Ua rave ratou i te hinaaro o Iehova
Ua upootia Paulo i nia i te ati
TEI roto Paulo i te hoê huru tupuraa fifi roa. Tei nia iho o ˈna e e 275 taata ê atu i te hoê pahi e faaruru ra i te ahoaho o Eurokaludo—te vero puai roa ˈˈe o Mediteranea. No te uˈana o te mataˈi eita te mahana e itehia i te ao, eita atoa te mau fetia e itehia i te po. Papu maitai e te mǎtaˈu ra te mau horopatete ia pohe ratou. Ua tamahanahana râ Paulo ia ratou na roto i te faatiaraa ˈtu ia ratou i ta te Atua i faaite mai ia ˈna na roto i te hoê moemoeâ: “E ore roa te hoê o outou nei e pohe, maori râ o te pahi.”—Ohipa 27:14, 20-22.
I te 14raa o te po vero, ua ite aˈera te mau matero i te tahi mea maere—e 20 rea noa te hohonu o te miti.a Aita i atea roa ˈtu, ua pate faahou ratou. I taua taime ra, 15 rea ïa te hohonu o te pape. Te fatata maira ïa te fenua! E turai râ teie parau apî maitai ia feruri. I te mea e ua tahurihuri noa te pahi i nia i te miti papaˈu i te po ra, e nehenehe ïa te pahi e û atu i nia i te mau toˈa e e parari atu ai. Ua tuu aˈera te mau matero ma te paari i te mau tutau. Ua hinaaro vetahi o ratou e tuu i te poti i raro e e paiuma i nia iho no te imi i te ora.b Ua tapea râ Paulo ia ratou. Ua na ô oia i te raatira hanere e te mau faehau e: “Ia ore teie nei mau taata ia parahi i nia i te pahi nei e ore outou e ora.” Ua faaroo te raatira i te parau a Paulo, e i teie nei te tiai noa ra na horopatete e 276 atoa ma te haapeapea ia ao.—Ohipa 27:27-32.
Ua parari te pahi
Ia poipoi aˈe, ite atura te mau horopatete o te pahi i te hoê ava e te one. Ma te tiaturi apî, ua tâpû aˈera te mau matero i te mau tutau e huti atura i te ie rahi ia î i te mataˈi. Ua haamata ˈtura te pahi i te tere tia ˈtu i uta—eita e ore ma te umere i te oaoa.—Ohipa 27:39, 40.
Ua mau taue aˈera râ te pahi i nia i te hoê vahi one. Te mea ino roa ˈtu â, te tairi ra te mau are uˈana i nia i te reimuri o te pahi e parari atura. E tia ïa i te mau horopatete atoa ia faarue i te pahi! (Ohipa 27:41) Te vai ra râ te tahi fifi. E mau taata i tapeahia e rave rahi o te mau horopatete i nia i te pahi—o Paulo atoa. I raro aˈe i te ture Roma, e faaruru te hoê tiai e vaiiho i ta ˈna taata i tapeahia ia horo, i te utua i faataahia no ta ˈna taata i tapeahia. Ia ora te hoê taparahi taata, ei hiˈoraa, e haapohehia ïa te tiai haapao ore.
No to ratou mǎtaˈu i teie mau faahopearaa, ua faaoti aˈera te mau faehau e haapohe i te feia atoa i tapeahia. Ua tapea râ te raatira hanere, i faahoa ˈtu ia Paulo, ia ratou. Ua faaue aˈera oia i te feia atoa e nehenehe ta ratou ia ouˈa i roto i te miti a aˈu atu ai i uta. Area te feia aita i ite i te aˈu ra, ia rave ïa i te mau iri aore ra te tahi atu mau tauihaa o te pahi. Ua aˈu aˈera te mau horopatete o te pahi i parari, te tahi i muri i te tahi, i uta. Mai ta Paulo i parau, aita hoê noa ˈˈe i pohe!—Ohipa 27:42-44.
Semeio i Melita
Ua puhapa ˈtura taua mau taata ra i rohirohi i te motu i parauhia Melita. Te feia e noho ra i reira, e mau “barebaro” ïa (Heleni, barʹba·ros) aore ra e “mau taata reo ěê.”c E ere te mau taata no Melita i te mau taata iria. Eita, te faaite ra Luka, te hoê hoa ratere o Paulo, e “ua hamani maitai maira taua feia taata barebaro ra ia matou, ua tahu ihora i te auahi e aratai atura ia matou i reira, no te ûa e mairi ra e no te toetoe.” Ua tauturu atoa Paulo iho i te feia tumu no Melita i te ohiraa e te tuuraa i te ruru vahie i nia i te auahi.—Ohipa 28:1-3, nota i raro i te api, MN.
Ua hohoni taue atura te hoê ehidena i te rima o Paulo! Ua manaˈo aˈera te feia o te motu e e taparahi taata paha o Paulo. Ua manaˈo na paha ratou e e faautua te Atua i te feia hara na roto i te tairiraa i te mau melo o to ratou tino, te mauhaa hoi o te hara. A hiˈo na râ! Ua maere roa te feia o te motu i to Paulo ueueraa i te ehidena i roto i te auahi. Mai ta te faatiaraa ite-mata-hia a Luka e parau ra, “te tiai ra ratou i te oruraa, e te hiˈaraa [Paulo] i raro a pohe roa ˈtu ai i reira ra.” Ua taui aˈera te manaˈo o te feia o te motu e parau atura e e atua o Paulo.—Ohipa 28:3-6.
Ua faaea Paulo e toru â avaˈe i Melita, i reira to ˈna faaoraraa i te metua tane o Popilio, te raatira o te motu, i farii maitai ia Paulo, e vetahi ê atu i maˈihia. Hau atu â, ua ueue Paulo i te mau huero o te parau mau, o tei haamaitai rahi ïa i te feia farii maitai no Melita.—Ohipa 28:7-11.
Haapiiraa no tatou
I roto i ta ˈna taviniraa, ua faaruru Paulo i te mau fifi e rave rahi. (Korinetia 2, 11:23-27) I roto i te aamu i nia nei, ua tapeahia oia no te parau apî maitai. I muri iho, ua faaruru oia i te mau ati manaˈo-ore-hia: te hoê vero rahi e te parariraa te pahi. I roto i teie mau tupuraa atoa, aita roa ˈtu Paulo i aueue i roto i ta ˈna faaotiraa e riro ei taata poro itoito i te parau apî maitai. Ia au i ta ˈna i faaruru, teie ta ˈna i papai: “Te mau vahi atoa, e te mau mea atoa ra ua pii ïa vau, i te paia e te poia; i te taoˈa rahi e te veve. E tia ia ˈu te mau mea atoa nei [“ia ˈna,” MN], tei tauturu mai ia ˈu ra.”—Philipi 4:12, 13.
Eiaha roa ˈtu te mau fifi o te oraraa ia faaaueue i ta tatou faaotiraa e riro ei tavini itoito no te Atua mau! Ia tupu mai te hoê fifi manaˈo-ore-hia, e huri tatou i ta tatou hopoia i nia ia Iehova. (Salamo 55:22) I muri iho, e tiai tatou ma te faaoromai i ta ˈna e rave ia faaruru tatou i te tamataraa. I reira atoa, e tamau noa tatou i te tavini ia ˈna ma te haapao maitai, ma te tiaturi e e haapao oia ia tatou. (Korinetia 1, 10:13; Petero 1, 5:7) Na roto i te mau-papu-raa noa ˈtu eaha te fifi, e nehenehe tatou—mai ia Paulo—e upootia i nia i te ati.
[Nota i raro i te api]
a Mea matauhia hoê rea, e maha ïa kubiti, aore ra 1,8 metera.
b Te poti, e pahi nainai ïa e ravehia na no te haere i uta ia iri anaˈe te hoê pahi. Parau mau, te tamata ra te mau matero i te imi i to ratou ora ma te ore roa ˈtu e tâuˈa i te feia ta ratou e vaiiho atu i muri, aita hoi i ite i te faatere i te hoê pahi.
c Te parau ra te buka ra Word Origins a Wilfred Funk e: “Mea au ore roa na to Heleni i te mau reo ěê, e e parau ratou e e au te reira i te ‘bar-bar’ e te feia atoa e paraparau i taua mau reo ra, e mau barbaros ïa ratou.”