Te raau taero—Te parare-roa-raa
TE FAAHITI-PINEPINE-HIA nei te parau no te raau taero i roto i te mau parau apî. Inaha, noa ˈtu eaha te vea ta tatou e taio, e faahitihia iho â te parau no teie taoˈa: Ua tapeahia te hoê tia no te hoê hau a tamata ˈi oia i te faaô atu i te raau taero i roto i te tahi fenua. Ua parihia te hoê faatere politita i to ˈna apitiraa ˈtu i roto i te hoê ohipa hooraa raau taero. E tia i te hoê taata taaro tuiroo roa ia rapaau ia ˈna ia faaea oia i te rave i te raau taero. I muri aˈe te hiˈopoaraahia te hoê manureva aore ra te hoê pahi, ua haru te mau mutoi i te hoê haapueraa raau taero rahi. Ua pohe te hoê taata tuiroo no te mea ua puai roa te faito raau taero ta ˈna i rave. Ua itehia mai e tei raro aˈe te hoê taata faahoro pereoo auahi i te mana o te raau taero, a tupu ai te hoê ati pereoo auahi. Ua faataa te hoê taata politita i te arairaa i te raau taero, ei hoê o te mau tuhaa matamua o ta ˈna e haapao i roto i ta ˈna porotarama politita. E te vai atu â.
No te peapea hoi i faatupuhia e teie fifi, ua tahoê e 24 nunaa i te matahiti i mairi aˈenei, no te rave i te tahi mau faanahoraa no te faaore i te raau taero. Inaha, ua “faaore roa ratou e 5046 tane rauere coca e 17 585 rahiraa tane ǒhi cannabis, ta te U.S.News & World Report ïa i papai. Teie râ, ia au i te pu ohipa a te Hau [marite], aitâ te mau tabula ohipa no te arai i te raau taero ‘i navai atura no te faaiti mai i te hamaniraa raau taero na te ao nei’”.
Te maraa noa nei te rahiraa o te mau haapueraa raau taero e haruhia, te mau taata e tapeahia e te mau taata atoa e faautuahia. Te maraa atoa nei râ te faito o te hamaniraa i te mau raau taero. Inaha, mea iti roa hoi te tuhaa e haruhia nei ia faaauhia i te faito raau taero e faaohipahia nei, e i roto e rave rahi mau fenua, mea ohie roa ïa ia hoo mai i te raau taero. No reira, noa ˈtu te mau ravea no te haaparari i te mau pu hamaniraa cocaïne, i rave-amui-hia e i faaotihia i te matahiti 1986 ra, ua maraa te hamaniraa cocaïne no roto mai i te mau rauere coca i te mau fenua Bolivie, Colombie e Pérou, i nia i te faito ra e 10 % i roto i na matahiti 1986 e 1987. I teie nei mahana, mea maitai aˈe te cocaïne e hoohia nei na nia i te purumu no te mea aita e anoi to roto, e ua topa roa mai to ˈna moni hoo, e tapao faaite hoi te reira e te pue noa ra teie taoˈa.
Ia au i te hoê tumu parau i roto i te Behavior Today, “i rotopu i te mau fenua maona atoa, tei te mau Etats-Unis ra, te faito teitei roa ˈˈe o te mau taurearea e rave nei i te mau raau taero i opanihia. Hau atu, mea apî roa te mau taurearea ua haamata i te rave i te raau taero”. Ua tapao mai te hoê maimiraa e, hau atu i te 50 % o te mau taurearea haere haapiiraa tuarua, tei faaite e, ua tamata aˈenei ratou i te raau taero. E naea-roa-hia teie numera teitei, i nia fatata i te 80 % i rotopu i te feia apî e 25 matahiti. I te mau Etats-Unis, te manaˈohia ra e te vai ra 1,2 mirioni feia e rave tamau nei i te raau taero e e 23 mirioni taata hau atu e faataero nei ia ratou no te “faaanaanatae” ia ratou.
Aita te tahi atu mau fenua i paruruhia i teie nei maˈi pee. Ma te faahiti i te mau parau a Alexandre Vlassov, faatere hau rusia no te mau ohipa o te fenua iho, teie ta te Pravda i papai: “Ua riro te aroraa i te rave-hua-raa i te raau taero e te ohipa taparahi taata e apitihia ˈtu i te reira, ei tuhaa ru matamua e haapaohia nei e te faatereraa hau no te mau ohipa o te fenua iho.” I to ˈna aˈe pae, te faataa nei te Soviet Weekly e, “i roto i na matahiti e piti i mairi aˈenei, e 80 000 feia Rusia tei haavahia no te tahi mau pariraa i taaihia i te raau taero” e noa ˈtu te mau faanahoraa i ravehia no te rapaau i te mau taata e faataero nei ia ratou, “mea ino mau â te fifi inaha, ua taiohia 131000 taata teie e rave nei i te raau taero”.
Te manaˈohia ra e te vai ra e 30 000 e tae atu i te 50 000 taata e rave nei i te raau taero i te fenua Hongrie, area i Polonia ra, te faahitihia nei te numera ra e 200 000 e tae atu i te 600 000 feia e faataero nei ia ratou (noa ˈtu eaha te huru o te raau taero) — e te rahiraa ra, e mau taurearea ïa i raro mai i te 25 matahiti. I te fenua Pakistan, te taiohia nei tau 313 000 feia e puhipuhi nei i te opiumu e e 150 000 taata e rave nei i te héroïne. Te manaˈo nei o Sir Jack Clark, depute i te Apooraa no Europa, e i te afaraa o te mau matahiti 90, e naeahia e toru e tae atu i te maha mirioni mau taata e rave tamau atu i te cocaïne i Europa tooa o te râ ma. Inaha, ua naea-ê-na-hia ïa te faito ra e 60 000 e tae atu i te 80 000 taata i te fenua Paniora.
I te mea e ua aano roa te fifi o te raau taero, ua faataa te hoê maimiraa a te mau Hau amui e, te haamǎtaˈuhia nei “te au-maite-raa iho o te tahi mau Hau” i teie nei mahana.
No te aha te raau taero i riro ai ei ohipa uˈana roa? No te aha te taata e faataero ai ia ratou? Eaha hoi te tumu te mau ravea arairaa i ravehia na te ao atoa nei no te tapea roa i te parareraa o taua ati nei, i ore ai e manuïa? Eaha hoi te ravea no te tapea i teie ohipa riaria mau e parare noa ˈtura?