“Ua riro te reira ei haerea te tia i te mau kerisetiano mau ia rave”
I ROTO i ta ˈna buka Arbeit macht tot—Eine Jugend in Auschwitz (Te haapohe ra te ohipa ia outou—Te feia apî i Auschwitz) o te matahiti 1990, te faataa papu ra o Tibor Wohl, te hoê taata i ora mai mai Auschwitz, i te hoê aparauraa ta ˈna i faaroo i rotopu e piti taata mau auri. Ua parau te tahi, te hoê taata no Auteteria, e e “taata tiaturi ore i te Atua” oia. Tera râ, ua arue oia i te feia mau auri tei ahu i te tapao poro toru vareau—te mau taata haapii Bibilia, piihia te mau Ite no Iehova i roto i te aua.
“Aita ratou e haere nei e tamaˈi,” ta te taata no Auteteria i parau atu i to ˈna hoa. “Mea au aˈe na ratou ia taparahihia ratou i te taparahiraa ˈtu i te mau taata ê atu. I to ˈu nei manaˈo, ua riro te reira ei haerea te tia i te mau kerisetiano mau ia rave. E tia ia ˈu ia faatia ia outou i te tahi ohipa maitai mau ta ˈu i farerei e o ratou. Ua amui-paatoa-hia matou e te mau ati Iuda e te mau taata haapii Bibilia i roto i te hoê fare teitei i roto i te aua tapearaa taata no Stutthof. I taua mau mahana ra, e tia na i te mau taata haapii Bibilia ia rave i te ohipa faahepohia, i rapaeau mai i te fare i roto i te toetoe uˈana. Aita matou i taa e mea nafea ratou i te oraraa mai. Ua parau ratou e na Iehova i horoa i te puai no ratou. Ua titau uˈana ratou i ta ratou faraoa, i te mea e ua pohe ratou i te poia. Eaha râ te ohipa ta ratou i rave? Ua haaputuputu ratou i ta ratou mau faraoa atoa, tâpû ihora i te tahi pae na ratou e horoa ˈtura te toea na to ratou mau taeae, to ratou mau taeae i te pae varua, tei haere mai ma te poia rahi mai te tahi atu mau aua. E ua farii popou ratou ia ratou e ua apa ˈtu ia ratou. Hou ratou a tamaa ˈi, ua pure ratou, e i muri iho ua ite-rahi-hia te oaoa i nia i to ratou hohoˈa mata. Ua parau ratou e aita hoê aˈe taata i poia faahou. No reira, te ite ra outou e, ua manaˈo vau i roto ia ˈu iho e, ‘O ratou te mau kerisetiano mau.’ Mea na reira to ˈu manaˈo-noa-raa i to ratou huru, e tia ˈi. Auê te nehenehe e ahiri e ua horoahia i te mau hoa communistes pohe poia i te hoê â farii popou i ǒ nei i Auschwitz!”