Te ati o te aifaito-ore-raa o teie tau
“Te tapea nei matou i teie mau parau mau ei parau papu maitai, ua poietehia te mau taata atoa ma te aifaito, e ua horoa to ratou Poiete ia ratou i te tahi mau Tiaraa o te ore e moehia, i rotopu i te reira te vai ra te Ora, te Tiamâraa e te imiraa i te Oaoa.”—Faˈiraa o te Faatiamâraa, haamauhia e te mau Hau Amui i te matahiti 1776.
“Ua fanauhia te mau taata atoa ma te tiamâ e te aifaito i te pae o te mau tiaraa.”—Faˈiraa o te mau Tiaraa o te Taata e te Huiraatira, haamauhia e te Apooraa Rahi no Farani i te matahiti 1789.
“Ua fanauhia te mau taata atoa ma te tiamâ e te aifaito i te pae o te tura e te mau tiaraa.”—Faˈiraa o te mau Tiaraa o te Taata na te ao nei, haamauhia e te Apooraa Rahi o te mau Nunaa Amui i te matahiti 1948.
AITA e feaaraa no nia i te reira. Te hinaaro nei te mau taata atoa i te aifaitoraa. Ma te peapea râ, te faaite ra te mea e ua faahiti-pinepine-hia te manaˈo o te aifaitoraa o te taata e aitâ te aifaitoraa i tupu atura i rotopu i te huitaata nei e tae roa mai i teie nei.
E nehenehe anei te hoê taata e haapapu mau i teie nei e ua maitai mai te mau ohipa i te hopea o te senekele 20? Te oaoa mau ra anei te mau huiraatira o te mau Hau Amui no Marite e no Farani, aore ra te feia o na 185 melo o te Nunaa Amui i te mau tiaraa aifaito e au ra e ua fanauhia ratou e te reira?
Noa ˈtu e mea “papu maitai” te manaˈo o te aifaitoraa i rotopu i te mau taata atoa, mea atea roa te mau tiaraa mai “te Ora, te Tiamâraa e te imiraa i te Oaoa” i te mau taata atoa. Ei hiˈoraa, eaha te huru aifaito i te pae o te tiaraa no te ora e nehenehe ta tatou e parau mai te peu te vai ra hoê taote no e 2 569 tamarii i Afirika, area i Europa ra, hoê ïa taote no e 289? Aore ra eaha te huru aifaito no te mau tiaraa i te pae o te tiamâraa e te imiraa i te oaoa e vai ra mai te peu e e paari mai hoê tamaroa i nia e toru e e piti tamahine i nia e toru i Inidia ma te ore e ite i te taio, area i te tahi mau vahi ra mai ia Tapone, Helemani, e o Beretane, te fanaˈo papu nei te tamarii taitahi i te hoê haapiiraa?
Te oaoa ra anei te mau taata i roto i te mau oire no Marite no Ropu e te hoê tino moni 1 380 dala Marite te taata taitahi i te hoê â “tura e te mau tiaraa” i roto i te oraraa mai te mau taata i Farani, i reira hoi e 24 990 dala Marite te noaa i te taata taitahi? Eaha te huru aifaito ta te hoê tamahine Afirika fanau-apî-hia e te hoê roaraa faito au o te ora e 56 matahiti e oaoa ˈtu ia faaauhia i te hoê tamahine no Marite Apatoerau e te hoê roaraa faito au o te ora e 79 matahiti?
Ua rau te huru o te aifaito-ore-raa, mea ino anaˈe pauroa. Te vai ra i rotopu i te reira te aifaito-ore-raa i te pae o te huru oraraa, i te mau ravea no te utuuturaa maˈi e o te haapiiraa. I te tahi mau taime e tuhaa faufaa to te mau taa-ê-raa i te pae politita, i te pae nunaa, aore ra i te pae faaroo i roto i te faaereraa i te taata te tura e te tiamâraa. Noa ˈtu te mau oreroraa parau atoa no nia i te aifaitoraa, te ora nei tatou i roto i te hoê ao o te aifaito-ore-raa. Mai te hoê ati—“te hoê tumu o te inoino tei parare roa aore ra rarahi mau,” mai tei faataahia—te tupu ra te aifaito-ore-raa i te mau tuhaa atoa o te totaiete taata. Mea mauiui mau te veve, te maˈi, te taa-ore-raa, te ohipa ore, e te hiˈo-ino-raa.
“Ua poietehia te mau taata atoa ma te aifaito.” Auê manaˈo nehenehe mau! Auê ra te peapea e inaha, mea taa ê roa te tupuraa mau o te mau ohipa!
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 3]
UN PHOTO 152113/SHELLEY ROTNER