Dünyaya Bakış
“Kullan ya da Yitir”
Dünya çapında yapılan çok sayıda araştırma, bir kimsenin beynini ne kadar çok kullanırsa beyin rahatsızlıklarına yakalanma olasılığını o kadar azaltabileceğini gösteriyor. “Daha çok eğitim görmeniz, sadece gençken beyninizi daha fazla geliştirmeniz değil, aynı zamanda yaşam boyunca onu daha fazla kullanmanız demektir. Bu da [zihinsel hastalıklara karşı] bir tür koruyucu mekanizma geliştirir.” Kanada’da çıkan The Toronto Star’ın haber verdiği gibi, zihin sağlığının bozulmasına karşı “beyninizi korumanın en iyi yolu okuma, yazma ve matematik olabilir.” Nöropsikolog Marilyn Albert şunları söyledi: “Bu bulgu, bunun gerçek olduğundan emin olmamıza yetecek kadar çok kez doğrulanmıştır.” Şunu ekliyor: “Bunun beyin için anlamı şu: ‘Kullan ya da yitir.’”
Kadın Sürücüler
Direksiyonun başına geçen kadınların erkek sürücülere oranla daha az becerikli oldukları sık sık tekrarlanan bir düşüncedir. Gerçekler bu genellemeyi doğruluyor mu? Güney Afrika Otomobil Derneği tarafından yayımlanan The Motorist dergisine göre, hayır. Bu ülkede geçen bir yıl içinde meydana gelen tüm trafik kazalarının yüzde 83’ünden fazlası erkek sürücüler tarafından yapıldı. Bu nedenle birçok sigorta şirketi, kadın sürücülere erkeklere olduğundan daha iyi primler veriyor. Derginin açıkladığı gibi sigorta şirketleri “direksiyonun arkasındayken daha az saldırgan, risk almaya daha az eğilimli ve trafik suçlarına karışma olasılığının daha küçük olduğuna inandıkları” için “kadınların araba kullanma becerisine karşı güven” duyuyorlar. Dergi, sürücünün cinsiyeti bir yana, doğru bir zihni tutumun, araba kullanma konusunda iyi alışkanlıklar geliştireceği sonucuna varıyor.
Dünyanın Sağlık Durumu
Küresel sağlık ne durumda? Yakın zamanda WHO (Dünya Sağlık Teşkilatı) tarafından yayımlanan kapsamlı bir raporda, hem iyi hem kötü haberler var. İyi haber, küre çapında çocukları aşılamak için harcanan çabalar sayesinde kızamık, çocuk felci, boğmaca ve doğumdan sonraki ilk ayda görülen tetanos vakalarının azalmasıdır. Gelişmiş ülkelerin çoğunda kardiyo-vasküler hastalıklar daha az görülmektedir. Dünya çapında bebek ve çocuk ölüm oranları düşmekte ve yaşam süresi artmaktadır. WHO’ya göre kötü haber, kolera, sarı humma, dang humması ve sıtma gibi tropikal hastalıkların şiddetle artmasıdır. AIDS, verem ve şeker hastalığı da daha çok görülmektedir.
Müzik ve Cinayet
Texas’ta (ABD) yakın zamanda işlenen iki cinayette müzik önemli bir rol oynamış olabilir. Bir olayda, 19 yaşındaki bir sürücü para cezası vermek üzere kendisini durduran bir eyalet polisini vurup öldürdü. Gencin avukatı, onun memura ateş açtığı zaman şiddetli bir rap müziği dinlemekte olduğunu iddia etmekle kalmadı, aynı zamanda bu müziği çoktandır dinlemesinin onu cinayet işlemek üzere harekete geçirmiş olduğunu da ileri sürdü. Habere göre jüri, gencin davranışında müziğin çok önemli bir rol oynadığını kabul etti. Ama davaya bakan savcıya göre, “onlar müziğin [gencin] bu olaydaki suçluluğunu azalttığı fikrinde değildi.” Genç idama mahkûm edildi. Benzer bir olayda da, annesini vurup öldürdüğünü itiraf eden 15 yaşındaki bir delikanlı, Megadeth adlı heavy metal grubunun bir şarkısının, cinayeti işlemesi için kendisine cinlerden talimat ilettiğini iddia etti.
Alternatif Tedavi
Brezilya’daki doktorlar, hastalarının AIDS veya hepatite yakalanma riskini azaltmaya çalıştıkları için, kan nakline alternatifler aramaktadırlar. O Estado de S. Paulo gazetesi şunu açıkladı: “Brezilyalı doktorlar Yehova’nın Şahitleri için zaten alternatif cerrahi yöntemler kullanmaktadır. Böbreklerin ürettiği bir [hormon] olan eritropoyetin vasıtasıyla onlar, bazı vakalarda alyuvarların sayısını, ameliyattan sonra kan nakline ihtiyaç bırakmayacak kadar yüksek bir düzeye çıkarabilmişlerdir.” Dolayısıyla, São Paulo’daki Portekiz Refah Hastanesinden Dr. Sergio A. de Oliviera Yehova’nın 91 Şahidini ameliyat ettikten sonra, şöyle diyor: “Yehova’nın Şahidi olan hastaların kan veya kan ürünleri olmadan da, iyi bir güvenlik payıyla kalp ameliyatları geçirebileceğini görüyoruz.”
Savaşlar Hâlâ Devam Ediyor
Dünya çapında savunma harcamalarında kesintiye gidildiği halde, yapılan savaşların sayısı azalmıyor. Alman Nassauische Neue Presse gazetesinin bildirdiği gibi: “İsveç’teki Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü (SIPRI) evvelki yıl [1992] 30 ciddi silahlı çatışma kaydetti. Enstitüye göre, bu sayı 1991’dekiyle aynıydı. Bazı bölgelerde savaşlar sona erdiği halde, “Bosna yılın sonunda, 100.000’den fazla kişinin hayatını kaybettiği en kanlı çatışmanın başlangıcını yaşadı.” SIPRI’nin tahminine göre “şiddeti tırmandıran çatışmaların sayısında ancak çok yavaş bir düşüş olacak.”
Kan Bir Daha Kaygılandırıyor
Avustralyalı tıbbi araştırmacılar, öldürücü olabilen bir virüsün ulusal kan stokuna bulaşmış olmasından korkuyor. İnsan T-limfotropik Virüsü (HTLV-1) AIDS virüsünün bir “kuzeni”dir ve ender görülen bir lösemi türüne ve sinir sistemi hastalıklarına neden olabilir. Virüs Japonya, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları ve Avustralya’da (yerliler arasında) yaygındır. Alınan haberlere göre Avustralyalı iki erkek şimdiden virüsle bağlantılı olan lösemiden öldü ve bir üçüncüsüne sinir sisteminin zarar gördüğü tanısı konuldu. HTLV-1 ile AIDS aynı şekilde yayılır, yani cinsel ilişki, damardan uyuşturucu kullanımı, emzirme, kan nakli ve doğumla. Brisbane’in The Courier Mail gazetesine göre, New South Wales Kızılhaç Kan Nakli Servisi müdürü, virüsün kan nakli vasıtasıyla yayılması için tüm koşulların “açıkça mevcut” olduğunu söyledi. Virüse, Avustralya’da kan bağışında bulunanlardan en azından altısında rastlandı.
Ülserler ve Sigara
“Dünya Sağlık Teşkilatının verdiği bilgiye göre, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 10’u geçmişte ya da şu anda ülsere yakalanmıştır veya gelecekte yakalanacaktır.” São Paulo’daki Albert Einstein Hastanesinden gastroenterolog Dr. Thomas Szego’nun bu sözleri Jornal da Tarde’da yazıldı. Gastrit (mide iltihabı) ülsere neden olabilirken, makale devamen “hafif gastrit midenin doğal yaşlanma sürecinin bir parçasıdır” diyor. Bununla beraber, uzun süre stres altında kalmak, oruç tutmak ve alkolün veya ilacın kötüye kullanılması mideyi tahriş edebilir. Böyle olmakla birlikte Dr. Szego şöyle uyarıyor: “Eğer ben mideye en çok zarar veren tek bir neden seçmek zorunda olsaydım, sigarayı seçerdim. Sigara, midenin mukoza tabakası için son derece zararlıdır.” Şunları ekliyor: “Sigara içen, tükürüğüyle beraber sigara artıklarını da yutar, bu da asit salgısını artırarak midenin korunmasını zayıflatır.”
Milyonlarca Sokak Çocuğu
“Dünya çapında 100 milyondan fazla çocuk sokakta yaşamakta ve bunların en azından yarısı uyuşturucu kullanmaktadır.” Bu sözler, Dünya Sağlık Teşkilatının bir raporunda yer alıyor. Rio de Janeiro, Manila, Lusaka, Montreal ve Toronto gibi büyük şehirleri kapsamına alan bir araştırma, sokak çocuklarının uyuşturucu kullanımı bakımından şehirler arasında pek bir fark olmadığını gösterdi. Araştırmayı yöneten iktisatçı Hans Emblad’a göre, “uyuşturucuların kolay elde edilebilmesinin bunları kullananların sayısını belirleyen bir etken olduğu anlaşılıyor.” Kendisi devamen şunları söylüyor: “Buna rağmen, hükümet, sokak çocuklarıyla ilgilenen sosyal kurumların çoğu gibi, uyuşturucu sorununu bütünüyle görmezlikten gelme eğilimindedir.” Emblad’e göre, başkaları “reşit olmayan bu çocukları kovmaya çalıştıkları” halde, “sorun, onların gidecek yerlerinin olmayışıdır.” O Estado de S. Paulo’da çıkan rapor, sokak çocuklarının “hayatta kalmak istediklerini” de ekliyor.
AIDS’i Önlemek
“AIDS ile ilgili eğitimin nasıl ele alınması gerektiği konusunda Eğitim Bakanlığı, öğretmenler ve ana-babalar arasında açıkça farklılıklar vardır.” Bu haber Japon Mainichi Shimbun gazetesinde çıkmıştır. Tartışma konusu, lise çocuklarına verilen AIDS eğitimi için bakanlık tarafından ilk kez yayımlanan AIDS—Tam Anlayış İçin adlı kitapçık ile ilgilidir. Kitapçık şöyle diyor: “Prezervatifler doğru kullanılırsa [AIDS]’in bulaşması önlenebilir.” Bu kitapçık hakkında Bakanlık yüzde 90’ı eleştiri niteliğinde olan birçok mektup ve telefon aldı. Bu eleştirileri yapan bazı kimseler, “prezervatifin kullanımının değil, kontrollü cinsel davranışın öğretilmesi gerektiğini” savunuyor. Okul bildiri panolarında kullanılmak üzere ticari bir şirket tarafından hazırlanan bir gazete, AIDS’i önleme konusunu işledi ve çok övgü aldı. Ağırlık verdiği konu bekâretti.
Nefes Almak Tehlikelidir
Buenos Aires’ten Beijing’e kadar, Seoul’dan Kalküta ve Kahire’ye kadar dünyanın en büyük şehirlerindeki hava nefes almak için gitgide daha tehlikeli hale geliyor. BM Çevre Programı ile Dünya Sağlık Örgütü tarafından hazırlanan bir raporu aktaran Fransız Le Figaro gazetesi, (karbon monoksit, kükürt dioksit, ozon ve kurşun gibi) havada uçuşan kirliliklerden kaynaklanan ve devamlı artan zehir düzeyinin büyük kentlerde oturan insanların sağlığına açık bir şekilde zarar verdiğini ve bazı şehir sakinlerinin erken ölümüyle bağlantılı olabileceğini yazdı. Yirmi şehir üzerinde yapılan 15 yıllık bir incelemeye dayanarak ortaklaşa hazırlanan rapor, kentlerde oturanların sağlığını korumak ve kirliliği azaltmak üzere önlemlerin şimdi ivedilikle alınması gerektiği uyarısında bulunuyor. Birleşmiş Milletler’in tahminine göre 2000 yılına kadar insanlığın yarısı kentlerde yaşayacak.