Karar Vermekte Zorluk Çekiyor Musunuz?

Giyip denediği itinayla dikilmiş siyah mantoyu gösteren Neslihan, “bunu beğendin mi? Acaba bunu mu alsam” diye sordu. Arkadaşı Ece, “beğendim ama seçim senin” diye cevap verdi. Fakat kararsızlığından dolayı Neslihan mantoyu yerine koydu ve mağazadan çıktı.

Eve geldiklerinde daha 15 dakika geçmemişti ki, Neslihan ansızın, “o mantoyu keşke alsaydım” diye bağırdı. Ertesi sabah yeniden mağazaya gittiler, ama çok geç kalmışlardı. Manto satılmıştı.

KENDİNİZLE ilgili bir karar verme durumuyla karşılaştığınızda, kıyasıya bir mücadele veriyor, ağırdan alıyor ve sonunda başka birine, adınıza karar vermesi için ricada mı bulunuyorsunuz? Hatta karar verdikten sonra bile, başka bir seçim daha iyi olabilirdi diye mi düşünüyorsunuz? Durum böyle ise, siz durumu yukarıda anlatılan Neslihan’ı iyi anlayabilirsiniz. Karar vermenin ne kadar zor olabileceğini siz de bilirsiniz.

Bununla birlikte, çok daha rahat bir biçimde ve zevkle karar vermeyi öğrenebilirsiniz. Ama nasıl?

Endişenizi Azaltın

Bir konuda karar vermek için mücadele ederken, sanki sonuçta sadece bir seçenek başarılı olacakmış gibi, en doğru seçimi yapmak üzere endişeyle titizlik gösteriyor musunuz? Durum böyle ise, çoğu zaman bunun gereksiz olduğunu öğrenmekten sevineceksiniz. Overcoming Indecisiveness (Kararsızlığın Üstesinden Gelmek) adlı kitabın yazarı Dr. Theodore Isaac Rubin şunlara işaret ediyor: “Hemen hemen her zaman bir kararın yürütülmesini mümkün kılan, o kararla ilgili seçim değil, kararı veren kişidir . . . . kararın sonradan başarısızlığa uğramasının, onun seçimiyle hemen hiç ilgisi yoktur. Başarısızlık, doğrudan doğruya bu işe kendini adama eksikliğine bağlıdır ve bununla orantılıdır.”

Evet, çoğu durumda bir seçenek, azimle üstüne düşüldüğü takdirde başarıya ulaşabilir. Onun için verilen kararı candan destekleyin. Böylece karar vermenin getirdiği gerginliğin çoğu azaltılmış olur.

Fakat acaba bizzat nasıl karar verebilirsiniz?

Sistematik Olarak Düşünün

Uzun zaman boyunca sizi etkileyen bir karar söz konusu ise, bu özellikle önemlidir. Örneğin, önemli bir şeyi satın alırken, bir ev, iş ve hatta eş seçerken durum böyledir. Zihninizin, endişeyle bir düşünceden diğerine atlamasına izin veren eğilimleriyle savaşın. Önce, gerekli olan gerçekleri toplayın. Sonra, seçeneklerinizin bir listesini bir kağıda yazın. Her seçeneğin uygun olan ve olmayan yönlerini sıralayıp, bunları ihtiyaçlarınızla karşılaştırın. Kendinizi tanıyorsanız, yani kişisel tercihlerinizi, değerlerinizi, öncelik verdiğiniz şeyleri, zayıf ve kuvvetli olduğunuz alanları iyi biliyorsanız, en önemli ihtiyaçlarınızı hangi seçeneğin karşılayabileceğini görebilmeniz açısından iyi bir konumdasınız demektir.

Belirli bir tarih için acele karar vermeye mecbur değilseniz, gerçek duygularınızın ortaya çıkması için kendinize zaman tanıyın. Karar verme sürecini aceleye getirmek, bu alandaki yeteneklerinizi bastırmaktan başka bir işe yaramaz. Aslında günler, haftalar ve hatta aylar harcayarak her seçeneği sırayla zihninizde yaşamanız hoşunuza gidebilir. Dr. Harold H. Bloomfield şuna dikkat çekiyor: “Birçok kişi, kaygı, endişe ve gerginliğin, bir karar vermeyle ya da bir problemle mücadele ettikleri süre içinde kaçınılmaz olduğunu düşünmektedir.” Fakat mutluluğunuzu, kararınızı verene kadar ertelemek zorunda değilsiniz. Karar verme sürecinden bile zevk alabilirsiniz. Evet, karar vermek yaşamın, hem meydan okuyan, hem de ödüllendiren aşamalarından biridir.

“Fakat Kafam Hâlâ Karışık!”

Ya seçeneklerinizi sistematik olarak düşündükten sonra, hâlâ karar veremediyseniz ne yapabilirsiniz? Acaba bir arkadaşınızın yardımını mı aramanız gerekiyor?

Güvenden yoksun bazı insanlar, her zaman başkalarının kendileri için karar vermelerini isterler. Pek tabii, eğer sizin bilgi ve deneyim sınırınızı aşan bir konuyla uğraşıyorsanız, yeterli bir kişinin yardımını aramak, sorumluluktan kaçmak olmayacaktır. Benzer durumlarda başarıyla karar vermiş olan kişiler, size yardımcı olabilecek ek seçenekler ve gerçekler gösterebilirler. (Süleymanın Meseller 15:22) Bununla birlikte, yetenekleriniz ölçüsünde konuları önceden iyice düşündüyseniz, yardımını istediğiniz kişi, ricanızı daha çok ciddiye alacaktır.

Son seçimi yapmak zorsa, şunu unutmayın ki, karar vermek, hemen hemen her zaman bir riski gerektirir. Başarıyla sonuçlanacağından kesinlikle emin olana kadar bir seçim yapmaktan korkuyorsanız, o zaman kararsız kalacaksınız; çünkü verilecek her kararda belirsizlik vardır ve kararlar, varolan olasılıklara göre verilmelidir. (Vaiz 11:4) Çoğu durumda, bütün avantajları kapsayan bir seçenek mevcut değildir. Seçiminiz ne olursa olsun, bazı fedakârlıkların yapılması gerekir. Bu yüzden, en iyi görünen seçimi yapın ve . . .

Kararınızı Destekleyin!

Bir kez verdikten sonra, kararınız hakkında tekrar fikir yürütme tuzağına düşmeyin. Şunu aklınızdan çıkarmayın: ne zaman “belki şöyle yapsaydım” diye düşünürseniz, aldığınız kararı desteklemek ve uygulamak için size gereken gücü kendinizden uzaklaştırırsınız. Bunun için, “eğer başka bir seçim yapsaydım, olaylar nasıl gelişirdi” diye bir meraka kapılıp geriye de bakmayın. Fikrinizin değişmesini gerektirecek kesin deliller ortaya çıkmadıkça, reddettiğiniz seçenekleri bir tarafa atın. Enerjinizi, kararınızı desteklemek üzere kullanın.

Özet olarak şunlar söylenebilir: Sistematik olarak düşünün; başarıyla sonuçlanan, olasılığı en yüksek görüneni seçin ve bu seçimi de tüm yürekten destekleyin. Bazı kararlarınız kaçınılmaz olarak diğerlerinden daha iyi olacaktır. Bununla birlikte, kişisel kararlar vermek ve bunları uygulamak sorumluğunuzu kabul ettiğiniz sürece, yeteneğiniz ve güveniniz artacaktır.

[Sayfa 19’daki çerçeve]

KARAR VERME SÜRECİNİN BAZI TEMEL AŞAMALARI

1: Meselede söz konusu tüm olasılıkları, seçenekleri veya seçimleri sıralamak ve incelemek

2: Mümkün görünen her seçimle ilgili duygu ve düşüncelerin serbestçe ortaya çıkmasını sağlamak

3: Görünen seçimi, saptanmış önceliklerle karşılaştırmak

4: Bir seçim yaparak sonuca varmak ve kullanılmamış diğer seçenekleri bir tarafa bırakmak

5: Duyguları, düşünceleri, zamanı ve enerjiyi kararı desteklemek üzere harekete geçirmek ve kullanılmayan seçenekleri yok etme işlemini tamamlamak

6: Verilen kararı iyimser eyleme dönüştürmek