Dünyaya Bakış
‛BM ANA ROL OYNAMALI’
44. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Toplantısına katılan diplomatlar, dünyada acilen çözüm bekleyen en önemli üç sorunun, gelişmekte olan ülkelerin borçları, uyuşturucu ticareti ve çevre korunması olduğunu söylediler. Sorunların çözülmesinde BM Teşkilatının da etkin olmasına dair genel bir görüş birliğine vardılar. Genel Kurulun başkanının dediği gibi, bütün üyeler, “insanlığın barış ve adalet için son ümit olarak Birleşmiş Milletlerin bir ana rol oynaması gerektiğini” vurguladı.
“EN İYİSİ OTORİTE SAHİBİ ANA-BABALAR”
“Sertçe ceza veren değil, kesin sınırlar koyduktan sonra onlara bağlı kalan ana-babaların, başkalarıyla iyi geçinen başarılı çocukları olması çok daha olasıdır”, diyor U.S.News & World Report. Böyle ana-babalar için “otorite sahibi” (“bunu şu nedenle yap”), bunun karşıtı olarak “otoriter” (“annen veya baban olduğum için yap”) ve “her şeyi hoş gören” (“istediğini yap”) terimleri kullanılmaktadır. Bu üç disiplin türü, davranış özellikleri çarpıcı biçimde farklı olan çocuklar meydana getiriyor. 20 yıllık bir süreyi kapsayan araştırmaların gösterdiği gibi, otorite sahibi ana-babaların dengeli, memnun, nefsine hâkim, kendine güveni ve uyuşturucuları denemeye daha az eğilimli olan çocukları olması daha olasıdır. “Otorite sahibi ana-babalar büyük patron gibi davranmıyorlar,” diyor araştırmaları yöneten California Üniversitesinden psikolog Diana Baumrind. “Bu ana-babalar çocuklarını iyi tanımayı, okulda her şeyin nasıl gittiğini ve arkadaşlarının kim olduğunu bilmeyi önemli sayıyorlar. Uyguladıkları denetim, çoçuklarıyla yakından ilgilendiklerini gösteriyor; çocuğa karşı gelmekten de kaçınmıyorlar.”
ÇERNOBİL HAKKINDA SON HABER
SSCB’in Çernobil kentindeki nükleer kazadan üç buçuk yıl sonra yörede yaşayan halk, “özellikle çocuklar, şişmiş tiroit bezleri, uyuşukluk, katarakt ve kanser ortalamasındaki artıştan ıstırap çekiyor,” diyor Manchester Guardian Weekly. Tıp uzmanlarının tahminlerine göre, bu bölgede radyasyonun yol açacağı kanserlerden, on binlerce kişi daha ölecektir. Çiftlik yöneticileri, hayvanların arasında “başsız, bacaksız, kaburga kemiksiz veya gözsüz doğan buzağılar anormal kafataslı domuzlar” gibi, doğuştan sakatlık vakalarında, büyüyen bir artış görüldüğünü söylüyorlar. Bölgede radyasyon miktarının normalden 30 kat fazla olduğu haber verilmektedir. Belorusya’nın Mogilev bölgesinde bir hastane müdürü olan Zoya Tkachova şöyle demektedir: “Radyasyon bulaşmış bölgelerin nüfusuna sağlıklı bir hayatın garantisini veremeyiz.”
İNSAN VE YARASA
Manchester Guardian Weekly’nin yazdığına göre, Avrupa’da kuduz mikrobu taşıyan yarasalar gitgide daha tehlikeli olmaya başlıyor. Son yıllarda Avrupa’da kuduz yarasaların ısırmasından kaynaklanan yüzlerce enfeksiyon vakası kaydedilmiştir. Bu sorun, sadece Avrupa’da görülmemektedir. Alınan haberlere göre, 1983’ten beri Sovyetler Birliğinde iki ve Finlandya’da bir kişi kuduz yarasaların ısırması sonucu ölmüştür. “Güney ve Orta Amerika’da şu anda, kan emen vampir yarasalar arasında bir kuduz salgını vardır,” diyor Weekly. Bunun yanı sıra, yakın zamanda Fransa’da yarasaların insana saldırması yüzünden, yarasaları etkileyen yeni bir tür virüs keşfedildi. Kuduza benzeyen bu yeni virüs, Avrupa yarasa virüsü olarak adlandırıldı.
FAKİR ÇOCUKLAR
Amerika Birleşik Devletleri zenginliği ve bolluğuyla tanınan bir ülkedir; oysa devlet daireleri tarafından yapılan araştırmalarda, bu ülkede milyonlarca sağlıksız ve eğitimsiz çocuğun varlığı ortaya çıktı. Sayım Bürosunun araştırmasına göre, Amerika Birleşik Devletlerinde her 5 çocuktan 1’i—18 yaşından küçük 12,6 milyon—fakirlik sınırının altında yaşamaktadır. İktisatçı D. Lee Bawden çocuklar arasında artan fakirliğin nedenlerinden biri olarak, tek anne veya babalı ailelerdeki artışı gösteriyor. Amerika Birleşik Devletlerinde 17 milyondan fazla çocuğun sadece baba veya annesiyle oturduğu tahmin edilmektedir.
DİSİPLİNE KARŞI ZORBALIK
Amerika Birleşik Devletlerinde hapishanede olan 237 kişiyle yapılan bir araştırmada, çocukların, hangi nedenle şiddete eğilimli yetişkinler olduğu araştırıldı. Ocak 1990 tarihli Science Digest dergisinin haberine göre, “çocukken ana-babası tarafından dövülüp yumruklandıklarını söyleyenlerin yüzde 87’sinin saldırgan suçlular oldukları” anlaşıldı. Ana-babalarının dövüştüğünü görmenin, çocuklar üzerindeki etkisi aynıydı. Oysa, sadece ceza olarak dayak yemesinin bir çocuğun şiddet kullanan bir yetişkin olmasına neden olmadığı anlaşıldı
KİRLİ GEZEGENİMİZ
“Çevre kirliliği o kadar artmıştır ki, artık uzaydan bile görülebilmektedir” diyor The Toronto Star gazetesi. Astronotlar tarafından uzaydan çekilen resimler, “gezegenimizin, büyüyen çöllerden çıkan toz bulutlarıyla kaplandığını, büyük göllerin kaybolduğunu ve kirlilik yüzünden iklim şartlarının değiştiğini” göstermektedir. Çelik fabrikalarından ısı, büyük şehirlerden yoğun sis ve yanan ormanlardan duman çıkmaktadır. Bunlar, insanların neden olduğu kirletici etkenler olarak gösterilmektedir. A.B.D. National Aeronautics and Space Administration’ın danışmanı olan Dick Underwood’a göre, hızla büyüyen çöller “en büyük tehdit”i oluşturmaktadır; çünkü bunu durdurmak mümkün olmayabilir. Bu kaygısını dile getiren danışman, şöyle dedi: “Dünyamız sadece küçük bir gezegendir, fakat başka gezegenimiz yok.”
ÖLDÜRÜCÜ BAĞIMLILIK
BM dergisi olan, UN Chronicle “her 13 saniyede bir kişi tütünün neden olduğu bir hastalıktan ölmektedir” diyor. “Ilımlı tahminlere göre, tütünden ölenlerin sayısı her yıl 2,5 milyon kişidir.” Çoğu ülkede sigara içen kadınların sayısı hızla artmaktadır. Akciğer kanseri ve başka solunum hastalıkları riskinin yanı sıra, sigara içen kadınlar, doğum kontrol haplarını kullandıklarında, kalp krizi ve felç geçirme ihtimali artmaktadır. Hamile kadınlar, çocuklarının sağlığını da tehdit etmektedirler.
PİYANGO’YU KAZANAN KAYBEDİYOR
1986’de Kanada’da 7,6 milyon dolar olan büyük piyango ikramiyesini kazanan Jean-Guy Lavigueur şöyle diyor: “Ne zaman istersem, canımın istediğini satın alabilirim, fakat bunun yanı sıra, başka herhangi bir kişiden daha mutlu değilim.” Eskiden işsiz olan Montreal’lı yeni milyonerin söylediği gibi, milyoner olmak “beni değiştirmedi, fakat etrafımdakileri değiştirdi.” Şimdi hem ailesi, hem de eski arkadaşları onu terk ettiler; çünkü “onlara yeterince para vermediğimi düşünüyorlar” demektedir.
2.500 YILLIK BİLMECE
Kral Nebukadnetsar, ünlü Babil’in Asma Bahçelerini nasıl suladı? New York Post gazetesine göre, Irak Başkanı Saddam Hüseyin bunu öylesine çok istiyor ki, dillere destan olan yedi katlı bahçelerin sulanması için en akla yakın sistemi geliştirene 1,5 milyon dolarlık bir ödül verecek. Ancak, sistemde modern teknoloji değil, sadece M.Ö. altıncı yüzyılda kullanılmış olabilecek yöntemlere başvurulabilir. Irak hükümeti, yüksekliği 110 metre kadar olduğu sanılan bahçelerin benzerini yapmak istiyor. Yarışmaya sadece Irak uyruklular katılabilir.
KANDA FARK EDİLMEYEN HEPATİT
Beş yıl önce, Güney Afrikalı bir adam, kalp ameliyatı sırasında kan naklinden hepatit B’ye yakalandı. Bugün hemen hemen yürüyemeyecek durumda, acı içindedir ve emekliye ayrılmak zorunda kaldı. Ameliyattan üç ay önce, kan veren kişiye test yapılmış ve kanı temiz çıkmıştı. Ayrıca söz konusu kadın, uzun bir süre boyunca, toplam 67 ünite kan vermişti. Sık sık kan verdikleri halde hiç hastalık bulaştırmamış kişiler, genellikle en güvenilir vericiler olarak görülmektedir. O halde bu olay nasıl oldu? Hepatit B virüsünün kuluçka devresi 4 ila 26 hafta arasında değişmektedir. Böylece, Güney Afrika’lı Raport gazetesinin açıkladığı gibi, kan vericinin virüsü “hâlâ kuluçka devrisindeydi ve ilk test yapıldığında tespit edilemedi.”
ÖLDÜRÜCÜ TUTUM
Fransa’da, ölümle sonuçlanan trafik kazalarının sayısı, sanayileşmiş ülkeler arasında en yükseğidir—yolda seyreden her bir milyon arabaya 330 ölüm olayı düşmektedir. Amerika Birleşik Devletlerinde bu sayı 185, İtalya’da 182, Japony’da 163, Batı Almanya’da 162 ve İngiltere’de 127’dir. Paris’te yayımlanan International Herald Tribune gazetesinin yazdığı gibi, sürücü davranışı hakkında yapılan bir sempozyumda, psikologlar, sorunun büyük ölçüde sabırsızlık, engelleme ve saldırganlıktan kaynaklandığını söylediler. Birçok kişinin, kendini pek beğendiğini ve başkalarını hiçe saydığını göstermek için araba kullandığına dikkat çektiler.
GENÇLER İÇİN HANGİ ŞEY ÖNEMLİ?
Bir ankette Batı Avusturyalı 12 ile 24 yaşları arasındaki 2.000 gençten kendilerine göre en önemli şeyleri sıralaması istendi. Sonuçlar, aile hayatının gençler için büyük farkla en önemli husus olduğunu gösterdi. The West Australian gazetesine göre, gençler, aynı zamanda kendi gelecekleri ve genelde toplumun geleceği hakkında kaygılarını ifade ettiler. Diğer önemli meseleler öğretim ve eğitim, barış, gelir ve sağlıktı. Siyaset ve din ise, listenin sonlarında yer aldı.