AMAGEZI AGASOBORA KUKOONYERA EKA | OBUSWERE
Omulingo Musobora Kwetantara Ihali omu Buswere
Obuswere tibusobora kubamu okusemererwa kakuba abaswerangaine baba batarukwesigangana. Noosobora kwetantara kuba n’ihali erihinguraine?
Ebiri omu kicweka kinu
Ihali nikyo kiki?
Ekigambo “ihali” kiine amakuru agarukwahukana. Omu kicweka kinu, nikimanyisa enyehurra ei tutunga obu tuteekereza ngu omuntu ondi naayoleka ou tuli na uwe omu buswere engonzi omu mulingo ogw’embaganiza rundi ou tuli na uwe omu buswere kakuba akora ekintu nikyo kimu hali omuntu ondi. Nitusobora kwehurra ngu obuswere bwaitu buli omu kabi. Obu kiraba nukwo kiri, ohikire kwehurra oti. Gali mananu ngu obuswere niyo enkoragana erukukirrayo kimu kuba y’amaani hagati y’abantu babiri, kandi abaswerangaine basemeriire kukora kyona ekirukusoboka kugirinda.
Omusingi gwa Baibuli: “Tibakyali babiri, baitu mubiri gumu. . . . Ruhanga eki ateeraniize hamu, omuntu weena atalikibaganizaamu.”—Matayo19:6.
“Obuswere bwawe obu buraaba buli omu kabi, ihali nirisobora kuba nk’akade akatumanyisa obu haraaba hacwekereho, omurro nukwo tugire eki twakoraho.”—Benjamin.
Ihali erihunguraine, lireetwaho kwekengera hamu n’okutiina hataroho ensonga ey’orukusigikirraho. Okugonza kwonyini kutulinda hali ihali erisobora kuba ly’akabi hali itwe. (1 Abakolinso 13:4, 7) Dakitaali. Robert. Leahy akahandiika naagamba ati: “Kimu ha bizibu ebiruga omu kuba n’ihali [otaine ensonga ey’orukusigikirraho] nikyo ngu, nirisobora kusisiira kimu enkoragana yanyu ei orukugonza kulinda.”a
Kiki ekireetera omuntu kuba n’ihali erihinguraine?
Noosobora kwanguhirwa kukwatwa ihali erihinguraine kakuba wabaireho omu buswere kandi omugonzebwa waawe yakugobeza. Rundi bazaire baawe nibasobora kuba baayahukaine rundi baagaitururwa habw’obutali bwesigwa, kandi nootiina ngu na iwe noogenda kuhikwaho ekintu nikyo kimu omu buswere bwawe.
“Ise nyowe akagobeza maama wange obu nkaba nkyali muto, nahabweki kuteesiga abandi kiba kizibu kyange. Kiri kihuta ekiikara ninkitalibaniza kandi kikwataho obuswere bwange.”—Melissa.
Ekindi, kakuba oikara nooyehurra otaine bulinzi, noija kwanguhirwa kurora abandi nk’abasobora kusiisa obuswere bwanyu. Noosobora nookuteekereza ngu omusaija waawe naasobora kukulekaho akaswera omuntu ondi.
“Musaija wange bakamusaba kusendekereza omugole omusaija ha bugenyi bwa munywani we, kandi eki kikaba nikimanyisa ngu akaba naagenda kurubata n’omukazi ayaakusendekeriize omugole omukazi. Eki kitansemeze. Nahabweki, akaba aine kwanga.”—Naomi.
Emigenzo ya ha bugenyi neeyahukana, kandi Abakristaayo baine kuhondera emisingi ya Baibuli. Naomi akooleka okweteegereza omu nyikara egi? Obu akiteekerezaaho kasumi kanu akyetegereza ngu hakaba hataroho ensonga ezaakumuleetiire kuba n’ihali. “Kasumi ako nkehurra ntaine bulinzi.” Naagamba ati: “Nkaba ninteekereza ngu musaija wange akaba naandengesaniza n’abakazi abandi, baitu ebi bikaba biteekerezo byange kwonka.”
Keebe nsonga ki, kuba n’ihali otaine ensonga ey’orukusigikirraho nikisobora kukuleetera kwikara nooyekengera omugonzebwa waawe, kandi noosobora n’okumujunaana ngu tali mwesigwa. Ebizibu ebiruga omu kuteesigangana, by’akabi ha buswere bwanyu kandi na h’abwomeezi bwanyu.
Omusingi gwa Baibuli: “Ihali nukwo kujunda kwamagufa.”—Enfumo 14:30.
Noosobora ota kulema ihali ryawe?
Kigumye ngu nooyesiga omugonzebwa waawe. Omu kiikaro ky’okuta omutima ha kuserra ebintu ebirukwoleka ngu omugonzebwa waawe asobora kuba atali mwesigwa, teeka omutima ha bintu ebikuleetera kumwesiga.
“Nteekerezaaho emiringo ya musaija wange enungi. Obu arukuba naahuliiriza kurungi omuntu arukubaza na uwe, nikimanyisa naafaayo, hatali ngu aine ebigendererwa ebibi. Nyine kwikara ninyijuka ngu obuswere bw’abazaire bange tibuli buswere bwange.”—Melissa.
Omusingi gwa Baibuli: “Okugonza . . . kwikiriza ebintu byona.”—1 Abakolinso 13:4, 7.
Otaikiriza ngu Ebi orukutekereza bihikire. Dakitaali arukwetwa Leahy, ou tusangirwe tubalizeeho, akahandiika naagamba ati: “Tukira muno kutwara ebiteekerezo byaitu nk’ebihikire. Kukigumya ngu tuhikire nubwo tutwara nk’obwakaiso. Baitu kwikiriza bwikiriza ngu ekintu kihikire tikikifoora ekihikire, kandi kukigumya ngu tuhikire tinubwo bwakaiso obuhikire.”
“Obu turora enyikara kandi tukatandika kuteekereza ngu ekintu ekibi nikigenda kubaho, nikisobora kuleetaho ekizibu ekitaakubaireho omu buswere bwanyu.”—Nadine.
Omusingi gwa Baibuli: “Okwetegereza kwanyu kumanywe abantu boona.”—Abafiripi 4:5.
Mubazeeho ensonga. Keebe nsonga ki ekuleetiire kuba n’ihali, bazaaho n’omugonzebwa waawe ha nyehurra yaawe nukwo inywena mweteereho obugarukiro obukirukuhika ha mulingo murukwetwazaamu.
“Obu oraaba noobazaaho ensonga ba n’enteekereza ngu omugonzebwa waawe tarukugonza kukubiihiza kandi ngu na uwe naalengaho kurora ebintu omu mulingo orukubirora hanyuma naalengaho kugira eki yakoraho. Inywena muhengana omugisa gw’okwoleka ngu nimwesigangana. Noosobora kusanga ngu oyeraliikirra bwango, kandi okira kunihirramu abandi bingi. Rundi omugonzebwa waawe takimanyire ngu tarukukutaho omutima nkooku waakugondeze akikole.”—Ciara.
Omusingi gwa Baibuli: “Buli omu aleke kuserra ebirukumugasira wenka, baitu aikale naaserra ebirukugasira abantu abandi.”—1 Abakolinso 10:24.
a Ekitabu ekirukwetwa The Jealousy Cure.