12 KALEBBU
Akaikara Ali Mwesigwa Hali Ruhanga We
OMU kasumi Musa yairukire kuruga omu ihanga lya Misiri, haroho Abaisaleeri abaswerangaine, abakaba baine omwana omwojo arukwetwa Kalebbu. Omwana ogu akakurra omu bwiru baitu hanyuma akatunga obugabe. Obu akaba aine emyaka nka 40, Musa akagarukayo omu ihanga lya Misiri habwokuba Yahwe akaba amutumire kujuna abantu be, Isaleeri. Kalebbu naasobora kuba yahuniriire kandi yasemererwa obu yarozere Yahwe naayoleka amaani ge obu naakozesa Emihito Ikumi, naabaganizaamu Enyanja Erukutukura, kandi naajuna abantu be kuruga omu ihanga lya Misiri.
Kalebbu ateebwe ebintu ebi ebyagumize okwikiriza kwe. Hanyuma y’emyaka nke Abaisaleeri obu baajemiire Yahwe ha Rusozi Sinai, Kalebbu akaikara ali mwesigwa. Hanyuma y’obwire buke, Kalebbu akaheebwa obujunaanizibwa obw’embaganiza. Kandi obu nubwo, obw’okutata Ensi ey’Ekaba Eraganiziibwe ali hamu na Yosuha n’abasaija abandi ikumi, abakaba bali bakuru b’enganda.
N’obumanzi, abasaija abo 12 bakagenda omu Kanaani baamarayo ebiro 40 nibatata embuga, abantu, hamu n’ebyokulya ebikaba biri omu nsi egi. Bakaleeta bimu ha bijuma otwaliiremu n’omugimba gw’emizabbibu ogukaba guli mukooto muno kandi ogwahimbirwe abasaija babiri. Baitu akasumi obu kaahikire ak’okugambira Abaisaleeri ebintu ebi bakaba barozere, Kalebbu naasobora kuba yahoirwemu amaani obu yahuliire ebigambo by’abasaija ikumi aba akaba agenzere na bo. Baibuli egamba ngu: ‘Bakagumizaamu nibabazaaho kubi ensi ei bakaba bagenzere kutata.’ Bakagamba ngu Abakanaani bakaba bali b’amaani kandi bakooto muno. Ekindi, bakagamba ngu Abakanaani bakaba bali baijukuru b’Abanefirimu, ekintu ekikaba kitahikire habwokuba Abanefirimu bakaba bahwerekereziibwe omu Kusandaara kw’Amaizi. Abantu boona bakahwamu amaani kandi abamu baabazaaho kutunga omwebembezi omuhyaka ow’araabagarra omu ihanga lya Misiri.
Baitu Kalebbu na Yosuha bakagumizaamu nibaikiririza omuli Yahwe. Bakalengaho kugarramu bagenzi baabo abahoirwemu amaani, bati: ‘Yahwe ali na itwe: Mutabatiina.’ Baitu eki kikeeyongera kubiihiza Abaisaleeri abakaba bataine okwikiriza, baagonza kuteera Kalebbu na Yosuha amabaale babaite!
Yahwe akasaalirwa muno. Akaba akozere ebintu bingi kujuna abantu be kuruga omu ihanga lya Misiri, baitu bakanguha kuleka kumwikiririzaamu. Baitu nabwo, Yahwe akarora obumanzi n’okwikiriza, Kalebbu na Yosuha ebi baayolekere. Akagamba ati: “Omwiru wange Kalebu, . . akaba anyina omwoyo ogundi omuluwe, kandi yankuratirra kimu.” Yahwe akagamba ngu Abaisaleeri boona abaayangire kwoleka okwikiriza baakuferiire omu irungu.a Baitu Kalebbu na Yosuha bakaba nibaija kuba bamu h’abaasigaireho, kandi bataahe Omu Nsi ey’Ekaba Eraganiziibwe.
Kalebbu akaikara ali mwesigwa hali Yahwe noobu kiraaba ngu Abaisaleeri abandi batalinde obwesigwa bwabo kandi bakaba nibagonza n’okumwita
Emyaka 40 yoona Abaisaleeri ei baamazire omu irungu, Kalebbu akagumizaamu naayoleka okwikiriza n’obumanzi. Akakoonyera Musa n’obwesigwa kandi na hanyuma ya Musa kufa, akakoonyera Yosuha, Yahwe ou akaba akomere kwebembera abantu be kwambuka Ekyambu Yorudaani nukwo bataahe omu Nsi ey’Ekaba Eraganiziibwe. Kandi Kalebbu noobu akaba akuzire omu myaka, n’obumanzi akarwanisa abanyanzigwa ba Ruhanga omu Kanaani.
Hanyuma y’okurabaho emyaka mukaaga abantu ba Ruhanga bambukire Ekyambu Yorudaani, bakaba bamazire kutwara ekiikaro ekikooto eky’Ensi ey’Ekaba Eraganiziibwe. Ha kumalirra, Kalebbu akaba naasobora kukomamu ekiikaro nambere yaakwikaire n’eka ye. Akakomamu Hebburooni, ekiikaro entasi ikumi zikaba zigambire ngu kikaba kirumu abarwani ab’amaani kandi ngu kikaba kitasobora kusingurwa. Noobu kiraaba ngu Kalebbu akaba aine emyaka 85, akaba aine okwikiriza okugumire omuli Yahwe kandi akagamba ati: ‘Yahwe aliikara na nyowe, kandi ndibabingamu, nka Yahwe oku yangambiire.’ Kandi eki kyonyini nikyo kyabaireho. Kalebbu akasingura orubuga kandi yarwikaramu. Baibuli eyongera egamba eti: “Ensi yahumura okurwana.”
Emyaka nyingi enyuma, Musa akaba agambiire Kalebbu ati: “Okuratiriire kimu [Yahwe] Ruhanga wange.” Hataroho kugurukyagurukya, Kalebbu akagumizaamu naayorobera Ruhanga kuhikira kimu obu yafiire. Kandi naija kugumizaamu naakikora omu kasumi ak’omumaiso, Yahwe obu alimuhumbuura!
Soma Ebyahandiikirwe ebirukumubazaaho:
Okubara 13:1–14:12, 20-38
Yosuha 14:6-15
Kuleeta hamu ebiteekerezo:
Miringo ki Kalebbu ei yayolekeremu obumanzi?
Yega Ebirukukiraho
1. Habwaki nitugamba ngu ekyahandiikirwe eky’omu Okubara 13:23, tikirukukihinguraniza obu kibazaaho emizabbibbu eyaihirwe omu Nsi ey’Ekaba Eraganiziibwe? (w06 6/15 16 ¶1-2-wcgr)
2. Mananu kwo, Ensi ey’Ekaba Eraganiziibwe ekaba ijwiremu “amata nobwoki,” nkooku Kalebbu na Yosuha baagambire? (Kubar. 14:8; w11 3/1 15-wcgr) A
Institute of Archaeology/Hebrew University © Tel Rehov Excavations
Ekisisani A: Emizinga y’enjoki omu Isaleeri kuruga omu kyasa ky’ikumi kuhika ha kutandika kw’ekyasa kya mwenda Y.A.K.
3. Musa obu yatumire entasi 12 kuruga Kadesi, Abaisaleeri bakaba basigaizeeyo orugendo orurukwingana nkaha kuhika omu Nsi ey’Ekaba Eraganiziibwe? (w04 10/15 17 ¶11-12-wcgr) B
Ekisisani B
4. Yahwe akaha ata Kalebbu omugisa habw’okwikiriza kwe n’obumanzi? (w06 10/1 18 ¶11-wcgr)
Ebikaguzo eby’Okwecumiitirizaaho
Noobu kiraaba ngu Kalebbu akooleka okwikiriza, akaba aine kwikara omu irungu n’Abaisaleeri abandi. Baitu n’obwebundaazi, akagumizaamu naayesiga Yahwe. Nyikara ki ezisobora kutwetaagisa kwegera ha kyokurorraho kya Kalebbu?
Ekyokurorraho kya Kalebbu nikitukoonyera kita kwangirra okusindikirizibwa ‘okw’okukuratira abaingi’? (Kurug. 23:2) C
Ekisisani C
Miringo ki endi ei osobora kwegera ha bumanzi bwa Kalebbu?
Eki Birukunyegesa Hali Yahwe n’Ekigendererwa Kye
Isomo linu nirikwegesa ki hali Yahwe?
Ekyokurorraho kinu nikihikaana kita n’ebigendererwa bya Yahwe?
Kiki eki waakugondeze kukaguza Kalebbu obu alihumbuuka?
Manya na Binu
Weetegereze omulingo okwikiriza kwa Kalebbu kwamukoonyiire kwoleka obumanzi.
“Kuba Mumanzi Kuraba Omu Kuba n’Okwikiriza Hamu n’Okutiina Ruhanga” (06 10/1 16-19 ¶1-12-wcgr)
a Ekiragiro kya Yahwe kitatwarremu Abaleevi rundi Abaisaleeri abakaba bali hansi y’emyaka 20 omu kasumi ako.—Kubar. 14:29