Dünyaya Bakış

“Güvenilir Seks”—Kadınlar İçin O Kadar Güvenilir Değil

AIDS’e yakalanmamak için önlem olarak ‘güvenilir sekse’ ve prezervatif kullanımına yönelik kampanyalara rağmen, doktorlar şimdi bu öğüdün hikmetini sorgulamaya başladı. Paris’te çıkan Le Figaro gazetesinde yayımlanan tıp raporuna göre, prezervatifler erkekleri AIDS’e karşı bir ölçüde koruyorsa da, kadınları çok daha az koruyor, çünkü onların AIDS taşıyan cinsel eşleri bunu prezervatifin dış yüzeyine kolayca bulaştırabilirler. Bulaşma riski özellikle kadınların aybaşı dönemlerinde ve dölyolunda herhangi bir iltihap veya yara olduğunda, yüksektir. İstatistikler, prezervatiflerin kadınları AIDS’e karşı korumaktaki başarı oranının yüzde 69’dan daha az olduğunu gösteriyor. Bu azalmış “güvenlik” faktörüne değinen bir doktor şöyle dedi: “Yıl boyunca kaza yapmama olasılığı sadece yüzde 69 olan bir uçak hakkında ne düşünürdük?”

Beyin Jimnastiği

“Kötü bir hafıza genellikle kaderin değil, kötü antrenmanın sonucudur.” Alman sağlık sigortası yayını olan DAK Magazin dergisi böyle yazdı. Kaslar faaliyetsizlik yüzünden nasıl atrofiye uğrarsa, az çalıştırılan beyin de paslanır ve daha az veri depolamaya başlar. Bu, özellikle yaşlıların sorunu mu? Hiç de değil! Derginin söylediği gibi, “günümüzde düşünmek, sık sık kolay hatta gereksiz hale getirildiği için,” gençler bile, beyinlerini uygun şekilde meşgul etmemekten kaynaklanan, hafızalarını paslandırma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Ne yapılabilir? Dergi, zihnin ve hafızanın uyarılması için, sayı ve harfler içeren bilmecelerle veya beyin oyunlarıyla beyin jimnastiği yapılmasını öneriyor. “Çapraz bulmacalar da faydalı olabilir.”

ABD’nin Silah Paradoksu

Amerika Birleşik Devletlerinde tabanca ile işlenen cinayetlerin sayısında ve halka ateş açma olaylarında görülen artış sonucunda, bir yandan suçluların elinden silahları alma zamanının geldiğine inananlar, diğer yandan artık kendilerine bir silah alma zamanının geldiğini düşünenler ortaya çıktı. Time dergisi, “Aslında birçok kişi her ikisini de düşünebilir” diye yazdı. Tabancaları kontrol altında tutmaya yönelik artan bir baskı varken, her zamankinden daha çok sayıda insan çıkıp tabanca alıyor. Brady yasası (silah kontrolü yasası) çıkartıldığı zaman, tabanca satıcıları yasa yürürlüğe girmeden önce satışlarda büyük bir artış olduğunu bildirdiler. Birleşik Devletlerde şu anda yaklaşık 211 milyon tabanca sahibi var. Bu miktarı azaltmak amacıyla insanların bir tabancayı sorgusuz iade edip 100 dolarlık bir hediye belgesi alabileceği programlar başlatıldı. Kampanya, sokaktan yüzlerce tabancanın çekilmesine neden olurken, bazı kişileri ucuz tabancalar alıp onları kâr amacıyla iade etmeye de yöneltti. Bir silah dükkânı sahibinin söylediği gibi: “Sabahleyin tabancalarını iade eden birçok kişinin öğleden sonra hâlâ tabanca sahibi olduğundan adım gibi eminim.”

AIDS Afrika’nın Büyük Kısmını Yok Ediyor

Dünya Sağlık Teşkilatının tahminlerine göre, dünya çapında bilinen 15 milyondan fazla AIDS vakasının yaklaşık 10 milyonunun Afrika’da bulunması, bu kıtayı dünyanın en kötü etkilenen kıtası yapıyor. Profesör Nathan Clumek AIDS salgınına karşı mücadelede uygulanan önlemleri izah ederken, “durmadan kabaran ırmaklara karşı küçük kum bentleri” tarifini kullandı. Paris’te çıkan Le Monde gazetesinde yayımlanan bir söyleşisinde Profesör Clumek, Afrikalı devlet başkanlarının virüsün Afrika’da yapacağı harabiyeti henüz bütünüyle fark etmediklerini söyledi. Profesör Clumek 1987’de kıtanın yüzde 10’unun AIDS’li olacağını tahmin ettiğinde, birçok kişi onun abarttığını düşündü. Bugünkü tahmine göre bu öldürücü virüsün bulaştığı kişiler Afrika nüfusunun yüzde 20’siyle 40’ını oluşturacak.

Aşırı Balık Avı Denizi Tüketiyor

“İngilizler, ‘denizde daha çok balık var’ der. Ancak bu doğru değil.” The Economist dergisi sözlerine şöyle devam ediyor: “Denizdeki bolluğun sınırı fazla zorlandı.” 1989 yılında ulaşılan zirveden beri dünya denizlerinde avlanan balık miktarı azalmaktadır. Nedeni basittir: “Denizlerde yumurta miktarını belli bir düzeyde tutacak yeterli sayıda balık kalmadı. Balıkçılar kendilerine balık sağlayacak kaynağı tüketerek sermayelerini bitiriyorlar.” Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatına göre, dünyanın okyanuslardaki başlıca 17 balık tarlasından 13’ünün ciddi sorunları var, bunlardan 4 tanesi ise ticari açıdan boşalmış olarak sınıflandırılıyor. Sonar ve uydu iletişimi gibi ileri teknolojiler, balıkçıların uzak bölgelerdeki balıkları bulup balığın bol bulunduğu yere dönmelerine olanak tanıyor. Bir futbol sahası büyüklüğünde ve fabrika niteliğindeki devasa trol tekneleri daha da büyük ağlarıyla bol miktarda balık yakalarlar. The Economist’in dediği gibi, dünyada balıkların yüzde 90’ı, bazı ülkelerin kıyılarına 200 deniz millik mesafe içinde, egemenlik iddiasında bulundukları sularda olduğundan, hükümetler bu savurganlıktan sorumludur. Hükümetler bu sulara başka ülkelerin balıkçı filolarını sokmazken, yerli filoların büyümesine müsaade edip onlara sübvansiyon bile uyguluyorlar.

Daha İyi Uyku Alışkanlıkları

Brezilya’da çıkan Exame dergisinin dediği gibi: “Uykusuzluk birçok kişiye verimli görünebilirse de, vücudu saatlerce uykudan mahrum bırakmak eninde sonunda oldukça verimsizlikle sonuçlanacaktır.” Nörolog Rubens Reimão şöyle açıklıyor: “Vücut kişinin ona borçlu olduğu uyku saatlerini unutmaz. Aksine, borcu daima hatırlar ve ya hafıza zayıflıkları ya konsantrasyon sorunları ya da düşünmenin yavaşlaması şeklinde, hesabı birdenbire sunar.” Gereksiz endişeleri önlemek üzere Dr. Reimão şunları tavsiye ediyor: “İş sorunlarını çözmeyi veya onlar hakkında düşünmeyi işte olduğunuz zamana bırakın.” Exame, rahatlamanız ve dolayısıyla daha iyi uyumanız için düzenli yapılan egzersizi, yavaş müziği, loş ışığı ve olumlu şeyler düşünmeyi tavsiye ediyor.

Hadımlar Kültü

Bombay’da yayımlanan Indian Express, Hindistan’da bir milyondan fazla hadımın bulunduğunu yazdı. Bunlardan sadece yüzde 2’si hadım olarak doğdu. Gerisi kısırlaştırıldı. Express’e göre, yakışıklı erkek çocuklar kandırılıyor veya kaçırılıyor; Hindistan’da bulunan birçok hadım yapma merkezinden birine götürülüyor. Orada kendileri için düzenlenen törende çocuklar, “prensler gibi” karşılanıyor ve tören testislerinin kesilmesiyle zirveye ulaşıyor. Daha sonra yeni hadım, daha yaşlı bir hadım tarafından evlat edinilerek bir “ana-kız” ilişkisi kuruluyor. Bu hadımlara kız isimleri verilir, bundan sonra kadın gibi giyinip kadın gibi davranırlar. Çoğu hadım, bir tanrının başkanlığındaki bir kült içinde teşkilatlandırılır. Hindistan’ın her yerinde, hadımlara yıllık şenlikler sırasında tanrısal varlıklar olarak saygı ve onur gösterilen birçok tapınak bulunuyor.

Filipinlerde Tehlikeli Kan

Bir grup Filipinli doktorun yaptığı yeni bir araştırmaya göre, ülkedeki kan nakli servisleri “tehlikeli, yetersiz ve savurgan”dır. Ülkenin sağlık bakanı Juan Flavier’in “çok korkutucu” olarak nitelendirdiği bulguları sunan araştırma, ülkenin kan bankalarının yarısından azının AIDS, frengi, hepatit-B ve sıtma için test yapmaya yeterli personel bulundurduğunu gösterdi. Araştırma aynı zamanda, kan bankalarından alınan 136 kan örneğini inceledi ve testten geçirilmiş kanların yüzde 4 kadarının hastalık taşıdığını gördü.

TV’siz Bir Adanın Çocukları

Londra’da çıkan The Times gazetesi, önemli bir eğitim dergisi olan Support for Learning’de yayımlanan bir rapora değinerek, Batı Afrika’dan Güney Amerika’ya giden yol üzerinde, toplam yolun üçte biri kadar bir mesafede bulunan St. Helena adlı küçük adanın çocuklarının “dünyadaki en dengeli kişiler arasında” olduğunu söyler. Raporu yazan Dr. Tony Charlton, adada yaşı 9 ila 12 arasındaki çocukların sadece yüzde 3,4’ünde ciddi davranış sorunları olduğunu buldu. The Times bu rakamın “dünyanın herhangi bir yerinde herhangi bir yaş grubu için kaydedilenlerin en düşüğü” olduğuna dikkat çekiyor. Dengeli çocukların sırrı ne? Olasılıklardan biri çocuklar için eğitimin yüksek düzeyi ve elde edilebilirliğidir. Ancak Charlton başka olası bir etkeni araştırmayı planlıyor. Son zamanlarda bir uydu bağlantısı yapılana dek, adada hiç TV yayını olmadı. Üç yıl içerisinde adadaki 1.500 evden 1.300’üne televizyonun girmesi bekleniliyor. Charlton yakında, bunun ardından adanın çocuklarında herhangi bir değişiklik olup olmadığını araştıracak.

Suç Masrafları

The Washington Post’a göre, Amerika Birleşik Devletlerinin her yıl işlenen suçlar yüzünden harcadığı ya da kaybettiği para 163 milyar dolardır. Gazete, enflasyonu hesaba kattıktan sonra bile bu toplam masrafın 1965’de harcananların yaklaşık dört katı olduğunu yazdı. Gazete bu suç masraflarına, “polis için eyalet düzeyinde ve federal düzeyde 31,8 milyar dolar, ıslah çalışmaları için 24,9 milyar dolar, perakende satış yapan dükkânların uğradığı kayıplar olarak 36,9 milyar dolar, sigorta sahtekârlığı olarak 20 milyar dolar, ve bireyin uğradığı mülk kaybı ve tıbbi masrafları olarak 17,6 milyar dolardan fazla” dahil olduğunu ilave etti. “Ayrıca 15 milyar dolar kişisel güvenlik için harcanırken, 9,3 milyar dolar mahkeme masrafları ve 7,2 milyar dolar kovuşturma ve kamu savunması için harcanmaktadır.” Örneğin, Post’un yazdığı gibi, Washington, D.C. bölgesinde tipik bir silahlı çatışmada, kurbana vurulduktan sonraki ilk birkaç saat içerisinde uygulanan tedavi ortalama olarak 7.000 dolara mal oluyor. Eğer kurban hayatta kalırsa, masraf 22.000 dolar civarında oluyor. Eğer hükümet faili yakalayıp hüküm giydirme yoluna giderse, onu hapsetmenin yıllık masrafı 22.000 dolar kadar oluyor.