VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • pr tuhaa 2 api 6-10
  • O vai te nehenehe e faaite mai?

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • O vai te nehenehe e faaite mai?
  • Eaha te tumu o te oraraa? Nafea outou e ite ai i te reira?
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • Ua tupu matapo noa mai anei te ora?
  • E titau te hoê taoˈa hamanihia i te hoê taata hamani
  • Eaha ta te Bibilia e parau ra
  • “Ua taa ê hoi to ˈu hamaniraahia”
  • Nafea tatou e ite ai e te vai ra te hoê Atua
    Te haapao mau ra anei te Atua ia tatou?
  • Te imiraa i te tahi tumu
    A ara mai na! 1992
  • Poieteraa
    Haaferuriraa i nia i te mau Papai
Eaha te tumu o te oraraa? Nafea outou e ite ai i te reira?
pr tuhaa 2 api 6-10

Tuhaa 2

O vai te nehenehe e faaite mai?

1, 2. Eaha te ravea maitai roa ˈˈe no te ite i te tumu o te hoê mea o tei hamanihia?

O vai te nehenehe e faaite mai e eaha mau na te tumu o te oraraa? Inaha, mai te peu e e haere atu outou e farerei i te hoê taata hamani matini e e ite outou ia ˈna i te raveraa i te ohipa i nia i te hoê tuhaa matini fifi roa o ta outou e ore e taa ra, nafea ïa outou e ite ai e no te aha teie tuhaa matini? Te ravea maitai roa ˈˈe, o te aniraa ˈtu ïa i te taata hamani.

2 Eaha ïa no te mau taoˈa hamaniraa nehenehe mau e haaati ra ia tatou i nia i te fenua, mai i roto i te mau mea ora atoa, e tae noa ˈtu te taoˈa tahi ora huˈa roa ˈˈe? E tae noa ˈtu te mau huˈa taoˈa e te mau huˈa atomi nainai roa i roto i te taoˈa tahi ora, ua hamanihia ïa ratou ma te faahiahia e te nahonaho maitai. Eaha atoa no te feruriraa o te taata tei hamanihia ma te maere mau? E eaha no te anairaa o ta tatou mahana, e te haapueraa fetia o ta tatou Eˈa fetia Uouo, e te ao o te reva nei? Aita anei teie mau hamaniraa hau aˈe i te faahiahia e titau ra i te hoê Taata hamani? Papu maitai e e nehenehe ta ˈna e parau mai e no te aha oia i hamani ai i teie mau mea atoa.

Ua tupu matapo noa mai anei te ora?

3, 4. Eaha te manuïaraa e ia tupu matapo noa mai te ora?

3 Ua tapao Te buka parau paari marite (beretane) i “te faito faahiahia fifi roa ia faataa e te nahonaho-maitai-raa o te mau mea ora” e ua faataa oia e: “Ia hiˈopoa hohonu tatou i te mau tiare, te mau manumanu, aore ra te mau animala faaote û, e ite tatou i te hoê faanahoraa papu e te maere.” Ua papai te taata tuatatapa reva Beretane ra o Sir Bernard Lovell, no nia i te mau taoˈa taa ê e vai ra i roto i te mau mea ora, e: “Mea haihai roa te manuïaraa . . . ia fa taue noa mai te hoê tupuraa o te horoa mai i te pae hopea i te hoê o te mau huˈa taoˈa poroteina nainai roa ˈˈe. . . . Inaha, aore roa te reira e nehenehe e tupu.”

4 Oia atoa, ua parau te taata tuatapapa reva ra o Fred Hoyle e: “Te turu noa nei â te taatoaraa o te faanahoraa o te ihiora matauhia e ua tupu matapo noa mai te ora. Teie râ, a rahi noa ˈtu ai te mau ohipa e itehia ra e te feia maimi no nia i te huru maere e te fifi o te ora, mea papu maitai atura e mea haihai roa te manuïaraa ia tupu noa mai te ora ma te tumu ore, e no reira e tia ia tuu i teie manaˈo i te hiti. Eita te ora e nehenehe e tupu noa mai ma te tumu ore.”

5-7. Mea nafea te ihiora o te huˈa taoˈa ia haapapu e eita te mau mea ora e nehenehe e tupu matapo noa mai?

5 Te ihiora o te huˈa taoˈa, hoê o te mau ite aivanaa apî roa ˈˈe, o te tuatapaparaa ïa i te mau mea ora i te faito o te mau tapao tupuna, te mau huˈa taoˈa, e te mau huˈa atomi. Te faataa ra te aivanaa tuatapapa i te ihiora o te huˈa taoˈa ra o Michael Denton i te mau mea i iteahia mai: “No te fifi rahi o te faanahoraa o te taoˈa tahi ora ohie roa ˈˈe i itehia mai, eita e nehenehe e farii e e nehenehe teie huru taoˈa e anoi-noa-hia na roto i te tahi tupuraa taue e te papu ore roa.” “E ere noa râ te fifi o te hamaniraa o te mau faanahoraa ora o te haafeaa nei ia tatou, te vai atoa ra te maramarama maere mau o te ite-pinepine-hia ra i roto i to ratou hamaniraa.” “Tei te faito o te huˈa taoˈa . . . te aravihi rahi o te hoê hamaniraa ora e te tia-roa-raa o te mau tapao i naeahia, e ite-papu-hia ˈi.”

6 Te na ô râ o Denton e: “I te mau vahi atoa ta tatou e hiˈo, noa ˈtu eaha te hohonuraa, e ite tatou i te nehenehe e te maramarama hau aˈe i te faahiahia, o te haaparuparu roa i te manaˈo no te tupuraa matapo. Mea tano anei ia tiaturi e e nehenehe te tahi haperaa e patu i te hoê mea papu, e i mua i te fifi o to ˈna tuhaa haihai roa ˈˈe—oia hoi te hoê poroteina aore ra te hoê tapao tupuna—e hemo to tatou iho nei maramarama, te hoê mea papu o te patoi ra i te tupuraa matapo, o te hau atu i te tahi noa ˈˈe mea i hamanihia e te maramarama o te taata?” Ua parau atoa oia e: “I rotopu i te hoê taoˈa tahi ora e te hoê mea aita e ora to roto, o tei nahonaho roa, mai te kerehe aore ra te huˈa hiona, te vai ra te hoê abuso rahi mau e te papu maitai.” E ua parau te hoê orometua haapii i te huru o te mau taoˈa, o Chet Raymo e: “Te maere nei au . . . E au ra e ua hamani-semeio-hia te huˈa tataitahi no ta ˈna ohipa.”

7 Te faaoti ra te taata tuatapapa i te ihiora o te huˈa taoˈa ra o Denton e “te feia o te turu etaeta nei e teie mea apî papu atoa, no roto noa mai ïa i te hoê tupuraa matapo,” te tiaturi nei ïa ratou i te hoê aai. Inaha, te pii ra oia te tiaturiraa a Darwin no nia i te mau mea ora i tupu matapo noa mai, “te aai rahi o te faraa mai te ao nei o te senekele piti ahuru.”

E titau te hoê taoˈa hamanihia i te hoê taata hamani

8, 9. A horoa i te hoê faahohoˈaraa e faaite ra e te mau mea atoa i hamanihia, te vai ra ïa te hoê taata hamani.

8 Mea fifi roa ia tiaturi i te manaˈo e e nehenehe te taoˈa ora ore e ora na roto noa i te tahi tupuraa matapo, e eita iho â e nehenehe. Eita, eita te mau mea ora hamanihia ma te faahiahia i nia i te fenua e nehenehe e tupu noa mai mai tera, inaha, e titau te mea i hamanihia i te hoê taata hamani. Ua ite anei outou i te tahi tupuraa ê atu? Aita hoê aˈe. E hau atu te hamaniraa i te fifi, hau atu ïa te taata hamani i te aravihi.

9 E nehenehe atoa tatou e rave i teie faahohoˈaraa: Ia ite tatou i te hoê hohoˈa peni, e farii tatou i te reira ei haapapuraa e te vai ra te taata peni. Ia taio tatou i te hoê buka, e farii iho â tatou e te vai ra te taata papai. Ia ite tatou i te hoê fare, e farii tatou e te vai ra te taata patu fare. Ia ite tatou i te mori purumu, ua ite tatou e te vai ra te mau taata iriti ture. Ua ravehia teie mau mea atoa no te hoê tumu e te feia i faatupu i te reira. E noa ˈtu e eita tatou e taa i te mau mea atoa no nia i te feia i opua i te reira, eita tatou e feaa e te vai mau ra teie mau taata.

10. Eaha te haapapuraa e itehia ra e te vai ra te hoê Taata hamani Rahi?

10 Oia atoa, e itehia te haapapuraa e te vai ra te hoê Taata hamani Rahi i roto i te hamaniraa, te nahonaho, e te fifi o te mau mea ora i nia i te fenua nei. E haapapuraa anaˈe te reira e te vai ra te hoê Maramarama Rahi. E parau mau atoa te reira no te hamaniraa, te nahonaho, e te fifi o te ao o te reva e ta ˈna mau miria haapueraa fetia, e mau miria fetia to roto i te haapueraa tataitahi. E te faaterehia ra te mau taoˈa o te raˈi atoa ia au i te mau ture tia roa, mai te mau ture o te hautiraa taoˈa, te ǎhu, te maramarama, te taˈi, te umeraa-uira, e te puai umeraa taoˈa. E mai te peu e e ture, te vai ra ïa te taata haamau ture, e ere anei? Ua faaite te aivanaa i te pae no te mau pahi reva ra o Wernher von Braun e: “No te tia roa o te mau ture natura o te ao o te reva, mea ohie roa no matou ia hamani i te hoê pahi reva no te rere atu i nia i te avaˈe e e nehenehe matou e faatano i te hora o te tere maoti te tanoraa o te hoê tuhaa tetoni. Na te hoê taata iho â i haamau i teie mau ture.”

11. No te aha eita e tia ia tatou ia patoi e te vai ra te hoê Taata hamani Rahi no te mea noa e eita tatou e nehenehe e ite ia ˈna?

11 Parau mau, eita tatou e nehenehe e ite i te Taata hamani Rahi e te Iriti ture e to tatou nei mata. Teie râ, te patoi ra anei tatou i te vai-mau-raa o te mau mea mai te puai umeraa taoˈa, te umeraa-uira, te uira, aore ra te mau aru radio no te mea noa e aita tatou e ite ra i te reira? Aita, no te mea e nehenehe tatou e ite i to ratou mau faahopearaa. No te aha ïa tatou e patoi ai i te vai-mau-raa o te hoê Taata hamani Rahi e te Iriti ture no te mea noa e eita tatou e ite ra ia ˈna, inaha e nehenehe tatou e ite i te mau faahopearaa o ta ˈna ohipa aravihi maere mau?

12, 13. Eaha ta te mau haapapuraa e faaite ra no nia i te vai-mau-raa o te Poiete?

12 Te faaoti ra o Paul Davies, orometua haapii i te huru o te mau taoˈa, e e ere te oraraa o te taata i te mea tupu hape noa. Te faaite ra oia e: “Mea opuahia iho â e ia ora tatou.” E te na ô ra oia no nia i te ao o te reva e: “Na roto i ta ˈu ohipa aivanaa, ua haere puai noa to ˈu tiaturiraa e no te maere rahi o te faanahoraa aravihi o te ao o te reva nei, eita ta ˈu e nehenehe e farii noa i te reira mai te hoê ohipa tumu ore. I to ˈu nei manaˈoraa, te vai ra iho â te hoê tatararaa hohonu roa ˈtu â.”

13 No reira, te faaite maira te ohipa e itehia ra e aita te ao o te reva, te fenua, e te mau mea ora i nia i te fenua i tupu matapo noa mai. Te horoa nei ratou paatoa i te haapapuraa mamû noa e te vai ra te hoê Poiete hau aˈe i te maramarama e te puai.

Eaha ta te Bibilia e parau ra

14. Eaha te faaotiraa a te Bibilia no nia i te Poiete?

14 Hoê â faaotiraa ta te Bibilia, te buka tahito roa ˈˈe a te huitaata nei, e faataa ra. Ei hiˈoraa, i roto i te buka bibilia a to Hebera, papaihia e te aposetolo Paulo, te parauhia ra e: “E faatia hoi to te mau fare atoa nei, o te faatia râ i te mau mea atoa ra, o te Atua ïa.” (Hebera 3:4) Te na ô atoa ra te buka hopea o te Bibilia, papaihia e te aposetolo Ioane, e: “E au te hanahana ia oe, e [Iehova], e te tura, e te mana, na oe hoi i hamani i te mau mea atoa nei, e no to oe hinaaro i mau ai, e i hamanihia ˈi ratou.”—Apokalupo 4:11.

15. Nafea tatou e nehenehe ai e ite i te tahi mau ateributi a te Atua?

15 Te faaite ra te Bibilia e noa ˈtu e eita te Atua e itehia, e nehenehe to ˈna huru e itehia na roto i te mea o ta ˈna i hamani. Te na ôhia ra e: “Te mau ateributi itea-ore-hia [a te Poiete], oia hoi to ˈna puai mure ore e to ˈna tiaraa atua, ua iteahia mai ïa, mai te haamataraa mai â o te ao nei, e te mata o te feruriraa, i roto i te mau mea o ta ˈna i hamani.”—Roma 1:20, The New English Bible.

16. No te aha tatou e oaoa ˈi i te mea e eita te taata e nehenehe e ite i te Atua?

16 No reira, te vauvau maira te Bibilia i te tumu taaihia i te faahopearaa. Te faahopearaa—te mau mea faahiahia i hamanihia—o te haapapuraa ïa e te vai ra te hoê Tumu maramarama e te puai: te Atua. Oia atoa, e nehenehe tatou e mauruuru i te mea e eita tatou e ite ia ˈna, inaha ei Poiete no te ao taatoa nei, e puai rahi mau to ˈna e eita te mau taata hamanihia i te iˈo e te toto e nehenehe e ite ia ˈna e e ora noa. E tera iho â ta te Bibilia e parau ra: “E ore roa hoi te hoê taata e ora . . . i te hiˈo [atu i te Atua].”—Exodo 33:20.

17, 18. No te aha e mea faufaa te manaˈo no te hoê Poiete no tatou nei?

17 E tia ia tatou ia haafaufaa i te parau no te hoê Taata hamani Rahi, Tei hau aˈe i te teitei—oia hoi te Atua. Mai te peu e ua hamanihia tatou e te hoê Poiete, te vai ra ïa te hoê tumu, te hoê opuaraa, no reira oia i poiete ai ia tatou. Mai te peu e ua poietehia tatou e te hoê tumu i roto i te oraraa, te vai ra ïa te tumu no te tiaturi e e maitai atu te mau ohipa no tatou nei a muri aˈe. Ahiri aita, e ora noa ïa tatou a pohe atu ai ma te tiaturi ore. No reira mea faufaa roa e ia maimi tatou e eaha te opuaraa a te Atua no tatou nei. I reira e nehenehe ïa tatou e maiti ahiri e e hinaaro anei tatou e ora ia au i te opuaraa a te Atua aore ra eita.

18 Oia atoa, te faaite ra te Bibilia e e Atua here te Poiete o te haapeapea rahi ra no tatou nei. Ua faaite te aposetolo Petero e: ‘Te haapao maira oia ia outou.’ (Petero 1, 5:7; a hiˈo atoa te Ioane 3:16 e te Ioane 1, 4:8, 16.) Hoê ravea e nehenehe ai tatou e ite e te haapao maira te Atua ia tatou, o te hiˈopoaraa ïa i te faahiahia o to tatou hamaniraahia, i te pae feruriraa e i te pae tino nei.

“Ua taa ê hoi to ˈu hamaniraahia”

19. Te huti ra te papai salamo ra o Davida i to tatou ara-maite-raa i nia i teihea parau mau?

19 I roto i te Bibilia, te farii ra te papai salamo ra o Davida e: “Ua taa ê hoi to ˈu hamaniraahia.” (Salamo 139:14) Papu maitai, e parau mau te reira, no te mea ua hamanihia te roro e te tino taata nei ma te faahiahia e te Taata hamani Rahi.

20. Nafea te hoê buka parau paari ia faataa i te roro o te taata?

20 Ei hiˈoraa, mea fifi roa ˈtu â to tatou roro i te tahi matini roro uira. Te tapao ra Te buka parau paari beretane apî (beretane) e: “Mea fifi roa ˈtu â te ravea haapurororaa i te mau haamaramaramaraa i roto i te faanahoraa o te mau uaua uira, i te mau taairaa niuniu paraparau rarahi roa ˈˈe; mea hau aˈe te fifi e matara i te roro taata nei i te aravihi o te mau matini roro uiraa puai roa ˈˈe.”

21. Ia ite tatou i te ohipa e ravehia ra e te roro, eaha ta tatou faaotiraa?

21 E mau hanere mirioni parau e mau hohoˈa ferurihia o te haaputuhia ra i roto i to tatou roro, teie râ, e ere noa oia i te hoê vahi haaputuraa parau. Maoti to outou roro, e nehenehe outou e haapii i te hǐo, i te tunu i te faraoa, te paraparau i te mau reo ěê, te faaohipa i te hoê matini roro uira, aore ra te faatere i te hoê manureva. E nehenehe outou e manaˈonaˈo i ta outou tau faafaaearaa aore ra i te monamona o te hoê maa hotu. E nehenehe outou e faanaho e e rave i te mau ohipa. E nehenehe atoa outou e opua, e au, e here, e e faatuati i to outou mau manaˈo e to mutaa ihora, to teie nei, e to a muri aˈe. I te mea e eita ta tatou, te taata, e nehenehe e hamani i te hoê mea mai te roro maere mau o te taata, no reira, te vai ra ïa i Tei hamani i te reira te paari e te aravihi tei hau aˈe i to te taata nei.

22. Eaha ta te mau aivanaa e farii ra no nia i te roro taata nei?

22 No nia i te roro, te farii nei te mau aivanaa e: “Aita e taahia ra e mea nafea teie mau tereraa ia ravehia e teie matini hamanihia ma te nehenehe, te nahonaho, e te faahiahia. . . . Eita paha e naeahia i te taata ia taa i te mau tuhaa iti taa ê tataitahi atoa o te roro.” (Scientific American) Te parau ra te orometua haapii i te huru o te mau taoˈa o Raymo e: “E faaite atu vau i te parau mau, mea iti roa to matou ite no te faataa e mea nafea te roro taata nei ia haaputu i te mau haamaramaramaraa, aore ra nafea oia ia huti mai i te mau haamanaˈoraa mai ta ˈna e hinaaro. . . . Tau hanere miria taoˈa tahi uira i roto i te roro taata nei. Ua taaihia te taoˈa tahi tataitahi, na roto i te tahi mau amaa parauhia tuatiraa synapses, e te mau tausani taoˈa tahi ê atu. Mea maere rahi te fifiraa o te mau ravea tuatiraa e nehenehe e faatupuhia.”

23, 24. A faahiti na i te tahi mau tuhaa o te tino tei hamanihia ma te faahiahia, e eaha te parau faahitihia e te hoê taata hamani matini?

23 Ua hau atu to outou mata i te araviehi e te ite i te faatanotano i te hoê pata hohoˈa; inaha, ua riro raua ei pata hohoˈa tere ohie noa, na raua iho e faatano i te hohoˈa, e e taviri raua i te hohoˈa ma te mau peni atoa. E nehenehe to outou tariˈa e faaroo i te mau huru taˈi atoa e e horoa mai i te iteraa i te aveia e te aifaitoraa. Ua riro to outou mafatu ei pâmu e mau aravihi to ˈna aita i naeahia i te feia hamani matini maitatai roa ˈˈe ia hamani. Mea faahiahia atoa te tahi atu mau tuhaa o te tino: te ihu, te arero, e te rima, e tae noa ˈtu te tereraa toto e te tereraa o te maa, no te faahiti noa i te tahi.

24 Teie ïa ta te hoê taata hamani matini o tei aufauhia no te hamani e no te patu i te hoê matini roro uira rahi i parau: “Mai te peu e e titau ta ˈu matini roro uira i te hoê taata hamani, eaha ˈtu ïa no teie matini fifi roa o te anoi i te mau tuhaa tino-chimique-ora, oia hoi te tino taata nei—o tei riro noa hoi ei tuhaa iti huˈa roa o te reva hopea ore ra?”

25, 26. Eaha ta te Taata hamani Rahi e nehenehe e faaite mai ia tatou?

25 E opuaraa ta te taata ia hamani anaˈe ratou i te mau manureva, te mau matini roro uira, te mau pereoo taataahi, e te tahi atu mau tauihaa, hoê â huru, e opuaraa atoa ta te Taata i hamani i te roro e te tino o te taata ia ˈna i poiete ia tatou. E ua hau atu te paari o teie Taata hamani i to te taata nei, inaha, aita hoê taata e nehenehe e hamani faahou i ta ˈna mau tauihaa. Mea tano ïa ia manaˈo e O ˈna te nehenehe e parau mai ia tatou e no te aha oia i hamani ai ia tatou, no te aha oia i tuu mai ai ia tatou i nia i te fenua nei, e te haere ra tatou ihea.

26 Ia haapii anaˈe tatou i teie mau mea, e nehenehe te roro e te tino faahiahia mau ta te Atua i horoa mai na tatou e faaohipahia no te faatupu i te tumu o te oraraa. Teie râ, ihea roa tatou e nehenehe ai e haapii i ta ˈna mau opuaraa? Ihea roa oia e horoa mai ai i teie mau haamaramaramaraa?

[Hohoˈa i te api 7]

Te ravea maitai roa ˈˈe no te ite e no te aha te hoê tauihaa i hamanihia ˈi, o te aniraa ˈtu ïa i te taata hamani

[Hohoˈa i te api 8]

E itehia te fifiraa e te hamaniraa o te mau mea ora i roto i te huˈa taoˈa ADN

[Hohoˈa i te api 9]

“Mea hau aˈe te fifi e matara i te roro taata nei i te aravihi o te mau matini roro uira puai roa ˈˈe”

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono