To tatou mau tumu ite—E mau ô faahiahia mau
I TO ˈNA iteraa i te maa monamona toetoe, ua anaana ihora te mata o Luka. I te taime a haru ai oia i te maa monamona toetoe e horoahia ra na ˈna na roto i te tahi parau mǎrû, ua tahe aˈena to ˈna haaˈe. I to ˈna tuuraa i te maa monamona ra i roto i to ˈna vaha, te huti ra oia i te hoê hauˈa mǎrû o te matara maira. E i te pae hopea, ma te hoê mitimitiraa matamua, te ite nei oia i te au o te maa monamona toetoe.
A tupu ai taua ohipa au roa, ua faaohipa o Luka na tumu ite faahiahia mau e pae e vai ra i roto i te tino taata: te neheneheraa e ite, e faaroo, e tapea, e hauˈa e e tamata. Te vai ra to tatou e rave rahi atu â tumu ite, e numerahia te reira ia au i te huru e faataahia ˈi ratou. Ei hiˈoraa, aita te iri e taa oioi noa ia fafa-anaˈe-hia oia, e oia atoa, i te faito (veavea e toetoe) atoa e i te mauiui. Taa ê atu, e faaroo oioi te taria i te taˈi, e faatere atoa te uaua i roto i te tariˈa i te huru o te tia-maitai-raa maoti te hoê pape e vai ra i roto i to ˈna uaua aita i ati maitai to ˈna menemeneraa. E tupu mai te poiâ, te poihâ e te tahi atu â mau huru na roto i te faaohiparaa i te mau taoˈa i faataahia no te farii, e vai ra i roto i te tino paatoa.
No reira, na roto i te hoê taairaa papu maitai, e nehenehe atura ïa to tatou tino e pahono i te mau hinaaro e rave rahi, e e ite tatou, na roto i taua ravea ra, i te mau huru taa ê o te tino e te haapiiraa no nia i te natura no rapae mai. E hiˈopoa anaˈe na tatou i te tahi mau hiˈoraa papu:
E nehenehe te mata e ite e rave rahi mau ohipa. Ua haapuehia te maramarama i nia i te mau mirioni cellules faataahia no te farii e tapoi ra i te orio mata, na ˈna hoi e faariro ra i te ito o te maramarama ei puai uira. E faahaere te uaua o te mata i taua mau puai ra e tae roa ˈtu i te roro, i reira ïa e tauihia ˈi ei hohoˈa e tano i te mata.
Te vai ra i roto i te tariˈa te mau huruhuru haihai roa e taueue haere noa ia au i te mau taˈi e faaroohia e ta ratou e haruharu mai. I reira ïa ratou e tuu ai i te mau tapao uira ta te roro e taui ei taˈi.
Te fafaraa, o te hoê ïa tumu ite e ohipa maoti te mau uaua iti faataahia no te fariiraa e vai ra i roto i te iri. E au ra e te tuea ra e rave rahi huru uaua iti faataahia no te fariiraa, i te mau huru taa ê mai te fafaraa, te mauiui, te toetoe e te veavea.
E noaa mai te tamataraa maoti te mau uaua haihai roa ite-ore-hia e te mata piihia papilles gustatives. Na roto i te ravea a taua mau papilles ra, e vai ra i nia ˈˈe i te arero, e mea iti roa i te tahi atu mau vahi o te vaha, e nehenehe ai tatou e au i te maa e te inu.
Ua tuati-maite te hauˈaraa i te tamataraa. E nehenehe te ite-oioi-raa faahiahia o te mau cellules no te fariiraa e vai ra i roto i te apoo ihu, e itehia e ratou hoê anaˈe molécule hauˈa i anoihia i roto 1000 miria molécules no te mataˈi. No te ite-papu-raa e mea nafea taua mau cellules ra e ite ai i te mau hauˈa e e afai ai i te mau tapao i roto i te roro, te tuatapapa noa ra ïa te feia maimi.
Ma te papu maitai, e mau ô faahiahia mau to tatou mau tumu ite. Tera râ, eaha ïa te tupu mai ia ino anaˈe ratou? Nafea ia ora e taua fifi ra? Eaha te nehenehe e rave?