Oltaim Mipela i Redi Long Las De
Stori Bilong Herald Toutijian
LONG yia 1896 ol man i birua tru long ol lain bilong Amenia long hap bilong Esia Maina. Ol i mekim nogut tru long ol. Olsem na haus wantaim famili bilong tumbuna papa bilong mi, em Lucius V. Toutjian, i laik bagarap. Ol i stap long olpela taun Maras long ol maunten Tauras long Teki.
Rot bilong ranawe em i go long hap bilong Mediterenian, tasol bai ol i ranawe i go we? Tumbuna i tok, ol i mas ranawe i go long Amerika! Kwiktaim ol i kisim ol samting bilong ol na ol i ranawe. Long Tasas, em as ples bilong aposel Pol, ol birua i holim ol na kalabusim ol. Klostu ol i bagarap, tasol wanpela man bilong Amerika i helpim ol. Long taim bilong tudak ol i goap long wanpela sip na ol i go long hap bilong Wes.
Ol i raun i go long Amerika, tasol ol i bel hevi. Tumbuna mama i bel hevi tru, long wanem em i lusim olgeta samting em i save gut long en—ol gutpela pren bilong em na ol wantok na gutpela taun Maras long sait bilong maunten.
Sip i go long Mase long Frans, na long London, long Englan, na bihain ol i brukim bikpela solwara Atlantik. Bikpela si tru i kirap na sakim nabaut sip. Hevi i painim yet ol. Ol i gat 5-pela pikinini na taim ol i stap namel long dispela bikpela solwara, liklik bilong ol i dai na ol i mas tromoi skin bilong em long solwara. Sip i sua long Nu Yok na ol i bel hevi i stap na ol i tingting planti. Ol lusim sip na i stap namel long ol planti planti manmeri bilong kain kain lain na skin em ol i stap long hap bilong ol rabisman long biktaun Nu Yok.
Bilong Wanem Ol i Mekim Tok Tru Antap?
Taim ol i kamap pinis long Nu Yok ol i gat bikpela hatwok. Ol i lusim wanpela liklik ples i no gat planti man na ol i sindaun isi isi long en, na nau ol i kam sindaun long wanpela bikpela taun i gat planti manmeri i pulap long en na ol i wokabaut hariap hariap i go i kam. Na ol i mas lainim nupela tok ples na kisim save long dispela nupela ples na long pasin bilong ol man. Ol i no sindaun long wanpela hap tasol. Nogat. Ol i raun raun. Em bilong painim kaikai, tasol i gat narapela as tu na ol i raun raun. Oltaim tumbuna papa i tingting long helpim ol long ol samting bilong spirit. Em i gat planti askim long laik bilong God na long ol samting i mas painim ol man long bihain. Tasol ol man i bin mekim nogut long ol, long wanem ol i gat narapela lotu na ol i bilong narapela lain, olsem na i gat wanpela bikpela askim tru, em olsem: Bilong wanem i gat pasin nogut i stap? Sapos God i laikim tru ol manmeri, bilong wanem em i larim pasin nogut i stap? Pasin nogut bai stap inap long wanem taim? Olsem wanem bai pasin nogut i pinis? Tumbuna i laik save long bekim bilong ol dispela askim. Em i laik save, Baibel i tok wanem long ol dispela samting.
Em i lusim ol bikpela lotu na em i insait long sampela ol liklik lotu, em ol i save mekim tok long ol narapela tok ples na oraitim sik bilong ol man. Tasol em i no painim bekim bilong ol askim bilong em, olsem na em i bungim famili olgeta na ol i mekim wanpela tok tru antap olsem ol i no ken i go moa long ol lotu ol i kolim Kristen. Papa bilong mi i stori olsem long mi. Tumbuna i pilim olsem tok i tru i no i stap long ol lotu bilong Krisendom.
Bihain ol i kisim save long tok i tru. Taim ol i stap long Alegeni, long Pensilvenia, ol i bin lukim wanpela pepa i tok, Pasto Russell bilong Sosaiti Was Taua bai mekim wanpela pablik-tok. I gat sampela askim long dispela pepa na i tok, Pasto Russell bai bekim ol dispela askim. Ol dispela askim i kirapim tingting bilong tumbuna na em i kisim famili i go bilong harim dispela pablik-tok. Tasol ol i painim painim ples bung, nogat, na ol i go bek long haus. Tasol tingting bilong tumbuna i kirap pinis na em i laik save long ol tok bilong Sosaiti Was Taua.
Em i wok strong long painim tok i tru na long yia 1900 samting em i painim pinis. Long dispela taim famili Toutjian ol i stap long Los Enjeles, long Kalifonia, na wanpela Sande long yia 1901, ol i wokabaut klostu long wanpela haus lotu na wanpela man bilong Sosaiti Was Taua i givim wanpela liklik nius bilong Baibel long ol. (Long dispela taim sampela brata i save autim tok olsem. Ol i save go sanap klostu long wanpela haus lotu, na taim ol man i lotu pinis na i kam ausait, ol i givim ol liklik nius bilong Baibel long ol.) Tumbuna i lukim 56 yia dispela nius na em i tok, ‘Dispela em i wok bilong Pasto Russell.’ Man i bin givim dispela nius long tumbuna i harim dispela tok na kwiktaim em i bihainim em na singautim em i go long wanpela Baibel-stadi. Ol i go long dispela stadi na ol i save, ol i painim pinis tok i tru. Ol i kirap long bung wantaim kongrigesen bilong Los Enjeles. Long dispela taim i gat 27 Witnes tasol long dispela kongrigesen.
Wanem Samting Bai Kamap long 1914
Dispela tupela lain bilong famili Toutjian, olsem papamama bilong mi na tumbuna bilong mi, ol i wetim yia 1914. Longtaim bipo, olsem long yia 1880, Wastaua (tok Inglis) i bin tok, long dispela yia bai taim bilong “ol man bilong ol arapela lain” i pinis. (Luk 21:24) Olsem wanem? Long yia 1914 bai Seten i pinis long bosim graun na bai Krais i kirap mekim wok king bilong 1,000 yia?
Dispela yia i wok long i kam klostu na nau mipela i save, ol samting ol man i wetim i kamap na taim Jehova i makim bilong ol dispela samting i mas kamap i no wankain. Wastaua bilong Janueri 1, 1914 i tok: “Olgeta samting Baibel i tok i mas kamap pastaim na bai King Bilong Gutaim i kirap bosim graun, ating ol dispela samting i no inap kamap insait long wanpela yia tasol.” Bihain Wastaua i stori long bikpela wok i stap yet em ol i mas mekim, na i tok: “Oltaim yumi mas was i stap na redi long mekim wok bilong King bilong yumi.”
Wastaua i givim stretpela tingting long ol man i kaunim. Oltaim yumi mas sanap strong, na was i stap, na wetim Jehova. Nogut yumi tingting planti long ol samting yumi wetim i kamap na wanem taim bai em i kamap na yumi kisim tingting kranki long God na long wok bilong em. Ol famili bilong mi i kisim stretpela tingting long dispela samting na ol i stap gut long Jehova. Na bihain ol i save, tru 1914 em i bikpela yia, long wanem olgeta samting Baibel i tok bai kamap long dispela yia i bin kamap. Tru tumas, narapela lain i kirapim pait long narapela lain, na long dispela yia olgeta samting i kirap long kamap “olsem pen i save kamap pastaim long meri i laik karim pikinini.” (Matyu 24:7, 8) Tasol ol dispela samting traim bilip bilong ol wokboi bilong God na sampela ol i no i stap gut long God. Ol i laik bai olgeta samting i mas kamap wantu tasol na ol i pundaun.
“Olsem Stilman”
Pol i toksave pinis long ol Kristen olsem de kot bilong Jehova bai kamap long wanpela taim ol i no bin tingim. Em i tok: “Yupela yet i save pinis, De bilong Bikpela bai i kamap olsem stilman long nait. . . . Olsem na nogut yumi slip, olsem ol arapela man. Mobeta ai bilong yumi i op i stap, na tingting bilong yumi i klia (1 Tesalonaika 5:2-6) Olsem na ol Kristen nau long taim bilong yumi, ol i bin was i stap; ol i bin skelim ol samting i kamap na ol de na yia bambai ol i ken save “De bilong Bikpela” i kam klostu pinis—ol i was i stap olsem man i was long stilman long taim bilong tudak.
Ol wokboi bilong Jehova i wetim sampela samting i kamap long yia 1925 tu. Ol i ting bikpela sabat bilong ol Juda, em olsem namba 50 yia, i makim bikpela sabat bilong Jehova bilong 1,000 yia. Ol i kaunim 70 bikpela sabat, olsem 70 x 50 yia, kirap long taim ol Isrel i go insait long Ples Promis, na dispela i pinis long yia 1925. Olsem na ol i ting long yia 1925 bikpela sabat bilong 1,000 yia em bai kirap, na bai King Krais Jisas i kirap bosim graun. Tasol nogat.
Tasol famili bilong mi i save, bipo tu ol wokboi bilong God i bin wetim sampela samting i kamap, tasol ol dispela samting i no kamap long taim ol i tingim. Ol aposel i bin popaia olsem. Ol i ting taim Jisas i kirap bek bai em i kirap gen kingdom bilong Isrel na rausim ol Rom na bai ol i stap gutpela olsem bipo taim ol i stap lain bilong Jehova na em i bosim ol. Ol i askim Jisas: “Bikpela, ating dispela taim bai yu kirapim gen kingdom bilong Isrel, o nogat?” Na em i tokim ol: “Em i no samting bilong yupela bai yupela i save long ol taim na ol makim. Nogat. Em yet i bosim dispela.”(Aposel 1:6, 7) Na i wankain tu long dispela lain long nau ol i olsem ‘gutpela wokboi’ bilong Krais Jisas. Oltaim ol i was i stap bambai ol i ken save long ol samting Jehova i laik mekim. Ol i laik tumas long lukim dispela pasin nogut bilong nau i pinis—tasol God Jehova yet i makim taim bilong dispela samting.—Matyu 24:34-36, 45-47.
Yumi Mas Paslain na Mekim Wok
Tumbuna papa bilong mi i mekim gutpela wok na long taim bilong Namba tu pait em i dai pinis. Tupela pikinini man bilong em i stap mekim wok bilong Jehova, nem bilong tupela em Shield na Robert. Robert em i papa bilong mi. Tupela i save ol i mas “was gut na sanap strong long bilip.”—1 Korin 16:13.
Shield Toutijan, em smolpapa bilong mi, em i kirap mekim wok painia long taim bilong Namba Wan Pait na em i mekim wok olsem wasman sekit i go inap long taim em i dai long 1949. Planti brata sista i tingim yet gutpela pasin bilong em na bikpela wok em i mekim, em i wok strong long helpim ol kongrigesen long 47 provins bilong Amerika.
Pol i tokim ol Hibru: “Yupela i mas tingting long ol hetman bilong yupela.” (Hibru 13:7) Papa bilong mi em i man bilong i go pas, long wanem em i laikim tumas Jehova na wok bilong Em. Em i laik tumas long i go long ol haus na autim tok. Long pastaim tru em i save ol elda i mas mekim wok olsem wasman tru i mekim. Long 1926 em i kirapim ol elda bilong Oklan, Kalifonia, long bihainim pasin bilong ol brata sista i wok long Betel long Bruklin na autim tok long Sande long moningtaim. Taim Sosaiti i singautim ol brata long mekim wok painia, em i wokim wanpela haus i gat wil na inap 19 yia em i raun long dispela haus. Long 1930 mipela i go autim tok long ol longwe ples long hap bilong ol maunten long not long Kalifonia. Em i lusim olgeta samting bilong graun na givim bel olgeta long Jehova wanpela tasol. Em i dai long 1961.—Diuteronomi 4:24.
Mi bilong namba tri lain bilong famili Toutjian, em ol i stap long tok i tru. Mi tingim yet taim bilong Namba Tu Pait, olsem yia 1945 samting. Dispela bikpela pait i kirap pastaim long hap bilong Yurop na long 1941 taim ol Japan i mekim pait long Pel Habo, ol Amerika i insait long dispela pait. Ol Witnes Kristen bilong Jehova i no save insait long ol pait bilong dispela graun; ol i save stap namel tasol. Olsem na bikpela hevi i painim ol. Planti gavman i tambuim wok bilong ol, na long hap bilong Amerika, planti taim bikpela lain i bung na ol i kirapim pait long mipela. Mipela i pilim olsem dispela bikpela pait bai i go na bihain bai bikpela pait tru bilong Amagedon i kamap.—Revelesen 16:14-16.
Bikpela Wok i Stap Yet
Mipela i laik tru bai dispela samting mipela i wet longtaim long en em i mas kamap. Olsem na mipela i no tingim gut bikpela wok Jisas i bin tok long en long Matyu 24:14: “Bai ol i autim dispela gutnius bilong kingdom long olgeta hap bilong graun, bai olgeta lain manmeri i ken harim, na bihain tasol bai las de i kamap.”
Bikpela wok i stap yet. Mipela mas mekim dispela wok long olgeta hap bilong graun. Kirap long 1943 ol wokman bilong God i lain long mekim dispela wok long Skul Bilong Wok Autim Tok. Na long olgeta 6-pela 6-pela mun Skul Giliat i salim ol misineri i go long ol longwe longwe ples. Nau mipela i save, mipela mas autim tok “long olgeta hap bilong graun” na mipela i stretim tingting. Mipela i lukim wok bilong Jehova i kamap bikpela na mipela i stap klostu long Jehova na oganaisesen bilong em. Mipela i ‘beten oltaim na was gut.’—Efesas 6:18.
Ol yia i kamap i go pinis kwiktaim na nau mipela i tingting: Wanem samting bai kamap namel long 1970 na 1980? Mi gat tupela pikinini man, em Duane na Jonathan, na wanpela pikinini meri, Carmel. Ol i namba foa lain bilong famili Toutjian i stap long tok i tru. Ol pikinini bilong mi i bikpela pinis na i marit na i gat pikinini. Mipela i tingim 1975. Mipela i ting long dispela yia bai ol man i bin i stap long graun inap 6,000 yia pinis. Mipela i tingting olsem: Ating 1,000 yia bilong Krais i stap King bai kirap long dispela yia, o . . . ?
Nau yumi stap long yia 1984 na taim yumi tingting bek long yia 1975 yumi save, yumi no ken tingim wanpela de o yia na tok olsem pinis bai kamap long dispela de o yia. Nogat. Long Matyu 24:36 Jisas i tok: “I no gat wanpela man i save long dispela de na dispela aua. Ol ensel long heven ol i no save long en. Pikinini tu i no save long en. Papa wanpela tasol em i save long dispela.” Tasol mipela ol namba tri na namba foa lain bilong famili Toutjian, mipela bin was i stap na tingim gut ol mak bilong dispela taim nau, na mipela i bin “wok strong long wok bilong Bikpela.” (1 Kor 15:58) Tupela pikinini man bilong mi, em Duane na Jonathan, na Matthew Leondis em man bilong pikinini meri bilong mi, na mi yet, mipela mekim wok elda long narapela narapela kongrigesen. Na inap liklik taim Jonatan i bin mekim wok painia na wok long Betel long Bruklin tu.
Tingting Stret Nau long Taim Bilong Pinis
Ol Kristen bilong pastaim i bin wetim sampela samting i kamap long taim bilong ol, na nau tu Jehova i larim ol wokboi bilong em i mekim olsem. Dispela samting i kamapim bel bilong yumi, yumi givim bel long Jehova na tingim gut wok bilong em o nogat. Mipela ol famili Toutjian, mipela bin askim skin bilong mipela yet, olsem: Mipela i tingting long mekim wok bilong God inap liklik taim tasol? inap long taim mipela yet i makim? Wanem samting i kirapim mipela long mekim wok bilong Jehova? Mipela i tingting long kisim pe wantu tasol? O mipela was i stap na mekim wok na wetim Jehova i truim ol tok promis bilong Em?—Taitas 1:2.
Tumbuna papa bilong mi na papa bilong mi, tupela i bin mekim gutpela wok na i stap amamas na tupela i dai pinis. Fopela lain bilong famili Toutjian i stap yet: Em mi na ol pikinini bilong mi na ol tumbuna pikinini bilong mi wantaim pikinini bilong ol. Nau 6-pela tumbuna pikinini bilong mi ol i mekim wok bilong Jehova. Ol i painim rot bilong mekim wok na kisim wok insait long kongrigesen na ol i wetim pinis i kamap na Paradais i kamap bek long graun. Mipela olgeta i bilip tru olsem dispela de bai kamap long taim stret olsem Jehova i makim pinis. Mipela i tingim tok bilong profet Habakak, em i tok: “Yu mas tingim na wetim i stap; long wanem, em bai kamap tru. Em i no ken i kam bihaintaim.”—Habakak 2:3, NW.
Nau mi winim pinis 73 krismas na taim mi tingim ol samting i bin painim mi long lain bilong Jehova mi amamas. Mi tingim yet Brata Russell em i sanap insait long wanpela ka i no gat rup na em i gutbai long kongrigesen bilong San Fransisko. Em i go kisim tren bilong i go long Los Enjeles na mekim laspela tok bilong em. Mi tingim tu wok painia mipela mekim wantaim papa namel long 1930 na 1940. Na mi tingim ol planti kibung mi bin i go long en. Mi tingim tru kibung bilong Kolombas, Ohaio, long 1931. Long dispela kibung mipela kisim dispela nem olsem ol Witnes Bilong Jehova.—Aisaia 43:10.
Mi save, nau em i taim bilong wok gut wantaim dispela lain i olsem ‘gutpela wokboi’ bilong Krais Jisas. Nau em i taim bilong was gut na tingim Jehova. I stret yumi mas lotuim Em, maski yumi kisim pe o yumi no kisim pe. Long wanem em i As bilong olgeta gutpela samting—em i givim laip long yumi na nau yumi stap na em i tok promis long givim laip oltaim long yumi long bihain. Bai yumi inap i stap gutpela tru. Bai yumi stap long Paradais na bai yumi stap bel isi na amamas. Bai yumi lukim ol manmeri i dai pinis ol i kirap bek; bai yumi lukim gen ol manmeri yumi laikim tumas ol na ol i dai. Bai yumi inap i stap oltaim oltaim olsem ol pikinini bilong gutpela Papa bilong yumi em i stap long heven.—Revelesen 4:11; Luk 23:43.
Piksa long pes 21]
Em piksa bilong Herald Toutjian long ples maunten bilong Kalifonia long 1930 samting. Lukim liklik bokis bilong ol buk, em bilong helpim ol man long lukim kwik ol buk bilong Baibel.
Piksa long pes 22]
Papa i wokim dispela haus i gat wil na inap planti yia mipela raun long en na mekim wok painia
[Piksa long pes 24]
Em piksa bilong fopela lain bilong famili bilong Herald Toutjian