ka ci tẽliwa. Omo liaco, ndeci usonehi Wolosapo, etu tu komõhavo ndomo ongonga yi palãla, onyoha yi li koka kesenje, onaviyu yi lema calua oku endela kilu liokalunga kuenda ndomo ukuenje lufeko umue va pondola oku li sola pokati loku kuata omuenyo umue wesanju.