Ndaño Nda Kala Ukuasõi Pole, Nda Linga Omisionalia

Nda citiwa kunyamo wo 1951 kolupale luo Vienna, kofeka yo Austria. Olonjali viange via tiamẽlele ketavo liokatolika. Ame nda kala ukuasõi, pole, nda tavele okuti kuli Suku kuenda nda enda oku likutilila olonjanja vialua. Eci nda kuata anyamo ecea, isiange wa fetika oku lilongisa Embimbiliya Lolombangi Via Yehova; Noke ina yange wa fetikavo oku lilongisa.

Ka pa pitile otembo yalua kuenje tua fetika oku endaenda kolohongele Kekongelo lio Dobling kolupale luo Vienna. Tua enda oku linga ovina vialua ndepata. Ndeci, tua enda oku tangela kumosi Embimbiliya, oku endaenda kolohongele viekongelo kuenda oku lieca olumue oco tu talavaye kolohongele vimbo. Vokuenda kuanyamo aco, isiange wa ndi kuatisa oku sola calua Yehova. Isiange olonjanja viosi wa enda oku likutilila oco ame kumue la manjange, tu kale akundi votembo yosi. Pole, kotembo yaco sia kuatele ocimãho coku kala ukundi wotembo yosi.

OKU FETIKA UPANGE WAKUNDI VOTEMBO YOSI

Nda papatisiwa kunyamo wo 1965, eci nda kuata 14 kanyamo. Pole, ka ca lelukile kokuange oku kundila omanu vana sia kũlĩhĩle. Olonjanja vialua nda simile okuti amalẽhe vakuavo va velelepo okuti ame ndi sule kuenda nda yonguile okuti ovo va ndi sola. Omo liaco, noke yoku papatisiwa, nda fetika oku linga ukamba lomanu vana okuti ka va vumbi Yehova. Ndaño okuti nda solaile oku kala kumue lavo, utima wange wa enda oku ndi vetela evelo momo nda enda oku kala otembo yalua lomanu vana okuti ka va kaile Olombangi Via Yehova. Pole, sia telẽle oku liwekapo oku linga ukamba lavo. Oco hẽ nye ca ñuatisa?

Kotembo yaco, umalẽhe umue wa kuatele 16 kanyamo o tukuiwa Dorothée wa ilukila vekongelo lietu. Ombili eye a kuatele kupange woku kundila konjo lanjo, ya ndi komõhisa calua. Ndaño okuti ame nda kala ukulu waye, sia kuatele ombili yalua kupange woku kunda. Nda sokolola ndoco: ‘Olonjali viange Olombangi Via Yehova, pole, Dorothée eye lika Ombangi ya Yehova vepata liaye. Ndaño okuti eye o kasi la ina yaye o vela, pole, otembo yosi o kasi kupange woku kunda!’ Ongangu yaye ya ndi vetiya oku vokiya upange ndi lingila Yehova. Noke ame kumue la Dorothée, tua talavaya kumosi ndakundi va sokamo kuenje noke tua linga akundi votembo yosi. Omo okuti Dorothée wa solaile calua oku kunda, ombili yaye ya mbetiyavo oku ci linga. Eye wa ndi kuatisa oku fetika oku songola elilongiso liange liatete Liembimbiliya. Kuenje vokuenda kuotembo, sia kuatele vali usumba walua woku kundila omanu konjo lanjo, volokololo kuenda kovitumãlo vikuavo.

Kunyamo wange watete kupange wakundi votembo yosi, manji umue ulume wo kofeka yo Austria o tukuiwa Heinz wa ilukila vekongelo lietu. Eye wa lilongisa ocili kofeka yo Kanada, eci a endeleko oku ka nyula manjaye okuti wa kala Ombangi ya Yehova. Manji Heinz wa tumiwa vekongelo lietu ko Viena ndukundi o likasi. Ame ndosola calua tunde eci eye a pitĩla vekongelo lietu. Eye wa yonguile oku kala omisionaliu, pole, ame sia kuatele ocimãho caco. Kefetikilo sia lekisile okuti ndu u sole. Pole, noke ame la manji Heinz tua fetika oku namulãla, tua kuela kuenda tua talavaya kumosi kupange wakundi votembo yosi kofeka yo Austria.

NDA TUMBIKA OCIMÃHO COKU KALA OMISIONALIA

Ulume wange Heinz wa enda oku sapela lame catiamẽla konjongole yaye yoku kala omisionaliu. Ndaño okuti eye lalimue eteke a ndi kisikile, wa enda oku linga apulilo a vetiya ndeci: “Omo okuti ka tu kuete omãla, tu pondola hẽ oku vokiya upange tu lingila Yehova?” Omo okuti nda kala ukuasõi, nda kuatele usumba woku kala omisionalia. Ndaño okuti kotembo yaco nda kala ale ukundi wotembo yosi, nda simĩle okuti oku kala omisionalia ka ci ka leluka kokuange. Pole, ulume wange Heinz wamamako oku ñuatisa oku kuata ocimãho coku kala omisionalia. Eye wa ñuatisavo oku tiamisila utima koku kuatisa omanu okuti kokuange muẽle hakoko. Ocili okuti, alungulo aye a ñuatisa calua.

Kamue kamue nda fetika oku kuata onjongole yoku iñila kupange wumisionalia kuenje tua li sonehisa oco tu ka pindisiwe Kosikola yo Gileada. Manji umue okuti kotembo yaco wa pangele onepa Kocimunga Cakulu vo Filiale, wa ndi vetiya oco tete ndi lilongise oku vangula ciwa elimi Liongelesi. Noke yoku pita anyamo atatu loku lilongisa elimi Liongelesi, tua komõha calua eci tua tambula ocikele coku ilukila kekongelo limue lio Yugoslavia ko Salzburgo, ko Austria. Tua talavaya vocikanjo caco ci soka epanduvali kanyamo oku kongelamo unyamo umosi kupange woku nyula akongelo. Ndaño okuti elimi lio servo-croata ka lia lelukile, pole, tua kuata alilongiso alua Embimbiliya.

Noke kunyamo wo 1979, vamanji va panga onepa Kocimunga Cakulu vo Filiale, va tu pinga oco tu ende kofeka yo Bulgaria vokuenda kuotembo yimue. Omo okuti Kofeka yaco upange woku kunda wa tatekiwile, va tu pinga oco tu lekise ndu okuti tua kala oku enda “kepuyuko.” Handi vali, va tu vetiyavo oco ka tu ka kundile kofeka yaco, pole, va tu sapuila oco tu ambate vuyombeki alivulu etu okuti, tu upa olokopia oco a kale atito, loku vi eca ku vamanji vatãlo akãi va kala ko Sofia kombala yo Bulgaria. Nda kuata usumba walua, pole, Yehova wa ñuatisa oku tẽlisa ocikele caco. Oku mola utõi wa vamanji vaco akãi kuenda esanju ovo va kuatele ndaño lohele yoku kapiwa vokayike, ca nyĩha ekolelo lioku likolisilako oku linga cosi ocisoko ca Yehova ci yongola okuti ndi ci tẽlisa.

Noke yotembo yimue, tua lisonehisa vali kosikola yo Gileada kuenje onjanja eyi tua taviwa. Tua simile okuti osikola yaco yi ka lingiwa kelimi Liongelesi ko Estadus Unidus. Pole, kosãi ya Kuvala wo 1981, ocisoko ca sokiya okuti Osikola yo Gileada yi lingiwilavo ko Filiale yo Wiesbaden, kofeka yo Alemanya. Omo liaco, tua pindisiwa kosikola yaco ya lingiwa kelimi lio Alemãu okuti, ca lelukile kokuange oku kuata elomboloko. Pi tua laikele oku tumiwa?

TUA TUMIWA KOFEKA YIMUE KUA KALA UYAKI WALUA

Tua tumiwa Kofeka yo Kenia! Noke, o Filiale yo Kenia ya tu pulisa nda tu yongola oku ka talavaya Kofeka yi lisungue layo okuti, o Uganda. Ci pitahãla anyamo ekũi a pita osimbu handi ka tua endele kofeka yaco, Kesongo umue kolohoka o tukuiwa Idi Amin wa linga uyaki oco a tambule uviali wo Uganda. Vokuenda kuviali waye, omanu valua va tala ohali loku pondiwa. Kunyamo wo 1979, kesongo Idi Amin wa kisikiwavo oku tunda kusoma. Eli olio esunga lieci nda kuatela ohele yoku ilukila kofeka yaco kuna kua kala ungangala walua. Pole, osikola yo Gileada ya tu kuatisa oku kolela ku Yehova. Kuenje tua tava.

Ko Uganda ekalo liomuenyo ka lia lelukile. Ulume wange Heinz poku lombolola ulandu waco vo Anuario yunyamo wo 2010 wa popia hati: “Ovina vialua via nyõliwa, . . . ndeci alove ovava, olofiyu violusu kuenda olotelefone ka via kaile oku talavaya. . . . Omanu va enda oku loya vakuavo kuenda oku nyana, ca piãla enene kovoteke. . . . Koñolosi omanu va enda oku kala kolonjo loku likutilila oco lomue ka keye konjo yavo kuenda oku nyana.” Ndaño lovitangi viaco, vamanji ko Uganda vamamako oku kuata ekolelo lia pama kuenda oku vumba Yehova lesanju!

Kunyamo wo 1982, ame kumue lulume wange Heinz, tua pitĩla kolupale luo Kampala ombala yo Uganda. Vokuenda kuolosãi vitãlo, tua kala konjo ya manji Sam kuenda Christina Waiswa kumue lomãla vavo vatãlo kuenda kua kalavo vamue vakuepata liavo va soka vakuãla. Epata liaco olonjanja vialua, lia enda oku teleka lika onjanja yimosi veteke kuenje ocituwa cavo coku yekisa ca tu komõhisa calua. Vokuenda kuotembo tua kala lavo, tua lilongisa ovina vialua via tu kuatisa kupange wumisionaliu. Ndeci, tua lilongisa oku tetelẽla ovava poku yua lika lovava atito. Noke ovava aco o-o tua enda oku kapa vokalete. Kunyamo wo 1983, ame lulume wange Heinz tua sanga onjo yetu muẽle kocitumãlo cimue ca kolelepo ko Kampala.

Tua sola calua oku kundila ko Kampala. Ndi ivaluka okuti vokuenda kuosãi yimosi tua eca eci ci pitahãla 4.000 kolorevista! Pole, ocina ca tu komõhisa vali calua, oku mola ndomo omanu va enda oku tava kocili. Ovo va sumbilile Suku kuenda va yonguile oku vangula catiamẽla Kembimbiliya. Ame lulume wange Heinz tua kuatele eci ci soka 10 ale 15 kalilongiso Embimbiliya. Tua lilongisa ovina vialua lomanu tua longisa Embimbiliya. Ndeci, ndaño okuti ovo va sukilile oku endela posi oco va ende kolohongele olosemana viosi, pole, ka va endaile oku liyeya kuenda olonjanja viosi va enda oku lekisa esanju.

Kunyamo wo 1985 kuenda wo 1986, Kofeka yo Uganda kua pita vali ovoyaki avali. Olonjanja vialua nda mola omãla va enda oku ambata ovota anene. Ovo va kala ndasualali kuenda va enda oku lava loku kũlĩhĩsa omanu va pita vatapalo. Vokuenda kuanyamo aco, tua enda oku likutilila ku Yehova oco a tu kuatise oku kuata olondunge loku yuvula ohele kuenda usumba poku kunda. Yehova wa tambulula olohutililo vietu. Olonjanja vialua, tua enda oku ivalako ovosumba etu eci tu sanga omunu o lekisa onjongole kesapulo Liusoma.

Tua solavo oku kundila ovingendeleyi. Ndeci, tua kũlĩha kuenda tua longisa Embimbiliya Murat kuenda Dilbar Ibatullin okuti, ohueli yimue yo ko Tartaristão (ko Rusia yo Vocakati). Murat wa kala Ondotolo. Ohueli yaco ya tava kocili kuenda yi kasi oku amamako oku vumba Yehova lekolelo. Noke nda kũlĩha ukãi umue o tukuiwa Tetjana Vileyska wo kofeka yo Ukrania wa kuatele ocisimĩlo coku liponda. Noke yoku papatisiwa, Tetjana wa tiukila ko Ukrania noke wa talavaya kupange woku pongolola alivulu etu.a

TUA TUMIWA KOFEKA YIKUAVO

Kunyamo wo 1991, osimbu ame lulume wange Heinz tua kala kepuyuko ko Austria, o Filiale yofeka yaco ya tu telefonalela kuenda ya tu sapuila eci catiamẽla kocikele cimue cokaliye okuti, oku enda kofeka yo Bulgaria. Vokuenda kuanyamo alua, upange woku kunda kolofeka vimue vio Europa wa tatekiwile. Pole, noke ekalo liaco lia pongoloka kuenje Olombangi via Yehova via tambula elianjo lioku kunda kuenda ofeka yo Bulgaria ya tiamẽlelevo pokati kolofeka viaco. Ndomo nda lombolola ale kefetikilo, ame lulume wange Heinz tua nenele ale alivulu amue vuyombeki eci upange wetu wa tatekiwile vofeka yaco.

Vamanji va tu sapuila oco ka tu ka tiukile vali ko Uganda. Omo liaco, ka tua tiukilile vali konjo yetu oco tu ka longeke ovina vietu kuenda oku liusika la vamanji. Pole, tua enda ko Betele yo Alemanya, noke tua londa vekãlu loku linga ungende toke ko Bulgaria. Tua tumiwa kocimunga cimue kolupale luo Sofia ca kuatele 20 kakundi.

Kofeka yo Bulgaria tua liyaka lovitangi vialua viokaliye. Catete ka tua tẽlele oku vangula elimi liofeka yaco. Handi vali, kelimi liaco kua kala lika alivulu amue ndeci A Verdade Que Conduz à Vida Eterna (Ocili ci Tuala Komuenyo ko Pui) kuenda elivulu losapi hati Elivulu Liasapulo Embimbiliya. Ka ca lelukilevo kokuetu oku fetika alilongiso Embimbiliya. Ndaño lovitangi viaco, ocimunga cetu citito haico ca kuatele ombili yalua, ca kala oku kula. Pole, vakuetavo lio Ortodoxa, ka va sanjukilile upange wetu woku kunda kuenje va fetika oku tu lambalala.

Kunyamo wo 1994, upange Wolombangi via Yehova wa tatekiwa. Vamanji vamue va kapiwa vokayike. Ovingungu viasapulo via sandeka ovohembi a kãla atiamẽla kokuetu poku popia okuti, Olombangi Via Yehova vi yongola okuti omãla vavo va fa momo ka vi ecelela okuti ovo va kapiwa osonde kuenda va vetiyavo Olombangi Via Yehova oku liponda. Omo liaco, ka ca lelukile kokuetu oku kunda. Olonjanja vialua eci tua enda oku kunda, omanu va enda oku tu popia lãvi, oku vilikiya akuenje velombe kuenda oku imba ovina kokuetu. Ka ca tavele oku nena alivulu kofeka yaco kuenda ka ca lelukilevo oku fetela ovitumãlo oco tu lingilemo olohongele. Toke muẽle akuenje velombe veya oku tateka ohongele yimue yofeka tua kuatele. Ame lulume wange, ka tua kile ukuse wa soka ndowu. Ekalo liomanu vaco lia litepele calua lomanu vo kofeka yo Uganda vana va yonguile oku lilongisa Embimbiliya! Nye ca tu kuatisa oku amamako lesanju kocikele caco?

Ocina cimue ca tu kuatisa, oku kala la vamanji. Ovo va solale ocili kuenda va sanjukile omo tua kala lavo. Vosi yetu tua kala kumosi kuenda tua likuatisa pokati. Ovolandu aco, a tu longisa okuti, tu pondola oku kuata esanju kovikele viosi tu tambula nda tuamamako oku sokolola komanu okuti, kovitangi vietu hakoko.

Noke lianyamo amue ekalo lieya oku pongoloka. Kunyamo wo 1998, ombiali ya tava okuti Olombangi Via Yehova vi fendela vali lelianjo kuenje alua pokati kalivulu etu a pongoluiwa kelimi lio bulgaro. Omo liaco, kunyamo wo 2004, kua tumbikiwa o Filiale yimue yokaliye. Cilo, kofeka yo Bulgaria kuli eci ci soka 57 kakongelo kuenda 2.953 kakundi. Kunyamo wupange wa pita, ci soka 6.475 komanu va kala kocipito conjivaluko. Ndaño okuti kosimbu kua kala lika vamanji vatãlo vakãi kolupale luo Sofia, cilo kuli eci ci soka akongelo ecea! Ame lulume wange Heinz tua mola oku tẽlisiwa kuocitumasuku cokuti, “u o sule, o . . . linga ohulukãi.”—Isa. 60:22.

OKU LIYAKA LOVITANGI VIKUAVO

Vokuenda kuomuenyo wange nda kuata ovitangi vialua viuhayele. Olonjanja vialua olondotolo via limbuka okuti ñuete o ovilenda vowoño oku kongelamo vutue. Nda tambula etato limue li koka evalo lialua kuenda nda endelevo kofeka yoIndia kuna ondotolo yimue ya ndi pelala vokuenda kueci ci soka 12 kolowola kuenje wopa onepa yalua yocilenda vutue wange. Noke yoku pelaliwa tua kala otembo yimue ko Betele yo India oco ndi kaye. Kuenje noke yotembo yimue tua tiukila kocikele cetu ko Bulgaria.

Osimbu nda kala oku liyaka locitangi cange, ulume wange Heinz wa kuatiwavo luvei umue okuti ka wa siatele, una u nyõla olohõlo vietimba kuenda olondunge viomunu. Omo liuvei waco, ca tĩlile calua kokuaye oku enda, oku vangula kuenda wa kala lociteteme calua. Osimbu uvei waco wa kala oku livokiya, wa sukilile calua ekuatiso liange. Olonjanja vimue, nda enda oku kava calua kuenda oku sakalala nda ndi ka tẽla oku amamako oku u tata. Omo liaco, manji umue umalẽhe o tukuiwa Bobi, wa enda oku laleka ulume wange oco va kundile kumosi. Bobi ka yevaile osõi eci omanu vakuavo va enda oku mola ulume wange okuti, ka tẽlele oku vangula ciwa ale omo lioku kuata ociteteme calua. Olonjanja viosi eci nda yevaile ekavo, Bobi wa enda oku ñuatisa oku tata ulume wange. Ndaño okuti ame lulume wange Heinz tua nõlapo okuti ka tu kuata omãla voluali lulo, pole, Yehova wa tu ĩha Bobi ndomõletu!—Mar. 10:​29, 30.

Ulume wange wa liyakavo luvei wo kancer. Ci sumuisa okuti, eye wa fa kunyamo wo 2015. Ñuetele ongeva yalua ulume wange. Eye olonjanja viosi wa enda oku ñuatisa oku tepulula asakalalo ange. Ca tĩla calua kokuange oku siala ulika. Pole, kovisimĩlo viange eye o kasi lomuenyo! (Luka 20:38) Olonjanja vialua vokuenda kueteke, ndi ivaluka ciwa olondaka viaye viocisola kuenda alungulo aye awa. Ndi pandula calua omo lioku vumbila Yehova kumosi laye vokuenda kuanyamo alua.

NGECA OLOPANDU OMO LIEKUATISO LIA YEHOVA

Yehova wa ndi kuatisa kovitangi viange viosi. Eye wa ñuatisavo oku yula osõi kuenda oku kala omisionalia yimue yi sole omanu. (2 Tim. 1:7) Mandulavo Yehova omo okuti, ame la manjange ukãi tu kasi oku vumba Yehova kupange wotembo yosi. Cilo, eye kumue lulume waye, va kasi oku nyula akongelo ko Europa, kakongelo elimi lio Servia. Yehova wa tambulula olohutililo isiange a enda oku linga eci tua kala omãla!

Elilongiso liange Liembimbiliya lio pokolika, lia siata oku ndi kuatisa oku kuata ombembua yovutima. Kotembo yovitangi nda lilongisa oku likutilila “lutima wosi,” ndeci Yesu a linga. (Luka 22:44) Onjila yimue olohutililo viange via siata oku tambuluiwa, pocati cocisola kuenda ohenda vamanji vo vekongelo liange ko Nadezhda ko Sofia va siata oku lekisa. Ovo va siata oku ndi laleka oco ndi kale lavo loku ndi sapuila okuti va ndi sole. Eci ca siata oku ndi sanjuisa calua.

Olonjanja vialua nda siata oku sokolola catiamẽla kepinduko. Ndi sokolola oku mola olonjali viange kovaso yonjo yetu okuti, va posoka calua, ndeci kotembo va kuela. Ndi sokololavo manjange ukãi oku pongiya okulia kuenda ulume wange Heinz konele yokavalu kaye. Oku sokolola ovina viaco, ci ndi kuatisa oku yuvula ovisimĩlo ka via sungulukile kuenda ci ndi vetiyavo oku eca olopandu ku Yehova lutima wosi.

Eci ndi sokolola catiamẽla komuenyo wange kuenda kelavoko liange lio kovaso yoloneke, ci mbetiya oku tava kolondaka via Daviti vi sangiwa Kosamo 27:​13, 14 vi popia hati: “Pi nda ndi kasi, nda sia kuatele ekolelo, okuti ndi mola uwa wa Yehova vofeka yava va kasi lomuenyo? Talamẽla ku Yehova; Kuata utõi loku pama. Ocili, talamẽla ku Yehova.”