Dünyaya Bakış

Dünya “Sağlık Felaketi” İle Yüzyüze

“Dünyadaki katillerin en büyüğü ve tüm yerkürede görülen bozuk sağlığın ve ıstırabın en başta gelen nedeni . . . . aşırı yoksulluktur.” Dünya Sağlık Teşkilatı WHO tarafından yayımlanan The World Health Report 1995 böyle söylüyor. Rapora göre dünyanın 5,6 milyarlık nüfusunun yarısı en temel ilaçlara erişme olanağı bulamıyor; dünyadaki çocukların hemen hemen üçte biri yetersiz beslenmekte; küresel nüfusun beşte biri aşırı yoksulluk çekmektedir. İngiltere’nin Londra şehrinde yayınlanan The Independent gazetesi, WHO’nun genel müdürünün “geçtiğimiz onyıllarda erişilen büyük başarıların birçoğunun . . . . yeniden kaybedilebileceği bir sağlık felaketi”ne ilişkin uyarıcı sözlerini aktarıyor.

Bebek Ölümleri Azalıyor

Almanya’nın Kuzey Ren-Westfalya eyaletinde yürütülen bir program çerçevesinde, tüm yeni doğan bebeklerin ana-babalarına bebek ölümü riskini artırabilecek etkenler hakkında uyarıcı bilgiler içeren bir broşür verilmektedir. Süddeutsche Zeitung gazetesine göre, programın uygulanmaya başlamasından bu yana eyaletteki bebek ölümleri yüzde 40 oranında azaldı. Benzer programların uygulandığı Avustralya, Hollanda, İngiltere ve Norveç’te de benzer sonuçlar alınmış ve bu tür ölümlerde yüzde 60’a varan azalmalar görülmüştür. Bebek ölümleri konusunda bu yeni bilinçlendirme programı, ana-babaları, bebeklerini karın üstü uyutmaya, büyük kuştüyü yatak ya da yumuşak şilte kullanmaya, hamilelik süresince sigara içmeye ve yeni doğmuş bebekleri tütün dumanına maruz bırakmaya karşı uyarmaktadır.

Sırt Ağrısıyla Başaçıkmak

Kanada’da yayımlanan The Medical Post’a göre, tüm dünyadaki insanların yüzde 90’ında yaşamlarının bir döneminde sırtın alt bölgesinde ortaya çıkan ağrı “insanları en sık etkileyen durumdur.” Ancak, vakaların çoğunda pahalı bir tıbbi müdahale gerekmeyebilir. Bir ortopedist olan Dr. Garth Russell şunları söylüyor: “Ani ya da akut (genellikle fiziksel etkinliklerden sonra ortaya çıkan) yangılı sırt ağrısı vakalarının yüzde 90’ının nedeni sadece sırt adalelerindeki ciddi kasılmalar olup iki veya üç günlük yatak istirahatiyle hafifler.” Dr. Russell bundan sonra “hafif egzersizlere başlamayı ve günlük faaliyetlere devam etmeyi” öneriyor.

Şiddet Dolu Video Oyunları

Kanada’nın The Vancouver Sun gazetesindeki bir habere göre birçok genç insanın kültüründe, gerçek şiddetle dolu video oyunları geniş bir yer tutar. Gazete, genç oyuncuların bu tür oyunlar oynarken fizyolojik olarak heyecanlandıklarını gösteren bir araştırmaya dikkat çekiyor. Gençlerin kalp atışları hızlanıyor hatta bazı durumlarda iki katına bile çıkıyor. Araştırmacıyı ilgilendiren soru şuydu: “Çocuklar şiddeti sadece video oyunu çerçevesinde mi tutuyor, yoksa şiddet kendi yaşamlarına da yansıyor mu?” British Columbia Üniversitesi’nde eğitim dalında profesör olan Charles Ungerleider, bu tür oyunların, şiddetin sorunları çözmenin bir yolu olduğu mesajını verdiğine inanıyor. Ungerleider şöyle söylüyor: “Şiddet dolu video oyunlarının kabul edilir bir eğlence türü olması toplumun durumunu özlü bir şekilde anlatıyor.”

Başbelası Virüsler

U.S. News & World Report’ta bulunan bir makaleye göre, “yeni vebalar uzun zamandan beri bilinen hastalıklar kadar şiddetle yayılmakta.” Neden? İsviçre’de yayımlanan Neue Zürcher Zeitung gazetesi insanların hastalıklara yakalanma olasılığını artıran çok sayıda etkenin var olduğunu açıklıyor. Bu etkenler arasında yer alan uluslararası seyahatlerdeki artış, bağışıklığı olmayan insan topluluklarının hastalıklarla tanışmalarına neden oluyor. Ayrıca, U.S. News dergisi Georgia’da, (Atlanta) bulunan CDC’deki (Hastalık Kontrol Merkezleri) kişileri ürküten bir nokta olarak, “antibiyotiklerle bir zamanlar kolayca alt edilen sıradan mikropların, en yeni ve en kuvvetli ilaçların bile üstesinden gelmeye başlaması”ndan söz ediyor.

Zehirli Bir Çevrenin Sonuçları mı?

The Globe and Mail gazetesine göre, Kanada’da, ulusal ölüm oranlarında ilk kez önceden tahmin edilenden çok daha büyük bir artış yaşandı. Kanadalılar arasındaki ölümlerde 1992’den 1993 yılına kadar yüzde 3’lük artış beklenirken, yüzde 4.3 artış görüldü; bu kaydedilmiş en yüksek orandır. Bebek ölümlerindeki 31 yıldır ilk kez görülen artış bu rakamın içindedir. Habere göre, bu artışlar olağandışı ve kaygı vericidir. Kanadalı bir uzmana geçmişte kanaryaların ölümünden maden ocaklarında oluşan zehirli gazlarla ilgili uyarı işareti olarak yararlanıldığı hatırlatıldı. “Bu çevrenin giderek zehirlendiğinin ilk belirtisi olabilir mi?” sorusu soruldu.

Gençler Gelecek Konusunda Karamsar

Avustralya “fırsatlar ülkesi” olarak adlandırılırdı, ancak bugün bu değerlendirmeye katılmayacak Avustralyalı gençlerin sayısı giderek artmaktadır. The Australian gazetesi, 15 ila 19 yaşları arasındaki gençlerle yapılan bir ankete dayanarak, “onların Avustralya’nın ekonomik geleceğine ‘felaket’ gözüyle baktıklarını” söyledi. Ülkede devlet okulları, Katolik okullar ve özel okullardaki 9. 10. ve 11. sınıf öğrencileriyle görüşüldü. Gazete şöyle dedi: “Rapor ‘çok açık bir şekilde’ şimdiki 15-16 yaş kuşağının toplumun giderek şiddete yöneldiğine ve işsizlik oranının yüksek kalacağına inandığından ‘geleceğe özlem duymadığını’ gösteriyor.” Şimdiden on yıl sonraki hayatlarını tarif etmeleri istendiğinde, “cevap verenlerin çoğu kötüleşen bir ekonomiden ve bireylerin maddi gelecekleri üzerinde daha az kontrole sahip oldukları bir toplum”dan söz etti.

HIV Taşıyıcıları Habersiz

Japonya’da bazı doktorların HIV taşıyıcılara hastalıklarını anlatmamaları yüzünden, bu taşıyıcıların eşleri de hastalığa yakalanmıştır. Ülkedeki 363 hastane ve tıp enstitüsünde yapılan araştırmadan sonra, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, bu enstitülerin sadece yüzde 43’ünün HIV hastalarının hepsine durumlarını açıkladıklarını bildiriyor. Yaklaşık yüzde 28’i ise sadece bazı hastalarına durumunu bildiriyor. The Daily Yomiuri’nin bildirdiğine göre, bazıları araştırmada sorulan soruları cevaplamayı reddederken, bazı hastaneler de hastalarını hiç bilgilendirmediklerini kabul etti. Bilgiyi saklamakla ilgili doktorların öne sürdüğü nedenlerden başta gelen biriyse hastaların ‘zihinsel durumunun aşırı istikrarsız’ olduğudur.

Deve Fuarında Yenilik

Turistler seyahat ederlerken sık sık sıradışı şeyler ararlar, ancak kendileri de yerli halka çok garip görünebilirler. International Herald Tribune gazetesine göre Batılı turistler Hindistan’ın kuzeyindeki bir çöl şehri olan Puşkar’da dünyanın belki de en büyük deve pazarını keşfettiler. Orada deve tüccarları yabancı ziyaretçileri eğlendirici bulurlar. Tribune’ın açıkladığına göre, “deve güdenler, çöl güneşi altında tenleri kızaran, önlerinde taşıdıkları siyah kutu şeklindeki kameraları ile dünyaya bakan ve ağır yürüyen bir deve üzerindeki bir saatlik tur için (birçok çöl çiftçisinin iki günlükten fazla ücreti olan) 2 doları ödemeye istekli bu ilginç insanlara hayret eder.” Bir deve tüccarına turistlerin sayısındaki artışın iyi mi ya da kötü mü olacağı sorulduğunda şöyle cevapladı: “İyi. Onlara bakmak hoşumuza gidiyor.”

Çin’in Bozulan Değerleri

The Wall Street Journal şöyle yazıyor, “bireylerinin maddi şeylerle meşgul olması Çin toplumunun temeli olan aileyi tehdit ediyor.” “Aileler parçalanıyor, gençler arasında bencil bir ‘önce ben kuşağı’ oluşuyor. Suç ve yolsuzluk rekor düzeyde.” Bir araştırmacı, bir zamanlar ana-babalarına saygılı çocukların şimdi onları bir hizmetçi gibi kullandıklarını ve yaşlılıklarında onlara bakmaya isteksiz olduklarını söylüyor. Çin’de halen birçoklarının geleneksel değerleri korumasına rağmen, iş olanağı arayan milyonlarca kişinin evlerini terk ederek başka yerlere gitmesiyle bu değerler bozulmaktadır. Kamu güvenliği başkan yardımcısı Bai Jingfu şöyle diyor: “Para peşinde koşmak bir hedef olmuştur. İnsanlar para uğruna, iyi olanı, toplumsal değerleri ihmal etmeye isteklidir.”

Yeni Türler

Yeni bitki türleri arayan İngiliz ve Brezilyalı botanikçiler, 20 yıldır kuzeydoğu Brezilya’daki tek bir dağı incelemeye devam ediyorlar. Şimdiye kadar daha önce hiç bilinmeyen, tamamı sadece 171 kilometre karelik bir alanda yetişen, çok şaşırtıcı 131 tür keşfettiler. Folha de São Paulo gazetesinin “cennet bahçesi” olarak adlandırdığı bu yer, Brezilya’nın Bahia eyaletinde 1,960 metre yüksekliğindeki Pico Das Almas’ta bulunur. Bu bitkilerin tümünün gerçekten yeni keşfedilmiş olduğundan emin olmak isteyen botanikçiler yaklaşık 3,500 kurutulmuş bitki koleksiyonunu incelediler ve öyle olduğunu gördüler. İngiliz Kraliyet Botanik Bahçeleri’nden Simon Mayo gazeteye şunu söyledi: “Bunca bitkinin yirminci yüzyılın sonunda keşfedilmesi etkileyicidir.”