Халыкара бердәмлек мөмкинме?
КИЛӘЧӘКТӘ нәрсә булыр? Дөньяда тынычлык урнашырмы яки афәт булырмы? Бу ике караш та дөрес кебек күренә.
Бер яктан, кайбер дөнья җитәкчеләре бер дә шикләнмичә халыкара тынычлык — бу мөмкин, диләр. Чөнки бу мөмкин булмаса, дөньядагы хәл куркыныч булыр иде. Икенче яктан, күпләр борчыла: нинди илләрнең күпләп юк итү кораллары бар? Алар бу коралны кулланырмы? Куллансалар, нәрсә булыр? Бу сораулар аларга тынычлык бирми.
Тарих шуны күрсәтә: бер-береңне уздырырга тырышу һәм алдан ук тискәре карашта тору инде озак вакыт халыкларның бердәм яшәүләренә өметне өзеп, дөньяны тарката. Ә дин бу хисләрне юк итү урынына, еш кына аларны тагын да көчәйтә. «Кешеләрне аерып торган бар нәрсә дошманлык тудырырга мөмкин, ә кешеләрне аерып торган төп сәбәпләрнең берсе — дин,— дип язган журналист Джеймс Хот.— Дин кешеләргә „яхшы“ булырга ярдәм итә дигән фикер киң таралган булса да, шунсы ачык күренә: ул кайбер кешеләрне коточкыч эшләргә этәрә». Нобель премиясенең лауреаты Стивен Вайнберг шулай ук уйлый: «Яхшы кеше явызлык эшләсә, моның сәбәбе — дин».
Җирдә кайчан да булса бердәмлек булыр дип өметләнә алабызмы? Әйе! Әмма аңа кешеләр үзләре яки берәр дин ирешә алмаячак. Без моны киләсе мәкаләдән күрербез.
[3 биттәге өстәмә сүзләр]
Дөнья шартларга әзер булган гранатага охшашмы?