Te mahana maa oto rahi no te taparahiraahia to ˈu utuafare fetii
UA HAAMATA te mahana maa 27 no eperera 1968 mai te tahi mau mahana maa atoa no to matou utuafare fetii. E katolika matou i taua tau ra, e e faaea na matou i roto i te hoê fare faaapu i pihai iho ia Matoon, i Illinois (Marite). Mai tei matauhia e ana, ua faaineine ta ˈu vahine e rave rahi maa. Oia mau, e titauhia e rave rahi maa no te faatamaa e 9 o ta mâua na tamarii 12 te faaea noa râ i te fare.
Te faaineine ra o Louis, to mâua tamaiti 16 matahiti no te haere i te oire e ta ˈu vahine e o vau, no te mea ua hinaaro oia e hoo i te hoê hatua. Te tatai na oia e to ˈna taeae Timoteo, 15 matahiti, e te hoê taurearea 18 matahiti o Charles Fuller te iˈoa, i te hoê pereoo tahito no te faariro atu ei buggy no te cross. Te farerei pinepine na o Charles ia Louise, te tuahine maehaa o Louis, e te haere pinepine mai na oia i te fare faaapu i te mau mahana maa.
I taua mahana maa ra, ua opuahia e rave ta mâua tamahine o Patty, 14 matahiti, e to ˈna tuahine Billie, 12 matahiti, i te mau ohipa tamâraa i te fare. Te rû ra te mau tamahine apî aˈe, o Theresa, 10 matahiti, e o Mary, 9 matahiti, i te haere i rapaeau i raro aˈe i te mahana. Ua ani mai o Gary, 7 matahiti, ia ˈu ia aratai ia ˈna i te taiˈa. No te mea râ ua opua vau e ohipa i nia i te pereoo rahi, ua nehenehe au e faataui i to ˈna manaˈo e ia vaiiho i te reira no te tahi atu mahana. Ua oaoa roa o Kenny, 5 matahiti, te tamarii hopea o te utuafare, i te mea e faaea noa to ˈna mau taeae e to ˈna mau tuahine e o ˈna i te fare no te mahana taatoa.
Aita roa ïa matou i manaˈo e e taui roa to matou oraraa i taua mahana maa ra.
Te hoê haamataraa ino ore
I roto i te hora 8 e te hora 9, ua haere matou o Louis, ta ˈu vahine e o vau i te oire. Te moeraa matou, ua tae maira o Charles Fuller, e ua haere atura raua o Tim e auau i te animala. Ua hoˈi mai matou mai te oire mai fatata hoê â e to raua hoˈiraa mai.
I muri aˈe i te tamaaraa, ua haere mâua Tim i to ˈu taeae ra no te ohipa i nia i te pereoo rahi. Ua ani au ia Charles ia haere mai, aita râ oia i hinaaro. Ma te aroha ˈtu ia ratou e te rima, ua ite au ia Louis, ia Gary e ia Kenny te utaru ra i te repo no te tanu i te mau tiare. Te hauti ra o Theresa e o Mary i te hiti o te pereoo faarirohia ra e te mau tamaroa ei buggy.
Fatata i te hora 3 i te avatea, ua tuu maira o Louise i na faraoa monamona e piti i rapaeau i te faatoetoeraa no te amuamuraa. Ia hiˈo matou ia Charles, e au e mea haapao maitai roa oia ia Louise, e ua faahoruhoru ta ˈna peu maitai ia matou. O Patty râ, tei tamâ haere na i te fare i taua mahana ra, ua tapiri roa oia i pihai iho i te umu e e taime poto roa, ua paapaa ihora to ˈna ahu i te auahi. No te mea ua paapaa maite ta mâua tamahine, ua aratai atura ta ˈu vahine ia ˈna i te fare maˈi. Hou a reva ˈi, ua ani oia ia Louise e ia Billie ia tamâ i te fare utuutu ia haere oia. Ia au i ta Louise e ta Billie i haamanaˈo, ua haere o Charles Fuller e o Louis fatata i taua iho taime ra. Te mea i tupu i roto i te mau hora i muri aˈe, e nehenehe noa ïa matou e manaˈo.
Fatata i te hora 5, ua hoˈi maira o Charles e ua ani oia ia Louise e ua fatata anei ta ˈna ohipa i te oti. Ia au ia Billie, ua parau faahou oia: “Ua haapohe au e pae nau manu iti. A haere mai na e hiˈo.” Aita râ o Louise i apee atu ia ˈna, ua parau râ oia e eita vau e au ia haapohehia te mau manu. Aita i maoro, ua hoˈi maira ta ˈu vahine mai te fare maˈi mai e o Patty. Ua haere o Charles i pihai iho i te pereoo e ua ani oia e nehenehe anei oia e hoˈi i te oire, 10 kilometera i te atearaa. Ua faaue atura oia ia faaarahia o Louise e e hoˈi mai oia a rau aˈe.
E mea riaria mau te iteraahia mai
Te haamata ra i te haapouri, e ua manaˈo atura ta ˈu vahine e e tia i te mau tamarii ia hoˈi mai i te fare. Ua tono atura oia ia Billie e pii ia ratou. No te mea, aita hoê aˈe i pahono mai, ua haere atura o Louise i rapae e tauturu ia Billie ia imi i te mau tamarii. Ua ite mai raua i te mau tino o Theresa e o Mary fatata 180 metera te atearaa i te fare, i roto i te fare vairaa maïs. Ua horo atura raua i te fare ma te faataa e: “Ua topa paha te mau tamahine iti mai nia mai i te tafare.” I taua iho taime ra, ua taniuniuhia mai au e ua pohe ta ˈu nau tamahine. ‘Pêpê paha, aita paha i pohe’, ta ˈu ïa i manaˈo a tere atu ai i te fare.
Te taeraa mai mâua to ˈu taeae, tei te pae purumu o Billie, te tarape noa maira ma te peapea. Mai ia ˈna i ani mai ia ˈu, ua tomo atu vau i roto i te fare vairaa maïs. I taua iho taime ra, ua ite au e e mea ino aˈe i ta ˈu i manaˈo. Ua toetoe roa te tino o ta ˈu nau tamahine i to ˈu raveraa ia raua: ua pohe iho â raua. Ua horo atura vau i te fare ma te ani tei hea te mau tamaroa. “Ua parau ratou e haere ratou e taiˈa”, ta ta ˈu ïa vahine i pahono mai. Aita vau i ite aˈe e i to ˈu hororaa ˈtu i te fare ua na pihai iho noa vau i to ratou tino te tarava noa ra tau 5 metera noa i te atearaa i te fare vairaa maa.
Teie ïa fatata te mau mea atoa ta ˈu e haamanaˈo no taua po ra, taa ê atu i te mea e ua î roa te aua i te taata e, i te mau vahi atoa, ua ama noa mai te mau mori uteute na roto mai i te pouri. Ua ani mai te hoê mutoi ia ˈu e pupuhi anei ta ˈu. Aitâ vau i taa ˈtura eaha tei tupu aˈenei. Maoro rii aˈe, ua faaitehia mai matou e na Charles i taparahi i na tamarii e pae: o Louis, o Gary e o Kenny, oia atoa o Theresa e o Mary. Ua opua oia ia taparahi i te utuafare taatoa, eiaha râ ia Louise. No ˈna, e au o Louise i te hoê atua vahine, e ua hinaaro oia ia here noa o Louise ia ˈna anaˈe.
Ua papai o Charles nafea oia ia taparahi ia matou paatoa. Teie ta ˈna tabula: e aratai oia ia Louise e ia Patty i te fare teata i te oire e te hoê atu â tamaiti. I muri aˈe, e haavarevare oia e haere i mua e hoo mai i te pop-corns e te inu, i te mea mau râ, e hoˈi oia i te fare no te taparahi ia matou paatoa. I muri aˈe, e hoˈi mai oia i te fare teata, e parau atu ai ia Patty e te hinaarohia ra ia ˈna i te fare e, i muri aˈe i to ˈna aratairaa ia ˈna e te tahi atoa taurearea, e taparahi oia ia raua, e i reira oia e tuu ai i te pupuhi i roto i te rima o te taurearea ra. Na reira oia e au ai i te hoê aito i mua i te aro o Louise ia faatia oia e ua taparahi oia i te taurearea ra no te faahope i te taparahiraa o te utuafare taatoa.
Ua imi matou i te mau pahonoraa
Ua riro te mau avae i muri aˈe ei moerurua no matou. E hia rahiraa uiraa tei ô mai i roto i to ˈu feruriraa! No te aha te Atua i faatia ˈi ia roohia ta mâua mau tamarii i teie mea? Tei te raˈi anei o Louis, ta mâua tamaiti 16 matahiti, aore ra tei roto i te poauahi? E te tahi mau tamarii e maha, tei te raˈi anei ratou, mea apî roâ hoi ratou no te tia no ratou iho? E au e ua topa te mau tumu atoa no to ˈu nei oraraa. Ua haamata atura vau i te aniani ia ˈu iho e tia anei ia ˈu ia tamau i te ora. Teie râ, te vai noa râ te tahi mau tamarii ta ˈu e ta ˈu vahine; no ratou vau i faaea mai ai.
Ua haamata atura vau i te imi i te tahi mau pahonoraa i to matou tahuˈa katolika ra. Ua haapapu mai oia ia ˈu e e pae nau melahi iti ta ˈu i nia i te raˈi. Teie râ ua faahiti noa mai ta ˈna pahonoraa i te tahi atu â mau uiraa i roto i to ˈu feruriraa: Mai te peu tei te raˈi ta ˈu mau tamarii, no te aha ïa e tia ˈi ia matou ia aufau i te mau pure no te faahaere mai ia ratou mai roto mai i te vahi tamâraa? Aita hoê aˈe taata i nehenehe e horoa mai ia ˈu i te hoê pahonoraa maramarama.
Na nia ˈˈe, i te mea hoi ua taparahi o Charles Fuller i ta maua mau tamarii ma te feruri maite, eita anei ïa e tia ia haapohe-atoa-hia oia? I te mea mau, ua haavahia oia i te utua fare tapearaa, e e rave rahi matahiti i teie nei, e faateimaharaa rahi roa no matou ia haere i te fare tapearaa i te mau matahiti atoa no te patoi ia ore oia ia tuuhia i rapae ma te taotiaraa. E faahiti-noa-hia mai ia ˈu i te mau irava mai teie: ‘Te parau maira te Fatu, Ei ia ˈu te tahoo.’ Aore ra: ‘Eiaha roa oe e taparahi noa i te taata.’ Ia ˈu râ i manaˈo no nia i teie taparahiraa taata riaria mau, e mea tia ˈˈe ïa ia faaohipa i te ture tumu ra ‘i te pohe roa ra, ia pohe atoa ïa’. — Roma 12:19; Exodo 20:13; Deuteronomi 19:21.
I te hoê mahana, i to ˈu paraparauraa no nia i te utua pohe i te hoê o to ˈu mau hoa, ua faaitoito mai oia ia ˈu ia hiˈopoa i te irava Genese 9:6. Ua papaihia: “O te haamanii i to te taata nei toto, na te taata atoa to ˈna toto e haamanii.” Ua haapapu teie taioraa i to ˈu manaˈo hohonu e e tia roa ia faautuahia o Charles Fuller i te utua pohe no ta ˈna ohipa ino. Auê hoi au i te oaoa i te iteraa mai i te pahonoraa i te hoê o ta ˈu mau uiraa e!
Mai ta ˈu i haapii i muri aˈe, noa ˈtu â ïa e tei ia te Atua ra te tahoo, ua horoa râ oia i te mau faatereraa o te fenua nei i te tiaraa e te hopoia e faatupu roa i te haavaraa i ravehia no te feia hamani ino (Roma 13:4). Ua turai te reira ia ˈu ia heru hohonu â i te Bibilia no te ite mai i te tahi atu â mau pahonoraa i ta ˈu mau uiraa.
Te otoraa, e i muri aˈe te tamahanahanaraa mau
Ua haamata atura vau i te fariu i nia i te mau Ekalesia huru rau e i te haapii i te Bibilia na roto i te mau rata, ma te tiaturi e e ite mai au i te mau pahonoraa ta ˈu e hinaaro roa nei. Ua pure noa vau i te Atua ia tauturu mai ia ˈu. Te mau mea atoa ta teie mau Ekalesia e te haapiiraa na roto i te rata i horoa mai, e mau mea anaˈe ïa ta ˈu i faaroo aˈena, ei hiˈoraa: ‘E mea pohe ore te nephe [âme]. Te ora nei te feia pohe i te hoê vahi ei melahi.’ Ua haapii au na muri aˈe e aita te Bibilia i parau aˈe i teie nei mau mea. — Koheleta 9:5; Ezekiela 18:4, 20.
E i te hoê mahana, 11 avae i muri aˈe i te poheraa ta ˈu mau tamarii, ua tae maira ia matou te hoê rata a te hoê vahine tei faaea na i Californie e tei taio i te parau ati i roto i te mau vea. Hoê â to teie vahine faataeraa mai i te rata e te hoê buka ninamu nainai topahia te iˈoa Te parau mau e aratai i te ora mure ore, e ua tamatahiti oia ia matou i te mau vea ra Te Pare Tiairaa e te A ara mai na!, no te matahiti hoê. Eita roa e moe faahou ia ˈu i te mahana a tae mai ai taua rata ra. Te parau na oia no nia i te tia-faahou-raa. Ua maimi au i te mau irava atoa i faahitihia, mai te Ioane 5:28, 29. Ua taˈi roa vau i te oaoa!
Te haamanaˈo nei au i to ˈu hororaa ˈtu i roto i te piha tei reira ta ˈu vahine e ta ˈu tamahine ra o Louise, ma te parau e: “A hiˈo na, te parau nei te Bibilia e mai te peu e ora tatou i te hoê oraraa mâ e nehenehe tatou e farerei faahou i to tatou mau hoa here tei moe! Eita ratou i te mau varua mai tei parauhia mai ia tatou, e mau taata mau ra. E nehenehe â tatou e tauahi faahou ia ratou e e here ia ratou, mai te tau hou ratou a pohe ai.” I to ˈu maere rahi, aita roa ta ˈu vahine i hinaaro e faaroo i te mau mea ta ˈu e taio atura. Teie râ, aita to ˈna huru patoitoi i faatopa i to ˈu hinaaro e ite hau atu â.
Ua parahi noa ˈtura vau a taio faahope atu ai i te buka ninamu nainai ra; ua ite mai au i te mau pahonoraa i te mau uiraa feruri-pinepine-hia e au. Ua farerei atu vau i te mau Ite no Iehova, e ua haamata atura vau i te haapii i te Bibilia i reira iho. Ua manaˈo atura to ˈu mau fetii e ua maamaahia vau. Ua tanina atura ta ˈu vahine i ta ˈu mau buka atoa i te auahi e ua ani oia i te tahuˈa ia haere mai e paraparau ia ˈu.
Ua tae maira te tahuˈa e ua aˈo mai ia ˈu ia faaatea ia ˈu iho i te mau Ite no Iehova. Ua pahono atu vau e te manaˈo nei au e te haapii mai nei ratou ia ˈu i te parau mau no nia i te Atua mau hoê roa ra e te faaohipa ra ratou i roto ia ratou i te aroha tei faahitihia i roto i te Ioane 13:35. Ua parau atura te tahuˈa ra e e farereiraa ta ˈna i te hora 2 i te avatea, e e hoˈi mai â oia e farerei ia ˈu eita e maoro. 16 matahiti teie nei, e aitâ oia i hoˈi mai. Teie râ, no te mea te haere ra to mâua tamahine o Billie i te hoê fare haapiiraa katolika, ua horoa noa mai te tahuˈa ra, na roto i to ˈna arai, i te mau papai faaino i te mau Ite no Iehova.
O te hoê noa râ pae teie o te mau faateimaharaa eiaha vau ia haapii faahou i te Bibilia e te mau Ite. E melo te hoê o to ˈu mau taeae no te haapaoraa baptiste; e toru hora i te maoro, ua tamata oia i te faataa mai ia ˈu eaha te tia ia rave no te riro ei kerisetiano maitai, e ua tamata i te faahepo mai ia ˈu ia ape i te mau Ite no Iehova. Ua parau maira to ˈu metua tane e e tamâ roa te mau Ite i to ˈu roro, ua pahono atura ïa vau e e tia mau iho â i to ˈu roro ia tamâhia, no te mau haavare atoa i haapiihia mai ia ˈu e hia rahiraa matahiti i teie nei.
I te tahi aˈe pae, ua tono mai to ˈu metua vahine, e pentecôtiste hoi oia, i to ˈna orometua. Ua tamata hua oia i te faahepo mai ia ˈu ia faarue i ta ˈu haapaoraa apî. Ua hohora oia i te hoê oreroraa parau no nia i te mau Ite no Iehova, e ua hapono maira oia i te hoê hohoˈa no nia i ta ˈna mau papai. Teie râ, noa ˈtu te patoiraa, aita vau i faarue i tei papu ia ˈu e o te parau mau o te Bibilia.
Te mau pariraa iino
Aita noa matou i roohia i te hoê ohipa ino riaria mau, ua roo-atoa-hia râ matou i te mau pariraa iino. Ei hiˈoraa, ua parihia to ˈu tamahine Louise e ua tauturu oia i roto i te taparahiraahia to ˈna mau taeae e to ˈna mau tuahine. O vau râ, ua parihia ïa vau ei taero ava e ei taiata. I te tahi aˈe pae, i te hoê mahana, ua faatupu teie pariraa i te hoê tupuraa arearea mau.
Tei roto vau i to ˈu pereoo e te hoê hoa i mua i te hoê fare, e te haere maira te hoê taata i rapae i taua fare ra e ua haamata atura oia i te paraparau mai ia mâua. I to ˈna iteraa i te na vea e piti ra Te Pare Tiairaa e A ara mai na! i roto i te pereoo, ua hinaaro oia e ite o vai i roto ia mâua e Ite no Iehova. I to ˈu pahonoraa ˈtu e o vau, ua haamata oia i te faatia e e taata viivii te pasteur Russel, te peresiteni matamua no te Taiete Watch Tower.
I roto ia ˈu iho, te uiui na vau nafea râ vau e pahono ai i ta ˈna mau pariraa ia nehenehe to ˈu hoa ia ite e aita oia e parau ra i te parau mau. Teie râ, ua haere atura te taata ra i mua ma te faahiti i te parau no te hoê Ite, o William Cox, te hoê taiata e te hoê taero ava. Ua parau faahou oia e, i te ahiahi a taparahihia ˈi te mau fetii tamarii Cox, ua haere o William e farerei i te hoê vahine i te oire i roto i te hoê fare arearearaa. Ua ite to ˈu hoa e ere au i teie huru taata.
Ua ani au i taua taata ra e ite anei oia ia Cox tane ia farerei noa ˈtu oia ia ˈna. “Aita e fifiraa te reira! Ua matau vau ia ˈna e 20 matahiti i teie nei aita ra hau atu.” Ua fatata mâua i te pohe i te ata i te faarooraa ˈtu i taua mau parau ra, no reira vau i ani atu ai i to ˈu hoa ia faaite i te taata ra o vai ta ˈna e paraparau ra. “E oaoa roa ïa vau i te na reira, ta ˈna ïa i pahono mai. E ta ˈu hoa e, te paraparau nei oe ia William Cox iho.”
Noa ˈtu â ïa hoê ati tei tairi i to ˈu utuafare fetii, ua tauturu mai râ te reira ia ˈu i te tahi taime, no te mea ua nehenehe au e poro i te mau taata o tei ore roa ïa i faaroo mai ahani e aita. Te haamanaˈo nei au i te hoê avae, ua tamatahiti au e 50 taata i Te Pare Tiairaa e i te A ara mai na!.
Te titauraa oaoa i mua nei
Eaha tei tupu i muri aˈe no to ˈu utuafare fetii? Ua haamata roa ˈtura ta ˈu vahine i te au i te faufaa o te mau haapiiraa bibilia a te mau Ite no Iehova, e ua taui maite te huru o ta ˈu mau tamarii. I to ta ˈu vahine tumâraa i to ˈna iˈoa i roto i te mau buka o te Ekalesia, ua faatumâ atoa o Patty e o Billie i to raua iˈoa.
Te pure nei au ma te tuutuu ore ia pupu to ˈu utuafare fetii ia ˈna ia Iehova e ia atuatu ratou i te tiaturiraa mai ia ˈu ra, oia hoi te farerei-faahou-raa i to matou mau here iti ia faatia-faahou-hia ratou i roto i te Paradaiso i nia i te fenua nei. I reira, e ore roa te haavîraa e te pohe e tairi faahou (Apokalupo 21:3, 4). — Na William Cox.
[Parau iti faaôhia i te api 21]
“Ua taparahi au e pae nau manu iti.”
[Parau iti faaôhia i te api 23]
Ia ˈu i manaˈo e mea tia ˈˈe ia faaohipa i te ture tumu ra ‘i te pohe roa ra, ia pohe atoa ïa’.
[Parau iti faaôhia i te api 24]
Ua parihia vau ei taero ava e ei taata taiata.
[Hohoˈa i te api 21]
Ta ˈu vahine e o vau
[Hohoˈa i te api 22, 23]
Louis, 16 matahiti
Theresa, 10 matahiti
Gary, 7 matahiti
Mary, 9 matahiti
Kenny, 5 matahiti