Gençler Soruyor . . .
Bilgisayar Ya da Video Oyunları Oynasam mı?
Etrafın sarılmış! Fakat kesinlikle çaresiz değilsin. Düşmanını buğday gibi biçen lazer toplarını ateşliyorsun. Ama bir sorun var; ateş ettikçe daha çok düşman ortaya çıkıyor. Bu nedenle sağ kalmak istiyorsan yalnızca tek seçeneğin var: görünürdeki her şeyi yok etmek. Silahını ateşlerken düşmanlar bir kan gölünde yok oluyorlar . . . .
“OMURGA söken, vücut parçalayan, beyin patlatan eğlence”! Bunlar, popüler bir bilgisayar oyununun en son uyarlamasını coşkuyla tanımlayan bir magazin yazarının sözleridir. Aslında bu, oynayanlara heyecan verici fantezileri gerçekleştirme fırsatı veren yeni kuşak bilgisayar ve video oyunlarından sadece biridir. Önceki oyunlar, kanlı ve çoğunlukla sadistçe bir şiddet içeren bu oyunlarla karşılaştırılınca oldukça sönük kalıyor.
Yine de, şiddet içeren video ve bilgisayar oyunları gençler arasında son derece popülerdir. Amerika Birleşik Devletlerinde tahminen her üç evden birinde bir çeşit elektronik oyun sistemi bulunduğundan milyonlarca genç onları kullanma olanağına sahiptir. Evlerinde bu tür aygıtlar olmayan gençlerse sadece birkaç adım ötedeki bir arkadaşına ya da mahalledeki atari salonuna giderek bu oyunları oynayabilir.
Senin için ne denebilir? Bu yeni oyunlardan bazılarını alma ya da en azından deneme isteğine sen de kapıldın mı? Öyleyse, tüm gerçekleri inceledikten sonra bu konuyu yeniden gözden geçirmek isteyebilirsin.
Her Oyun Aynı Değil!
İlk önce, tüm video ya da bilgisayar oyunlarının sakıncalı veya şiddet dolu olmadığını belirtelim. Birçok oyun eğiticidir; bunlar coğrafya, matematik ve daktilo gibi konularda canlı ve eğlendirici bir eğitim verir. Başka oyunlar basketbol ve hokey gibi sporlar örnek alınarak geliştirilmiştir ve refleksleri zorlar. Ayrıca zihnin yeteneklerini sınayan yüksek teknoloji ürünü çok ilginç bulmacalar da vardır.
Oyunların en iyilerinin bile çok zaman alabildiği doğrudur. Mukaddes Kitap İsa’nın takipçilerini ‘fırsatı satın almaya,’ yani zamanı ruhi uğraşlarla harcayarak akıllıca kullanmaya ısrarla teşvik eder. (Efesoslular 5:16) Bununla birlikte, Mukaddes Kitap uyanık olduğumuz her anın çalışarak ya da inceleme yaparak geçirilmesini talep etmez. Aksine, bize ‘gülmenin ve oynamanın vakti’ olduğunu hatırlatır. (Vaiz 3:4) Ölçülü tutulduğunda oyun faaliyetleri tazelendirici ve sağlıklı olabilir.
Yine de farkında olmamız gereken bir nokta, bu oyunların birçoğunun adeta oynayanların aşırı ölçüde zaman harcaması için tasarlanmış olduğudur. Bazılarında, kişi oyunu belirli bir düzeyde iyice öğrenmek için saatler harcadıktan sonra, bitirebilmek için kaçınılmaz olarak daha zor ve karmaşık birkaç aşamanın daha üstesinden gelmesi gerektiğini keşfediyor! Gösterilen büyük çabanın karşılığında çok az yarar sağlayacağı görülen oyunlar da var. İsa’nın takipçisi iki kardeş olan Dan ve Sam, bir oyunu matematik problemlerini çözmelerine yardımcı olacağı umuduyla coşkuyla oynadılar. Ne var ki, çok geçmeden kâğıt üzerinde ekrandan daha hızlı çalıştıklarını fark ettiler!
O halde, makul ölçüde sağlıklı olan bilgisayar ve video oyunlarında bile seçici olmak gereklidir. Dan ve Sam şunları söylüyor: “Biraz daha dikkatle ararsanız, genellikle iyi bir oyun bulursunuz.” Öte yandan, kişinin çabucak sıkılacağı oyunlara çok para harcamaktan kaçınması akla yakın görünüyor. Bir baba, oğullarını okulda okudukları konulara yardım edecek oyunlarla yetinmeye teşvik ediyor.
Karanlık Yönleri
Ne yazık ki, bilgisayar ve video oyunlarının hepsi, eğitici olmak bir yana, zararsız bir eğlence bile değildir. Günümüzün eğlence amaçlı bilgisayar programlarının birçoğu, Tanrı’nın mahkûm ettiği kirli alışkanlıklar olan ve Mukaddes Kitabın “bedenin işleri” olarak adlandırdığı şeyler üzerinde odaklanıyor. Mahkûm edilen bu “işler” arasında “sihirbazlık” da vardır. (Galatyalılar 5:19-21) Gerçekten, büyüyle uğraşmak Yehova Tanrı’ya “mekruhtur.”—Tesniye 18:10-12.
Fakat, günümüzde oyunların birçoğuna ruhçuluk ve büyü sinmiştir! Bir oyunda, kazanmak için “büyü sözleri” kullanılmalı. Oynayanlara şöyle bir talimat veriliyor: “Büyü sözleri için hazır olduğunuzda, menünün sağ alt köşesindeki yıldırım simgesine klik yapın, sonra ‘kızartmak’ istediğiniz yaratığa klik yapın.” Böyle oyunlar cin güçleri hakkında sağlıklı olmayan türden bir merak geliştirmez mi?
Aşırı boyutlarda sergilenen iğrenç şiddet konusunda ne denebilir? U.S.News & World Report, “bir rakibin kalbini sökmeyi” ve “yarı çıplak genç kızlarda delikler açan vampirleri” gösteren iki popüler oyundan söz ediyor. Bazıları bilgisayarda kan dökmeyi zararsız bir fantezi sayıp önemsemeyebilirse de, Mukaddes Kitap Mezmur 11:5’te şu uyarıyı veriyor: “RAB salihi dener, fakat kötüden ve zorbalığı sevenden canı tiksinir.”—İşaya 2:4 ile karşılaştırın.
Ucuz pornografinin de bilgisayar ekranına getirilmesi mümkündür. Çıplaklık ve açık saçık seks öylesine yaygın görüntüler oldu ki, ABD’li bilgisayar oyunu üreticileri, müşterileri uygunsuz oyunlar hakkında uyarmak üzere bir değerlendirme sistemi oluşturdu. Bununla birlikte, gençlere yapılan satışların denetim altına alınmasına istekli görünen satıcı sayısı çok az. Bir tezgâhtar, “bizim tek yükümlülüğümüz müşterilere istediklerini vermektir,” diyor. Ancak kendine şunu sor: ‘Cinsel yönden tahrik edici görüntülere maruz kalmak dikkatimi ‘adil, iffetli, sevimli ve erdemli’ olan şeyler üzerinde toplamama yardım edecek mi?’—Filipililer 4:8.
Bağımlı!
Bilgisayar oyunlarının gençler üzerindeki etkilerinin uzmanlarca tartışıldığı doğrudur. New Scientist dergisinde çıkan bir araştırma, iyimser bir bakışla, böyle oyunların “kötü davranışın bir nedeni olmadığı” sonucuna vardı. Ancak, bu araştırmada görüşleri sorulan gençlerin yüzde 97’si “oyunlara bağımlılık geliştirmenin mümkün olduğunu düşünüyordu.” Gençler, “oynayanları daha çok para harcamaya teşvik ettiğinden” atari salonlarındaki oyunların özellikle zararlı olduğunu söylediler.
Bu oyunlar gerçekten bağımlılık yaratabilir mi? Görünüşe bakılırsa bazıları için evet. Bir genç şunu dedi: “Tek düşünceniz oyunun sonuna gelmek ve kazanmaktır.” Benzer şekilde genç bir adam şunları hatırlıyor: “Herkesi nasıl öldüreceğimi çözmeye çalışmak ve oyunun sonraki aşamasına gelmek için saatler harcadım.”
Bir oyuna asla bu denli kendini kaptırmayacağını düşünebilirsin. Fakat TV şovlarının ve filmlerinin insanların duygularını nasıl etkilediğini, ağlattığını, öfkelendirdiğini ya da heyecan çığlıkları attırdığını düşün. Sonra, sadece heyecanlı bir konu, eşsiz karakterler ve göz kamaştırıcı özel efektler içermekle kalmayıp aynı zamanda senin bir süper kahraman olmana izin veren bir program düşün. Tümüyle kapılmamak için direnmek kolay olur mu? Bu nedenle, bazılarının fanteziyle gerçeği ayırmada güçlük çekmeleri şaşırtıcı değil. Bir genç şunları hatırlıyor: “Şiddet içeren oyunlar oynamanın etkisi öylesine kötüydü ki elimin bir silah olduğunu ve onu insanlara doğrulttuğumu bile zihnimde canlandırdım.”
Seçimini Akıllıca Yap
Ana-babaların bilgisayar ya da video oyunlarını kullanmayı kısıtlamadığı durumlarda, gençler Vaiz 2:14’teki şu öğüdü göz önüne almalılar: “Hikmetli adamın gözleri başındadır.” Bu, hikmetli adamın nereye gittiğine dikkat ettiği ve ileride nelerin olduğunu gördüğü anlamına gelir. Gerçekten, bilgisayarlı eğlence dünyası zaten Tanrı bilgisine karşı olan çok şey içermektedir. (II. Korintoslular 10:5 ile karşılaştırın.) Bilgisayar programcılarının gelecek sefere ne icat edeceklerini kim bilir? O halde bir genç bir oyun satın almadan, oynamadan ya da kiralamadan önce kendine şunları sormalıdır: ‘Bu oyun neyle ilgili? Adı doğaüstü güçlerle ilgili eğilimler çağrıştırıyor mu? Kapağında mide bulandırıcı bir şiddet resmediliyor mu?’
En iyi koşullarda elektronik oyunlar sağlıklı bir eğlence sağlayabilir ve eğitici olabilir. Fakat çok değerli zamanının büyük bir kısmını ona bağlamana değer mi? Daha önce sözü edilen on dört yaşındaki Sam şunları anlatıyor: “Babamız hiçbir zaman video oyunları oynayamazsınız, şeklinde kesin bir şey söylemedi. Fakat ‘Bir düğmeye basıp birinin ekranda koşmasını ya da atlayıp sıçramasını görmenin nesi ilginç?’ diye sordu.” Kardeşi Dan, “ve şimdi biz de böyle düşünüyoruz,” diye ekliyor.
Daha verimli olabilen başka eğlence türleri de olduğunu unutma, örneğin okumak, güzel sanatlar ve el sanatlarıyla uğraşmak, sağlıklı sporlar yapmak, şarkı söylemek ya da bir müzik aleti çalmayı öğrenmek gibi. ‘Tanrısal bağlılığı geliştirme hedefiyle idman etmeye’ zaman harcaman çok daha yararlıdır. (I. Timoteos 4:7) Bu, her elektronik oyundan daha değerli bir faaliyet olacaktır.
[Sayfa 13’teki pasaj]
Bir araştırmada görüşleri sorulan gençlerin yüzde 97’si “oyunlara bağımlılık geliştirmenin mümkün olduğunu düşünüyordu”
[Sayfa 14’teki resim]
Şiddet içeren video oyunları oynamak gerçekten sana zarar verebilir mi?